Վերադասավորումներ

Culture

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական կողմնորոշման միջոց։ Այն համախմբում է համապատասխան ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող գրական աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին արագ պատկերացում կազմել մշակութային և արվեստագիտական ոլորտներում կատարված ուսումնասիրությունների, հրատարակությունների և նոր նյութերի մասին։ Նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական և մշակութային ուսումնասիրություններ, արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակություններ ու այլ մատենագիտական միավորներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղեկատվության համակարգված ներկայացումը, քանի որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրության ուղղություններին։ Տեղեկատուն արժեքավոր է ինչպես մասնագետների և գիտաշխատողների, այնպես էլ գրադարանավարների, ուսանողների, մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել գրականության որոնման, թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման, մատենագիտական աշխատանքի և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության նպատակներով։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է իր ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների շրջանակը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու ՀՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ իրականացվող հետազոտությունների ու հրատարակչական գործունեության մասին։ Որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ այն հատկապես կարևոր է նրանով, որ ոչ միայն արձանագրում է նոր գրականության առկայությունը, այլև ստեղծում է համակարգված ուղեցույց՝ մշակույթի և արվեստի ոլորտում անհրաժեշտ աղբյուրները գտնելու և հետագա ուսումնասիրությունների համար օգտագործելու նպատակով։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Լեհաստանի և պատմական լեհական պետության տարածքներում ձևավորված հայկական համայնքների բազմադարյա մշակութային ու գրական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն հայկական սփյուռքի, հայ-լեհական փոխհարաբերությունների և եվրոպական մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են հայկական գաղթօջախների ձևավորման պատմական պայմանները, համայնքների սոցիալական կառուցվածքը, ինքնակառավարման ավանդույթները և այն հաստատությունները, որոնք նպաստել են ազգային ու մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցու, դպրոցի, ձեռագրական կենտրոնների, կրթական ու հասարակական կառույցների գործունեությանը՝ որպես համայնքային հիշողության, լեզվի և մշակութային ժառանգության փոխանցման հիմնական օղակներ։ Քննվում է գրավոր մշակույթի զարգացումը՝ ընդգրկելով ձեռագրերի ընդօրինակումը, պատմագրությունը, ժամանակագրությունները, հիշատակարանները, կրոնական և աշխարհիկ բնույթի երկերը, թարգմանական գործունեությունն ու այլ գրական ժանրեր։ Կարևորվում է հայերենից բացի լեհահայերի միջավայրում գործածված այլ լեզուների և գրային ավանդույթների նշանակությունը, որոնք արտացոլում են համայնքի բազմալեզու միջավայրը և տարբեր մշակույթների հետ երկարատև շփումները։ Ուսումնասիրվում են Լվովի և լեհահայ այլ կենտրոնների դերը համայնքային կյանքի կազմակերպման, կրթության, գրչության և գրական գործունեության զարգացման գործում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայկական եկեղեցական կառույցների մշակութային նշանակությանը, ինչպես նաև կրոնական ու ծիսական կյանքի փոփոխությունների ազդեցությանը համայնքի ինքնության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լեհական, հայկական և տարածաշրջանի այլ մշակութային ավանդույթների փոխազդեցության բացահայտումը՝ լեզվի, գրականության, արվեստի, կրթության և առօրյա մշակույթի մակարդակներում։ Քննվում է նաև այն գործընթացը, որի ընթացքում համայնքի անդամները աստիճանաբար ինտեգրվել են տեղական հասարակությանը՝ միաժամանակ տարբեր ժամանակաշրջաններում պահպանելով հայկական ծագման, պատմական հիշողության և մշակութային պատկանելության տարրերը։ Գրական ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն գեղարվեստական արժեքի, այլև որպես պատմական աղբյուր, որը տեղեկություններ է հաղորդում համայնքների ներքին կյանքի, հասարակական հարաբերությունների, տնտեսական գործունեության, կրոնական պատկերացումների և այլ ժողովուրդների հետ կապերի մասին։ Տարբեր դարաշրջանների նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեհահայ մշակույթի զարգացման, փոխակերպման և աստիճանական ինտեգրման գործընթացներին՝ բացահայտելով դրանց շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայկական սփյուռքի պատմության, հայ գրականության, հայ-լեհական մշակութային հարաբերությունների, ձեռագրագիտության և արևելաեվրոպական հայկական համայնքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Tourism

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ տարածքում կազմակերպվող ճանաչողական և զբոսաշրջային երթուղիների ուղեցույց՝ ընթերցողին ծանոթացնելով հանրապետության պատմամշակութային ժառանգությանը, բնաշխարհին, քաղաքներին, բնակավայրերին և տեսարժան վայրերին։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր շրջաններով իրականացվող էքսկուրսիաների կազմակերպմանը և այն վայրերին, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմության, ճարտարապետության, հնագիտության, մշակույթի և բնության տեսանկյունից։ Ներկայացվում են հնագույն բնակավայրեր, պատմական հուշարձաններ, եկեղեցիներ ու վանական համալիրներ, ճարտարապետական կառույցներ, թանգարաններ, մշակութային կենտրոններ և բնական տեսարժան վայրեր՝ դրանց վերաբերյալ տալով ճանաչողական տեղեկություններ և պատմական համատեքստ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Երևանին և հանրապետության մյուս քաղաքներին, դրանց զարգացման պատմությանը, քաղաքաշինական առանձնահատկություններին, հասարակական ու մշակութային կյանքին և խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Երթուղիների նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու Հայաստանի աշխարհագրական բազմազանության, լեռնային բնապատկերների, գետերի, լճերի, կիրճերի և այլ բնական առանձնահատկությունների մասին։ Պատմական և մշակութային հուշարձանների ներկայացումը միաժամանակ բացահայտում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական ճարտարապետության և արվեստի զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուղեցույցային բնույթի նյութերը կարող են ներառել նաև ճանապարհների, այցելության հաջորդականության, բնակավայրերի միջև կապերի և ճանապարհին հանդիպող նշանակալի վայրերի վերաբերյալ գործնական տեղեկություններ՝ նպաստելով երթուղիների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի զբոսաշրջային մշակույթն ու հանրապետության տեսարժան վայրերի այն ժամանակվա ներկայացման ձևերը պատկերող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե պատմական ժառանգությունը, բնական հարստությունները և ժամանակակից քաղաքաշինական ձեռքբերումները ինչպես էին ներկայացվում այցելուներին և զբոսաշրջիկներին Հայկական ԽՍՀ ժամանակաշրջանում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև զբոսաշրջության պատմությունը, խորհրդային շրջանի Հայաստանը և պատմական ուղեցույցները ուսումնասիրող մասնագետներին։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է պատահական բնույթ ունեցող տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրմանը և կառավարմանը՝ դիսպերսիան կիրառելով որպես գործընթացի փոփոխականությունն ու կայունությունը բնութագրող հիմնական վիճակագրական ցուցանիշներից մեկը։ Հետազոտության շրջանակում տեխնոլոգիական համակարգերը դիտարկվում են որպես բազմաթիվ պատահական գործոնների ազդեցության տակ գործող գործընթացներ, որոնց ելքային պարամետրերը կարող են տատանվել նույնիսկ նույն սկզբնական և արտադրական պայմանների դեպքում։ Քննության են առնվում այդ տատանումների առաջացման պատճառները, դրանց վիճակագրական բնութագրերը և արտադրանքի որակի, տեխնոլոգիական ռեժիմների կայունության ու արտադրական արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերսիայի հաշվարկման և վերլուծության մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է քանակապես գնահատել ուսումնասիրվող ցուցանիշների շեղումը միջին արժեքից և բացահայտել գործընթացի անկայունության աստիճանը։ Վերլուծվում են մուտքային պարամետրերի պատահական փոփոխությունների և ելքային արդյունքների միջև գոյություն ունեցող կապերը՝ նպատակ ունենալով որոշել այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ընդհանուր փոփոխականության վրա։ Հետազոտվում են տեխնոլոգիական գործընթացների վիճակագրական մոդելավորման, փորձարարական տվյալների մշակման և հավանականային բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում է դիսպերսիայի օգտագործումը ոչ միայն որպես գործընթացի վիճակի գնահատման միջոց, այլև որպես կառավարման չափանիշ, որի նվազեցումը կարող է նպաստել արտադրական համակարգի կայունացմանը և արդյունքների կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Քննության են առնվում կառավարման այնպիսի մեխանիզմներ, որոնց միջոցով հնարավոր է փոփոխել տեխնոլոգիական պարամետրերը՝ ելքային ցուցանիշների տատանումները թույլատրելի սահմաններում պահպանելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև վերահսկման և հետադարձ կապի սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս ընթացիկ տվյալների հիման վրա հայտնաբերել անցանկալի շեղումները և համապատասխան ուղղիչ գործողություններ իրականացնել։ Նման մոտեցումը կարող է կիրառվել արտադրության տարբեր ոլորտներում, որտեղ հումքի հատկությունների, սարքավորումների աշխատանքի, արտաքին միջավայրի կամ այլ գործոնների պատահական փոփոխությունները զգալիորեն ազդում են վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատանքը նպաստում է հավանականային և վիճակագրական մեթոդների կիրառմանը տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման մեջ՝ հնարավորություն տալով բարձրացնել դրանց կայունությունը, նվազեցնել արտադրանքի որակի տատանումները և կատարելագործել կառավարչական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական կոնքային ցավերով պացիենտների վերարտադրողական համակարգի վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ցավային համախտանիշի և վերարտադրողական ֆունկցիայի տարբեր ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության շրջանակում քրոնիկական ցավը ներկայացվում է որպես բազմագործոն խնդիր, որի ձևավորմանը կարող են մասնակցել գինեկոլոգիական, հորմոնային, նյարդաբանական, բորբոքային և հոգեբանական գործոններ։ Ուշադրություն է դարձվում վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին, դաշտանային ցիկլի բնույթին, հորմոնային կարգավորմանը և վերարտադրողական առողջության ընդհանուր ցուցանիշներին։ Կարևորվում է ցավի տևողության, ինտենսիվության և կլինիկական առանձնահատկությունների համադրումը լաբորատոր ու գործիքային հետազոտությունների տվյալների հետ՝ հնարավոր օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակին, հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ձվարանային համակարգի կարգավորիչ մեխանիզմներին և դրանց հնարավոր փոփոխություններին երկարատև ցավային վիճակների պայմաններում։ Քննվում են նաև կոնքի օրգանների քրոնիկական հիվանդությունների և վերարտադրողական ֆունկցիայի խանգարումների միջև հնարավոր կապերը՝ հաշվի առնելով, որ նման ախտանշանները կարող են ունենալ տարբեր ծագում և յուրաքանչյուր դեպքում պահանջում են անհատական կլինիկական գնահատում։ Հետազոտական կարևոր ուղղություն է տարբեր գործոնների համակցված ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն մեկ ցուցանիշով քրոնիկական կոնքային ցավի պատճառներն ու հետևանքները գնահատելը հաճախ բավարար չէ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կյանքի որակի, ընդհանուր ինքնազգացողության և երկարատև ցավային համախտանիշի սոցիալ-հոգեբանական ազդեցությանը՝ դրանք դիտարկելով վերարտադրողական առողջության ընդհանուր համատեքստում։ Կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ցավային համախտանիշի և վերարտադրողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխհարաբերությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, էնդոկրինոլոգիայի և ցավի կլինիկական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով քրոնիկական կոնքային ցավերով պացիենտների վերարտադրողական առողջության առանձնահատկությունների գիտական ըմբռնմանը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության մինչդատական փուլում քրեական գործով վարույթի կասեցման իրավական հիմքերի, ընթացակարգային առանձնահատկությունների և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ նախաքննության ընթացքում առաջանում են հանգամանքներ, որոնց պատճառով հնարավոր չէ շարունակել դատավարական գործողությունները կամ ավարտին հասցնել վարույթը սահմանված կարգով։ Աշխատանքը վերլուծում է վարույթի կասեցման ինստիտուտի նշանակությունը քրեական դատավարության համակարգում՝ այն դիտարկելով միաժամանակ որպես օրինականության ապահովման, դատավարական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարույթի կասեցման հիմքերի սահմանմանը, դրանց իրավական բնույթին, կասեցման մասին որոշման ընդունման պայմաններին և համապատասխան որոշման հիմնավորվածության ու օրինականության պահանջներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև կասեցման և քրեական վարույթի դադարեցման, ինչպես նաև այլ դատավարական որոշումների միջև տարբերությունների բացահայտումը, քանի որ դրանց իրավական հետևանքներն ու կիրառման նպատակները միմյանցից էապես տարբերվում են։ Աշխատանքում քննության են առնվում կասեցման ընթացքում քննիչի, դատախազի, դատարանի և քրեական վարույթի մյուս մասնակիցների լիազորություններն ու պարտականությունները, ինչպես նաև կասեցված վարույթի վերսկսման պայմանները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության հարցը, քանի որ քրեական վարույթի անհարկի կամ երկարատև կասեցումը կարող է անդրադառնալ ինչպես տուժողի արդարադատության հասանելիության, այնպես էլ մեղադրյալի կամ այլ մասնակիցների ողջամիտ ժամկետում դատավարական գործընթացի ավարտի իրավունքի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև դատական և նախաքննական պրակտիկայի վերլուծություն՝ բացահայտելու իրավական կարգավորման և դրա գործնական կիրառության միջև առկա խնդիրները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում օրենսդրական ձևակերպումների հստակությանը, կասեցման հիմքերի կիրառման միասնականությանը, դատավարական վերահսկողության արդյունավետությանը և այն երաշխիքներին, որոնք անհրաժեշտ են վարույթի անհիմն կասեցումը կանխելու համար։ Աշխատանքի գիտական և գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով գնահատել մինչդատական վարույթի կասեցման գործող կարգավորումները, բացահայտել առկա բացերն ու հակասությունները և առաջարկել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Թեման կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավագիտության ֆակուլտետների ուսանողներին և քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է այն առումով, որ քրեական վարույթի կասեցումը դիտարկում է ոչ միայն որպես ընթացակարգային տեխնիկական միջոց, այլև որպես իրավական ինստիտուտ, որի ճիշտ կիրառումը պետք է ապահովի քրեական հետապնդման արդյունավետության և անձի դատավարական իրավունքների պաշտպանության միջև անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։