Ready-made Materials

Ժողովածուն միավորում է մահացածների հիշատակին նվիրված դամբանական խոսքեր և հին ու նոր գրական երկերից ընտրված նյութեր՝ ներկայացնելով հիշատակի, կորստի, մարդկային կյանքի անցողիկության և գրական ժառանգության պահպանման թեմաները։ Դամբանական խոսքը հայ գրական ու հասարակական մշակույթում կարևոր տեղ զբաղեցնող ժանր է, որի միջոցով արտահայտվել են հանգուցյալի նկատմամբ հարգանքը, նրա անձնական ու հասարակական արժանիքների գնահատանքը, ինչպես նաև հարազատների, ընկերների և համայնքի վիշտը։ Նման խոսքերում անձնական կորստի ապրումները հաճախ զուգորդվում են բարոյական խորհրդածություններով, կյանքի իմաստի, մահվան անխուսափելիության և մարդու թողած հետքի մասին մտորումներով։ Գրական նշխարների ընդգրկումը ժողովածուին հաղորդում է ավելի լայն բովանդակային ընդգրկում՝ հին և նոր գրականության նյութերը դիտարկելու, տարբեր ժամանակաշրջանների խոսքի ձևերն ու գաղափարական շեշտադրումները համադրելու հնարավորություն ստեղծելով։ Հրատարակության կառուցվածքը կարող է հետաքրքրել ինչպես դամբանական ժանրի ուսումնասիրողներին, այնպես էլ հայ գրականության պատմությամբ, գրական հիշողության ձևերով և մշակութային ավանդույթների շարունակականությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր աղբյուր է նաև 19-րդ դարի հայ գրական հավաքածուների, հիշատակի մշակույթի և գրավոր ժառանգության պահպանման սկզբունքների ուսումնասիրության համար։

«Դամբարան» վերնագիրը գրականության մեջ կարող է ունենալ ինչպես ուղղակի, այնպես էլ խորհրդանշական իմաստ՝ կապված մահվան, հիշատակի, կորստի, անցյալի և մարդկային կյանքի անցողիկության գաղափարների հետ։ Դամբարանի պատկերը հաճախ դառնում է մտորումների առիթ՝ անդրադառնալու անհատի և հասարակության հիշողությանը, պատմական իրադարձությունների հետքերին, մարդկային ճակատագրերին ու ժամանակի անխուսափելի ընթացքին։ Այսպիսի վերնագրով ստեղծագործությունը կարող է ներառել քնարական, խորհրդածական կամ այլաբանական տարրեր՝ ընթերցողին հրավիրելով խորհելու կյանքի և մահվան փոխհարաբերության, անցյալի արժեքների պահպանման և սերունդների միջև հիշողության փոխանցման շուրջ։ Հրատարակության հեղինակների՝ Եղիա Տեմիրճիպաշյանի և Մինաս Չերազի անունների առկայությունը այն կապում է 19-րդ դարի հայ մտավոր և գրական միջավայրի հետ, որի ներկայացուցիչները կարևոր դեր են ունեցել հայալեզու գրականության, հրապարակախոսության և ազգային մշակութային կյանքի զարգացման գործում։ Նման գրական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ժամանակաշրջանի գեղարվեստական լեզուն, գաղափարական հետաքրքրությունները և խորհրդանշական պատկերների կիրառությունը։ Գործը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, արևմտահայ գրական ժառանգությամբ և 19-րդ դարի մտավոր կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

«Դայլայլիկ» վերնագիրը հուշում է երգային, մեղեդային կամ քնարական բնույթ ունեցող գրական ստեղծագործության մասին։ «Դայլայլ» բառը հայերենում կապվում է թռչունների հաճելի, զրնգուն ձայնի և երգեցիկ հնչողության հետ, ուստի վերնագիրը կարող է մատնանշել բնության պատկերներով, երաժշտականությամբ կամ զգացմունքային արտահայտչությամբ առանձնացող երկ։ Ստեղծագործության բնույթը կարող է կապված լինել բանաստեղծական խոսքի, երգի կամ փոքրածավալ գրական ձևի հետ, որտեղ կարևոր են լեզվի հնչեղությունը, պատկերավոր արտահայտությունները և ընթերցողի կամ ունկնդրի վրա թողնվող գեղարվեստական տպավորությունը։ Վերնագրի մեղմ ու երգային երանգը թույլ է տալիս այն դիտարկել քնարական գրականության շրջանակում, սակայն միայն վերնագրից հնարավոր չէ հստակ որոշել՝ այն մանկական ստեղծագործություն է, երգարանային նյութ, թե այլ ժանրի երկ։ Այսպիսի հրատարակությունները կարևոր են հայ գրական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի գրական ճաշակը, լեզվական արտահայտչամիջոցները և ընթերցողական հետաքրքրությունները։ Ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, պատմական հրատարակությունների և 19-րդ դարի հայալեզու գրական կյանքի ուսումնասիրողներին։

Աշխատությունը նվիրված է «Դաշանց թղթին»՝ հայ եկեղեցական պատմության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող և հայերի ու հռոմեական եկեղեցու հարաբերությունների հետ կապվող փաստաթղթին։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ գրքի հիմնական նպատակը այդ փաստաթղթի քննությունն ու դրա բովանդակության հերքումն է։ Նմանատիպ աստվածաբանական աշխատություններում պատմական վկայությունները, դավանաբանական դրույթներն ու եկեղեցական ավանդությունները դիտարկվում են քննադատական տեսանկյունից՝ պարզելու դրանց հավաստիությունը և համապատասխանությունը տվյալ եկեղեցու ուսմունքին։ Դաշանց թղթի շուրջ քննարկումները կապված են հայ և հռոմեական եկեղեցիների հարաբերությունների, եկեղեցական ինքնուրույնության, դավանաբանական տարբերությունների և պատմական հիշողության հարցերի հետ։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես այդ խնդիրների շուրջ ծավալված կրոնական ու պատմագիտական բանավեճերի արտահայտություն։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, միջեկեղեցական հարաբերություններով և հայ աստվածաբանական մտքի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նաև պատմական փաստաթղթերի մեկնաբանման, եկեղեցական ավանդությունների քննության և տասնիններորդ դարի հայ կրոնական գրականության մեջ դավանաբանական վեճերի ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նախատեսված է ազգային պատմության ուսուցման և պատմական գիտելիքների համակարգված ներկայացման համար։ Ազգային պատմության դասագրքերը կարևոր դեր են ունեցել ժողովրդի անցյալի մասին գիտելիքների փոխանցման, պատմական հիշողության պահպանման և ազգային ինքնագիտակցության զարգացման գործում։ Այսպիսի ուսումնական ձեռնարկներում պատմական նյութը սովորաբար շարադրվում է հաջորդական կառուցվածքով՝ հնարավորություն տալով սովորողներին ծանոթանալու պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններին, կարևոր իրադարձություններին, հասարակական փոփոխություններին և մշակութային ժառանգությանը։ Պատմության դասավանդումը նպաստում է ոչ միայն փաստերի յուրացմանը, այլև իրադարձությունների պատճառների ու հետևանքների ըմբռնմանը, ժամանակագրական մտածողության զարգացմանը և անցյալի վերաբերյալ գիտակցված պատկերացումների ձևավորմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմության ուսուցման ավանդույթների, պատմագիտական գիտելիքների տարածման և տասնիններորդ դարի հայկական կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմական դասագրքերի կառուցվածքի, կրթական մեթոդների և ազգային պատմության ներկայացման եղանակների համեմատական քննության համար։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ է դպրոցական կրթության պատմությամբ և հայ հասարակության մեջ պատմական գիտելիքի փոխանցման ձևերով զբաղվող հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու պատմության դասավանդման տեղն ու նշանակությունը ժամանակաշրջանի կրթական մշակույթում։

Աշխատությունը նախատեսված է ազգային պատմության ուսուցման և պատմական գիտելիքների համակարգված փոխանցման համար։ Ազգային պատմության դասագրքերը կարևոր դեր են ունեցել պատմական հիշողության պահպանման, ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործում։ Նման ձեռնարկներում պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ժամանակագրական հաջորդականությամբ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու ժողովրդի պատմական զարգացման փուլերին, հասարակական կյանքի փոփոխություններին, քաղաքական իրադարձություններին և մշակութային ժառանգությանը։ Ուսումնական բնույթի այսպիսի աշխատությունները նպաստում են նաև պատմական փաստերի ընկալմանը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը և անցյալի իրադարձությունների համադրմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմության դասավանդման ավանդույթների, պատմագիտական մտքի զարգացման և տասնիններորդ դարի հայկական կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմական դասագրքերի բովանդակության ու կառուցվածքի համեմատական քննության, դպրոցական կրթության պատմության և ազգային պատմության ներկայացման եղանակների հետազոտության համար։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես է ազգային անցյալի մասին գիտելիքը ներառվել կրթական գործընթացում և փոխանցվել նոր սերունդներին՝ նպաստելով պատմական ժառանգության գիտակցմանը։

Աշխատությունը նվիրված է հայոց եկեղեցական ձայնագրության ուսուցմանը և նախատեսված է հոգևոր երաժշտության գրառման ու ընթերցման սկզբունքներին ծանոթացնելու համար։ Հայ եկեղեցական երաժշտության ավանդույթում ձայնագրությունը կարևոր նշանակություն ունի մեղեդիների պահպանման, փոխանցման և ճիշտ կատարման համար։ Այն հնարավորություն է տալիս գրավոր կերպով ներկայացնելու եկեղեցական երգեցողության մեղեդային կառուցվածքը և նպաստում է հոգևոր երաժշտության ուսուցման համակարգված կազմակերպմանը։ Նման դասագրքերը կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական երգեցողության գիտելիքների փոխանցման, երգիչների ու սաների պատրաստման և ավանդական երաժշտական ժառանգության պահպանման գործում։ Դրանք ծառայել են որպես ուսումնական նյութ՝ օգնելով սովորողներին ճանաչել ձայնագրական նշանները, հասկանալ դրանց նշանակությունը և կիրառել ձեռք բերած գիտելիքները երգեցողության ընթացքում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հոգևոր երաժշտության պատմությամբ, երաժշտական գրառման համակարգերով և եկեղեցական կրթության ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հայ երաժշտագիտության, միջնադարյան և հետագա ժամանակաշրջանների երաժշտական ժառանգության պահպանման ու ուսումնասիրման ոլորտներում։ Հրատարակությունը վկայում է եկեղեցական երաժշտության ուսուցման համար նախատեսված մասնագիտական ձեռնարկների կարևորության մասին և նպաստում հայ հոգևոր մշակույթի գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը։

Ա. Ամիրխանյանցի աշխատությունը նախատեսված է ընթերցանության ուսուցման և սովորողների լեզվական ու գրավոր խոսքի հմտությունների զարգացման համար։ Ընթերցանության դասագրքերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել կրթական գործընթացում՝ նպաստելով երեխաների կարդալու կարողության ձևավորմանը, բառապաշարի հարստացմանը, տեքստի բովանդակությունը հասկանալու և մտքերը հաջորդականորեն ընկալելու հմտությունների զարգացմանը։ Նման ձեռնարկներում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր բարդության ընթերցանության նյութեր, որոնց միջոցով սովորողները ծանոթանում են գրավոր խոսքի կառուցվածքին, լեզվական արտահայտչամիջոցներին և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող մտքերին։ Դասագրքի կիրառությունը կարող էր նպաստել նաև բանավոր ընթերցանության, ճիշտ արտասանության և ընթերցածը վերապատմելու կարողությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն ուսումնական գրականության պատմության, ընթերցանության դասավանդման մեթոդների և տասնիններորդ դարի հայկական դպրոցական կրթության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմական դասագրքերի համեմատական քննության, մանկավարժական մեթոդների զարգացման և հայերեն գրագիտության տարածման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև վկայում է ընթերցանության ուսուցման համար նախատեսված մասնագիտացված ձեռնարկների կարևորության մասին հայ կրթական միջավայրում։

Էմե Լ. Մարթենի աշխատությունը նվիրված է կանանց, հատկապես մայրերի, դերին երեխաների դաստիարակության և հասարակության քաղաքակրթական զարգացման գործում։ Գրքի վերնագիրը շեշտադրում է այն գաղափարը, որ ընտանիքում ձևավորվող արժեքները, վարքագծային սովորությունները և բարոյական սկզբունքները կարևոր ազդեցություն ունեն ոչ միայն անհատի, այլև ամբողջ հասարակության զարգացման վրա։ Այս մոտեցման շրջանակում մայրական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես երեխաների մտավոր, բարոյական և սոցիալական ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը կարելի է տեղադրել տասնիններորդ դարի մանկավարժական և հասարակական մտքի այն ավանդույթի մեջ, որը քննարկում էր ընտանիքի դաստիարակչական նշանակությունը, կանանց կրթության անհրաժեշտությունը և նրանց մասնակցությունը հանրային կյանքի առաջընթացին։ Գրքի թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի պատկերացումները կնոջ հասարակական դերի, մայրության, կրթության և քաղաքակրթության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրթական գրականության, կանանց կրթության պատմության և ընտանեկան դաստիարակության գաղափարների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հայ հասարակական մտքի, մանկավարժական հայացքների և տասնիններորդ դարի կրթական բարեփոխումների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Ստեղծագործության վերնագիրը կենտրոնացնում է ընթերցողի ուշադրությունը Շուշան անունով կերպարի և նրա դատապարտված վիճակի վրա՝ ակնարկելով անհատի ճակատագրի, պատասխանատվության և հասարակական կամ բարոյական դատաստանի թեմաները։ Դատապարտված մարդու կերպարը գեղարվեստական գրականության մեջ հաճախ հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու մեղքի ու անմեղության, արդարության, անձնական ընտրության և շրջապատի վերաբերմունքի բարդ հարցերին։ Շուշանի կերպարի միջոցով կարող են բացահայտվել անհատի և հասարակության հարաբերությունները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ազդում են մարդու ճակատագրի ընկալման վրա։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատապես որոշել պատմության իրադարձությունները, կերպարների փոխհարաբերությունները կամ ստեղծագործության ճշգրիտ ժանրային պատկանելությունը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի հայ գեղարվեստական գրականության, կերպարային մտածողության և բարոյական ու հասարակական խնդիրների գրական ներկայացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հայ գրքի պատմությամբ, Ալեքսանդրիայի հայ համայնքի տպագրական միջավայրով և հայերեն գրականության տարածման աշխարհագրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Գիրքը հայ տպագիր ժառանգության մաս է և կարող է դիտարկվել ժամանակաշրջանի ընթերցողական մշակույթի ու գեղարվեստական թեմաների բազմազանության համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է դժոխքի գաղափարին և դրա մեկնաբանությանը քրիստոնեական կրոնական պատկերացումների շրջանակում։ Դժոխքի մասին ուսմունքը քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ կապված է հանդերձյալ կյանքի, մարդու բարոյական պատասխանատվության, մեղքի հետևանքների և աստվածային արդարության հարցերի հետ։ Այս թեմային անդրադարձող կրոնական գրքերում սովորաբար պարզաբանվում են դժոխքի վերաբերյալ պատկերացումները, քննարկվում են դրանց աստվածաշնչյան հիմքերը և ընդգծվում են մարդու երկրային վարքի ու հոգևոր ընտրությունների նշանակությունը։ Նման աշխատությունների նպատակներից է ընթերցողին խրախուսել բարոյական ինքնաքննության, քրիստոնեական պատվիրանների պահպանման և հոգևոր կյանքի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի։ Հարցական վերնագիրը մատնանշում է բացատրական բնույթ և ընթերցողին ուղղված պարզաբանման փորձ՝ կրոնական ուսմունքի կարևոր հարցերից մեկի շուրջ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական գրականության, քրիստոնեական վախճանաբանության և հանդերձյալ կյանքի մասին պատկերացումների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև տասնիններորդ դարի հայ հոգևոր գրականության, կրոնական դաստիարակության և աստվածաբանական գաղափարների հանրամատչելի ներկայացման ավանդույթների հետազոտությամբ զբաղվողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է տարեգրքի կամ տեղեկատու բնույթի նյութերի ժողովածու՝ կապված 1891 թվականի հետ։ «Դիտակ» անվանումը ենթադրում է դիտարկման, տեղեկացման և ժամանակի իրադարձությունների ներկայացման նպատակ, ինչի շնորհիվ գիրքը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկություններ պահպանող հրատարակություն։ Նման գրքերը կարող էին ներառել տարեթվին առնչվող տարբեր տեղեկություններ, հանրային կյանքի իրադարձությունների ամփոփումներ, մշակութային նորություններ և ընթերցողին կողմնորոշելու համար նախատեսված նյութեր։ Այնուամենայնիվ, առանց բովանդակության մանրամասն տվյալների հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ ինչ բաժիններ կամ տեղեկություններ են ընդգրկված այս հատորում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի վերջի հայ տպագիր մշակույթի, Կոստանդնուպոլսի հայալեզու հրատարակչական միջավայրի և տեղեկատու գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմաբաններին և հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքը, մամուլի ու գրքի փոխհարաբերությունը և տարեգրքային հրատարակությունների դերը տեղեկությունների տարածման գործում։ Նման նյութերի մատենագիտական գրանցումը նպաստում է հայ գրավոր ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։

Աշխատությունը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ Ավետարանի ճշմարտության շուրջ խորհրդածություններին և քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների քննարկմանը։ Այն պատկանում է կրոնական մեկնողական ու աստվածաբանական գրականության այն շրջանակին, որտեղ ուշադրության կենտրոնում են Ավետարանի ուսմունքը, դրա հոգևոր նշանակությունը և քրիստոնեական կյանքի համար ունեցած արժեքը։ Ավետարանական ճշմարտության մասին դիտողությունները կարող են առնչվել Հիսուս Քրիստոսի քարոզած բարոյական սկզբունքներին, հավատքի և փրկության ըմբռնմանը, աստվածային խոսքի հեղինակությանը և քրիստոնյայի անձնական կյանքի վրա դրա ազդեցությանը։ Նման աշխատությունները նպատակ են ունեցել ընթերցողին մղելու Սուրբ Գրքի բովանդակության ավելի խոր ըմբռնման, հավատի գիտակցված ընդունման և հոգևոր արժեքների շուրջ ինքնաքննության։ Գիրքը կարևոր է հայերեն աստվածաբանական գրականության և քրիստոնեական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել Ավետարանի մեկնությամբ, կրոնական բանավեճերի պատմությամբ, հայ եկեղեցական գրականությամբ և տասնիններորդ դարի հայ հոգևոր ու մտավոր կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը նաև նյութ է հայերեն կրոնական արձակի, աստվածաբանական գաղափարների տարածման և Սուրբ Գրքի շուրջ ձևավորված մեկնողական ավանդույթի հետազոտության համար։

Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է առեղծվածային միջավայրի և խորհրդավոր իրադարձությունների հետ կապված թեմատիկ ուղղվածություն։ «Դիվաբնակ բլուր» արտահայտությունը կարող է մատնանշել մի վայր, որի շուրջ ձևավորվել են գերբնական ուժերի, անբացատրելի երևույթների կամ ժողովրդական հավատալիքների հետ կապված պատկերացումներ։ Այդպիսի վերնագրերը հաճախ օգտագործվում են ընթերցողի հետաքրքրությունը շարժելու և անհայտի նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելու համար՝ ստեղծելով լարվածության ու խորհրդավորության մթնոլորտ։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հստակ որոշել ստեղծագործության սյուժեն, կերպարները կամ ժանրային բոլոր առանձնահատկությունները։ Հրատարակության առաջին հատորը ներկայացնում է բազմահատոր երկի սկզբնական մասը, որի ամբողջական բովանդակությունը հնարավոր է գնահատել միայն մյուս հատորների և տեքստի ուսումնասիրության միջոցով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի հայ գեղարվեստական արձակի, առեղծվածային թեմաների և հայերեն տպագիր գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ժամանակաշրջանի ընթերցողական հետաքրքրությունների, գրական վերնագրերի ձևավորման և բազմահատոր ստեղծագործությունների հրատարակման ավանդույթների հետազոտությամբ զբաղվողներին։