Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է հատուկ կրթական պայմաններում սովորողների գրավոր խոսքի խանգարումների բացահայտման, կանխարգելման և շտկման միջոցների ու մեթոդների ուսումնասիրությանը մայրենի լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Քննության են առնվում գրավոր խոսքի ձևավորման հոգեբանական, լեզվաբանական և մանկավարժական հիմքերը, ինչպես նաև այն դժվարությունները, որոնք կարող են դրսևորվել գրելու, ուղղագրության, բառերի ու նախադասությունների կառուցման և մտքերի գրավոր արտահայտման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների անհատական կրթական կարիքների գնահատմանը, գրավոր խոսքի խանգարումների բնույթի և պատճառների բացահայտմանը և դրանց համապատասխան շտկողական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են տարբեր վարժություններ, ուսուցման եղանակներ և մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են հնչյունատառային կապերի ամրապնդմանը, բառապաշարի հարստացմանը, ուղղագրական կարողությունների զարգացմանը, նախադասությունների ճիշտ կառուցմանը և կապակցված գրավոր խոսքի ձևավորմանը։ Քննարկվում է տեսողական, լսողական և շարժողական ընկալման համակցված կիրառման նշանակությունը, ինչպես նաև աստիճանական ու համակարգված ուսուցման դերը գրավոր խոսքի դժվարությունների հաղթահարման գործում։ Կարևորվում է ուսուցչի, հատուկ մանկավարժի և լոգոպեդի համագործակցությունը՝ սովորողի հնարավորություններին և առաջընթացին համապատասխան անհատականացված աշխատանք կազմակերպելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մայրենի լեզվի դասերի ընթացքում շտկողական առաջադրանքների ներառմանը, սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի զարգացմանը և ձեռք բերված հմտությունների ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել գրավոր խոսքի շտկման արդյունավետ մեթոդական համակարգի կատարելագործմանը և հատուկ կրթության պայմաններում մայրենի լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հատուկ մանկավարժների, լոգոպեդների, մայրենի լեզվի ուսուցիչների, կրթության ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է գեղարվեստական խոսքում կրկնության լեզվական, ոճական և բանաստեղծական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ամերիկյան պոեզիայի ընտրված նմուշների հիման վրա։ Քննության են առնվում կրկնության տարբեր տեսակներն ու կառուցվածքային ձևերը, դրանց գործառույթները բանաստեղծական տեքստում և ազդեցությունը ստեղծագործության իմաստային ու հուզական ամբողջականության ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունների, բառերի, բառակապակցությունների, շարահյուսական կառույցների և առանձին տողերի կրկնությանը՝ բացահայտելով դրանց դերը ռիթմի, հնչերանգի, արտահայտչականության և տեքստի ներքին կազմակերպման մեջ։ Վերլուծվում է, թե ինչպես է կրկնությունը նպաստում որոշակի գաղափարների ընդգծմանը, բանաստեղծական պատկերի ձևավորմանը, հուզական լարվածության ուժեղացմանը և հեղինակի անհատական ոճի արտահայտմանը։ Քննարկվում են նաև կրկնության և իմաստային հակադրության, զուգահեռ կառուցվածքների, ռիթմական կազմակերպման ու պատկերավոր արտահայտչամիջոցների փոխհարաբերությունները։ Ամերիկյան բանաստեղծական նյութի ուսումնասիրության միջոցով ներկայացվում են տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում կրկնության կիրառման առանձնահատկությունները և դրա գեղարվեստական հնարավորությունները։ Կարևորվում է լեզվական ձևի և բանաստեղծական բովանդակության փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, որ կրկնությունը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես կառուցվածքային միջոց, այլև որպես ստեղծագործության գաղափարական և գեղագիտական նշանակությունը ձևավորող կարևոր տարր։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է գեղարվեստական տեքստի լեզվաբանական վերլուծության խորացմանը և բանաստեղծական խոսքի կառուցման մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, ոճաբանության և պոետիկայի մասնագետների, թարգմանիչների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1888–1915 թվականների հայ հասարակական-քաղաքական մամուլի կարևոր պարբերականներից մեկի գործունեության, գաղափարական ուղղվածության և հրապարակումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում թերթի ձևավորման պատմական պայմանները, խմբագրական քաղաքականությունը, թեմատիկ հիմնական ուղղությունները և հայ հասարակական ու քաղաքական մտքի զարգացման մեջ ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային խնդիրների, արևմտահայության վիճակի, հասարակական հարաբերությունների, ազգային-ազատագրական շարժումների, կրթության, մշակույթի և սոցիալական հարցերի վերաբերյալ հրապարակումներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են պարբերականի էջերում ներկայացվել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայկական հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններն ու գաղափարական քննարկումները։ Քննարկվում են հրապարակախոսական նյութերի ժանրային, լեզվաոճական և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց միջոցով հասարակական կարծիքի ձևավորման և ընթերցողների քաղաքական իրազեկման նպատակները։ Անդրադարձ է կատարվում պարբերականի և ժամանակաշրջանի հայկական քաղաքական շարժումների միջև կապերին՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է նաև թերթի տարածման աշխարհագրությունը, սփյուռքյան և արևմտահայ հասարակական շրջանակների հետ ունեցած կապերը և ազգային ինքնության պահպանման գործում մամուլի նշանակությունը։ 1888–1915 թվականների հրապարակումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարբեր պատմական փուլերում խմբագրական առաջնահերթությունների և հասարակական-քաղաքական թեմաների փոփոխություններին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ մամուլի պատմության, ազգային հասարակական մտքի, քաղաքական շարժումների և XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար լինել պատմաբանների, լրագրության պատմության մասնագետների, հայագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է աշխատանքի վարձատրության և զբաղվածության փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Դիտարկվում են աշխատաշուկայի ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի հարաբերակցությունը, աշխատավարձի ձևավորման տնտեսական մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը բնակչության զբաղվածության ու կենսամակարդակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի վարձատրության մակարդակի և կառուցվածքի, աշխատողների արտադրողականության, մասնագիտական որակավորման, աշխատանքային պայմանների և տնտեսության տարբեր ոլորտներում աշխատավարձերի տարբերությունների վերլուծությանը։ Քննարկվում են գործազրկության պատճառները, զբաղվածության կառուցվածքային փոփոխությունները, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման խնդիրները և աշխատաշուկայում առանձին սոցիալական ու մասնագիտական խմբերի դիրքի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նվազագույն աշխատավարձի, սոցիալական երաշխիքների, աշխատանքային եկամուտների և բնակչության սոցիալական պաշտպանության միջև առկա փոխկապակցվածություններին։ Վերլուծվում է նաև պետական քաղաքականության դերը զբաղվածության խթանման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, գործազրկության նվազեցման և աշխատանքի վարձատրության համակարգի կատարելագործման գործում։ Կարևորվում են աշխատուժի մասնագիտական պատրաստվածության և տնտեսության պահանջների համապատասխանեցումը, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը և աշխատողների նյութական շահագրգռվածության արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել աշխատանքի վարձատրության և զբաղվածության ոլորտներում առկա հիմնական խնդիրներն ու դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքները, ինչպես նաև հիմնավորել աշխատաշուկայի կարգավորման և աշխատանքային հարաբերությունների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, աշխատանքի շուկայի և սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է որովայնի առաջային պատի ճողվածքների վիրաբուժական բուժման ժամանակ արհեստական ցանցային նյութերի կիրառման և հականեխիչ միջոցների օգտագործման հետ կապված խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ճողվածքների վիրաբուժական բուժման հիմնական սկզբունքները, որովայնի պատի հյուսվածքների ամրացման նպատակով կիրառվող էքսպլանտատների առանձնահատկությունները և դրանց փոխազդեցությունն օրգանիզմի հյուսվածքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրահատական միջամտություններից հետո վարակային բարդությունների կանխարգելմանը, քանի որ օտար նյութի առկայությունը կարող է որոշակի պայմաններում ազդեցություն ունենալ տեղային բորբոքային և վարակային գործընթացների զարգացման վրա։ Վերլուծվում են հականեխիչների կիրառման հնարավորությունները՝ վիրահատական դաշտի և ցանցային նյութերի մանրէային աղտոտման նվազեցման, հետվիրահատական վերքերի պաշտպանության և բուժման արդյունքների բարելավման տեսանկյունից։ Քննարկվում են տարբեր մոտեցումների ազդեցությունը վերքի լավացման, հյուսվածքների վերականգնման, ցանցի ինտեգրման և հետվիրահատական բարդությունների առաջացման հաճախականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կիրառվող արհեստական նյութերի հատկություններին, դրանց ընտրության չափանիշներին և վիրաբուժական տեխնիկայի նշանակությանը։ Կարևորվում է հակամանրէային պաշտպանության արդյունավետ կազմակերպումը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով հականեխիչ միջոցների հնարավոր ազդեցությունը հյուսվածքների և տեղադրված նյութի վրա։ Կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող մեթոդների արդյունավետությունն ու անվտանգությունը և հիմնավորել բուժման առավել նպատակահարմար մոտեցումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել որովայնի առաջային պատի ճողվածքների վիրաբուժական բուժման կատարելագործմանը, հետվիրահատական վարակային բարդությունների նվազեցմանը և բուժման արդյունքների բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր վիրաբույժների, հերնիոլոգիայի ոլորտի մասնագետների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության պայմաններում Թալեղան գետի ջրհավաք ավազանում հողերի էրոզիայի կանխարգելման և նվազեցման համալիր միջոցառումների մշակմանն ու դրանց արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են ջրհավաք տարածքի բնական, հողային, կլիմայական, հիդրոլոգիական և ռելիեֆային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև էրոզիոն գործընթացների առաջացման ու զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղումների, մակերևութային հոսքի, լանջերի թեքության, բուսածածկույթի վիճակի, հողօգտագործման ձևերի և մարդածին գործունեության ազդեցությանը հողային ծածկույթի քայքայման վրա։ Վերլուծվում են ջրային էրոզիայի տարածման աստիճանը, հողի կորստի հնարավոր ծավալները և առավել խոցելի տարածքների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ագրոտեխնիկական, անտառբարելավման, հիդրոտեխնիկական և կազմակերպատնտեսական հակաէրոզիոն միջոցառումների համակցված կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում են բուսածածկույթի վերականգնումը, լանջերի կայունացումը, մակերևութային հոսքի կարգավորումը, հողապաշտպան մշակության եղանակների կիրառումը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում առաջարկվող միջոցառումների բնապահպանական, տեխնիկական և տնտեսական արդյունավետության համեմատական գնահատմանը և տվյալ տարածքի առանձնահատկություններին առավել համապատասխան լուծումների ընտրությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հողերի դեգրադացիայի նվազեցմանը, բերրիության պահպանմանը, գետային համակարգերում նստվածքների կուտակման սահմանափակմանը և ջրհավաք ավազանի բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հողագետների, ջրաբանների, բնապահպանների, գյուղատնտեսության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Ասկերանի շրջանի գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործման վիճակի ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիների հիմնավորմանը։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական հողերի կառուցվածքը, հողային ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները, վարելահողերի, արոտավայրերի, խոտհարքների և բազմամյա տնկարկների օգտագործման տնտեսական ու արտադրական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի բերրիության պահպանմանը, մշակվող տարածքների արդյունավետ կառավարմանը, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպմանը և հողային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը։ Վերլուծվում են բնական, տնտեսական և կազմակերպական գործոնները, որոնք կարող են ազդել հողօգտագործման արդյունավետության, բերքատվության և գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալների վրա։ Քննարկվում են հողերի ոչ լիարժեք օգտագործման, արտադրական ենթակառուցվածքների, ոռոգման, տեխնիկական ապահովվածության և հողերի որակական վիճակի հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում հողերի պահպանության, էրոզիայի և դեգրադացիայի կանխարգելման, ցանքաշրջանառության կազմակերպման, ոռոգման համակարգերի կատարելագործման և ժամանակակից ագրոտեխնիկական միջոցների կիրառման նշանակությանը։ Կարևորվում է նաև գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և հողօգտագործման տնտեսական խթանների կատարելագործումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործման ներուժը և ձևակերպել առաջարկություններ՝ դրանց արտադրողականության բարձրացման, հողային ռեսուրսների պահպանման և գյուղատնտեսական գործունեության արդյունավետ կազմակերպման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, հողաշինության, հողագիտության և գյուղատնտեսության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության կենսամակարդակի ձևավորման հիմնական գործոնների և դրա բարելավման գործում պետության սոցիալական քաղաքականության դերի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են կենսամակարդակը բնութագրող սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշները՝ բնակչության եկամուտները, սպառումը, զբաղվածությունը, աշխատավարձը, սոցիալական ապահովությունը, բնակարանային պայմանները, կրթական և առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը։ Վերլուծվում են եկամուտների ձևավորման և բաշխման առանձնահատկությունները, սոցիալական անհավասարության ու աղքատության պատճառները, ինչպես նաև տարբեր սոցիալական խմբերի կենսապայմանների միջև առկա տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական սոցիալական քաղաքականության հիմնական ուղղություններին և բնակչության սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմներին։ Քննարկվում են կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական նպաստների, զբաղվածության խթանման, աշխատաշուկայի կարգավորման և սոցիալապես խոցելի խմբերի աջակցության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական աճի, գնաճի, գործազրկության և ժողովրդագրական գործընթացների ազդեցությանը բնակչության բարեկեցության վրա։ Կարևորվում է սոցիալական ծրագրերի արդյունավետության գնահատումը և պետական միջոցների նպատակային օգտագործումը՝ սոցիալական խնդիրների մեղմման ու հասարակության տարբեր խմբերի համար հավասար հնարավորությունների ընդլայնման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կենսամակարդակի բարձրացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և հիմնավորել սոցիալական քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիոլոգների, սոցիալական քաղաքականության և հանրային կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ընթացիկ ցանկ է, որը համակարգված կերպով ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսած նոր գրականությունը։ Այն կազմվել է մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանների աշխատակիցներին և այլ հետաքրքրված ընթերցողներին համապատասխան ոլորտների նոր հրատարակությունների մասին տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով։ Ցանկում ընդգրկվում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութային-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նյութեր։ Ներկայացվում են ինչպես հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն հրատարակված աշխատություններ, այնպես էլ Հայաստանի մշակույթին ու արվեստին վերաբերող՝ հանրապետությունից դուրս լույս տեսած համապատասխան հրապարակումներ։ Մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու ընտրությունը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական գրականության համալրմանը, ուսումնասիրելու հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունները և բացահայտելու մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Այն միաժամանակ տեղեկատվական և փաստագրական արժեք ունի՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակված նյութերի մատենագիտական պատկերը։ Տեղեկատուն կարող է օգտակար լինել մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկության արդյունաբերական քաղաքականության ձևավորման, կայացման և զարգացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սննդի արդյունաբերության ձեռնարկությունների օրինակով։ Դիտարկվում են արդյունաբերական քաղաքականության տնտեսական բովանդակությունը, հիմնական նպատակները, սկզբունքները և ձեռնարկության երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարության մեջ դրա նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրանքի ծավալի և տեսականու կառավարմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը, նորարարությունների ներդրմանը, արտադրանքի որակի բարձրացմանը և մրցունակության ապահովմանը։ Վերլուծվում են ձեռնարկությունների գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ հումքային ապահովվածությունը, արտադրական ծախսերը, ներդրումային հնարավորությունները, շուկայական պահանջարկը, մրցակցային միջավայրը և կառավարման արդյունավետությունը։ Քննարկվում են արտադրության կազմակերպման, ռեսուրսների բաշխման, հիմնական միջոցների արդիականացման և արտադրական կարողությունների առավել արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ձեռնարկությունների զարգացման ծրագրերի մշակմանը, արտադրության տեխնիկական ու տեխնոլոգիական մակարդակի բարձրացմանը և փոփոխվող տնտեսական պայմաններին հարմարվելու մեխանիզմներին։ Կարևորվում է արդյունաբերական քաղաքականության փոխկապակցումը ֆինանսական, ներդրումային, նորարարական և շուկայավարման քաղաքականությունների հետ՝ ձեռնարկության կայուն գործունեության ապահովման նպատակով։ Սննդի արդյունաբերության ձեռնարկությունների գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտին բնորոշ խնդիրները և հիմնավորել դրանց լուծման տնտեսական ու կազմակերպական ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել ձեռնարկությունների զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման, արտադրության արդյունավետության բարձրացման, ռեսուրսների օգտագործման բարելավման և մրցակցային դիրքերի ամրապնդման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի լեռնահարստացուցիչ ձեռնարկությունների արտադրական կազմակերպման արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտացման, կոոպերացիայի և կոմբինացման օպտիմալ աստիճանի հիմնավորման տեսանկյունից։ Դիտարկվում են հանքային հումքի արդյունահանման, հարստացման և հետագա վերամշակման գործընթացների տեխնոլոգիական ու տնտեսական փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև առանձին արտադրական օղակների միջև աշխատանքի արդյունավետ բաշխման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների արտադրական հզորությունների, հումքային բազայի, տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների, տրանսպորտային կապերի, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման ցուցանիշների գնահատմանը։ Վերլուծվում է մասնագիտացման ազդեցությունը արտադրողականության, արտադրանքի ինքնարժեքի, տեխնոլոգիական գործընթացների կազմակերպման և հիմնական միջոցների օգտագործման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են տարբեր ձեռնարկությունների ու արտադրական ստորաբաժանումների միջև կոոպերացիոն կապերի զարգացման հնարավորությունները՝ ռեսուրսների համատեղ օգտագործման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և տեխնոլոգիական գործընթացների շարունակականության ապահովման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունահանման, հարստացման և հարակից արտադրությունների համակցման տնտեսական նպատակահարմարությանը։ Կարևորվում է արտադրության կազմակերպման տարբեր ձևերի համեմատական գնահատումը և այնպիսի հարաբերակցության ընտրությունը, որը հնարավորություն կտա առավել արդյունավետ օգտագործել հանքային հումքը, արտադրական կարողությունները և ենթակառուցվածքները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ լեռնահարստացուցիչ ձեռնարկությունների կառուցվածքի կատարելագործման, միջարտադրական կապերի զարգացման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և ոլորտի տնտեսական արդյունավետության բարձրացման վերաբերյալ գործնական առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեռնային արդյունաբերության մասնագետների, տնտեսագետների, արտադրության կազմակերպիչների, ճարտարագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի աշակերտների գիտական աշխարհայացքի ձևավորման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը կենսաբանության ուսուցման գործընթացում։ Դիտարկվում է կենսաբանական կրթության դերը սովորողների՝ բնության, կենդանի համակարգերի, մարդու և շրջակա միջավայրի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ձևավորման ու զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների, ուսուցման ձևերի և միջոցների մշակմանը, որոնք նպաստում են գիտական մտածողության, պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու, փաստերը վերլուծելու, հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու և գիտական տեղեկատվությունը քննադատաբար գնահատելու կարողությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են կենսաբանության դասընթացի բովանդակային հնարավորությունները՝ գիտական աշխարհայացքի հիմնական բաղադրիչների ձևավորման տեսանկյունից, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են դասավանդման ավանդական և ժամանակակից մոտեցումների արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Քննարկվում է փորձարարական և հետազոտական աշխատանքի, դիտումների, խնդրահարույց առաջադրանքների, ինքնուրույն աշխատանքի և միջառարկայական կապերի նշանակությունը սովորողների ճանաչողական ակտիվության բարձրացման համար։ Կարևորվում է կենսաբանական երևույթների և օրինաչափությունների ուսումնասիրության կապը բնապահպանական խնդիրների, առողջության, կենսաբազմազանության և մարդու գործունեության հետևանքների գիտական ընկալման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսուցչի դերին՝ որպես սովորողների հետազոտական հետաքրքրությունը, ինքնուրույն մտածողությունը և գիտական հիմնավորումներով առաջնորդվելու կարողությունը զարգացնող կրթական գործընթացի կազմակերպողի։ Առաջադրվող մեթոդական համակարգը նպատակ ունի փոխկապակցել ուսուցման բովանդակությունը, մեթոդները, առաջադրանքները և գնահատման միջոցները՝ նպաստելով ոչ միայն կենսաբանական գիտելիքների յուրացմանը, այլև գիտական մտածելակերպի և ամբողջական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբանության ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդաբանների, հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում մրցակցության մակարդակի գնահատմանը՝ տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների և քանակական վերլուծության գործիքների կիրառմամբ։ Ուսումնասիրվում են բանկային մրցակցության տնտեսական բովանդակությունը, դրա ձևավորման հիմնական գործոնները և ազդեցությունը ֆինանսական ծառայությունների շուկայի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առևտրային բանկերի շուկայական դիրքերի, կենտրոնացվածության աստիճանի, ակտիվների, վարկային և ավանդային գործառնությունների, տոկոսադրույքների ու ֆինանսական այլ ցուցանիշների համեմատական գնահատմանը։ Վերլուծվում են մրցակցային միջավայրի չափման համար կիրառվող վիճակագրական, տնտեսաչափական և մաթեմատիկական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել բանկային շուկայի կառուցվածքային առանձնահատկություններն ու առանձին մասնակիցների ազդեցությունը շուկայի վրա։ Քննարկվում են մրցակցության ինտենսիվության, շուկայական կենտրոնացվածության, բանկերի արդյունավետության և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանկերի վարքագծի, գնային և ոչ գնային մրցակցության, ծառայությունների բազմազանության, նոր տեխնոլոգիաների կիրառման և հաճախորդների ներգրավման ռազմավարությունների նշանակությանը։ Տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս քանակապես գնահատել մրցակցային գործընթացները, համեմատել տարբեր ժամանակահատվածների ցուցանիշները և բացահայտել բանկային շուկայի զարգացման միտումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել բանկային մրցակցության խթանման, ֆինանսական շուկայի արդյունավետության բարձրացման, կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման և բանկային ծառայությունների զարգացման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, տնտեսաչափական հետազոտություններով զբաղվողների և ուսանողների համար։

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Մատենագիտական ցանկերում ընդգրկվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված համապատասխան նյութերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին կողմնորոշվել մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության մեջ։ Ընդգրկված աղբյուրները կարող են վերաբերել երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին։ Մատենագիտական նկարագրությունները տրամադրում են հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ տվյալներ, իսկ նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է մասնագիտական գրականության ընտրությունն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուի պարբերական հրատարակումը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր գրականության համալրմանը, ուսումնասիրությունների թեմատիկ ուղղությունների փոփոխություններին և տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեությանը։ Այն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և գրադարանային-մատենագիտական սպասարկման կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների պատմության հետազոտման համար և նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների ու մշակույթի ոլորտի այլ մասնագետների համար։