Травосеяние и меры агрономической помощи в Эриванской губернии

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կապի ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ցանցի արտադրողականության բարձրացման և տվյալների փոխանցման հուսալիության ապահովման նպատակով։ Անլար ցանցերի առանձնահատկություններից են սահմանափակ թողունակությունը, ռադիոալիքային միջամտությունները, կապի ալիքի փոփոխական որակը, օգտվողների շարժունակությունը, էներգետիկ ռեսուրսների սահմանափակությունը և ցանցային հանգույցների միջև ռեսուրսների մրցակցությունը։ Այս պայմաններում օպտիմալ որոշումների ընդունումը դառնում է ցանցի արդյունավետ շահագործման կարևոր նախապայման։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ձևակերպել և լուծել այնպիսի մաթեմատիկական խնդիրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է առավել արդյունավետ բաշխել ցանցային ռեսուրսները և բարելավել համակարգի ընդհանուր կատարողականությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կապուղիների, հաճախականությունների, փոխանցման հզորության, ժամանակային ռեսուրսների և տվյալների հոսքերի օպտիմալ բաշխման խնդիրներ։ Այս խնդիրների լուծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել միաժամանակ մի քանի սահմանափակումներ, քանի որ մեկ պարամետրի բարելավումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ մյուսի վրա։ Օրինակ՝ փոխանցման հզորության ավելացումը կարող է բարձրացնել ազդանշանի որակը, սակայն միաժամանակ մեծացնել էներգիայի սպառումը և միջամտությունների մակարդակը։ Այդ պատճառով օպտիմիզացման խնդիրը սովորաբար պահանջում է փոխկապակցված չափանիշների հավասարակշռում։ Կարևոր ուղղություն է անլար ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Ցանցը կարող է ներկայացվել գրաֆի միջոցով, որտեղ գագաթները համապատասխանեցնում են ցանցային հանգույցներին կամ օգտվողներին, իսկ կողերը՝ նրանց միջև առկա հնարավոր կապերին։ Այս ներկայացումը հնարավորություն է տալիս կիրառել գրաֆների տեսության և կոմբինատոր օպտիմիզացիայի մեթոդները՝ երթուղիների ընտրության, կապերի կազմակերպման և ռեսուրսների բաշխման խնդիրները լուծելու համար։ Օպտիմիզացման կարևոր խնդիրներից է տվյալների փոխանցման երթուղիների ընտրությունը։ Բազմահանգույց անլար ցանցերում տվյալների միևնույն նպատակակետին հասնելու համար կարող են գոյություն ունենալ բազմաթիվ հնարավոր ուղիներ։ Օպտիմալ երթուղու ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել փոխանցման արագությունը, ուշացումը, կապի որակը, էներգիայի ծախսը և ցանցի ծանրաբեռնվածությունը։ Արդյունքում հնարավոր է ձևակերպել բազմաչափ օպտիմիզացման խնդիր, որի նպատակն է ընտրել առավել արդյունավետ երթուղին՝ միաժամանակ բավարարելով ցանցի տեխնիկական սահմանափակումները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել էներգիայի սպառման օպտիմիզացումը։ Սա հատկապես նշանակալի է մարտկոցով աշխատող շարժական և սենսորային ցանցերի համար, որտեղ հանգույցների էներգետիկ ռեսուրսը սահմանափակ է։ Էներգիայի արդյունավետ կառավարման միջոցով հնարավոր է երկարացնել ցանցի աշխատանքի տևողությունը, նվազեցնել հանգույցների վաղաժամ անջատման հավանականությունը և պահպանել ցանցի ընդհանուր կապակցվածությունը։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել փոխանցման հզորության կարգավորման, հանգույցների ակտիվության կառավարման և էներգաարդյունավետ երթուղավորման մեթոդներ։ Հաճախականությունների և կապուղիների բաշխումը ևս կարևոր օպտիմիզացիոն խնդիր է։ Երբ բազմաթիվ սարքեր միաժամանակ օգտագործում են ընդհանուր ռադիոհաճախականային տիրույթը, առաջանում են փոխադարձ միջամտություններ, որոնք կարող են նվազեցնել կապի որակը։ Հաճախականությունների կամ կապուղիների արդյունավետ բաշխումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել միջամտությունը և բարձրացնել ցանցի ընդհանուր թողունակությունը։ Այս խնդիրը կարող է ներկայացվել որպես կոմբինատոր կամ ամբողջ թվային օպտիմիզացման խնդիր, որի լուծման համար կիրառվում են ինչպես ճշգրիտ, այնպես էլ մոտավոր ալգորիթմներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև QoS-ի՝ ծառայության որակի ապահովման խնդիրները։ Տարբեր օգտվողների և ծառայությունների համար կարող են պահանջվել տարբեր մակարդակի թողունակություն, ուշացում, հուսալիություն և փաթեթների կորստի թույլատրելի մակարդակ։ Օպտիմիզացիայի միջոցով հնարավոր է սահմանափակ ռեսուրսները բաշխել այնպես, որ հնարավորինս մեծ թվով օգտվողների համար ապահովվի պահանջվող ծառայության որակը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է բազմաչափ օպտիմիզացման կիրառումը։ Անլար ցանցերում հաճախ անհրաժեշտ է միաժամանակ նվազեցնել ուշացումը և էներգիայի ծախսը, բարձրացնել թողունակությունը և կապի հուսալիությունը, ինչպես նաև նվազեցնել միջամտությունը։ Նման խնդիրներում մեկ օպտիմալ լուծման փոխարեն կարող են գոյություն ունենալ մի շարք փոխզիջումային լուծումներ, որոնցից յուրաքանչյուրն առավելություն ունի որևէ չափանիշի նկատմամբ։ Այս դեպքում կարևոր է ուսումնասիրել օպտիմալ լուծումների բազմությունը և ընտրել տվյալ կիրառության համար առավել նպատակահարմար տարբերակը։ Մաթեմատիկական մեթոդների տեսանկյունից կարող են կիրառվել գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, ամբողջ թվային օպտիմիզացում, դինամիկ ծրագրավորում, ցանցային հոսքերի մոդելներ, հավանականային մեթոդներ և հեվրիստիկ ալգորիթմներ։ Բարդ խնդիրների դեպքում հնարավոր է օգտագործել նաև գենետիկական ալգորիթմներ, մասնիկների բազմության օպտիմիզացում, տեղային որոնման մեթոդներ և այլ մոտավոր մոտեցումներ։ Դրանց կիրառումը հատկապես օգտակար է մեծ չափի ցանցերում, որտեղ ճշգրիտ լուծման հաշվարկային բարդությունը կարող է չափազանց մեծ լինել։ Հետազոտության գործնական մասը կարող է ներառել տարբեր օպտիմիզացիոն մոդելների համակարգչային մոդելավորում և դրանց արդյունքների համեմատական գնահատում։ Կարող են ուսումնասիրվել ցանցի թողունակությունը, փաթեթների փոխանցման ուշացումը, էներգիայի սպառումը, կապի կայունությունը, հանգույցների ծանրաբեռնվածությունը և ցանցի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Տարբեր ալգորիթմների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և ընտրել համապատասխան մեթոդ՝ կախված ցանցի կառուցվածքից և կիրառական նպատակներից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շարժական ցանցերի, անլար սենսորային համակարգերի, իրերի ինտերնետի, բաշխված ցանցերի և այլ անլար ենթակառուցվածքների նախագծման ու կառավարման համար։ Օպտիմիզացիոն մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել ցանցային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, էներգիայի ծախսի նվազեցմանը, փոխանցման որակի բարձրացմանը և ցանցի հուսալիության մեծացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրները դիտարկում է որպես մաթեմատիկական մոդելավորման, գրաֆների տեսության և ցանցային տեխնոլոգիաների փոխկապակցված ոլորտ։ Տարբեր օպտիմիզացիոն չափանիշների և սահմանափակումների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել ցանցային ռեսուրսների կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ և ձևավորել այնպիսի լուծումներ, որոնք կարող են ապահովել բարձր արտադրողականություն, էներգաարդյունավետություն, հուսալիություն և ծառայության համապատասխան որակ՝ փոփոխական և սահմանափակ ռեսուրսներով անլար միջավայրերում։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է 1851-1876 թվականներին քրիստոնեական սրբավայրերի նկատմամբ իրավունքների և ազդեցության շուրջ ծավալված միջազգային քաղաքական ու եկեղեցական հակասությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության դերակատարությանը։ Ներկայացվում է XIX դարի երկրորդ կեսի պատմաքաղաքական միջավայրը, երբ Երուսաղեմի և Սուրբ Երկրի քրիստոնեական սրբավայրերի տնօրինման, օգտագործման և պահպանության հարցերը կարևոր նշանակություն ունեին տարբեր քրիստոնեական համայնքների և նրանց աջակցող պետությունների համար։ Վերլուծվում են կրոնական համայնքների միջև ձևավորված հարաբերությունները, սրբավայրերի նկատմամբ ավանդական իրավունքների պահպանման խնդիրները և դրանց շուրջ առաջացած վեճերի քաղաքական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական եկեղեցական հաստատությունների դիրքին, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության իրավասություններին, նրա կողմից պահպանվող հոգևոր և պատմական ժառանգությանը, ինչպես նաև այլ եկեղեցիների ու պետական իշխանությունների հետ ունեցած հարաբերություններին։ Քննարկվում է միջազգային քաղաքականության և դիվանագիտական միջամտությունների ազդեցությունը սրբավայրերի շուրջ ձևավորված հարաբերությունների վրա՝ ցույց տալով կրոնական և քաղաքական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Օսմանյան կայսրության իշխանությունների քաղաքականությանը, եվրոպական տերությունների հետաքրքրություններին և քրիստոնեական համայնքների միջև իրավունքների ու արտոնությունների պահպանման շուրջ ընթացող գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Երուսաղեմի հայկական ներկայության պատմական նշանակությունը, պատրիարքության գործունեությունը և նրա մասնակցությունը Սուրբ Երկրի քրիստոնեական ժառանգության պահպանման գործընթացներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, եկեղեցու պատմության և միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։

Law

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քաղաքացիության ինստիտուտի սահմանադրաիրավական հիմքերի, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քաղաքացիության հասկացությունը, իրավական բնույթը, հիմնական սկզբունքները և դրա նշանակությունը անձի ու պետության միջև կայուն իրավաքաղաքական կապի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիության ձեռքբերման, ճանաչման, փոփոխման և դադարեցման իրավական հիմքերին, ինչպես նաև քաղաքացիության հարցերով պետական մարմինների իրավասություններին ու վարչական ընթացակարգերին։ Վերլուծվում են քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների, ազատությունների և պարտականությունների փոխկապակցվածությունը, պետության կողմից քաղաքացիների պաշտպանության երաշխիքները և քաղաքացիության իրավունքի իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական խնդիրները։ Քննարկվում են նաև երկքաղաքացիության, քաղաքացիություն չունեցող անձանց իրավական կարգավիճակի, քաղաքացիության ձեռքբերման սահմանափակումների և խտրականության բացառման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են քաղաքացիության վերաբերյալ ազգային օրենսդրության և միջազգային իրավական չափանիշների փոխհարաբերությունները, տարբեր պետությունների սահմանադրաիրավական կարգավորումների համեմատական առանձնահատկությունները և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքացիության ինստիտուտի զարգացման պատմական նախադրյալներին, մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմներին և իրավական պետության սկզբունքների ապահովման գործում քաղաքացիության նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, միջազգային հանրային իրավունքի, քաղաքացիության օրենսդրության և պետական կառավարման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող իրավաբանների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

History

Հայաստանի Հանրապետության միջազգային դրությունը և արտաքին քաղաքականությունը 1918–1920 թթ. (գիրք առաջին)-ը պատմագիտական և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքական դիրքը և միջազգային հարաբերությունների համակարգը 1918–1920 թվականներին՝ ընդգրկելով այն բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրը, որտեղ ձևավորվում էր նորաստեղծ հայկական պետությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, աշխատությունում դիտարկվում են Հայաստանի դիվանագիտական հարաբերությունները տարբեր պետությունների և ուժային կենտրոնների հետ, այդ թվում՝ Անտանտի երկրներ, հարևան պետություններ և տարածաշրջանային հակամարտությունների մասնակից կողմեր, ինչպես նաև քննարկվում են սահմանային խնդիրները, անվտանգության մարտահրավերները և պետականության միջազգային ճանաչման գործընթացը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին քաղաքական որոշումների վրա ազդող ներքին քաղաքական գործոններին և ռազմական իրավիճակին, միաժամանակ վերլուծվում է Հայաստանի փորձը միջազգային համակարգում գոյատևելու և պետական շահերը պաշտպանելու տեսանկյունից, աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնելու Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման բարդ ու բազմաշերտ գործընթացը այդ պատմական շրջափուլում։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ժամանակակից ռելիեֆի ձևաբանական առանձնահատկությունների և երկրակեղևի խորքային երկրաբանական կառուցվածքի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցությունների բացահայտմանը՝ նորագույն տեկտոնական շարժումների և երկրադինամիկական գործընթացների ուսումնասիրության նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում ռելիեֆը դիտարկվում է որպես երկրակեղևում ընթացող երկարատև և ժամանակակից տեկտոնական գործընթացների արտահայտման կարևոր ցուցիչ, որի կառուցվածքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առանձին տարածքների բարձրացման, իջեցման, ճեղքավորման և ձևախախտման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում լեռնաշղթաների, միջլեռնային գոգավորությունների, գետահովիտների, սարավանդների և այլ խոշոր գեոմորֆոլոգիական միավորների տարածական դիրքն ու դրանց հարաբերակցությունը խորքային բեկվածքների և երկրակեղևի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ։ Հետազոտության հիմնական մեթոդներից կարող են լինել գեոմորֆոլոգիական և մորֆոմետրիկ վերլուծությունը, երկրաբանական ու տեկտոնական քարտեզների համադրումը, երկրաֆիզիկական տվյալների մեկնաբանությունը, թվային ռելիեֆային մոդելների մշակումը, հեռազննման տվյալների վերլուծությունը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Մորֆոմետրիկ մեթոդներով հնարավոր է ուսումնասիրել բարձրությունների, լանջերի թեքությունների, գետային ցանցի և ռելիեֆի մասնատվածության տարածական փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով տեկտոնական կառուցվածքների դիրքի հետ։ Երկրաֆիզիկական տվյալների՝ մասնավորապես սեյսմաբանական, գրավիմետրական և այլ չափումների մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու երկրակեղևի խորքային կառուցվածքի մասին և այն համեմատելու մակերևութային ձևերի տարածման օրինաչափությունների հետ։ Կառուցվածքային-երկրաբանական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են ակտիվ և հնարավոր ակտիվ բեկվածքային համակարգերը, դրանց ուղղությունները և փոխհարաբերությունները ռելիեֆի խոշոր տարրերի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նորագույն երկրաբանական ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած շարժումների տարածական տարբերությունների գնահատմանը և ժամանակակից լանդշաֆտում դրանց արտահայտման հատկանիշների բացահայտմանը։ Տարբեր տվյալների համալիր համադրումը կարող է օգտագործվել նորագույն տեկտոնական շրջանացման, երկրակեղևի ակտիվ հատվածների առանձնացման և ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների ճշգրտման համար։ Հետազոտությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն սեյսմատեկտոնական ուսումնասիրությունների և երկրաբանական վտանգների գնահատման համար՝ նպաստելով Հայաստանի տարածքի ռելիեֆի զարգացման ու խորքային երկրաբանական կառուցվածքի փոխկապակցվածության առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Journalism

Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններից հետո ստեղծված քաղաքական և հումանիտար իրավիճակին՝ կենտրոնանալով տեղի հայ բնակչության հնարավոր տեղափոխման և Հայաստանի կողմից նրանց ընդունելու նախապատրաստական աշխատանքների վրա։ Հոդվածի հրապարակման պահին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտնել էր, որ հնարավոր տարհանման կամ բնակչության տեղափոխման անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանում նախապատրաստվել էր շուրջ 40 հազար տեղ՝ միաժամանակ նշելով, որ նախընտրելի տարբերակը մարդկանց իրենց բնակավայրերում անվտանգ ապրելու հնարավորության պահպանումն էր։ Նյութում իրադարձությունները ներկայացվում են Ադրբեջանի սեպտեմբերյան ռազմական գործողության և դրան հաջորդած հրադադարի ու բանակցությունների համատեքստում։ Ուշադրություն է դարձվում բնակչության անվտանգության, բնակության վայրերը լքելու հնարավորության, մարդասիրական պայմանների և տարածաշրջանում քաղաքական վերահսկողության փոփոխության հետ կապված խնդիրներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հակամարտող կողմերի տարբեր դիրքորոշումները․ հայկական կողմի ներկայացուցիչները միջազգային հարթակներում բարձրացնում էին բնակչության անվտանգության և հարկադիր տեղահանման վտանգի հարցը, մինչդեռ Ադրբեջանի պաշտոնական ներկայացուցիչները ներկայացնում էին ռազմական գործողությունների և տարածաշրջանի հետագա կառավարման վերաբերյալ իրենց հիմնավորումները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու ճգնաժամի այն փուլին, երբ դեռ ամբողջությամբ պարզ չէր, թե տեղի հայ բնակչության ինչ մասն է մնալու տարածաշրջանում և ինչ ծավալ կարող էր ունենալ մարդկանց տեղափոխությունը Հայաստան։ Հետագա իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ բնակչության լայնածավալ արտահոսքը կարճ ժամանակ անց իրականություն դարձավ, և ավելի քան 100 հազար մարդ տեղափոխվեց Հայաստան։ Այսպիսով, հրապարակումը կարևոր է որպես տվյալ ժամանակահատվածի լրատվական վկայություն՝ արտացոլելով ռազմական գործողություններից անմիջապես հետո ստեղծված անորոշությունը, բնակչության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները, Հայաստանի իշխանությունների նախապատրաստական քայլերը և տարածաշրջանում արագ փոփոխվող քաղաքական ու մարդասիրական իրավիճակը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից Հարավային Կովկասի պատմության, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, հարկադիր տեղահանության, միջազգային հարաբերությունների և ճգնաժամային իրավիճակների լրատվական լուսաբանման ուսումնասիրության համար։