Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանային գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության ուսումնասիրությանը և տարբեր երկրների փորձի համեմատական վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել գրադարանների գործունեության իրավական կարգավորման հիմնական սկզբունքները, բացահայտել տարբեր պետություններում ձևավորված օրենսդրական մոտեցումները և գնահատել դրանց կիրառման հնարավոր նշանակությունը գրադարանային համակարգի զարգացման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գրադարանների իրավական կարգավիճակը, դրանց ստեղծման և կառավարման սկզբունքները, ֆինանսավորման աղբյուրները, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաև գրադարանների և օգտվողների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիների տեղեկատվության և գիտելիքի հասանելիության իրավունքին, գրադարանային ծառայությունների մատչելիությանը, ընթերցողների սպասարկման սկզբունքներին և գրադարանների՝ որպես հասարակական ու մշակութային հաստատությունների դերին։ Միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր երկրների գրադարանային օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի և մասնագիտական չափորոշիչների համեմատություն՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևոր թեմաներից են գրադարանային ֆոնդերի համալրման և պահպանության իրավական հիմքերը, ազգային գրադարանային հավաքածուների պաշտպանությունը, գրադարանային և տեղեկատվական ռեսուրսների թվայնացումը, էլեկտրոնային շտեմարանների օգտագործումը և թվային տեղեկատվության հասանելիության հարցերը։ Ժամանակակից պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նաև հեղինակային իրավունքի և գրադարանային ծառայությունների փոխհարաբերությունները, անձնական տվյալների պաշտպանությունը, օգտվողների գաղտնիության ապահովումը և թվային ռեսուրսների օրինական օգտագործման կարգավորումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գրադարանների սոցիալական և կրթական գործառույթներին՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ողջ կյանքի ընթացքում կրթության, գիտելիքի տարածման, մշակութային ժառանգության պահպանության և հասարակության տեղեկատվական իրազեկվածության բարձրացման գործում։ Տարբեր երկրների փորձի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գրադարանային օրենսդրության կատարելագործման արդյունավետ մոդելներ, գնահատել պետական աջակցության և իրավական պաշտպանության մեխանիզմները և առանձնացնել այն մոտեցումները, որոնք կարող են կիրառելի լինել ազգային գրադարանային համակարգի զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև իրավական և մասնագիտական տեսանկյունից, քանի որ գրադարանային ոլորտի կայուն զարգացումը պահանջում է ոչ միայն ժամանակակից տեխնոլոգիական և կազմակերպական լուծումներ, այլև հստակ իրավական հիմքեր։ Նյութը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, իրավաբաններին, մշակութային քաղաքականության մասնագետներին, տեղեկատվական ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գիտնականներին, ուսանողներին և գրադարանային համակարգի զարգացման ու միջազգային փորձի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Աշխատությունը նվիրված է աշնանացան ցորենի մի քանի սորտերի սերմարտադրության տեխնոլոգիայի ուսումնասիրմանը Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանի բնակլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել տարբեր սորտերի սերմարտադրական առանձնահատկությունները և մշակել կամ հիմնավորել այնպիսի ագրոտեխնիկական մոտեցումներ, որոնք կարող են ապահովել բարձրորակ, կենսունակ և սորտային մաքրությամբ սերմանյութի ստացում տվյալ տարածաշրջանի պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել Սիսիանի տարածաշրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները, բարձրադիր գոտու ջերմաստիճանային ռեժիմը, տեղումների քանակն ու բաշխումը, հողի հատկությունները և դրանց ազդեցությունը աշնանացան ցորենի աճի ու զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր սորտերի կենսաբանական առանձնահատկություններին, ձմեռադիմացկունությանը, երաշտադիմացկունությանը, հիվանդությունների նկատմամբ կայունությանը, թփակալմանը, հասկի ձևավորմանը և բերքատվությանը։ Սերմարտադրության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է սերմացուի որակով, ուստի աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է հատկացվել նախացանքային պատրաստությանը, սերմերի մաքրությանը և ախտահանմանը, ցանքի ժամկետներին, ցանքի նորմային, խորությանը և շարային դասավորությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև բույսերի սնուցման, հողի մշակության, մոլախոտերի դեմ պայքարի, հիվանդությունների և վնասատուների վերահսկման, ինչպես նաև բերքահավաքի ճիշտ ժամկետի ընտրության հարցերը։ Սերմարտադրության դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի սորտային մաքրության պահպանումը, այդ պատճառով կարող են ուսումնասիրվել ցանքատարածքների մեկուսացման, սորտային զտումների, անցանկալի բույսերի հեռացման և սերմանյութի առանձնացված պահպանման մեթոդները։ Հետազոտության ընթացքում տարբեր սորտերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե դրանցից որոնք են առավել հարմարված Սիսիանի տարածաշրջանի պայմաններին և որոնք են ապահովում բարձր սերմնային արտադրողականություն ու որակական ցուցանիշներ։ Կարող են գնահատվել սերմերի ծլունակությունը, մաքրությունը, զանգվածը, կենսունակությունը և այլ ցուցանիշներ, որոնք կարևոր են հաջորդ տարվա ցանքի համար նախատեսված որակյալ սերմանյութի ստացման տեսանկյունից։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է տեղական պայմաններին համապատասխան սերմարտադրության արդյունավետ տեխնոլոգիայի ընտրության և կատարելագործման հնարավորության մեջ, ինչը կարող է նպաստել ցորենի արտադրության կայունությանը, բերքատվության բարձրացմանը և բարձրորակ սերմանյութի ապահովմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, սերմնաբուծության մասնագետներին, բուսաբույծներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնագետներին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շինարարական կազմակերպությունների կառավարման կազմակերպչական կառուցվածքների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում շինարարական կազմակերպությունների ներքին կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման, կառավարման մակարդակների օպտիմալացման, ստորաբաժանումների միջև գործառույթների ճիշտ բաշխման և որոշումների կայացման գործընթացների բարելավման խնդիրներն են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել շինարարական կազմակերպությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ղեկավարության և գործառութային ստորաբաժանումների փոխհարաբերությունները, պատասխանատվության և լիազորությունների բաշխումը, ինչպես նաև նախագծային և արտադրական գործընթացների կառավարման կազմակերպական մեխանիզմները։ Շինարարության ոլորտի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևոր նշանակություն է տրվում պատվիրատուի, նախագծող կազմակերպության, կապալառուի, ենթակապալառուների և այլ մասնակիցների միջև արդյունավետ համագործակցության ապահովմանը։ ՀՀ գործող կարգավորումները շինարարական գործընթացների կազմակերպման համար սահմանում են նաև համապատասխան կազմակերպատեխնոլոգիական պահանջներ, ներառյալ նախագծային փաստաթղթերով ապահովումը, կապալի և ենթակապալի հարաբերությունները, թույլտվությունների ձեռքբերումը և անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների կազմակերպումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ կառավարման հիերարխիկ և մատրիցային կառուցվածքների կիրառման հնարավորություններին, կենտրոնացված և ապակենտրոնացված կառավարման համադրությանը, նախագծային թիմերի ձևավորմանը և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տեղեկատվական հոսքերի արագության և ճշգրտության բարձրացմանը, քանի որ շինարարական նախագծերում բազմաթիվ մասնակիցների գործունեության համակարգումը պահանջում է արդյունավետ հաղորդակցական և վերահսկողական մեխանիզմներ։ Ժամանակակից ՀՀ շինարարության ոլորտում կառավարման արդիականացման ուղղություններից են նաև թիմային կառավարման արդյունավետության բարձրացումը, հաղորդակցման մեխանիզմների կատարելագործումը և ժամանակակից կառավարման մոդելների կիրառումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև կազմակերպությունների գործունեության վրա ազդող տնտեսական, տեխնոլոգիական, իրավական և շուկայական գործոնները, ինչպես նաև դրանց փոփոխություններին կառավարման կառուցվածքի հարմարվելու կարողությունը։ Կատարելագործման առաջարկները կարող են ուղղված լինել կառավարման ավելորդ օղակների կրճատմանը, պատասխանատվության հստակեցմանը, մասնագիտական գործառույթների ավելի արդյունավետ բաշխմանը, աշխատակիցների միջև համագործակցության բարելավմանը և կառավարչական որոշումների ընդունման արագացմանը։ Կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ նաև շինարարական նախագծերի թվայնացումը և տեղեկատվական մոդելավորման ժամանակակից գործիքների ներդրումը, որոնք ՀՀ շինարարության ոլորտի զարգացման ծրագրերում նույնպես դիտարկվում են որպես կառավարման և գործընթացների արդիականացման ուղղություններ։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել շինարարական կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետության, արտադրողականության և մրցունակության բարձրացմանը, ռեսուրսների ավելի рационալ օգտագործմանը և շինարարական նախագծերի իրականացման ընթացքում ժամանակային ու կազմակերպական խնդիրների նվազեցմանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, կառավարման մասնագետներին, շինարարական կազմակերպությունների ղեկավարներին, նախագծերի կառավարիչներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և շինարարության կառավարման ոլորտի ուսանողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է ուկրաինացի նշանավոր բանաստեղծ, գրող և նկարիչ Տարաս Շևչենկոյի ծննդյան 125-ամյակին և կազմված է որպես բիբլիոգրաֆիական տեղեկատու։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, գրադարանավարներին, գրականագետներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Շևչենկոյի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող անձանց անհրաժեշտ գրականության որոնման և ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Տեղեկատուում կարող են ընդգրկված լինել հեղինակի կենսագրությանը, գրական և գեղարվեստական գործունեությանը, ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը, հրատարակությունների պատմությանը և նրա մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հետազոտություններին վերաբերող մատենագիտական տվյալներ։ Առանձին բաժիններում կարող են ներկայացվել Շևչենկոյի ստեղծագործությունների տարբեր հրատարակություններ, թարգմանություններ, նրա կյանքի ու գործունեության մասին ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, գրքեր և այլ մատենագիտական նյութեր։ Հրատարակության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ծանոթանալ գրողի ստեղծագործական ժառանգությանն առնչվող գրականությանը և անհրաժեշտ աղբյուրներ գտնել գրադարանային ֆոնդերում։ Բիբլիոգրաֆիական տեղեկատուն միաժամանակ արժեքավոր աղբյուր է Շևչենկոյի ստեղծագործությունների տարածման և ուսումնասիրման պատմության համար, քանի որ գրականության ցանկը կարող է ցույց տալ, թե ինչպիսի ուշադրություն էր հատկացվում նրա ժառանգությանը տվյալ ժամանակաշրջանում և ինչ ուղղություններով էր զարգանում դրա ուսումնասիրությունը։ Ծննդյան տարեդարձին նվիրված լինելը հրատարակությանը հաղորդում է նաև հոբելյանական և մշակութային-լուսավորչական նշանակություն։ Այն կարող էր օգտագործվել թեմատիկ գրական ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, ընթերցումների, դասախոսությունների և այլ միջոցառումների նախապատրաստման ժամանակ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ոչ միայն ուկրաինական գրականության մասնագետներին, այլև համաշխարհային գրականության, գրադարանագիտության, մատենագիտության և մշակութային կապերի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես իր ժամանակաշրջանի գրադարանային և մատենագիտական մշակույթի նմուշ, որը միաժամանակ փաստագրում է Շևչենկոյի ստեղծագործական ժառանգության նկատմամբ ձևավորված գիտական և հասարակական հետաքրքրությունը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական դաշտում իշխանության և ընդդիմության կողմից կիրառվող քաղաքական խոսույթի ուսումնասիրությանը և դրա հիմնական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական դերակատարների կողմից հանրության հետ հաղորդակցվելու, սեփական դիրքորոշումները ներկայացնելու, քաղաքական օրակարգ ձևավորելու և հասարակական աջակցություն ստանալու նպատակով օգտագործվող լեզվական ու հռետորական միջոցներն են։ Աշխատանքում քաղաքական խոսույթը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քաղաքական գաղափարների և հայտարարությունների արտահայտման ձև, այլև որպես հասարակական ընկալումների, քաղաքական վարքագծի և իշխանություն–ընդդիմություն հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել իշխանության և ընդդիմության ներկայացուցիչների ելույթները, հայտարարությունները, հարցազրույցները, հրապարակային բանավեճերը, նախընտրական ծրագրերը և զանգվածային լրատվամիջոցներում ու հանրային հարթակներում տարածվող քաղաքական հաղորդագրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական բառապաշարին, հիմնական թեմատիկ շեշտադրումներին, արժեքային գնահատականներին, հակադրությունների կառուցմանը, քաղաքական խնդիրների ներկայացման եղանակներին և տարբեր սոցիալական խմբերի նկատմամբ ուղղված հաղորդակցական ռազմավարություններին։ Կարևոր ուղղություն է իշխանության և ընդդիմության խոսույթի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար նրանց կողմից կիրառվող ընդհանուր և տարբերակիչ մոտեցումները։ Վերլուծության միջոցով կարող են ուսումնասիրվել այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են «մենք–նրանք» հակադրության ձևավորումը, քաղաքական հակառակորդի կերպարի կառուցումը, պատասխանատվության վերագրումը, ձեռքբերումների կամ խնդիրների մեկնաբանությունը, ազգային և պետական շահերի ներկայացումը, ինչպես նաև հասարակական վախերի, ակնկալիքների և դժգոհությունների քաղաքականացման եղանակները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական խոսույթի փոփոխություններին տարբեր քաղաքական փուլերում և հասարակական-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությանը քաղաքական հաղորդակցության բովանդակության ու ձևի վրա։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական մեդիայի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ժամանակակից քաղաքական հաղորդակցությունը մեծապես պայմանավորված է տեղեկատվության տարածման արագությամբ, հանրային արձագանքի անմիջականությամբ և տարբեր քաղաքական ուժերի կողմից թվային հարթակների օգտագործմամբ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են քաղաքական ուժերը ձևակերպում իրենց օրակարգը, ներկայացնում սեփական գործունեությունը, մեկնաբանում քաղաքական իրադարձությունները և փորձում ազդել հասարակական կարծիքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի քաղաքական հաղորդակցության առանձնահատկությունների, իշխանություն–ընդդիմություն փոխհարաբերությունների և հասարակական կարծիքի ձևավորման մեխանիզմների առավել խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, քաղաքական հաղորդակցության և մեդիայի մասնագետներին, սոցիոլոգներին, լեզվաբաններին, լրագրողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի ժամանակակից քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի տարբեր փուլերում առաջացող վեստիբուլյար խանգարումների ուսումնասիրությանը և դրանց կլինիկական առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես կարող են միջին ականջի երկարատև բորբոքային և հեղուկային փոփոխությունները կապված լինել հավասարակշռության համակարգի աշխատանքի խանգարումների հետ, ինչպես նաև բացահայտել այդ փոփոխությունների հնարավոր դրսևորումները հիվանդության տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել հիվանդների գանգատները, հիվանդության տևողությունը, ականջի ախտահարման առանձնահատկությունները և վեստիբուլյար ֆունկցիայի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլխապտույտի, հավասարակշռության անկայունության, տարածական կողմնորոշման դժվարությունների և շարժման ընթացքում առաջացող անհարմարության նման ախտանշանների գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության տարբեր փուլերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե արդյոք վեստիբուլյար համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխություններն ունեն որոշակի փուլային բնույթ և ինչպես են դրանք փոխկապակցված միջին ականջի պաթոլոգիական գործընթացների հետ։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել կլինիկական զննում, լսողական և վեստիբուլյար ֆունկցիայի գնահատման հատուկ մեթոդներ, ինչպես նաև գործիքային հետազոտություններ՝ հավասարակշռության համակարգի վիճակի վերաբերյալ օբյեկտիվ տվյալներ ստանալու համար։ Ստացված արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ժամանակ առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մասին և գնահատել դրանց կլինիկական նշանակությունը։ Կարևոր է նաև հիվանդության ախտորոշման և բուժման մարտավարության կատարելագործման տեսանկյունը, քանի որ վեստիբուլյար ֆունկցիայի գնահատումը կարող է լրացնել լսողական համակարգի ուսումնասիրությունը և օգնել ավելի ամբողջական գնահատել հիվանդի վիճակը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հիվանդության տարբեր փուլերի ժամանակին հայտնաբերմանը, վեստիբուլյար խանգարումների ավելի նպատակային գնահատմանը և բուժման արդյունքների վերահսկմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիթ-կոկորդ-ականջաբաններին, օտոլոգներին, աուդիոլոգներին, վեստիբուլոլոգիայի ոլորտի մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին, կլինիկական օրդինատորներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական Միության միջև հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և խորացման գործընթացի ուսումնասիրությանը 1992-2013 թվականների ընթացքում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի անկախացումից հետո Եվրոպական Միության հետ քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ կապերի հաստատումն ու դրանց աստիճանական զարգացումն է։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել երկկողմ հարաբերությունների հիմնական փուլերը՝ սկսած դիվանագիտական կապերի ձևավորումից մինչև համագործակցության առավել ընդգրկուն մեխանիզմների ստեղծումը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական Միության՝ Հարավային Կովկասում իրականացվող քաղաքականությանը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում տնտեսական և տեխնիկական համագործակցությանը, ժողովրդավարական կառավարման, իրավական բարեփոխումների, մարդու իրավունքների պաշտպանության, պետական կառավարման կատարելագործման և քաղաքացիական հասարակության զարգացման ոլորտներում իրականացված ծրագրերին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է 2004 թվականից հետո Հայաստանի ներգրավվածությունը Եվրոպական հարևանության քաղաքականության շրջանակում և դրա արդյունքում համագործակցության նոր ուղղությունների ձևավորումը։ Քննարկվում են նաև Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների զարգացման վրա ազդած տարածաշրջանային և միջազգային գործոնները, այդ թվում՝ Հարավային Կովկասի անվտանգության միջավայրը, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը, Հայաստանի հարաբերությունները հարևան երկրների հետ և եվրոպական կառույցների դերակատարությունը տարածաշրջանային գործընթացներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 2009 թվականին մեկնարկած Արևելյան գործընկերությանը, որի շրջանակում Հայաստանի և ԵՄ-ի հարաբերությունները ստացան առավել համակարգված բնույթ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի և Եվրոպական Միության միջև բանակցությունների զարգացմանը, ասոցացման համաձայնագրի և Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու վերաբերյալ քննարկումներին, ինչպես նաև այն քաղաքական և տնտեսական գործոններին, որոնք ազդեցություն ունեցան այդ գործընթացների ընթացքի վրա։ 2013 թվականը հետազոտության համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այդ շրջանում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ուղղության փոփոխությունը նոր փուլ ձևավորեց Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների հետագա զարգացման համար։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու համագործակցության ձեռքբերումները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և հասկանալու եվրոպական ուղղության նշանակությունը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և եվրոպական ինտեգրման մասնագետներին, դիվանագետներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականությամբ և Եվրոպական Միության հետ հարաբերություններով հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է ՌՍԴԲԿ երկրորդ համագումարի 80-ամյակին և այդ պատմական տարեթվի առիթով գրադարանների կողմից իրականացվելիք տեղեկատվական, կրթական և մշակութային աշխատանքների կազմակերպմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների համար՝ որպես մեթոդական հանձնարարականների ժողովածու, որի նպատակն է օգնել պատմական թեմայով գրականության ցուցահանդեսների, ընթերցողների համար թեմատիկ միջոցառումների, գրական-մատենագիտական ակնարկների, զրույցների, քննարկումների և այլ միջոցառումների կազմակերպմանը։ Նյութում կարող են ներկայացվել ՌՍԴԲԿ երկրորդ համագումարի նախապատմությունը, անցկացման ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրավիճակը, համագումարի նշանակությունը ռուսական հեղափոխական շարժման պատմության մեջ, ինչպես նաև դրա հետագա պատմական գնահատականները խորհրդային պատմագրության շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանի՝ որպես տեղեկատվության տարածման և ընթերցողների գաղափարական ու պատմական իրազեկման կենտրոնի դերին։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ներառել համապատասխան գրականության ընտրության և դասակարգման, գրքի ցուցահանդեսների ձևավորման, թեմատիկ քարտարանների ու մատենագիտական ցանկերի կազմման, ինչպես նաև տարբեր տարիքային խմբերի ընթերցողների հետ աշխատանքի վերաբերյալ առաջարկություններ։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել գրադարանային միջոցառումների բովանդակության և ձևաչափի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արժեքավոր է որպես խորհրդային շրջանի գրադարանային մեթոդաբանության և մշակութային-կրթական աշխատանքի ուսումնասիրության աղբյուր, քանի որ այն արտացոլում է այդ ժամանակաշրջանում գրադարաններին վերապահված հասարակական և գաղափարական գործառույթները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էին գրադարաններն օգտագործում պատմական տարելիցները ընթերցողների հետ կազմակերպվող աշխատանքների պլանավորման և թեմատիկ գրականության հանրայնացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին, մշակութային աշխատանքի մասնագետներին, ուսանողներին և խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային ու կրթական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է բնական օդային հովացումով աշխատող տրանսֆորմատորների ջերմային հաշվարկի մեթոդների զարգացմանը և դրանց կիրառմանը օպտիմալ նախագծման խնդիրներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել տրանսֆորմատորի աշխատանքի ընթացքում առաջացող ջերմային գործընթացները, գնահատել ջերմության առաջացման և հեռացման օրինաչափությունները և դրանց հիման վրա կատարել սարքի կառուցվածքային ու աշխատանքային պարամետրերի հիմնավորված ընտրություն։ Աշխատանքում դիտարկվում են տրանսֆորմատորի ակտիվ մասերում՝ մասնավորապես փաթույթներում, մագնիսական համակարգում և այլ տարրերում առաջացող կորուստները, որոնք վերածվում են ջերմության և ազդում սարքի ջերմաստիճանային ռեժիմի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական օդային հովացման գործընթացին, որի դեպքում ջերմության հեռացումը իրականացվում է հիմնականում շրջակա օդի բնական շարժի և կոնվեկցիայի միջոցով՝ առանց հարկադրական հովացման համակարգերի կիրառման։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տրանսֆորմատորի տարբեր հատվածների ջերմաստիճանների բաշխումը, ջերմափոխանակության ինտենսիվությունը, շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը, ինչպես նաև բեռնվածության փոփոխության հետևանքով ջերմային ռեժիմի փոփոխությունները։ Ջերմային հաշվարկի մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել թույլատրելի ջերմաստիճանները, կանխատեսել գերտաքացման հավանականությունը և գնահատել մեկուսացման ու սարքի ընդհանուր հուսալիության վրա ջերմային ռեժիմի ազդեցությունը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ջերմային հաշվարկների և տրանսֆորմատորի նախագծային պարամետրերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Օպտիմալ նախագծման դեպքում անհրաժեշտ է հավասարակշռել էլեկտրական, ջերմային, կառուցվածքային և տնտեսական պահանջները՝ ապահովելով սարքի անհրաժեշտ հզորությունն ու հուսալիությունը միաժամանակ ողջամիտ չափերի, նյութերի ծախսի և շահագործման պայմանների պահպանմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել մաթեմատիկական մոդելների, հաշվարկային կախվածությունների և փորձարարական տվյալների օգտագործում՝ տարբեր նախագծային լուծումների համեմատության և առավել արդյունավետ տարբերակի ընտրության համար։ Ստացված մոտեցումները կարող են նպաստել տրանսֆորմատորների նախագծման գործընթացի ճշգրտության բարձրացմանը, դրանց աշխատանքի ջերմային ռեժիմների կանխատեսելիության բարելավմանը, էներգետիկ կորուստների նվազեցմանը և սարքավորումների շահագործման հուսալիության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել էլեկտրատեխնիկների, էներգետիկների, տրանսֆորմատորաշինության և ջերմատեխնիկայի մասնագետների, նախագծող ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի գոյության առաջին 35 տարիների պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման հիմնական փուլերի ներկայացմանը։ Որպես մեթոդական նամակ՝ այն, ամենայն հավանականությամբ, նախատեսված է եղել ուսուցիչների, դասախոսների, գրադարանային կամ մշակութալուսավորչական աշխատողների համար՝ տվյալ թեմայով դասախոսություններ, զեկուցումներ, զրույցներ և այլ կրթական միջոցառումներ կազմակերպելու նպատակով։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած ժամանակաշրջանում հանրապետության պետական և հասարակական կյանքի վերափոխումներին, տնտեսության վերակազմավորմանը, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացմանը, կրթության ու գիտության տարածմանը, մշակութային կյանքի կազմակերպմանը և հասարակական ենթակառուցվածքների փոփոխությանը։ Կարող են ներկայացվել նաև քաղաքների զարգացման, բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության, նոր արտադրական ձեռնարկությունների ստեղծման և հանրապետության տնտեսական ներուժի ընդլայնման վերաբերյալ տեղեկություններ։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության, գրագիտության, մշակույթի, արվեստի, գիտական հաստատությունների և մասնագիտական կադրերի ձևավորման գործընթացներին, որոնք խորհրդային պաշտոնական պատմագրության մեջ ներկայացվում էին որպես ժամանակաշրջանի կարևոր ձեռքբերումներ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես իր ստեղծման ժամանակաշրջանի պատմագրական և գաղափարական մոտեցումների արտահայտություն, քանի որ մեթոդական նյութերը սովորաբար նպատակ ունեին պատմական իրադարձություններն ու հասարակական զարգացումները ներկայացնել տվյալ ժամանակի պաշտոնական գաղափարախոսությանը համապատասխան։ Այդ պատճառով այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես խորհրդային շրջանի կրթական, քարոզչական և մշակութային քաղաքականության պատմական վկայություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի XX դարի պատմությամբ, խորհրդային շրջանի հասարակական կյանքով, կրթության և մշակույթի պատմությամբ, ինչպես նաև պատմագրության ու մեթոդական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող պատմաբանների, մշակութաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման և խրախուսման ինստիտուցիոնալ համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա առկա հիմնախնդիրների բացահայտմանը և կատարելագործման հնարավորությունների վերլուծությանը։ Հետազոտության կենտրոնում օտարերկրյա կապիտալի ներգրավման համար անհրաժեշտ իրավական, վարչական, տնտեսական և կազմակերպական պայմաններն են, ինչպես նաև պետական կառույցների և մասնավոր հատվածի փոխգործակցության արդյունավետությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ներդրումային միջավայրի ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ օրենսդրական դաշտը, հարկային և մաքսային կարգավորումները, սեփականության և ներդրողների իրավունքների պաշտպանությունը, վարչական ընթացակարգերը, պետական աջակցության մեխանիզմները և տնտեսական քաղաքականության կայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ինստիտուտներին և կառույցներին, որոնք մասնակցում են ներդրումային քաղաքականության մշակմանը, ներդրողների ներգրավմանը, նրանց սպասարկմանը և ներդրումային ծրագրերի իրականացման աջակցությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել Հայաստանի ներդրումային միջավայրի համեմատական գնահատում՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային և միջազգային փորձը, ինչպես նաև տարբեր երկրների կիրառած ներդրումների խրախուսման արդյունավետ գործիքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ներդրողների համար տեղեկատվության հասանելիությանը, պետական մարմինների հետ փոխգործակցության պարզեցմանը, ներդրումային ռիսկերի նվազեցմանը և բիզնես միջավայրի կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ազդեցությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության, տեխնոլոգիական զարգացման, արտադրողականության բարձրացման և արտահանման ընդլայնման վրա։ Միաժամանակ վերլուծվում են այն ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները, որոնք կարող են սահմանափակել ներդրումային հոսքերի ծավալը կամ նվազեցնել Հայաստանի տնտեսության մրցունակությունը օտարերկրյա ներդրողների համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման առաջարկների ձևավորումը՝ ուղղված իրավական և վարչական մեխանիզմների բարելավմանը, պետական աջակցության թիրախավորմանը, ներդրողների վստահության ամրապնդմանը և ներդրումային ծրագրերի արդյունավետ ուղեկցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ներդրումային քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, բիզնես միջավայրի հետազոտողների, գիտաշխատողների և տնտեսագիտական ու կառավարման ոլորտների ուսանողների համար՝ որպես Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա ներդրումների խթանման ինստիտուցիոնալ խնդիրների ուսումնասիրության նյութ։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության համայնքային տնտեսության կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից համայնքային տնտեսական ռեսուրսների կառավարման, օգտագործման և զարգացման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Աշխատանքում դիտարկվում են համայնքների տնտեսական հիմքերը, տեղական բյուջեների ձևավորման և կատարման առանձնահատկությունները, համայնքային սեփականության կառավարումը, տեղական եկամուտների հավաքագրումը, ֆինանսական ռեսուրսների բաշխումը և համայնքային նշանակության ծրագրերի իրականացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համայնքային տնտեսության կառավարման վրա ազդող իրավական, կազմակերպական, ֆինանսական և սոցիալ-տնտեսական գործոնների վերլուծությանը։ ՀՀ նյութերի հիման վրա ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր համայնքների տնտեսական ներուժին, առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, համայնքային ծառայությունների կազմակերպմանը և բնակչության կարիքներին համապատասխան տնտեսական քաղաքականության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական ինքնակառավարման մարմինների կառավարման արդյունավետությանը, որոշումների կայացման գործընթացներին, համայնքի բնակչության մասնակցությանը և պետական ու համայնքային կառույցների փոխգործակցությանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև համայնքային բյուջետավորման կատարելագործման, սեփական եկամուտների ավելացման, ֆինանսական կայունության ամրապնդման և համայնքային ակտիվների ավելի արդյունավետ կառավարման վերաբերյալ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից կառավարման գործիքների կիրառումը, այդ թվում՝ ռազմավարական պլանավորումը, ծրագրային բյուջետավորումը, տվյալների վրա հիմնված որոշումների կայացումը և կառավարման թափանցիկության բարձրացումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել համայնքների տնտեսական ինքնուրույնության ամրապնդմանը, առկա ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը և բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների որակի բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական և համայնքային կառավարման մասնագետների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի համայնքային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է երիտասարդության շրջանում աթեիստական գիտելիքների տարածմանն ու աշխարհայացքային կրթությանը նպաստելու նպատակով կազմված գրականության հանձնարարական ցանկ։ Այն նախատեսված է որպես կողմնորոշիչ մատենագիտական նյութ, որի միջոցով ընթերցողը կարող է ծանոթանալ կրոնի, աթեիզմի, փիլիսոփայության, գիտական աշխարհայացքի և հասարակության հոգևոր-մշակութային զարգացման վերաբերյալ տարբեր աշխատությունների։ Ցանկում ընդգրկված գրականությունը կարող է ներառել կրոնի ծագման և զարգացման, կրոնական հավատալիքների պատմության, կրոնի և գիտության փոխհարաբերությունների, աշխարհայացքի ձևավորման, փիլիսոփայական մտածողության և հասարակական կյանքի վրա կրոնական գաղափարների ազդեցության վերաբերյալ նյութեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտասարդների համար հասանելի և ճանաչողական նշանակություն ունեցող գրականությանը, որը կարող է օգտագործվել ինքնուրույն ընթերցանության, քննարկումների, դասախոսությունների, գրական-մատենագիտական միջոցառումների և կրթական աշխատանքների ընթացքում։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ թե առանձին գիտական ուսումնասիրություն է, այլ թեմատիկ կողմնորոշիչ՝ ընթերցողին անհրաժեշտ գրականության ընտրության և որոնման հարցում օգնելու համար։ Նման ցանկերը հատկապես բնորոշ են խորհրդային շրջանի մշակութակրթական հրատարակություններին, երբ երիտասարդության աշխարհայացքային դաստիարակությունը և գիտական-աթեիստական կրթությունը դիտարկվում էին որպես հասարակական-կրթական աշխատանքի կարևոր ուղղություններ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել նաև որպես իր ժամանակաշրջանի գաղափարական, կրթական և գրադարանային քաղաքականության ուսումնասիրության աղբյուր, քանի որ առաջարկվող գրականության ընտրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակի գերակա աշխարհայացքային մոտեցումների մասին։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, գրականագետներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, փիլիսոփայության և կրոնագիտության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև խորհրդային շրջանի կրթական և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է հեղուկ բյուրեղներում ջերմամեխանիկական մեխանիզմով պայմանավորված կողմնորոշումային օպտիկական ոչգծայնության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հեղուկ բյուրեղային նյութերի օպտիկական հատկությունների փոփոխության օրինաչափությունները արտաքին լուսային ազդեցության պայմաններում և պարզել ջերմային ու մեխանիկական գործընթացների դերը մոլեկուլների կողմնորոշման փոփոխության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հեղուկ բյուրեղների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, անիզոտրոպ օպտիկական հատկությունները և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դրանց զգայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնց դեպքում լույսի ազդեցությամբ նյութում առաջացած ջերմային փոփոխությունները կարող են հանգեցնել մոլեկուլային կողմնորոշման փոփոխության, ինչն իր հերթին ազդում է նյութի բեկման ցուցիչի, երկբեկման և լույսի տարածման այլ բնութագրերի վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել լույսի ինտենսիվության, ազդեցության տևողության, ջերմաստիճանի, նյութի կառուցվածքի և այլ գործոնների կապը դիտարկվող ոչգծային օպտիկական արձագանքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջերմային և մեխանիկական գործընթացների փոխկապակցվածությանը, քանի որ հեղուկ բյուրեղային միջավայրում ջերմաստիճանի փոփոխությունը կարող է առաջացնել մոլեկուլների վերադասավորում և համակարգի օպտիկական վիճակի փոփոխություն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել տեսական մոդելավորում և փորձարարական մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու կողմնորոշման դինամիկան, օպտիկական ազդանշանի փոփոխությունը և ոչգծային երևույթների բնութագրական պարամետրերը։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ հեղուկ բյուրեղներում ընթացող բարդ ֆիզիկական գործընթացները և բացահայտել դրանց կիրառման հնարավորությունները կառավարվող օպտիկական համակարգերում։ Նման հետազոտությունները կարևոր են հեղուկ բյուրեղային ցուցադրիչների, օպտիկական մոդուլյատորների, լուսային կառավարման սարքերի, սենսորային համակարգերի և ոչգծային օպտիկայի այլ կիրառությունների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիկոսների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, նյութագետների, հեղուկ բյուրեղների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների և հետազոտողների համար։