Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է անասնապահական ֆերմաներում օգտագործվող մեքենաների և էլեկտրասարքավորումների շահագործական հուսալիության բարձրացման տեխնիկական, կազմակերպական և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են անասնապահական արտադրության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական սարքավորումների աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև դրանց անխափան շահագործման ապահովման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերերի պատրաստման և բաշխման, ջրամատակարարման, կթման, գոմաղբի հեռացման, օդափոխության և միկրոկլիմայի կարգավորման համակարգերում կիրառվող մեքենաների ու էլեկտրական սարքավորումների տեխնիկական վիճակին և աշխատանքային ռեժիմներին։ Ուսումնասիրվում են սարքավորումների խափանումների առաջացման պատճառները, մաշվածության գործընթացները, էլեկտրական և մեխանիկական բեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի խոնավության, ջերմաստիճանի և փոշոտվածության պայմաններում դրանց աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շահագործական հուսալիության հիմնական ցուցանիշների որոշմանը, խափանումների հաճախականության գնահատմանը, սարքավորումների ծառայության ժամկետի կանխատեսմանը և տեխնիկական սպասարկման պարբերականության հիմնավորմանը։ Կարևորվում են կանխարգելիչ սպասարկման, ժամանակին ախտորոշման, վերանորոգման աշխատանքների կազմակերպման և տեխնիկական վիճակի վերահսկման արդյունավետ մեթոդների մշակումը։ Դիտարկվում են նաև էլեկտրաշարժիչների, կառավարման համակարգերի և պաշտպանիչ սարքերի աշխատանքային պարամետրերի օպտիմալացման, էներգիայի կորուստների նվազեցման և սարքավորումների շահագործման անվտանգության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հուսալիության տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության, փորձարարական հետազոտությունների և տեխնիկատնտեսական գնահատման մեթոդներ՝ սպասարկման ու վերանորոգման միջոցառումների արդյունավետ պարամետրերը հիմնավորելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անասնապահական արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների անընդհատության ապահովման, սարքավորումների պարապուրդների կրճատման, շահագործման ծախսերի նվազեցման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագետների, էլեկտրատեխնիկայի մասնագետների, անասնապահական ֆերմաների տեխնիկական ղեկավարների, մեքենաների շահագործման և սպասարկման մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերում ակտիվների և պասիվների կառավարման արդյունավետության բարձրացման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, բանկային ռեսուրսների օպտիմալ տեղաբաշխման և ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմների վերլուծությանը։ Քննարկվում են բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, եկամտաբերության և ռիսկայնության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև բանկերի ֆինանսական կառավարման համակարգում դրանց դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային պորտֆելի, ներդրումային ակտիվների, ներգրավված ավանդների և փոխառու միջոցների կառավարման սկզբունքներին, դրանց ժամկետայնության, արժութային կառուցվածքի և տոկոսադրույքային պայմանների համապատասխանեցմանը։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության կառավարման, տոկոսադրույքային ռիսկերի գնահատման, ֆինանսական ռեսուրսների արժեքի որոշման և բանկային շահութաբերության բարձրացման հիմնական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվների և պասիվների անհամապատասխանության հետևանքով առաջացող ֆինանսական ռիսկերին, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը, կապիտալի բավարարության ապահովմանը և ֆինանսական հավասարակշռության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են բանկային հաշվեկշռի կառուցվածքային վերլուծությունը, ֆինանսական գործակիցների հաշվարկումը, տոկոսային մարժայի գնահատումը և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառումը։ Դիտարկվում են նաև ակտիվների և պասիվների կառավարման կոմիտեների գործունեության կազմակերպման, ներքին ֆինանսական վերահսկողության, ռազմավարական պլանավորման և կառավարչական որոշումների արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բանկային համակարգի կարգավորման պահանջները, միջազգային բանկային փորձը, սթրես-թեստավորման մեթոդները և ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխության ազդեցությունը բանկերի գործունեության արդյունքների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանկային համակարգի կայունության ամրապնդման, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցման, ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և բանկերի մրցունակության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային գործի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ռիսկերի կառավարիչների, տնտեսագետների, աուդիտորների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպություններում բնապահպանական գործունեության ֆինանսական վերահսկողության կազմակերպման, գնահատման և կատարելագործման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արտադրական գործունեության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, բնապահպանական ծախսերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆինանսական վերահսկողության դերը բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բնապահպանական պարտավորությունների կատարման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական միջոցառումների ֆինանսավորման աղբյուրներին, կազմակերպությունների բնապահպանական բյուջեների կազմմանը, ծախսերի հաշվառմանը և ֆինանսական միջոցների նպատակային օգտագործման վերահսկմանը։ Ուսումնասիրվում են արտադրական կազմակերպություններում բնապահպանական հաշվառման, ներքին աուդիտի, ֆինանսական հաշվետվողականության և վերահսկողական ընթացակարգերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնապահպանական հարկերի ու վճարների հաշվարկմանը, շրջակա միջավայրին պատճառված վնասի տնտեսական գնահատմանը, բնապահպանական պարտավորությունների կատարմանը և հնարավոր ֆինանսական ռիսկերի կառավարմանը։ Կարևորվում են բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության գնահատումը, արտադրական թափոնների կառավարման, արտանետումների կրճատման և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման հետ կապված ֆինանսական որոշումների հիմնավորումը։ Դիտարկվում են նաև պետական վերահսկողության և կազմակերպությունների ներքին ֆինանսական վերահսկողության փոխհարաբերությունները, բնապահպանական օրենսդրության պահանջների պահպանումը, ֆինանսական տեղեկատվության թափանցիկությունը և հաշվետվողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի արտադրական կազմակերպություններում կիրառվող ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները և միջազգային փորձի կիրառման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանական կառավարման համակարգերի կատարելագործման, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդման, բնապահպանական ծախսերի օպտիմալացման և արտադրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերահսկողության մասնագետների, աուդիտորների, բնապահպանական կառավարիչների, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի սոցիոլոգիական դպրոցի ձևավորման պատմական նախադրյալների, զարգացման հիմնական փուլերի և տեսական-մեթոդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիոլոգիական ըմբռնման ծագումը, դրա կապը հասարակական հարաբերությունների զարգացման հետ, ինչպես նաև իրավունքի՝ որպես սոցիալական երևույթի ուսումնասիրության հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի իրավափիլիսոփայական ու սոցիոլոգիական մտքի ազդեցությանը, իրավական նորմերի և հասարակական իրականության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև իրավունքի գործառնական նշանակության վերաբերյալ ձևավորված տեսական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են սոցիոլոգիական իրավագիտության նշանավոր ներկայացուցիչների գաղափարները, այդ թվում՝ Էժեն Էռլիխի, Ռոսկո Փաունդի և այլ մտածողների հայացքները իրավունքի սոցիալական բնույթի, հասարակական կարգավորման և իրավական հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ։ Անդրադարձ է կատարվում «կենդանի իրավունքի» գաղափարին, իրավունքի սոցիալական աղբյուրներին, իրավական նորմերի գործնական կիրառությանը և հասարակության իրական պահանջմունքների ազդեցությանը իրավակարգավորման գործընթացների վրա։ Կարևորվում են սոցիոլոգիական դպրոցի և իրավունքի այլ տեսական ուղղությունների՝ իրավաբանական պոզիտիվիզմի, բնական իրավունքի տեսության և պատմական դպրոցի փոխհարաբերությունները, դրանց ընդհանրություններն ու սկզբունքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև իրավունքի և բարոյականության, իրավական գիտակցության, սոցիալական վերահսկողության, պետական իշխանության ու հասարակական ինստիտուտների փոխազդեցության հիմնախնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել իրավական մտքի պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների տեսական աղբյուրները, սոցիոլոգիական հետազոտության մեթոդները և իրավունքի հասարակական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման, իրավական երևույթների սոցիոլոգիական մեկնաբանության և ժամանակակից իրավակարգավորման հիմնախնդիրների խորքային ըմբռնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, սոցիոլոգների, իրավափիլիսոփաների, իրավական մտքի պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման և վերահսկման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դրանց արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական ու բնապահպանական հիմնախնդիրները, ջրօգտագործման և ջրահեռացման գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրային էկոհամակարգերի վրա տնտեսական գործունեության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային կեղտաջրերի հետևանքով առաջացող աղտոտման տնտեսական հետևանքներին, բնապահպանական վնասի գնահատման մեթոդներին և աղտոտման նվազեցման խթանման միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական հարկերի, վճարների, տնտեսական պատժամիջոցների, արտոնությունների և ֆինանսական խրախուսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի իրականացմանը, ջրօգտագործողների տնտեսական պատասխանատվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտում պետական կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին։ Կարևորվում են ջրի որակի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, աղտոտման ծավալների գնահատումը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական հիմնավորումը և բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության որոշումը։ Դիտարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ջրային ավազանների պահպանության խնդիրները, ջրօգտագործման տնտեսական շահերի և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի ջրային տնտեսության առանձնահատկությունները, միջազգային բնապահպանական կառավարման փորձը և տնտեսական կարգավորման տարբեր գործիքների կիրառման արդյունքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահպանության քաղաքականության կատարելագործման, աղտոտման կանխարգելման տնտեսական խթանների ձևավորման, բնապահպանական ծախսերի արդյունավետ կառավարման և կայուն ջրօգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպան տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, էկոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում ֆրանսերենի ուսուցման գործընթացում սովորողների բանավոր հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման և զարգացման մանկավարժական, լեզվաբանական ու մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են օտար լեզվի վաղ ուսուցման տեսական հիմքերը, կրտսեր դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բանավոր խոսքի զարգացման համար անհրաժեշտ ուսումնական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լսելու և հասկանալու, խոսքային իրավիճակներին համապատասխան արձագանքելու, հարցեր տալու, պատասխաններ ձևակերպելու և պարզ երկխոսություններ վարելու կարողությունների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են ֆրանսերենի հնչյունական համակարգի յուրացման, ճիշտ արտասանության, բառապաշարի հարստացման և տարրական քերականական կառույցների հաղորդակցական կիրառման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում խաղային տեխնոլոգիաների, դերային խաղերի, երգերի, բանաստեղծությունների, պատկերազարդ նյութերի, երկխոսությունների և իրավիճակային առաջադրանքների օգտագործմանը՝ սովորողների խոսքային ակտիվությունն ու ուսուցման նկատմամբ հետաքրքրությունը բարձրացնելու նպատակով։ Կարևորվում են հաղորդակցական ուսուցման սկզբունքները, ուսուցչի և աշակերտների փոխգործակցությունը, համագործակցային աշխատանքը և ֆրանսերենով բնական հաղորդակցական միջավայրի ստեղծումը։ Դիտարկվում են նաև սովորողների անհատական տարբերությունները, լեզվական սխալների ուղղման մանկավարժական մոտեցումները, խոսքային դժվարությունների հաղթահարման միջոցները և դրական ուսումնական մոտիվացիայի ձևավորման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել օտար լեզուների դասավանդման ժամանակակից մեթոդները, տարրական կրթության ծրագրային պահանջները և բանավոր հաղորդակցական կարողությունների գնահատման չափանիշները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ֆրանսերենի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման, սովորողների հաղորդակցական ինքնավստահության զարգացման և հետագա լեզվական կրթության համար ամուր հիմքերի ստեղծման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիստների, տարրական կրթության մասնագետների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անձի տնտեսական վարքագծի ձևավորման, դրսևորման և մոդելավորման հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական հոգեբանության, անձի հոգեբանության և վարքագծային տնտեսագիտության տեսական մոտեցումների համատեքստում։ Քննարկվում են տնտեսական որոշումների ընդունման հոգեբանական մեխանիզմները, անհատական պահանջմունքների, հետաքրքրությունների, արժեքային կողմնորոշումների և մոտիվացիոն գործոնների ազդեցությունը մարդու տնտեսական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի վերաբերմունքին աշխատանքի, եկամուտների, սեփականության, սպառման, խնայողությունների և ներդրումների նկատմամբ, ինչպես նաև տնտեսական ընտրությունների հիմքում ընկած գիտակցական ու հուզական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական վարքագծի անհատական տարբերությունները, ռիսկի ընկալման առանձնահատկությունները, անորոշության պայմաններում որոշումների ընդունումը, ինքնագնահատականի, պատասխանատվության և ինքնակարգավորման դերը տնտեսական ակտիվության ձևավորման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան դաստիարակության, մշակութային արժեքների, հասարակական կարծիքի և տնտեսական պայմանների ազդեցությանը անձի վարքագծային նախընտրությունների վրա։ Կարևորվում են տնտեսական վարքագծի մոդելավորման տեսական սկզբունքները, հոգեբանական ցուցանիշների ընտրությունը, վարքագծային օրինաչափությունների բացահայտումը և տարբեր տնտեսական իրավիճակներում անհատի հնարավոր արձագանքների գնահատումը։ Դիտարկվում են նաև ռացիոնալ և ոչ ռացիոնալ տնտեսական ընտրությունների փոխհարաբերությունները, ճանաչողական կողմնակալությունները, հուզական գործոնների ազդեցությունը և տնտեսական որոշումների կանխատեսման սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական թեստավորման, հարցումների, փորձարարական ուսումնասիրության, վիճակագրական վերլուծության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ անձի տնտեսական վարքագծի վրա ազդող գործոնների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական վարքագծի հոգեբանական հիմքերի ըմբռնման, անհատական տնտեսական որոշումների ուսումնասիրության և վարքագծային մոդելների կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, տնտեսագետների, սոցիոլոգների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ոչ դասական տրամաբանության ֆորմալ համակարգերի կառուցվածքի, դրանցում թեորեմների ավտոմատ արտածման հնարավորությունների և մեքենայական ուսուցման մեթոդների կիրառման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մաթեմատիկական տրամաբանության ժամանակակից ուղղությունները, դասական և ոչ դասական տրամաբանական համակարգերի տարբերությունները, ինչպես նաև ձևական լեզուների, աքսիոմների և արտածման կանոնների դերը տրամաբանական դատողությունների հիմնավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտուիցիոնիստական, բազմարժեք, մոդալ և այլ ոչ դասական տրամաբանությունների առանձնահատկություններին, դրանց արտահայտչական հնարավորություններին և ֆորմալ ապացույցների կառուցման սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են թեորեմների մեքենայական ապացուցման ալգորիթմները, տրամաբանական բանաձևերի արտածելիության որոշման խնդիրները, ապացույցների որոնման ռազմավարությունները և հաշվարկային բարդության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում մեքենայական ուսուցման մեթոդների կիրառմանը՝ արտածման գործընթացում արդյունավետ քայլերի ընտրության, ապացույցների որոնման տարածության կրճատման և տրամաբանական օրինաչափությունների հայտնաբերման նպատակով։ Կարևորվում են ուսուցման տվյալների ձևավորման, ֆորմալ արտահայտությունների ներկայացման, ալգորիթմների ուսուցման և ստացված արդյունքների գնահատման խնդիրները։ Դիտարկվում են նաև նեյրոնային ցանցերի, վիճակագրական ուսուցման և խորհրդանշական հաշվարկների համադրման հնարավորությունները, ինչպես նաև արհեստական բանականության մեթոդների և ֆորմալ տրամաբանական արտածման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել և համեմատվել թեորեմների ավտոմատ ապացուցման տարբեր մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով դրանց ճշգրտությունը, հաշվարկային արդյունավետությունը և կիրառելիությունը ոչ դասական տրամաբանական համակարգերում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմատացված տրամաբանական արտածման, ֆորմալ մեթոդների, մեքենայական ուսուցման և արհեստական բանականության տեսական հիմքերի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, տրամաբանության մասնագետների, համակարգչային գիտության հետազոտողների, ծրագրային ապահովման մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է ժողովրդական տնտեսության պլանավորման և տնտեսական զարգացման կանխատեսման հիմնահարցերին առնչվող գիտական, ուսումնամեթոդական և մասնագիտական գրականության ներկայացմանը։ Հանձնարարական ցանկում կարող են ընդգրկված լինել տնտեսության կառավարման, պետական պլանավորման, արտադրական ռեսուրսների բաշխման, տնտեսական ցուցանիշների վերլուծության և երկարաժամկետ զարգացման հեռանկարների գնահատման վերաբերյալ աշխատություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական տնտեսության ճյուղային և տարածքային կառուցվածքի պլանավորման, արտադրության արդյունավետության բարձրացման, նյութական ու աշխատանքային ռեսուրսների նպատակային օգտագործման և տնտեսական համամասնությունների պահպանման խնդիրներին։ Ներկայացվող գրականությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու տնտեսական պլանավորման տեսական սկզբունքներին, մեթոդաբանական մոտեցումներին և գործնական կիրառության առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են սոցիալ-տնտեսական կանխատեսման մեթոդները, վիճակագրական տվյալների օգտագործումը, տնտեսական զարգացման միտումների գնահատումը և պլանային ցուցանիշների գիտական հիմնավորման եղանակները։ Անդրադարձ է կատարվում կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ պլանավորման առանձնահատկություններին, տնտեսական ծրագրերի մշակման սկզբունքներին, ինչպես նաև արտադրության և սպառման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Մատենագիտական ցանկը կարող է արտացոլել խորհրդային տնտեսական համակարգին բնորոշ կենտրոնացված պլանավորման մոտեցումները, ժողովրդական տնտեսության կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը և տնտեսական քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը մասնագիտական գրականության համակարգված ներկայացումն է, որը նպաստում է թեմայի վերաբերյալ անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, ընտրությանը և ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և ուսումնաօժանդակ միջոց տնտեսագիտական հետազոտությունների, ուսումնական աշխատանքների և մասնագիտական ինքնակրթության կազմակերպման համար։ Հրատարակությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պլանավորման մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանավարների և մատենագիտական տեղեկատվությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայում ներդրողների շահագրգռվածության բարձրացման տնտեսական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արժեթղթերի շուկայի դերը երկրի ֆինանսական համակարգի զարգացման, կապիտալի ներգրավման, ներդրումային ռեսուրսների վերաբաշխման և տնտեսական աճի խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրողների վարքագծի վրա ազդող գործոններին, ներդրումային որոշումների ընդունման առանձնահատկություններին, եկամտաբերության և ռիսկի փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ֆինանսական գործիքների գրավչության գնահատման չափանիշներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի կառուցվածքը, բաժնետոմսերի և պարտատոմսերի շրջանառության առանձնահատկությունները, շուկայի իրացվելիության մակարդակը, ներդրումային հնարավորությունների բազմազանությունը և ֆինանսական միջնորդների գործունեության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրողների իրավունքների պաշտպանության, տեղեկատվության թափանցիկության, կորպորատիվ կառավարման որակի և արժեթղթեր թողարկող կազմակերպությունների նկատմամբ վստահության ձևավորման խնդիրներին։ Կարևորվում են արժեթղթերի շուկայի պետական կարգավորման մեխանիզմները, վերահսկողության արդյունավետությունը, ներդրումային ռիսկերի նվազեցումը և ֆինանսական ենթակառուցվածքների կատարելագործումը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացման, անհատական և ինստիտուցիոնալ ներդրողների ակտիվության խթանման, ներդրումային գործիքների հասանելիության ընդլայնման և շուկայի մասնակիցների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել արժեթղթերի շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական ու կազմակերպական գործոնները, միջազգային փորձի կիրառման հեռանկարները և ներդրումային միջավայրի բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման, ներդրողների վստահության ամրապնդման, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ ներգրավման և տնտեսության ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրների ընդլայնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ներդրումային խորհրդատուների, արժեթղթերի շուկայի մասնագետների, պետական կարգավորման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է զինվորական ծառայության պայմաններին նորակոչիկների սոցիալ-հոգեբանական հարմարման գործընթացի առանձնահատկությունների, առաջացող դժվարությունների և դրանց հաղթահարման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են քաղաքացիական կյանքից զինվորական միջավայր անցման հոգեբանական և սոցիալական հետևանքները, նոր պայմաններին հարմարվելու օրինաչափությունները, ինչպես նաև զինվորական ծառայության սկզբնական շրջանում անձի վարքագծային և հուզական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորակոչիկների անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններին, սթրեսակայունությանը, ինքնագնահատականին, հաղորդակցական կարողություններին, մասնագիտական մոտիվացիային և սոցիալական աջակցության նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են զինվորական կարգապահության պահանջներին, օրվա կանոնակարգին, ֆիզիկական և հոգեբանական ծանրաբեռնվածությանը, նոր սոցիալական դերերին ու միջանձնային հարաբերություններին հարմարվելու ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքից և սովորական սոցիալական միջավայրից ժամանակավոր հեռանալու հետևանքով առաջացող ապրումներին, անհանգստությանը, անորոշության զգացմանը և զինվորական կոլեկտիվում փոխադարձ վստահության ձևավորման խնդիրներին։ Կարևորվում են հրամանատարական կազմի առաջնորդական և մանկավարժական հմտությունները, զինծառայողների միջև առողջ փոխհարաբերությունների հաստատումը, հոգեբանական աջակցության կազմակերպումը և հնարավոր կոնֆլիկտների կանխարգելումը։ Դիտարկվում են նաև նորակոչիկների սոցիալ-հոգեբանական վիճակի գնահատման մեթոդները, հարմարման դժվարությունների վաղ բացահայտման հնարավորությունները, անհատական և խմբային խորհրդատվության նշանակությունը, ինչպես նաև հոգեբանական պատրաստվածության զարգացման միջոցառումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ռազմական հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության և զինվորական մանկավարժության տեսական մոտեցումները՝ հարմարման գործընթացի բարելավման գործնական առաջարկությունների մշակման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նորակոչիկների հոգեբանական բարեկեցության պահպանման, զինվորական միջավայրում արդյունավետ սոցիալականացման, ծառայողական պարտականությունների գիտակցված կատարման և զինվորական կոլեկտիվների բարոյահոգեբանական մթնոլորտի բարելավման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, զինվորական մանկավարժների, հրամանատարների, սոցիալական հոգեբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի դրամական տնտեսության ձևավորման, զարգացման և գործառնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը III–X դարերում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով սասանյան և արաբական տիրապետության ժամանակաշրջաններին։ Քննարկվում են դրամաշրջանառության պատմական նախադրյալները, դրամական համակարգի փոփոխությունները, տարբեր ժամանակաշրջաններում շրջանառված դրամների տեսակները և դրանց նշանակությունը Հայաստանի տնտեսական ու հասարակական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սասանյան դրամների տարածմանը, արծաթե դրամների շրջանառության առանձնահատկություններին, դրամական միավորների պատկերագրությանը, արձանագրություններին և դրանց միջոցով արտահայտված քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրվում են արաբական տիրապետության հաստատումից հետո դրամաշրջանառության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունները, իսլամական դրամական համակարգի ազդեցությունը, դիրհեմների և այլ դրամատեսակների տարածումը, ինչպես նաև տեղական ու տարածաշրջանային դրամական շրջանառության փոխհարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերին հարևան երկրների հետ, միջազգային առևտրական ուղիների նշանակությանը, ապրանքադրամական հարաբերությունների զարգացմանը և դրամական տնտեսության դերին քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերի տնտեսական կյանքում։ Կարևորվում են հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված դրամական գանձերի, առանձին դրամների և դրամագիտական հավաքածուների ուսումնասիրությունը՝ որպես ժամանակաշրջանի տնտեսական պատմության վերակազմության կարևոր աղբյուրներ։ Դիտարկվում են դրամների ժամանակագրական դասակարգման, հատման վայրերի որոշման, շրջանառության աշխարհագրության և դրամական համակարգերի փոխազդեցության խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դրամագիտական, հնագիտական և գրավոր պատմական աղբյուրները՝ Հայաստանի տնտեսական զարգացման, հարկային հարաբերությունների և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը դրամաշրջանառության վրա բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի վաղ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, տարածաշրջանային առևտրական հարաբերությունների և դրամական մշակույթի զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, դրամագետների, հնագետների, արևելագետների, տնտեսական պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է բարձրադիր գոտու բնական և ֆիզիոլոգիական պայմաններում օրգանիզմի վեգետատիվ գործառույթների կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտային միջոցների կիրառման համատեքստում։ Քննարկվում են բարձրության ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մթնոլորտային ճնշման և թթվածնի մասնակի ճնշման նվազման հետևանքները, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական մեխանիզմների ձևավորման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեգետատիվ նյարդային համակարգի գործունեությանը, սրտանոթային և շնչառական համակարգերի փոխկապակցվածությանը, սրտի հաճախության, զարկերակային ճնշման և շնչառության ռիթմի կարգավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են վերահսկվող շնչառության տարբեր եղանակների հնարավոր ազդեցությունները օրգանիզմի թթվածնային ապահովման, վեգետատիվ հավասարակշռության, սրտանոթային ցուցանիշների և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրադիր պայմաններում օքսիդատիվ սթրեսի առաջացման մեխանիզմներին, ազատ ռադիկալային գործընթացների ակտիվացմանը և հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի նշանակությանը։ Կարևորվում են հակաօքսիդանտների հնարավոր ազդեցությունները բջջային նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման հավասարակշռության և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման գործընթացներում։ Դիտարկվում են նաև վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտների համակցված կիրառման հնարավորությունները, դրանց ազդեցության գնահատման ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները և տարբեր բարձրությունների պայմաններում օրգանիզմի արձագանքման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել շնչառական, սրտանոթային և կենսաքիմիական ցուցանիշների գրանցման ու համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ վեգետատիվ կարգավորման փոփոխությունների օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բարձրադիր ֆիզիոլոգիայի, օրգանիզմի հարմարվողականության մեխանիզմների, շնչառության կարգավորման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, բժշկագիտության մասնագետների, սպորտային ֆիզիոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական արդարադատության իրականացման սկզբունքների, դրանց իրավական բովանդակության և գործնական կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սահմանադրական արդարադատության էությունը, դրա տեղը պետական իշխանության համակարգում, սահմանադրական վերահսկողության նշանակությունը և իրավունքի գերակայության ապահովման գործում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության, օրինականության, դատարանի անկախության, դատավորների անաչառության, իրավահավասարության, արդար դատաքննության և դատական պաշտպանության արդյունավետության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի իրավական կարգավիճակը, լիազորությունները, գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները և սահմանադրական դատավարության հիմնական ընթացակարգերը։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական արդարադատության սկզբունքների ամրագրմանը Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության և համապատասխան օրենսդրության մեջ, ինչպես նաև դրանց մեկնաբանման ու կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում են սահմանադրական վերահսկողության միջոցով մարդու հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությունը, պետական մարմինների գործունեության սահմանադրականության ապահովումը և իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքի պահպանումը։ Դիտարկվում են նաև սահմանադրական դատավարության մատչելիության, հրապարակայնության, իրավական որոշակիության, դատական ակտերի պարտադիրության և սահմանադրական որոշումների կատարման արդյունավետության հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի սահմանադրական արդարադատության զարգացման պատմական փուլերը, սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությունը և այլ պետությունների սահմանադրական վերահսկողության համակարգերի փորձը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի սահմանադրական արդարադատության տեսական հիմքերի հստակեցման, սահմանադրական դատավարության սկզբունքների կատարելագործման և իրավական պետության ինստիտուտների ամրապնդման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատական համակարգի ներկայացուցիչների, իրավագիտության ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։