Ժողովրդական բանահյուսության դերը սովորողների բարոյական որակների ձևավորման գործում

Economics

Գիտական-տնտեսագիտական ուսումնասիրություն է, որտեղ ներկայացվում է տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդների կիրառությունը սոցիալ-տնտեսական համակարգերի վերլուծության և կառավարման գործընթացներում։ Գրքում բացատրվում է, որ ժամանակակից տնտեսությունը բարդ, բազմագործոն համակարգ է, որի արդյունավետ կառավարումը հնարավոր է միայն մաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակագրական վերլուծության և օպտիմալացման մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են տնտեսական գործընթացների մոդելավորման հիմնական մոտեցումները՝ գծային ծրագրավորում, դինամիկ ծրագրավորում, էկոնոմետրիկ մոդելներ և հավասարակշռության մոդելներ, որոնք օգտագործվում են ռեսուրսների բաշխման, արտադրության պլանավորման և կանխատեսումների իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տվյալների վերլուծության և կանխատեսման մեթոդների դերը պետական կառավարման, ձեռնարկությունների ռազմավարական որոշումների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման պլանավորման մեջ։ Գրքում ընդգծվում է, որ տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդները թույլ են տալիս նվազեցնել անորոշությունը, բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը և ապահովել ավելի գիտական հիմնավորված որոշումներ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագիտության, կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի համադրման ուսումնասիրության համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայոց լեզվի տարածքային տարբերակների ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների վերաբերյալ լեզվաբանական դիտարկումներ։ Հետազոտության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունական, բառային, քերականական և շարահյուսական առանձնահատկություններին, դրանց փոխհարաբերություններին գրական հայերենի և միմյանց միջև։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայերենի բարբառային բազմազանության, տարբեր տարածաշրջաններում լեզվական առանձնահատկությունների ձևավորման և դրանց պահպանման պայմանների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բարբառների պատմական զարգացման ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց լեզվական կառուցվածքում հաճախ պահպանվում են հայերենի ավելի վաղ փուլերին վերաբերող արժեքավոր տվյալներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բարբառների տարածման աշխարհագրությանը, դրանց կրողների խոսքային առանձնահատկություններին և լեզվական փոփոխությունների վրա սոցիալական ու մշակութային գործոնների ազդեցությանը։ Բարբառային նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հայոց լեզվի ներքին կառուցվածքն ու պատմությունը հասկանալու, այլև հայկական տարբեր համայնքների մշակութային ժառանգությունը, բանավոր ավանդույթներն ու լեզվական ինքնատիպությունը պահպանելու տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հատկապես հետաքրքրական է հայերենագիտությամբ, բարբառագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ և հայկական լեզվամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Journalism

Այս աշխատանքը քննադատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է հայ-թուրքական փոխհարաբերությունների արտացոլումը հայ ժամանակակից մամուլում 1990-2010 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով լրատվամիջոցների գաղափարական, քաղաքական և տեղեկատվական դերակատարումը հետխորհրդային Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընկալումների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես հասարակական կարծիքի ձևավորման ակտիվ գործոն, որը տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր կերպ է մեկնաբանել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացումները՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձություններից, Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքից և դիվանագիտական նախաձեռնություններից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ 1990-ականների սկզբին մամուլում գերակշռում էին հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման և դիվանագիտական բացման հույսերը, մինչդեռ 1990-ականների կեսերից և հատկապես 2000-ականներին ավելի ուժեղացավ քննադատական և անվստահական դիսկուրսը՝ պայմանավորված սահմանների փակ վիճակով, պատմական հիշողության խնդիրներով և անվտանգության ընկալումներով։ Վերլուծվում են նաև մեդիա դիսկուրսի տարբեր շերտերը՝ պաշտոնական թերթերի, անկախ լրատվամիջոցների և վերլուծական հրապարակումների միջև առկա տարբերություններով, որոնք հաճախ արտահայտում էին քաղաքական ուժերի և հասարակական խմբերի հակադիր դիրքորոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական և գաղափարական միջոցներին, որոնց միջոցով մամուլը կառուցում է «մենք-նրանք» հակադրությունը, ձևավորում է ազգային ինքնության և արտաքին վտանգի պատկերներ, ինչպես նաև ազդում է հանրային ընկալումների վրա՝ դառնալով քաղաքական սոցիալականացման կարևոր հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 1990-2010 թվականների հայ մամուլը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում ունեցել է երկակի դեր՝ միաժամանակ արտացոլելով քաղաքական իրողությունները և ակտիվորեն մասնակցելով դրանց իմաստավորման ու հանրային ընկալման ձևավորմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սրտային անբավարարության պայմաններում սրտի խոռոչների կառուցվածքային և գործառական ցուցանիշների ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ հիվանդության ընթացքի, հնարավոր կլինիկական ելքերի և երկարատև դեղորայքային բուժման ազդեցության գնահատման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում սրտի վերակառուցման գործընթացներն են, որոնց ընթացքում կարող են փոփոխվել փորոքների և նախասրտերի չափերը, ծավալները, պատերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կծկողական գործառույթը և սրտի ընդհանուր հեմոդինամիկ արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այդ ցուցանիշների ոչ միայն մեկանգամյա գնահատմանը, այլև դրանց դինամիկ դիտարկմանը, քանի որ ժամանակի ընթացքում արձանագրվող փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություն հաղորդել հիվանդության զարգացման ուղղության և բուժման նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքի մասին։ Քննվում է սրտի սիստոլիկ և դիաստոլիկ գործառույթների, խոռոչների ծավալային ցուցանիշների, արտամղման բնութագրերի և այլ կառուցվածքային պարամետրերի փոխկապակցվածությունը կլինիկական վիճակի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գործիքային հետազոտությունների, հատկապես սրտի պատկերային գնահատման միջոցով ստացվող տվյալների նշանակությունը՝ սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում համեմատելու համար։ Երկարատև դեղորայքային բուժումը դիտարկվում է որպես հիվանդության ընթացքի վրա ազդող կարևոր գործոն, որի արդյունավետության գնահատման համար անհրաժեշտ է համադրել կլինիկական ախտանիշների, գործառական վիճակի և սրտի կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ տվյալները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն հարցին, թե տարբեր ցուցանիշների համակցված գնահատումն ինչպես կարող է նպաստել հիվանդների ռիսկային խմբերի տարբերակմանը և հետագա բժշկական հսկողության անհատականացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է կլինիկական ելքերի և սրտի կառուցվածքային-գործառական փոփոխությունների միջև հնարավոր կապերի վիճակագրական վերլուծությունը՝ կանխատեսման համար առավել տեղեկատվական բնութագրերը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ հաշվի է առնվում, որ քրոնիկական սրտային անբավարարությունը բազմագործոն վիճակ է, և առանձին ցուցանիշը սովորաբար չի կարող ամբողջությամբ բնութագրել դրա ընթացքը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սրտաբանության, ֆունկցիոնալ ախտորոշման և կլինիկական կանխատեսման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ավելի ամբողջական գնահատել հիվանդության դինամիկան և երկարատև բուժման պայմաններում կլինիկական անբարենպաստ ելքերի ռիսկը։

Law

Սահմանադրաիրավական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտների ղեկավարների սահմանադրաիրավական պատասխանատվության էության, իրավական հիմքերի և կիրառման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում դաշնային պետության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային գործադիր իշխանության ղեկավարների սահմանադրական կարգավիճակը, լիազորությունները և պատասխանատվության սահմանման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրաիրավական պատասխանատվության առաջացման հիմքերին, դրա տարբերություններին իրավաբանական պատասխանատվության այլ տեսակներից և պետական իշխանության համակարգում ունեցած նշանակությանը։ Վերլուծվում են Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրական և դաշնային օրենսդրության համապատասխան կարգավորումները, տարածաշրջանային ղեկավարների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման իրավական ընթացակարգերը։ Քննարկվում են նաև դաշնային կենտրոնի և Դաշնության սուբյեկտների փոխհարաբերությունները, իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի իրականացումը և սահմանադրական օրինականության ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սահմանադրաիրավական պատասխանատվության կիրառման իրավական երաշխիքները, հնարավոր իրավական հակասությունները և համապատասխան ինստիտուտի կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, դաշնային հարաբերությունների, պետական կառավարման և համեմատական իրավագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։