When I was a boy in Armenia

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Չինաստանի միջև տնտեսական համագործակցության շրջանակներում համատեղ ձեռնարկությունների ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հայ-չինական գործարար կապերի զարգացման նախադրյալները, համատեղ ձեռնարկությունների ստեղծման տնտեսական նշանակությունը, ներդրումային գործընթացները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության տարբեր ոլորտների զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են կառավարման առանձնահատկությունները, իրավական և կազմակերպական խնդիրները, ներդրումային միջավայրի բարելավման հնարավորությունները, տեխնոլոգիական համագործակցության հեռանկարները և միջազգային գործընկերության արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական ներուժին, շուկայական առանձնահատկություններին, արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավորություններին և Չինաստանի հետ համագործակցության միջոցով նոր զարգացման ուղղությունների ձևավորմանը։ Գիրքը ներկայացնում է տեսական վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ խորացնելու գիտելիքները համատեղ ձեռնարկությունների զարգացման մեխանիզմների և միջազգային համագործակցության հեռանկարների վերաբերյալ։

History

Նյութը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են Հայաստանի Հանրապետությունը և հայ սփյուռքը փոխկապակցվել տարբեր պատմական փուլերում՝ սկսած 1918 թվականի առաջին անկախությունից մինչև ժամանակակից շրջան։ Այն ընդգծում է, որ հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ձևավորվել են տարբեր քաղաքական, սոցիալական և մշակութային պայմաններում և մշտապես ունեցել են փոփոխվող բնույթ։ Հիմնական ժամանակաշրջաններ 1918–1920 թթ. (Առաջին Հանրապետություն) Սփյուռքը սկսում է ավելի ակտիվ կապեր հաստատել նորաստեղծ պետության հետ՝ աջակցելով պետականաշինության և օգնության ծրագրերին։ Խորհրդային շրջան Կապերը սահմանափակվում են քաղաքական պատճառներով, սակայն սփյուռքը շարունակում է պահպանել ազգային ինքնությունը, մշակույթը և երբեմն աջակցել Հայաստանին տարբեր ուղիներով։ 1991 թվականից հետո (անկախություն) Հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները նոր որակ են ստանում․ ձևավորվում են պետական կառույցներ, համագործակցության ծրագրեր, ներդրումային և մարդասիրական նախաձեռնություններ։ Նյութի կարևոր գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ոչ միայն պատմական, այլև շարունակական գործընթաց են, որոնք կարևոր դեր են խաղում ազգային ինքնության պահպանման, զարգացման և պետության ամրապնդման գործում։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի աշակերտների մոտ ռուսաց լեզվի դասերի ընթացքում բառակապակցությունից նախադասության անցման հնարավորությունների, կարողությունների և հմտությունների ձևավորման համակարգի մշակմանն ու ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մանկավարժական և մեթոդական պայմանները, որոնք նպաստում են սովորողների կողմից բառակապակցությունների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների գիտակցմանը և դրանց հիման վրա ամբողջական, քերականորեն ճիշտ ու հաղորդակցական առումով նպատակային նախադասությունների կազմմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բառակապակցության և նախադասության փոխհարաբերությունները, դրանց կառուցվածքային տարբերությունները, շարահյուսական կապերը և իմաստային կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դժվարություններին, որոնք կարող են առաջանալ աշակերտների մոտ՝ բառակապակցությունից նախադասություն անցնելիս, մասնավորապես՝ բառերի քերականական ձևերի ճիշտ ընտրության, շարահյուսական կապերի հաստատման, նախադասության կառուցվածքի ձևավորման և մտքի ամբողջական արտահայտման գործընթացներում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ուսուցման մեթոդների և վարժությունների համակարգի մշակումը, որը կարող է զարգացնել աշակերտների լեզվական դիտարկման, վերլուծության, համադրման և ինքնուրույն խոսք կառուցելու կարողությունները։ Կարող են կիրառվել բառակապակցությունների ընդլայնման և վերափոխման, բառերի փոխարինման, նախադասությունների կազմման, շարահյուսական վերլուծության և ստեղծագործական խոսքային առաջադրանքների մեթոդներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև աստիճանական ուսուցման սկզբունքը, որի միջոցով սովորողը պարզ կառուցվածքներից անցնում է ավելի բարդ նախադասությունների կազմությանը՝ միաժամանակ զարգացնելով քերականական և հաղորդակցական հմտությունները։ Մշակվող համակարգը կարող է նպաստել ոչ միայն ռուսերենի շարահյուսական գիտելիքների յուրացմանը, այլև սովորողների գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացմանը, լեզվական մտածողության ձևավորմանը և ինքնուրույն արտահայտվելու կարողության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, մեթոդիստներին, մանկավարժներին, լեզվաբաններին, կրթության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև ռուսերենի ուսուցման մեթոդիկայի ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետներին։

Mathematics

Հավանականությունների տեսություն-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է պատահական երևույթների մաթեմատիկական նկարագրության հիմունքները, հավանականության տեսության աքսիոմատիկ կառուցվածքը և հիմնական կիրառական մեթոդները, աշխատությունում բացատրվում են պատահական իրադարձությունների հասկացությունը, պայմանական հավանականությունը, անկախությունը, պատահական փոփոխականները և դրանց բաշխումները, ինչպես նաև հիմնական բնութագրիչները՝ մաթեմատիկական սպասում, դիսպերսիա և բարձր կարգի մոմենտներ, միաժամանակ քննարկվում են հավանականությունների սահմանային թեորեմները՝ մեծ թվերի օրենքը և կենտրոնական սահմանային թեորեմը, որոնք կարևոր դեր ունեն վիճակագրության և կիրառական մաթեմատիկայի մեջ, աշխատությունը նաև ներկայացնում է օրինակներ և խնդիրներ, որոնք կապում են տեսական գաղափարները իրական աշխարհի երևույթների հետ՝ ֆիզիկայից, տնտեսագիտությունից և ինժեներական գիտություններից, նպատակ ունենալով զարգացնել պատահական գործընթացների վերլուծական և մոդելավորման կարողությունները։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա զարգացման հիմնական նախադրյալները, խոչընդոտներն ու հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում գիտելիքը դիտարկվում է որպես տնտեսական աճի, արտադրողականության բարձրացման, նորարարության և ազգային մրցունակության կարևորագույն ռեսուրս։ Ուսումնասիրվում են կրթության, գիտության, հետազոտությունների, տեխնոլոգիական զարգացման և բիզնեսի միջև փոխկապակցվածության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մարդկային կապիտալի որակի ազդեցությունը տնտեսության զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստմանն ու պահպանմանը, կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությանը, գիտահետազոտական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և գիտելիքի առևտրայնացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նորարարական ձեռնարկությունների, տեխնոլոգիական ընկերությունների, ստարտափների և գիտատեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրներին՝ որպես գիտելիքահենք տնտեսության հիմնական բաղադրիչների։ Կարևորվում է պետության, մասնավոր հատվածի, գիտակրթական հաստատությունների և ֆինանսական կառույցների համագործակցության դերը նորարարական էկոհամակարգի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է գիտահետազոտական և նորարարական գործունեության ֆինանսավորման խնդիրը, ներառյալ պետական աջակցության, մասնավոր ներդրումների և այլ ֆինանսական աղբյուրների արդյունավետ համադրումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թվայնացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տարածմանը և թվային ենթակառուցվածքների զարգացմանը, որոնք կարող են արագացնել գիտելիքի ստեղծման, տարածման և կիրառման գործընթացները։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, փոքր ներքին շուկան, մասնագետների արտահոսքը, հետազոտական ներուժի սահմանափակ ֆինանսավորումը և գիտություն-բիզնես կապերի ոչ լիարժեք զարգացումը՝ որպես ոլորտի հիմնական մարտահրավերներ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են առաջարկվել կրթության և գիտության զարգացման, նորարարության խթանման, տեխնոլոգիական ձեռներեցության ֆինանսավորման, մարդկային կապիտալի պահպանման և միջազգային գիտատեխնոլոգիական համագործակցության ընդլայնման ուղղություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի տնտեսական զարգացման երկարաժամկետ ռազմավարության կատարելագործմանը և այնպիսի միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ գիտելիքը, նորարարությունը և բարձր տեխնոլոգիաները կդառնան տնտեսական աճի ու երկրի մրցունակության հիմնական շարժիչ ուժերից։

History

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Արցախի և Ուտիքի պատմաաշխարհագրական ու վիմագրագիտական ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանների պատմական զարգացման, բնակավայրերի աշխարհագրության, մշակութային ժառանգության և արձանագրական նյութի համակողմանի քննության միջոցով։ Հետազոտության հիմքում պատմական սկզբնաղբյուրների, տեղագրական տվյալների, հուշարձանների և վիմական արձանագրությունների համադրված ուսումնասիրությունն է, որի նպատակն է առավել ամբողջական պատկերացում կազմել այս տարածքների պատմական և մշակութային գործընթացների վերաբերյալ։ Աշխատանքում պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տարածաշրջանների բնակավայրերի տեղադրությունը, բնական սահմանները, ճանապարհային և տնտեսական կապերը, վարչատարածքային փոփոխությունները և բնակեցման առանձնահատկությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Աշխարհագրական միջավայրի և պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը կարևոր է տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացման ընթացքը հասկանալու համար։ Հետազոտության առանցքային աղբյուրագիտական ուղղություններից է վիմագրության ուսումնասիրությունը։ Քարե հուշարձանների, եկեղեցիների, վանական համալիրների, խաչքարերի, գերեզմանաքարերի և այլ կառույցների վրա պահպանված արձանագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի, անձանց, տոհմերի, իշխանական և հոգևոր կառույցների, շինարարական գործունեության, նվիրատվությունների և պատմական իրադարձությունների մասին։ Աշխատանքում վիմական արձանագրությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին գրություններ, այլև որպես պատմական միջավայրի մաս, որի համատեքստային ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանի և նպատակի վերաբերյալ լրացուցիչ տվյալներ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է արձանագրությունների ընթերցումը, վերծանումը, թվագրումը և գիտական մեկնաբանությունը։ Վիմագրական նյութի ուսումնասիրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել գրության լեզվական և ուղղագրական առանձնահատկությունները, տառաձևերը, արձանագրության տեղադրությունը, հուշարձանի կառուցվածքը և պահպանվածության աստիճանը։ Էպիգրաֆիկ տվյալների համադրումը պատմական աղբյուրների հետ հնարավորություն է տալիս ճշտել անձնանունների, տեղանունների, թվականների և իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեղանունների ուսումնասիրությունը։ Պատմական և ժամանակակից տեղանունների համադրությունը կարող է օգնել նույնականացնելու հին բնակավայրերը, վարչական միավորները, գետերը, լեռնային տարածքները և այլ աշխարհագրական օբյեկտներ։ Տեղանունների ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն դեպքերում, երբ գրավոր աղբյուրներում հանդիպող անվանումները կարող են ունենալ տարբեր ձևեր կամ ժամանակի ընթացքում ենթարկվել փոփոխությունների։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանների եկեղեցական և վանական ժառանգությանը։ Ճարտարապետական հուշարձանների և դրանց արձանագրությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու շինարարական ավանդույթները, հովանավորների և պատվիրատուների շրջանակը, հոգևոր կենտրոնների դերը և դրանց կապերը շրջակա բնակավայրերի ու հասարակական կառույցների հետ։ Հուշարձանների արձանագրական նյութը կարող է լրացնել կամ ճշգրտել պատմագիտական աղբյուրների տվյալները՝ հատկապես տեղական պատմության ուսումնասիրության դեպքում։ Աշխատանքում կարևորվում է նաև աղբյուրների համադրական քննությունը։ Վիմագրական տեղեկությունները կարող են համադրվել մատենագրական աղբյուրների, քարտեզների, տեղագրական նկարագրությունների, հնագիտական նյութերի և այլ փաստական տվյալների հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել առանձին աղբյուրների սահմանափակումների ազդեցությունը և ձևավորել պատմական գործընթացների ավելի հիմնավորված մեկնաբանություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է հուշարձանների պահպանության խնդիրը։ Պատմական արձանագրությունները և դրանց կրող հուշարձանները մշակութային ժառանգության կարևոր մաս են, իսկ բնական ազդեցությունները, ժամանակի ընթացքում առաջացած վնասվածքները և մարդկային միջամտությունը կարող են վտանգել դրանց պահպանվածությունը։ Այդ պատճառով վիմագրական նյութի փաստագրումը, լուսանկարումը, չափագրումը, թվայնացումը և գիտական հրատարակումը կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես պատմագիտական հետազոտության, այնպես էլ ժառանգության պահպանության համար։ Աշխատանքը կարող է նաև նպաստել Արցախի և Ուտիքի պատմական աշխարհագրության ավելի մանրամասն քարտեզագրմանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում բնակավայրերի և հուշարձանների տեղադրության վերաբերյալ տվյալների համակարգման միջոցով։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տարածաշրջանի պատմությունը ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների հաջորդականության, այլև տարածքային կազմակերպման, բնակեցման և մշակութային միջավայրի զարգացման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է պատմագիտության, պատմական աշխարհագրության, վիմագրագիտության, հնագիտության և հայագիտության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով համակարգել Արցախի և Ուտիքի վերաբերյալ պատմական ու արձանագրական նյութը և դրա հիման վրա բացահայտել տարածաշրջանների պատմամշակութային զարգացման առանձնահատկությունները։ Այն կարող է արժեքավոր լինել պատմաբանների, հայագետների, հնագետների, վիմագրագետների, մշակութային ժառանգության մասնագետների և Արցախի ու Ուտիքի պատմությամբ ու հայկական հուշարձանների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։