ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՏԿԵՐԱՑՈՒՄ ԳՈՎԱԶԴԻ ՄԱՍԻՆ

Medicine

Փորձարարական ստոմատոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է որոշ ամինաթթուների հեքսաֆտորսիլիկատների ազդեցության ուսումնասիրությանը դենտինային խողովակների փակման գործընթացի վրա։ Քննության են առնվում համապատասխան միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դենտինի կառուցվածքի հետ դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները և խողովակների անցանելիության նվազեցման հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր նյութերի կիրառման պայմաններում դենտինային մակերեսի և խողովակների կառուցվածքային փոփոխությունների փորձարարական գնահատմանը։ Վերլուծվում են նյութերի խողովակները փակելու արդյունավետության, առաջացող նստվածքների կամ պաշտպանիչ շերտերի ձևավորման և դրանց կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Քննարկվում են նաև ստացված արդյունքների գնահատման լաբորատոր մեթոդները և ուսումնասիրվող միացությունների հնարավոր կիրառական նշանակությունը դենտինի գերզգայունության հետ կապված ստոմատոլոգիական խնդիրների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները դենտինային խողովակների օբտուրացիայի նյութագիտական և կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի, ատամնաբուժական նյութագիտության և փորձարարական ստոմատոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է մտավոր սեփականության իրավունքի պաշտպանության վերաբերյալ գործերի դատական քննության ընթացակարգային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ համեմատական-իրավական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են այն իրավական և դատավարական մեխանիզմները, որոնց միջոցով իրավատերերը կարող են պաշտպանել իրենց իրավունքները մտավոր սեփականության օբյեկտների ապօրինի օգտագործման, խախտման կամ վիճարկման դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մտավոր սեփականության ոլորտում ծագող վեճերի բնույթին, դրանց ենթակայության և ընդդատության հարցերին, դատական պաշտպանության ձևերին, ինչպես նաև համապատասխան գործերի քննության ընթացքում կողմերի դատավարական իրավունքներին և պարտականություններին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հեղինակային իրավունքի, հարակից իրավունքների, ապրանքային նշանների, գյուտերի, օգտակար մոդելների, արդյունաբերական նմուշների և մտավոր սեփականության այլ օբյեկտների պաշտպանության հետ կապված դատական վեճերի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ապացույցների ներկայացման և գնահատման խնդիրը, քանի որ նման գործերում հաճախ անհրաժեշտ է հաստատել ստեղծագործության կամ այլ օբյեկտի պատկանելիությունը, իրավունքի գոյությունը, օգտագործման փաստը, խախտման բնույթը և պատճառված վնասի չափը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձաքննության կիրառմանը, էլեկտրոնային ապացույցների առանձնահատկություններին, համացանցային միջավայրում կատարվող խախտումների ապացուցմանը և տեխնիկական բնույթի տեղեկությունների դատավարական նշանակությանը։ Համեմատական-իրավական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են տարբեր իրավական համակարգերում մտավոր սեփականության վեճերի քննության ընթացակարգերը, դատական պաշտպանության միջոցները և իրավատերերի շահերի ապահովման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ հայցի ապահովման միջոցներին, խախտող գործողությունների դադարեցմանը, վնասի հատուցմանը, անօրինական օգտագործմամբ ստացված եկամտի վերականգնմանը և իրավունքի խախտման հետևանքների վերացման այլ միջոցներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև դատական ակտերի կատարման արդյունավետությանը և իրավական պաշտպանության միջոցների համաչափությանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են բացահայտվել գործող դատավարական կարգավորման բացերն ու խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր երկրների օրենսդրական և դատական փորձի համադրման միջոցով ներկայացվել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մտավոր սեփականության ոլորտում դատական պաշտպանության արդյունավետությունը և ձևակերպելու այնպիսի ընթացակարգային լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել իրավատերերի իրավունքների ավելի արագ, լիարժեք և արդյունավետ պաշտպանությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, մտավոր սեփականության ոլորտի մասնագետների, իրավական հետազոտողների, պետական մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Culture

Գիրքը նախատեսված է չորս լեզուներով՝ հայերենով, ֆրանսերենով, հունարենով և թուրքերենով, գեղագրական հմտությունների զարգացման համար։ Գեղագրությունը գրելու արվեստ է, որի նպատակն է ձևավորել հստակ, կանոնավոր, ընթեռնելի և գեղագիտական տեսանկյունից ներդաշնակ ձեռագիր։ Այսպիսի ուսումնական հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել գրավոր հաղորդակցության մշակույթի ձևավորման և դպրոցական կրթության կատարելագործման գործում։ Դրանք սովորողներին հնարավորություն են տվել ծանոթանալու տարբեր լեզուների գրային համակարգերին, տառերի ձևերին, գրության համամասնություններին և տողերի կազմակերպման սկզբունքներին։ Միևնույն ձեռնարկում մի քանի լեզուների ընդգրկումը հատկապես նշանակալի է բազմալեզու կրթական միջավայրի համար, որտեղ տարբեր գրային ավանդույթների իմացությունն անհրաժեշտ էր ուսումնական, առևտրային և հասարակական հաղորդակցության մեջ։ Հայերենը ներկայացնում է ազգային գրային մշակույթը, իսկ ֆրանսերենն ու հունարենը կապվում են եվրոպական և դասական կրթական ավանդույթների հետ։ Թուրքերենի ընդգրկումը կարևոր է նաև Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու հասարակական միջավայրի համատեքստում։ Գեղագրական վարժությունները նպաստում են ձեռքի շարժումների ճշգրտությանը, ուշադրության կենտրոնացմանը, տառաձևերի ճանաչմանը և գրավոր աշխատանքի կարգապահությանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի լեզվական կրթության, գեղագրության դասավանդման մեթոդների, բազմալեզու ուսումնական գրականության և հայ կրթական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ցատկունակության՝ որպես մարդու շարժողական ընդունակության, տեսական հիմքերի, ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների և զարգացման մեթոդական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ցատկունակության էությունը, դրա տեղը շարժողական ընդունակությունների համակարգում, ինչպես նաև մկանային ուժի, արագության, շարժումների համակարգման և նյարդամկանային գործունեության փոխկապակցվածությունը ցատկային գործողությունների կատարման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցատկունակության դրսևորման ձևերին, տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, ֆիզիկական պատրաստվածության մակարդակի ազդեցությանը և շարժողական կարողությունների զարգացման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են ցատկունակության գնահատման հիմնական չափանիշները, մանկավարժական թեստավորման եղանակները, ֆիզիկական վարժությունների ընտրության սկզբունքները և մարզումային բեռնվածության աստիճանական կարգավորման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ուժային, արագաուժային և հատուկ նախապատրաստական վարժությունների կիրառմանը, դրանց համադրմանը ֆիզիկական դաստիարակության ու մարզական պատրաստության գործընթացներում, ինչպես նաև շարժումների ճիշտ տեխնիկայի ձևավորման և վնասվածքների կանխարգելման նշանակությանը։ Կարևորվում են մարզվողների անհատական հնարավորությունների հաշվառումը, պարապմունքների հետևողական կազմակերպումը, վերականգնման պայմանների ապահովումը և զարգացման արդյունքների պարբերական գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մարզիչների, սպորտային մանկավարժների, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մարզագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է գրական ժանրերի փոխազդեցության և հատկապես էպիկական ժանրերի տարրերի դրամատիկական ժանրերի մեջ անցման ու վերափոխման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրական ժանրերի փոխառության, փոխակերպման և փոխներթափանցման գործընթացն է, որի ընթացքում մի ժանրին բնորոշ կառուցվածքային, թեմատիկ, կերպարային և արտահայտչական առանձնահատկությունները տեղափոխվում են մեկ այլ ժանրային համակարգ և ստանում նոր գեղարվեստական գործառույթ։ Էպիկական և դրամատիկական գրականության միջև կապը հատկապես կարևոր է, քանի որ երկուսն էլ կարող են ներկայացնել լայնածավալ պատմություններ, բախումներ, կերպարների հարաբերություններ և հասարակական խնդիրներ, սակայն դրանք իրականացնում են տարբեր գեղարվեստական միջոցներով։ Էպիկական ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունը պատմողականությունն է․ իրադարձությունները ներկայացվում են պատմողի կամ հեղինակային խոսքի միջոցով, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության մեջ գործողությունը հիմնականում բացահայտվում է կերպարների խոսքի, երկխոսության, մենախոսության և բեմական գործողության միջոցով։ Այդ տարբերության պայմաններում էպիկական նյութի դրամատիկական վերափոխումը պահանջում է ոչ միայն թեմայի կամ սյուժեի տեղափոխում, այլև ամբողջական կառուցվածքային վերակազմավորում։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել էպիկական ժանրերի սյուժեների դրամատիզացման գործընթացը։ Էպիկական պատումի լայն ժամանակային և տարածական ընդգրկումը դրամատիկական ստեղծագործության մեջ հաճախ ենթարկվում է խտացման․ բազմաթիվ իրադարձություններից ընտրվում են հիմնական հանգույցները, իսկ երկրորդական դրվագները կրճատվում կամ միավորվում են։ Այս գործընթացը փոխում է սկզբնական նյութի կառուցվածքը և ստեղծում գործողության ավելի կենտրոնացված համակարգ։ Կարևոր խնդիր է նաև պատմողի դերի փոփոխությունը։ Էպիկական ստեղծագործության մեջ պատմողը կարող է ներկայացնել կերպարների ներաշխարհը, մեկնաբանել իրադարձությունները, նկարագրել միջավայրը և ազատորեն անցնել տարբեր ժամանակային ու տարածական մակարդակների միջև։ Դրամատիկական ստեղծագործության մեջ այդ գործառույթների զգալի մասը պետք է փոխանցվի գործողությանը, երկխոսությանը, մենախոսությանը և բեմական նշումներին։ Հետևաբար էպիկական պատումի դրամատիզացման ժամանակ անհրաժեշտ է գտնել պատմողական տեղեկատվությունը գործողության վերածելու գեղարվեստական միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կերպարային համակարգի փոխակերպման ուսումնասիրությունը։ Էպիկական ստեղծագործության բազմաթիվ կերպարներ կարող են ունենալ մանրամասն կենսագրություններ, ներքին ապրումների նկարագրություններ և պատմողական գործառույթներ, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության մեջ կերպարը պետք է առավել անմիջականորեն բացահայտվի իր գործողությունների և խոսքի միջոցով։ Այդ պատճառով որոշ կերպարներ կարող են միավորվել, կրճատվել կամ ստանալ նոր գործառույթներ՝ դրամատիկական կոնֆլիկտի կառուցվածքին համապատասխան։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կոնֆլիկտի խնդիրը։ Դրամատիկական ժանրի բնույթը պահանջում է գործողության և հակադրության ավելի ընդգծված կենտրոնացում։ Եթե էպիկական ստեղծագործության մեջ սյուժեն կարող է զարգանալ բազմաթիվ զուգահեռ գծերով, ապա դրամատիկական տարբերակում անհրաժեշտ է առանձնացնել հիմնական բախումը և դրա շուրջ կազմակերպել գործողությունների հաջորդականությունը։ Այդ պատճառով էպիկական նյութի փոխառությունը հաճախ ուղեկցվում է կոնֆլիկտի սրմամբ, գործողության արագացմամբ և պատճառահետևանքային կապերի ավելի խիտ կազմակերպմամբ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի և տարածության փոխակերպմանը։ Էպիկական ժանրերում հեղինակն ազատորեն կարող է ընդգրկել երկար ժամանակաշրջաններ, բազմաթիվ վայրեր և պատմական իրադարձություններ, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության բեմական հնարավորությունները սահմանափակ են։ Հետևաբար դրամատիզացման ընթացքում լայն պատմական կամ առասպելական ժամանակը հաճախ վերածվում է սահմանափակ թվով տեսարանների, իսկ տարածական բազմազանությունը՝ մի քանի հիմնական բեմական միջավայրերի։ Այս փոփոխությունները կարող են ազդել նաև ստեղծագործության գաղափարական շեշտադրումների վրա։ Էպիկական նյութի դրամատիկական վերամշակումը հաճախ ենթադրում է ոչ միայն ձևի, այլև բովանդակության վերաիմաստավորում։ Նույն սյուժեն կամ կերպարը նոր ժանրում կարող է ստանալ այլ գաղափարական նշանակություն՝ պայմանավորված հեղինակի ժամանակաշրջանով, գեղագիտական սկզբունքներով և հասարակական խնդիրներով։ Այդ պատճառով ժանրային փոխառությունը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես մեխանիկական վերարտադրություն, այլ որպես ստեղծագործական վերափոխման գործընթաց։ Կարևոր կարող է լինել նաև երկխոսության դերի ուսումնասիրությունը։ Էպիկական նյութի դրամատիզացման ժամանակ երկխոսությունը դառնում է ոչ միայն տեղեկատվություն փոխանցելու միջոց, այլև կերպարների հոգեբանական և գաղափարական բացահայտման հիմնական գործիք։ Երկխոսությունների միջոցով կառուցվում են հակադրությունները, զարգանում են հարաբերությունները և առաջ են մղվում սյուժետային գործողությունները։ Միաժամանակ փոխվում է լեզվական ոճը․ պատմողական նկարագրությունները կարող են փոխարինվել խոսքային գործողությամբ, իսկ հեղինակային մեկնաբանությունները՝ ենթատեքստային կամ կերպարային արտահայտություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև դրամատիկական ստեղծագործության մեջ էպիկականության պահպանվող տարրերին։ Որոշ դեպքերում դրամատիկական երկը ամբողջությամբ չի հրաժարվում պատմողականությունից և կարող է օգտագործել պատմողի կերպար, պատմողական մենախոսություններ, արտաբեմային խոսք, ժամանակային լայն ընդգրկումներ կամ այլ էպիկական հնարքներ։ Այսպիսի երևույթները ցույց են տալիս, որ ժանրերի սահմանները բացարձակ չեն և գրական ստեղծագործության մեջ կարող են ձևավորվել խառը կամ սինթետիկ կառուցվածքներ։ Ժանրային փոխառության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև բացահայտելու գրականության զարգացման դինամիկան։ Գրական ժանրերը պատմականորեն փոփոխվող համակարգեր են, և դրանց միջև փոխազդեցությունը հաճախ հանգեցնում է նոր ձևերի ու ժանրային տարատեսակների առաջացման։ Էպիկական և դրամատիկական սկզբունքների փոխներթափանցումը կարող է ընդլայնել ստեղծագործության արտահայտչական հնարավորությունները՝ միավորելով պատմողական լայնությունը և բեմական անմիջականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը էպիկական նյութի դրամատիկական փոխառությունը դիտարկում է որպես բարդ գեղարվեստական գործընթաց, որի ընթացքում վերակազմավորվում են սյուժեն, կերպարային համակարգը, կոնֆլիկտը, ժամանակատարածական կազմակերպումը, խոսքը և հեղինակի ներկայության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ժանրերի տեսության, գրական ստեղծագործության կառուցվածքի և տարբեր գրական ձևերի փոխազդեցության օրինաչափությունները հասկանալու համար և կարող է արժեքավոր լինել ինչպես տեսական գրականագիտության, այնպես էլ կոնկրետ դրամատիկական ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծության համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մանկավարժական հասկացությունների նորացման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով ժամանակակից կրթական համակարգերի փոփոխությունները, հասարակական պահանջների զարգացումը և ուսուցման նոր մոտեցումների ձևավորումը։ Հետազոտության կենտրոնում մանկավարժական հիմնական հասկացությունների բովանդակության, իմաստային փոփոխությունների և ժամանակակից կրթական իրականությանը դրանց համապատասխանության հարցերն են։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են մանկավարժական տերմինների և հասկացությունների վերանայման անհրաժեշտությունը, այդ թվում՝ կրթական տեխնոլոգիաների զարգացումը, սովորողի դերի փոփոխությունը, ուսուցման անհատականացման միտումները, ներառական կրթության տարածումը և կրթության նկատմամբ հասարակության նոր պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավանդական մանկավարժական պատկերացումների և ժամանակակից կրթական հայեցակարգերի փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն խնդրին, թե ինչպես կարելի է պահպանել մանկավարժական գիտության հիմնարար սկզբունքները՝ միաժամանակ նորացնելով դրանց մեկնաբանությունն ու կիրառման շրջանակը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել կրթություն, ուսուցում, դաստիարակություն, զարգացում, ուսուցիչ, սովորող, կրթական միջավայր և մանկավարժական գործընթաց հասկացությունները՝ բացահայտելով դրանց բովանդակային փոփոխությունները և ժամանակակից գիտական մոտեցումներում ունեցած նոր իմաստային շեշտադրումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանկավարժական հասկացությունների հստակեցմանն ու համակարգմանը, քանի որ գիտական տերմինաբանության ճշգրտությունը կարևոր նախապայման է կրթական երևույթների համարժեք ուսումնասիրման և արդյունավետ մանկավարժական գործունեության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև միջգիտակարգային մոտեցումների ազդեցությանը մանկավարժական գիտության վրա՝ ցույց տալով հոգեբանության, սոցիոլոգիայի, փիլիսոփայության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և այլ ոլորտների զարգացումների դերը կրթական հասկացությունների վերաիմաստավորման գործընթացում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մանկավարժական գիտության հասկացութային ապարատի կատարելագործմանը, ժամանակակից կրթական գործընթացների առավել ճշգրիտ նկարագրմանը և մանկավարժական տեսության ու պրակտիկայի միջև կապի ամրապնդմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության տեսաբանների, բուհերի դասախոսների, մեթոդիստների, կրթության կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մանկավարժական գիտությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։