Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճավազանի բնական լանդշաֆտների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ մարդու տնտեսական գործունեության և մարդածին տարբեր գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնական լանդշաֆտների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց տարածքային կառուցվածքը, բնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը և էկոլոգիական վիճակը։ Վերլուծվում են բնակավայրերի ընդլայնման, գյուղատնտեսական հողօգտագործման, արոտավայրերի շահագործման, արդյունաբերական գործունեության, ճանապարհաշինության, զբոսաշրջության և բնական ռեսուրսների օգտագործման հնարավոր ազդեցությունները լանդշաֆտային համակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողածածկույթի, բուսականության, ջրային ռեսուրսների և բնական էկոհամակարգերի կառուցվածքային ու գործառական փոփոխություններին։ Դիտարկվում են հողերի դեգրադացման, էրոզիոն գործընթացների, բուսածածկույթի փոփոխության և բնական տարածքների մասնատման պատճառներն ու հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում է մարդածին ծանրաբեռնվածության տարածական տարբերակումը և դրա ազդեցությունը լճավազանի առանձին լանդշաֆտային համալիրների կայունության վրա։ Կարևորվում են բնական և մարդածին գործընթացների փոխազդեցության գնահատումը, լանդշաֆտների փոփոխությունների աստիճանի որոշումը և առավել խոցելի տարածքների առանձնացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարածքների էկոլոգիական վիճակի բարելավման, խախտված լանդշաֆտների վերականգնման, բնապահպանական կառավարման և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Սևանա լճավազանի տարածքային պլանավորման և բնապահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը՝ համատեղելով տնտեսական գործունեության պահանջները բնական միջավայրի պահպանության հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության, լանդշաֆտագիտության, բնապահպանության, բնական ռեսուրսների կառավարման և տարածքային պլանավորման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անտառային գեոհամակարգերի տարածական և ժամանակային փոփոխությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով անտառային տարածքների վիճակի, կառուցվածքի, տարածման օրինաչափությունների և դրանց վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնների գնահատումը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են փոխվել Հայաստանի անտառային տարածքները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածական բաշխվածությունը և էկոլոգիական վիճակը, ինչպես նաև բացահայտվում են այդ փոփոխությունների հիմնական պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլիմայական փոփոխությունների, հրդեհների, անտառահատումների, հողօգտագործման փոփոխությունների, գյուղատնտեսական և տնտեսական գործունեության, բնակավայրերի ընդարձակման ու այլ մարդածին ազդեցությունների դերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի տարբեր բնական շրջանների անտառային գեոհամակարգերի առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ անտառները երկրի լեռնային պայմաններում կատարում են ոչ միայն կենսաբանական և լանդշաֆտային, այլև ջրակարգավորիչ, հողապաշտպան, կլիմայակարգավորիչ և սոցիալ-տնտեսական կարևոր գործառույթներ։ Աշխատանքում տարածաժամանակային մոտեցման կիրառումը հնարավորություն է տալիս համադրել տարբեր ժամանակների տվյալները և բացահայտել անտառային գեոհամակարգերի փոփոխության ուղղությունները, ինտենսիվությունն ու տարածական տարբերությունները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև անտառային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրների վերլուծությունը, որի շրջանակում կարող են դիտարկվել անտառների պահպանության, վերականգնման, կայուն օգտագործման, կենսաբազմազանության պահպանման, ռիսկերի նվազեցման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել առկա կառավարման մոտեցումների արդյունավետությունը, բացահայտել համակարգային խնդիրներն ու սահմանափակումները և առաջարկել անտառային գեոհամակարգերի երկարաժամկետ պահպանությանն ու կայուն կառավարմանը միտված լուծումներ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության, էկոլոգիայի, անտառագիտության, բնապահպանության և տարածքային կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև բնության պահպանության և բնական ռեսուրսների կառավարման հարցերով զբաղվող կառույցների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր գիտական և կիրառական նշանակություն ունի Հայաստանի անտառային պաշարների ներկա վիճակը հասկանալու, դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները բացահայտելու և ապագա կառավարման ու պահպանության ռազմավարությունների գիտական հիմքերը ձևավորելու առումով։