Ready-made Materials

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման, վերլուծության և կանխատեսման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների օրինակով։ Քննության են առնվում ֆինանսական վերլուծության հիմնական սկզբունքները, կազմակերպության ֆինանսական կայունության գնահատման մեթոդները և ֆինանսատնտեսական գործունեության արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվեկշռի կառուցվածքի, ակտիվների և պարտավորությունների հարաբերակցության, իրացվելիության, վճարունակության, շահութաբերության և գործարար ակտիվության գնահատմանը։ Վերլուծվում են սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության առանձնահատկությունները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, շրջանառու կապիտալի կառավարումը և ֆինանսական ռիսկերի առաջացման հնարավոր պատճառները։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների մշակման, տնտեսական ցուցանիշների համեմատական գնահատման, ֆինանսական գործակիցների կիրառման և կազմակերպության զարգացման միտումների բացահայտման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական կանխատեսման մոդելների, վիճակագրական մեթոդների, սցենարային վերլուծության և տնտեսական պլանավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական կառավարման կատարելագործմանը, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը, ներդրումային որոշումների հիմնավորմանը և ֆինանսական կայունության ապահովման ռազմավարական մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական վերլուծության, կորպորատիվ ֆինանսների, տնտեսագիտության, արդյունաբերական կառավարման և Հայաստանի սննդի արդյունաբերության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմաքաղաքական և գրադարանագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի մարտյան պլենումի՝ գյուղատնտեսության զարգացմանը վերաբերող նյութերի տարածման և հանրայնացման գործում գրադարանների ունեցած դերի լուսաբանմանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանի ագրարային քաղաքականության գաղափարական ուղղությունները, գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման խնդիրները և կուսակցական որոշումների ներկայացման կազմակերպական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարաններում քաղաքական ու գյուղատնտեսական գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ գրքային հավաքածուների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը։ Դիտարկվում են գրադարանների մասնակցությունը բնակչության քաղաքական իրազեկման, գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատողների տեղեկատվական սպասարկման և կուսակցական որոշումների քարոզչական տարածման գործընթացներին։ Քննարկվում են նաև գրադարանավարների աշխատանքային մեթոդները, ընթերցողների հետ տարվող գաղափարադաստիարակչական գործունեությունը և գրադարանային հաստատությունների համագործակցությունը խորհրդային հասարակական կազմակերպությունների հետ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային գրադարանների գործունեության գաղափարական առանձնահատկությունները, տեղեկատվության տարածման պետական մեխանիզմները և գյուղատնտեսական քաղաքականության ներկայացման քարոզչական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային աշխատանքի և կուսակցական քարոզչության փոխկապակցվածությանը՝ խորհրդային հասարակության քաղաքական ու մշակութային կյանքի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության պատմության, խորհրդային ագրարային քաղաքականության, քաղաքական քարոզչության և ԽՍՀՄ հասարակական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆիզիկայի և տիեզերական հետազոտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արևային ակտիվության և ամպրոպային երևույթների ազդեցությամբ տիեզերական ճառագայթների երկրորդային բաղադրիչների հոսքերում առաջացող մոդուլյացիոն էֆեկտների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում առաջնային տիեզերական ճառագայթների փոխազդեցությունները Երկրի մթնոլորտի հետ, երկրորդային մասնիկների առաջացման մեխանիզմները և դրանց հոսքերի փոփոխությունները տարբեր ֆիզիկական պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևային ակտիվության, միջմոլորակային մագնիսական դաշտի, երկրամագնիսական խանգարումների և մթնոլորտային էլեկտրական դաշտերի ազդեցությանը մասնիկների հոսքերի ինտենսիվության ու էներգետիկ բնութագրերի վրա։ Վերլուծվում են արևային բռնկումների, տիեզերական ճառագայթների ինտենսիվության ժամանակավոր նվազումների և ամպրոպային ամպերում զարգացող էլեկտրական գործընթացների հետ կապված ֆիզիկական երևույթները։ Քննարկվում են նաև երկրորդային տիեզերական ճառագայթների գրանցման սարքավորումները, մասնիկների հոսքերի շարունակական դիտարկման մեթոդները, փորձարարական տվյալների վիճակագրական մշակումը և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են արևային ու ամպրոպային մոդուլյացիոն ազդեցությունների տարբերակման, դրանց փոխկապակցվածության բացահայտման և դիտարկվող երևույթների ֆիզիկական մոդելավորման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված տվյալների հնարավոր նշանակությանը տիեզերական եղանակի ուսումնասիրության, մթնոլորտային ֆիզիկայի, բարձր էներգիաների մասնիկների հետազոտության և բնական ճառագայթային միջավայրի փոփոխությունների գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աստղաֆիզիկայի, միջուկային ֆիզիկայի, տիեզերական ճառագայթների ֆիզիկայի և մթնոլորտային էլեկտրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կրոնագիտական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջիհադի հայեցակարգի գաղափարական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությանը սուննի իսլամականության շրջանակներում՝ «ալ-Կաիդա» ահաբեկչական կազմակերպության գաղափարախոսության օրինակով։ Քննության են առնվում ջիհադի հասկացության պատմական ձևավորումը, կրոնական աղբյուրներում դրա տարբեր նշանակությունները և իսլամական մտքի զարգացման ընթացքում ձևավորված մեկնաբանական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջիհադի կրոնական, բարոյական, հասարակական և քաղաքական ընկալումների տարբերություններին, ինչպես նաև ծայրահեղական գաղափարախոսություններում այդ հասկացության վերաիմաստավորման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են սուննի իսլամականության որոշ արմատական ուղղությունների գաղափարական հիմքերը, կրոնական տեքստերի ընտրովի մեկնաբանության մեխանիզմները և դրանց օգտագործումը քաղաքական նպատակների հիմնավորման համար։ Քննարկվում են «ալ-Կաիդա»-ի գաղափարախոսության ձևավորման պատմական ու քաղաքական նախադրյալները, դրա աշխարհայացքային առանձնահատկությունները և բռնության կրոնական արդարացման փորձերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կրոնական արմատականացման, ծայրահեղական շարժումների գաղափարական ազդեցության և միջազգային անվտանգության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում ջիհադի ավանդական կրոնագիտական մեկնաբանությունների և ահաբեկչական կազմակերպությունների կողմից տարածվող գաղափարական պատկերացումների տարբերակմանը՝ ընդգծելով դրանց ուսումնասիրության պատմական և մեթոդաբանական նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրոնագիտության, իսլամագիտության, քաղաքագիտության, միջազգային հարաբերությունների և անվտանգության ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեղանվանագիտական և պատմաաշխարհագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սարիի տեղանունների ուսումնասիրությանը, դրանց ծագման, իմաստային առանձնահատկությունների և պատմամշակութային նշանակության բացահայտմանը։ Քննության են առնվում բնակավայրերի, լեռների, գետերի, աղբյուրների, դաշտավայրերի և աշխարհագրական այլ օբյեկտների անվանումները՝ որպես տվյալ տարածքի պատմական հիշողության, լեզվական ժառանգության և մշակութային ինքնության արտահայտություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանունների ստուգաբանությանը, բառային կազմությանը, հնչյունական փոփոխություններին և տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց կիրառման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են աշխարհագրական անվանումների ձևավորման վրա բնական միջավայրի, բնակչության տեղաշարժերի, պատմական իրադարձությունների, լեզվական շփումների և հասարակական հարաբերությունների հնարավոր ազդեցությունները։ Քննարկվում են նաև տեղանունների ժողովրդական մեկնաբանությունները, պատմական անվանաձևերը, դրանց պահպանման ու փոփոխության պատճառները և տեղանվանական համակարգի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պատմական քարտեզների, գրավոր աղբյուրների, բանավոր ավանդությունների և լեզվաբանական տվյալների համադրության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեղանունների դերին տարածաշրջանի բնակեցման պատմության, մշակութային կապերի, լեզվական զարգացումների և պատմական աշխարհագրության վերակազմության գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տեղանվանագիտության, լեզվաբանության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության և տարածաշրջանային պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային հիմնադրամների ձևավորման, գործունեության և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ գործունեության ապահովման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում ներդրումային հիմնադրամների տնտեսական էությունը, հիմնական տեսակները, կազմակերպական կառուցվածքը և դրանց դերը ֆինանսական շուկայի զարգացման ու կապիտալի ներգրավման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոլեկտիվ ներդրումների կազմակերպման սկզբունքներին, ներդրումային ակտիվների կառավարմանը, ներդրողների շահերի պաշտպանությանը և ֆինանսական ռիսկերի գնահատման ու նվազեցման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են Հայաստանում ներդրումային հիմնադրամների գործունեության իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները, ներդրումային միջավայրի սահմանափակումները և բնակչության ֆինանսական մասնակցության ընդլայնման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ներդրումային հիմնադրամների կառավարման արդյունավետության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության, ֆինանսական վերահսկողության և ներդրումային ռազմավարությունների մշակման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները, ֆինանսական գործիքների բազմազանեցումը, մասնավոր և ինստիտուցիոնալ ներդրողների ներգրավման պայմանները և կապիտալի շուկայի զարգացման խթանման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրումային հիմնադրամների նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը, ֆինանսական գրագիտության բարձրացմանը, կարգավորող դաշտի կատարելագործմանը և երկարաժամկետ ներդրումային ռեսուրսների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական շուկաների, ներդրումային կառավարման, կորպորատիվ ֆինանսների և Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ջրային ռեսուրսների կառավարման և երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջրային համակարգերի ուսումնասիրման, նախագծման, շահագործման և կառավարման գործընթացներում աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման մեթոդների ու տեխնիկական միջոցների մշակմանը։ Քննության են առնվում ջրամատակարարման, ջրահեռացման, ոռոգման և ջրային ռեսուրսների կառավարման համակարգերի տարածական տվյալների հավաքագրման, մշակման, պահպանման և վերլուծության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային քարտեզագրման, տարածական տվյալների բազաների ստեղծման, հեռազննման տեխնոլոգիաների և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ջրային ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման, տեխնիկական վիճակի գնահատման, ջրային հոսքերի մոդելավորման և ջրօգտագործման արդյունավետության բարձրացման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև ջրային ցանցերի շահագործման վերահսկողության, վթարային իրավիճակների հայտնաբերման, ջրակորուստների գնահատման և կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երկրատեղեկատվական ծրագրային գործիքների, տվյալների ավտոմատացված մշակման ալգորիթմների, թվային մոդելների և տարածական վերլուծության մեթոդների ինտեգրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային համակարգերի կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, ենթակառուցվածքների զարգացման պլանավորմանը, ջրային ռեսուրսների պահպանությանը և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման տեխնիկատնտեսական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրային տնտեսության, հիդրոտեխնիկական ճարտարագիտության, երկրատեղեկատվական համակարգերի, ջրամատակարարման և բնապահպանական կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագիտական և տեսամեթոդաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սփյուռքի հասկացության, դրա ձևավորման ու զարգացման օրինաչափությունների և ժամանակակից գիտական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությանը՝ XX դարի վերջի և XXI դարի սկզբի պատմագիտական քննարկումների համատեքստում։ Քննության են առնվում սփյուռքի վերաբերյալ տեսական հիմնական մոտեցումները, հասկացության սահմանման խնդիրները, պատմական հայրենիքի և ընդունող հասարակությունների հետ սփյուռքյան համայնքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սփյուռքյան ինքնության ձևավորմանը, հավաքական հիշողության պահպանմանը, մշակութային ժառանգության փոխանցմանը և ազգային պատկանելության ընկալումների փոփոխություններին։ Վերլուծվում են միգրացիոն գործընթացների, գլոբալացման, անդրազգային կապերի և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների զարգացման ազդեցությունները սփյուռքյան համայնքների կազմակերպման ու գործունեության վրա։ Քննարկվում են նաև սփյուռքի ուսումնասիրության պատմագիտական, սոցիոլոգիական, մշակութաբանական և քաղաքականագիտական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև միջգիտակարգային հետազոտությունների մեթոդաբանական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սփյուռքյան համայնքների պատմական փորձառությունների համեմատական վերլուծությունը, հայրենիք-սփյուռք հարաբերությունների տեսական մեկնաբանությունները և սփյուռքի դերը ժամանակակից հասարակական ու մշակութային գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում սփյուռքագիտության՝ որպես գիտական հետազոտությունների ուղղության զարգացմանը, դրա հիմնական հասկացություններին և պատմագիտական մտքի մեջ ձևավորված նոր մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պատմագիտության, սփյուռքագիտության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների, սոցիոլոգիայի և մշակութային ինքնության հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի գործունեության, դրա արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարկային համակարգի ձևավորման ու զարգացման տեսական հիմքերը, հարկերի տնտեսական նշանակությունը, հարկային քաղաքականության նպատակները և պետական ֆինանսների կառավարման գործընթացում հարկային եկամուտների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային օրենսդրության կառուցվածքին, հարկատեսակների կիրառման առանձնահատկություններին, հարկային բեռի բաշխմանը և հարկման արդարության ու արդյունավետության սկզբունքներին։ Վերլուծվում են հարկային վարչարարության կազմակերպման, հարկերի հաշվարկման և հավաքագրման, հարկային պարտավորությունների կատարման ու հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև հարկային արտոնությունների կիրառման, ստվերային տնտեսական գործունեության նվազեցման, հարկային կարգապահության բարձրացման և գործարար միջավայրի բարելավման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հարկային համակարգի ազդեցությունը տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման և պետական բյուջեի եկամուտների կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը, հարկային վարչարարության թվայնացմանը, վերահսկողական մեխանիզմների կատարելագործմանը և հարկային քաղաքականության երկարաժամկետ արդյունավետության ապահովման մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, հարկային քաղաքականության, պետական կառավարման և Հայաստանի տնտեսական բարեփոխումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական և կրթադաստիարակչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցականների հոգևոր զարգացման սոցիալ-մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ գրականության և արվեստի պատմության դասավանդման գործընթացում։ Քննության են առնվում սովորողների հոգևոր և բարոյական արժեքների ձևավորման տեսական հիմքերը, գեղագիտական դաստիարակության նշանակությունը և մշակութային ժառանգության ազդեցությունը անձի աշխարհայացքի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական ստեղծագործությունների, կերպարվեստի, երաժշտության և արվեստի պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության միջոցով սովորողների արժեքային կողմնորոշումների, հուզական ընկալունակության և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը։ Վերլուծվում են ուսուցչի դերը, կրթական միջավայրի առանձնահատկությունները, միջանձնային հաղորդակցությունը և դասավանդման մեթոդների ազդեցությունը սովորողների հոգևոր ու մշակութային զարգացման գործընթացի վրա։ Քննարկվում են նաև գրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունների մեկնաբանման, բարոյական հիմնախնդիրների շուրջ քննարկումների, համեմատական վերլուծությունների և ստեղծագործական առաջադրանքների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ընտանիքի, դպրոցի և հասարակական միջավայրի փոխգործակցությունը, ազգային ու համամարդկային արժեքների փոխանցման մեխանիզմները և սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության բովանդակության կատարելագործմանը, մշակութային բազմազանության նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը, ինքնաճանաչման և ինքնարտահայտման կարողությունների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժության, սոցիալական մանկավարժության, գրականության և արվեստի դասավանդման մեթոդիկայի, ինչպես նաև հոգևոր-բարոյական դաստիարակության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական և ինստիտուցիոնալ վերլուծության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական աճի կայունության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական ինստիտուտների գործունեության և կառուցվածքային բարեփոխումների համատեքստում։ Քննության են առնվում կայուն տնտեսական աճի տեսական հիմքերը, դրա վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև տնտեսական զարգացման գործընթացում պետական և մասնավոր ինստիտուտների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականության իրավունքների պաշտպանությանը, պայմանագրային հարաբերությունների ապահովմանը, մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը, կառավարման արդյունավետությանը և տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիությանը։ Վերլուծվում են Հայաստանի տնտեսության ինստիտուցիոնալ միջավայրի առանձնահատկությունները, ներդրումային գործունեության խթանման պայմանները, ֆինանսական համակարգի զարգացման և ձեռնարկատիրական ակտիվության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև պետական կառավարման բարեփոխումների, կարգավորող մեխանիզմների կատարելագործման, կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման և տնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մարդկային կապիտալի զարգացման, նորարարությունների խթանման, արտադրողականության բարձրացման և տնտեսական կառուցվածքի բազմազանեցման ինստիտուցիոնալ նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում մակրոտնտեսական կայունության պահպանմանը, արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացմանը և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ կազմակերպական ու իրավական պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագիտության, ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Հանրային կառավարման և քաղաքային զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խոշոր քաղաքային համայնքներում տեղական ինքնակառավարման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Թեհրան քաղաքի օրինակով։ Քննության են առնվում տեղական ինքնակառավարման տեսական և իրավական հիմքերը, քաղաքային կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը, լիազորությունների բաշխման սկզբունքները և համայնքային կառավարման մարմինների գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոշոր քաղաքների կառավարման բարդություններին, բնակչության աճի, ուրբանիզացիայի, ենթակառուցվածքների զարգացման և հանրային ծառայությունների մատուցման հետ կապված խնդիրներին։ Վերլուծվում են Թեհրանի քաղաքային կառավարման համակարգի կազմակերպական առանձնահատկությունները, տեղական իշխանությունների և պետական կառավարման մարմինների փոխհարաբերությունները, ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման և համայնքային բյուջեի կառավարման մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև քաղաքային տրանսպորտի, բնակարանային տնտեսության, շրջակա միջավայրի պահպանության, տարածքային պլանավորման և կոմունալ ծառայությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կառավարման ապակենտրոնացման, վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, թվային տեխնոլոգիաների ներդրման, հանրային մասնակցության ընդլայնման և տեղական մարմինների հաշվետվողականության ապահովման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը, քաղաքային կառավարման բարեփոխումների կազմակերպական նախադրյալներին և խոշոր համայնքների կայուն զարգացման ապահովման մեխանիզմներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, քաղաքային տնտեսության, տարածաշրջանային զարգացման և քաղաքաշինական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական և պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ տնտեսագետ, հասարակական գործիչ և կոոպերատիվ շարժման տեսաբան Վահան Տոտոմյանցի տնտեսագիտական հայացքների, գիտական ժառանգության և հասարակական-տնտեսական գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա տնտեսական մտածողության ձևավորման պատմական նախադրյալները, ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմանները և տնտեսագիտական տարբեր ուղղությունների ազդեցությունը նրա տեսական մոտեցումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոոպերացիայի տնտեսական և սոցիալական նշանակության, համագործակցային տնտեսավարման սկզբունքների, արտադրողների ու սպառողների միավորումների և տնտեսական ինքնակազմակերպման վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Վերլուծվում են կոոպերատիվ կազմակերպությունների դերը տնտեսական հարաբերությունների զարգացման, փոքր արտադրողների շահերի պաշտպանության, սոցիալական համերաշխության ամրապնդման և բնակչության տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման գործում։ Քննարկվում են նաև սեփականության ձևերի, տնտեսական ազատության, հասարակական պատասխանատվության, շուկայական հարաբերությունների և պետական կարգավորման փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տնտեսագիտական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Տոտոմյանցի աշխատությունների գաղափարական բովանդակությունը, նրա գիտական գործունեության միջազգային կապերը և կոոպերատիվ շարժման զարգացման գործում ունեցած մտավոր ներդրումը։ Անդրադարձ է կատարվում նրա տնտեսագիտական ժառանգության տեղին հայ տնտեսական մտքի պատմության մեջ, ինչպես նաև համագործակցային տնտեսավարման գաղափարների արդիական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտական մտքի պատմության, կոոպերացիայի տեսության, տնտեսական սոցիոլոգիայի և հայ հասարակական-տնտեսական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մարդաբանական և պոպուլյացիոն գենետիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ատրպատականի բնակչության կենսաբանական բազմազանության, մարդաբանական առանձնահատկությունների և գենետիկական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնակչության պատմական ձևավորման գործընթացները, ժողովրդագրական տեղաշարժերը, բնակչական խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց հնարավոր արտացոլումը գենետիկական բազմազանության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդաբանական հատկանիշների փոփոխականությանը, ժառանգական ցուցանիշների տարածվածությանը և բնակչության տարբեր խմբերի միջև կենսաբանական ընդհանրությունների ու տարբերությունների գնահատմանը։ Վերլուծվում են պոպուլյացիոն գենետիկայի հետազոտական մեթոդները, գենետիկական մարկերների կիրառման հնարավորությունները, ժառանգական բազմազանության ձևավորման օրինաչափությունները և բնակչության պատմության վերակառուցման գիտական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև աշխարհագրական միջավայրի, պատմական միգրացիաների, բնակչական շփումների և ժողովրդագրական գործընթացների ազդեցությունները տարածաշրջանի գենետիկական կառուցվածքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մարդաբանական և գենետիկական տվյալների համադրումը պատմական, հնագիտական, ազգագրական ու լեզվաբանական աղբյուրների հետ, ինչպես նաև տարբեր հետազոտական մեթոդների հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանի բնակչության բազմազանության ուսումնասիրության նշանակությանը՝ ընդգծելով, որ գենետիկական առանձնահատկությունները չեն կարող ինքնին որոշել մարդու ազգային, մշակութային կամ լեզվական ինքնությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական մարդաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, պատմական ժողովրդագրության, հնագիտության և տարածաշրջանային բնակչության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։