Ready-made Materials

Հրատարակությունը համահավաք մատենագիտական ցանկ է, որը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա և այլ գրադարաններին առաջարկվող գրականության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է նպաստել գրադարանային հավաքածուների արդյունավետ օգտագործմանը, գրականության վերաբաշխմանը և տարբեր գրադարանների միջև գրքափոխանակության կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդերում առկա գրականության հաշվառմանը, կրկնօրինակների և տվյալ գրադարանի համար ոչ անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերմանը, ինչպես նաև դրանց նպատակային փոխանցման հնարավորություններին։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել գիտական, ուսումնական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և այլ բնույթի հրատարակություններ՝ դասակարգված ըստ համապատասխան մատենագիտական սկզբունքների։ Կարևորվում են գրքերի հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրի և տարեթվի, ինչպես նաև գրականության նույնականացման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների ճշգրիտ ներկայացումը։ Համահավաք ցանկի կազմումը հնարավորություն է տալիս միավորելու տարբեր գրադարանային համակարգերի առաջարկները, պարզեցնելու անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը և ընդլայնելու գրադարանների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքափոխանակության դերին գրադարանային ֆոնդերի համալրման, հավաքածուների կառուցվածքի կատարելագործման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջմունքների բավարարման գործում։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև գրադարանային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, գրականության շրջանառության ակտիվացման և մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության ապահովման տեսանկյունից։ Ցանկը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ գրադարանային համակարգի կազմակերպման, կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման և խորհրդային ժամանակաշրջանի գրքափոխանակության գործելակերպի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային ֆոնդերի համալրման մասնագետների, գրադարանագիտության հետազոտողների և գրադարանային գործի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է էմուլգատորի բացակայությամբ մոնոմեր–ջուր ստատիկ համակարգերում լատեքսների ստացման գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց սինթեզման համար արդյունավետ մինիտեխնոլոգիական բաղադրատոմսերի մշակմանը։ Քննարկվում են պոլիմերացման ֆիզիկաքիմիական հիմքերը, մոնոմերների և ջրային միջավայրի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դիսպերս համակարգերի ձևավորման և կայունացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առանց մակերևութաակտիվ էմուլգատորների պոլիմերացման հնարավորություններին, մասնիկների առաջացման մեխանիզմներին, դրանց չափերի և բաշխման կարգավորմանը, ինչպես նաև ստացվող լատեքսների կոլոիդային կայունության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են մոնոմերների բնույթի, նախաձեռնիչների տեսակի և կոնցենտրացիայի, ջերմաստիճանի, բաղադրիչների հարաբերակցության և ռեակցիայի տևողության ազդեցությունները պոլիմերացման ընթացքի ու վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ստատիկ պայմաններում պոլիմերացման առանձնահատկություններին, զանգվածափոխանակության և ջերմափոխանակության գործընթացներին, ռեակցիոն միջավայրի կառուցվածքային փոփոխություններին և պոլիմերային մասնիկների ձևավորման փուլերին։ Կարևորվում են լատեքսների դիսպերսայնության, մասնիկների չափաբաշխման, պոլիմերացման աստիճանի, չոր մնացորդի պարունակության և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև լաբորատոր փոքրածավալ փորձարկումների կազմակերպման, բաղադրատոմսերի օպտիմալացման, ելանյութերի ծախսի նվազեցման և ստացվող արտադրանքի որակի կայունության ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել կոլոիդային քիմիայի, պոլիմերների քիմիայի, ֆիզիկաքիմիական վերլուծության և փորձարարական պլանավորման մեթոդներ՝ սինթեզի պայմանների և տեխնոլոգիական պարամետրերի արդյունավետ համակցությունները որոշելու նպատակով։ Առանձնացվում են էմուլգատորների բացակայությամբ ստացվող լատեքսների հնարավոր առավելությունները, դրանց մաքրության, կայունության և կիրառական հատկությունների գնահատման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պոլիմերային դիսպերսիաների ստացման տեխնոլոգիաների կատարելագործման, նոր նյութերի մշակման և քիմիական արտադրության արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պոլիմերների քիմիայի մասնագետների, քիմիկոս-տեխնոլոգների, նյութագետների, կոլոիդային քիմիայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու մկրտության խորհրդի աստվածաբանական, ծիսական, պատմական և եկեղեցական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մկրտության քրիստոնեական ընկալման հիմքերը, դրա նշանակությունը հավատացյալի հոգևոր կյանքի և եկեղեցական համայնքին անդամագրվելու գործընթացում, ինչպես նաև խորհրդի հաստատման աստվածաշնչյան նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մկրտության խորհրդի մեկնաբանությանը Հայ եկեղեցու դավանաբանական ավանդության շրջանակում, ջրի խորհրդանշական նշանակությանը, հոգևոր վերածննդի գաղափարին և մեղքերից մաքրվելու քրիստոնեական պատկերացումներին։ Ուսումնասիրվում են մկրտության ծեսի կառուցվածքը, աղոթքների և օրհնությունների նշանակությունը, հոգևորականի կատարած արարողությունները, ինչպես նաև մկրտության, դրոշմի և հաղորդության խորհուրդների փոխկապակցվածությունը հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում վաղ քրիստոնեական շրջանից ձևավորված ծիսական սովորույթներին, դրանց պատմական զարգացմանը և հայկական եկեղեցական մատենագրության մեջ պահպանված մեկնություններին։ Կարևորվում են Հայ եկեղեցու հայրերի աստվածաբանական ուսմունքները, ծիսական կանոնների ձևավորումը և մկրտության խորհրդի վերաբերյալ դավանաբանական պատկերացումների փոխանցումը սերունդներին։ Դիտարկվում են նաև կնքահոր հոգևոր պարտականությունները, մկրտվողի քրիստոնեական դաստիարակության նշանակությունը, եկեղեցական համայնքի մասնակցությունը և ընտանեկան ու հասարակական կյանքում մկրտության ավանդական դերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել հայկական և քրիստոնեական այլ եկեղեցիների մկրտության ծիսակարգերը՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև եկեղեցական արարողությունների խորհրդաբանության, կրոնական ինքնության ձևավորման և հայկական հոգևոր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբանների, եկեղեցու պատմության մասնագետների, կրոնագետների, հոգևորականների, հայ եկեղեցական ավանդույթների հետազոտողների և կրոնական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային ներքին այրման շարժիչների էկոլոգիական անվտանգության գնահատման, շրջակա միջավայրի վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրության և վնասակար արտանետումների նվազեցմանն ուղղված տեխնիկական ու կազմակերպական միջոցառումների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են ներքին այրման շարժիչների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, վառելիքի այրման գործընթացների առանձնահատկությունները, արտանետվող գազերի բաղադրությունը և դրանց ազդեցությունը մթնոլորտային օդի որակի ու շրջակա միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածխածնի մոնօքսիդի, ազոտի օքսիդների, չայրված ածխաջրածինների, պինդ մասնիկների և այլ աղտոտիչների առաջացման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց քանակի կախվածությանը շարժիչի աշխատանքային ռեժիմներից, տեխնիկական վիճակից և օգտագործվող վառելիքի հատկություններից։ Ուսումնասիրվում են շարժիչների էկոլոգիական ցուցանիշների որոշման մեթոդները, արտանետումների չափման և վերահսկման տեխնիկական միջոցները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում վառելիքի մատակարարման, օդավառելիքային խառնուրդի ձևավորման, այրման գործընթացի կառավարման և արտանետվող գազերի մաքրման համակարգերի կատարելագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են կատալիտիկ չեզոքացուցիչների, արտանետվող գազերի վերաշրջանառության համակարգերի, էլեկտրոնային կառավարման տեխնոլոգիաների և շարժիչների տեխնիկական սպասարկման արդյունավետ մեթոդների կիրառումը։ Դիտարկվում են նաև տարբեր տեսակի վառելիքների օգտագործման, շարժիչների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, վառելիքի ծախսի նվազեցման և էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական չափումների, մաթեմատիկական մոդելավորման, համեմատական վերլուծության և տեխնիկատնտեսական գնահատման մեթոդներ՝ առաջարկվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը հիմնավորելու նպատակով։ Առանձնացվում են շարժիչների շահագործման պայմանների, տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական վիճակի և արտանետումների սահմանափակման պահանջների փոխկապակցվածության խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի բնապահպանական անվտանգության բարձրացման, օդի աղտոտվածության նվազեցման, շարժիչների տեխնիկական կատարելագործման և տրանսպորտային համակարգերի կայուն զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ճարտարագետների, շարժիչաշինության մասնագետների, բնապահպանների, տրանսպորտային տեխնոլոգիաների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է նավթամթերքների քանակական հաշվառման ավտոմատացված համակարգերի մաթեմատիկական մոդելների և ալգորիթմների մշակման, դրանց ճշգրտության բարձրացման և գործառնական արդյունավետության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են նավթամթերքների ընդունման, պահպանման, տեղափոխման և իրացման գործընթացներում քանակական հաշվառման կազմակերպման առանձնահատկությունները, չափումների ավտոմատացման սկզբունքները և տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղուկ նավթամթերքների ծավալի, զանգվածի, խտության, ջերմաստիճանի և այլ ֆիզիկական պարամետրերի չափման ու հաշվարկման մեթոդներին, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածության մաթեմատիկական նկարագրությանը։ Ուսումնասիրվում են չափիչ սարքավորումների ցուցմունքների մշակման, չափման սխալների գնահատման, տվյալների ճշգրտման և հաշվառման արդյունքների հավաստիության ապահովման ալգորիթմները։ Անդրադարձ է կատարվում նավթամթերքների ջերմաստիճանային ընդարձակման, խտության փոփոխության, պահեստավորման պայմանների և տեխնոլոգիական գործընթացների ազդեցությանը քանակական հաշվառման ճշգրտության վրա։ Կարևորվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային հաշվարկների, վիճակագրական վերլուծության և տեղեկատվության ավտոմատ մշակման մեթոդների կիրառումը՝ հաշվառման գործընթացներում մարդկային գործոնի ազդեցությունը նվազեցնելու և հաշվարկային սխալները սահմանափակելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև ավտոմատացված համակարգերի կառուցվածքային կազմակերպման, տվիչներից ստացվող տեղեկատվության հավաքագրման, տվյալների փոխանցման, պահպանման և մշակման ծրագրային ապահովման մշակման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել չափման համակարգերի տրամաչափարկման, հաշվարկային ալգորիթմների օպտիմալացման, իրական ժամանակում տվյալների վերահսկման և հաշվառման արդյունքների համեմատական գնահատման մեթոդները։ Առանձնացվում են նավթամթերքների հաշվառման թափանցիկության բարձրացման, տեխնոլոգիական կորուստների բացահայտման, նյութական ռեսուրսների շարժի վերահսկման և արտադրական գործընթացների կառավարման կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նավթարդյունաբերության և նավթամթերքների բաշխման համակարգերում չափումների ճշգրտության ապահովման, հաշվառման ավտոմատացման, տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման և տեղեկատվական կառավարման համակարգերի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմատացման մասնագետների, ծրագրավորողների, չափագիտության ոլորտի հետազոտողների, նավթագազային արդյունաբերության ճարտարագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրադինամիկայի խորացված բաժինների դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման, ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման և սովորողների ֆիզիկական գիտելիքների խորացման մանկավարժական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են էլեկտրադինամիկայի տեսական հիմքերը, էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի փոխազդեցության օրինաչափությունները, էլեկտրամագնիսական երևույթների մաթեմատիկական նկարագրությունը, ինչպես նաև բարդ ֆիզիկական հասկացությունների յուրացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մաքսվելի հավասարումների, էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի, էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման, դաշտերի էներգիայի և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների վերաբերյալ թեմաների ուսուցման մեթոդական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են տեսական նյութի մատուցման հաջորդականությունը, ֆիզիկական երևույթների մոդելավորման հնարավորությունները, մաթեմատիկական ապարատի կիրառման դժվարությունները և սովորողների գիտական մտածողության զարգացման միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում խնդիրների լուծման տարբեր մեթոդներին, փորձարարական աշխատանքների կազմակերպմանը, ցուցադրական փորձերի կիրառմանը և տեսական գիտելիքների գործնական ամրապնդման եղանակներին։ Կարևորվում են տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, համակարգչային մոդելավորման, վիրտուալ լաբորատորիաների և ինտերակտիվ ուսուցման միջոցների օգտագործումը՝ էլեկտրամագնիսական գործընթացների տեսանելիությունն ու ընկալելիությունը բարձրացնելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև միջառարկայական կապերի հաստատման, մասնավորապես՝ ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի փոխկապակցված ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների կիրառման և ինքնուրույն ուսումնառության կազմակերպման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկման, փորձարարական ուսուցման, գիտելիքների ստուգման, համեմատական վերլուծության և կրթական արդյունքների գնահատման մեթոդներ՝ առաջարկվող մեթոդական մոտեցումների արդյունավետությունը պարզելու համար։ Առանձնացվում են սովորողների ճանաչողական ակտիվության, տրամաբանական մտածողության, խնդիրների լուծման կարողությունների և ֆիզիկական երևույթները գիտականորեն մեկնաբանելու հմտությունների զարգացման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ֆիզիկայի խորացված ուսուցման որակի բարձրացման, ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների ներդրման և բնագիտական կրթության կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, դասախոսների, կրթության մեթոդաբանների, մանկավարժական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական Միության ինստիտուցիոնալ համակարգում օրենսդիր գործառույթի իրականացման իրավական, կազմակերպական և քաղաքական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են եվրոպական ինտեգրման գործընթացում օրենսդիր իշխանության ձևավորման և զարգացման պատմական նախադրյալները, Եվրոպական Միության իրավական համակարգի կառուցվածքը, ինչպես նաև վերազգային և միջկառավարական կառավարման սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական Միության խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի իրավասություններին, օրենսդրական նախաձեռնության ներկայացման, քննարկման, ընդունման և հաստատման ընթացակարգերին։ Ուսումնասիրվում են սովորական և հատուկ օրենսդրական ընթացակարգերի առանձնահատկությունները, որոշումների ընդունման մեխանիզմները, անդամ պետությունների մասնակցության ձևերը և եվրոպական ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխումը։ Անդրադարձ է կատարվում Եվրոպական Միության իրավական ակտերի տեսակներին, մասնավորապես՝ կանոնակարգերին, դիրեկտիվներին և որոշումներին, դրանց իրավաբանական ուժին, կիրառման առանձնահատկություններին և անդամ պետությունների ազգային օրենսդրությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են վերապահված իրավասությունների, սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները, որոնք սահմանում են Եվրոպական Միության օրենսդրական գործունեության իրավական շրջանակները։ Դիտարկվում են նաև ազգային խորհրդարանների մասնակցությունը եվրոպական օրենսդրական գործընթացին, ժողովրդավարական ներկայացուցչության ապահովումը, օրենսդրական գործունեության թափանցիկությունը և ինստիտուցիոնալ հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Եվրոպական Միության հիմնադիր պայմանագրերը, ինստիտուտների իրավասությունները կարգավորող նորմերը, Եվրոպական Միության դատարանի իրավական դիրքորոշումները և օրենսդրական գործընթացի զարգացման հիմնական փուլերը։ Առանձնացվում են օրենսդրական լիազորությունների իրականացման արդյունավետության, ինստիտուտների փոխգործակցության և եվրոպական իրավական համակարգի շարունակական կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եվրոպական իրավունքի, համեմատական սահմանադրական իրավունքի, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության և վերազգային կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Դոնի Ռոստովում գործող Իզմիրլյան պատրիարքի անվան հայկական բարեգործական ընկերության վարչության 1911 թվականի գործունեության տարեկան հաշվետվությունը՝ արտացոլելով կազմակերպության աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, ֆինանսական գործունեությունը և հասարակական նշանակությունը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է XX դարի սկզբին Ռուսաստանի կայսրության տարածքում բնակվող հայ համայնքների հասարակական կյանքի, բարեգործական նախաձեռնությունների և փոխօգնության կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Հաշվետվության բնույթը ենթադրում է ընկերության կազմակերպական գործունեության, վարչության իրականացրած աշխատանքների, անդամակցության, ֆինանսական մուտքերի և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական միջոցների հավաքագրման, նվիրատվությունների օգտագործման, կարիքավոր ընտանիքներին աջակցելու և համայնքային սոցիալական խնդիրների լուծմանը մասնակցելու հնարավոր ուղղությունները։ Նմանատիպ հաշվետվությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ համայնքի հասարակական ինքնակազմակերպման ձևերը, բարեգործական հաստատությունների գործունեության սկզբունքները և մասնավոր բարերարների մասնակցությունը համայնքային նախաձեռնություններին։ Կարևորվում են ընկերության ֆինանսական հաշվետվողականությունը, նյութական միջոցների բաշխման կազմակերպումը, վարչության որոշումների փաստաթղթավորումը և բարեգործական գործունեության նկատմամբ հասարակական վերահսկողության նշանակությունը։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև կազմակերպության անդամների, նվիրատուների, աջակցության ծրագրերի և համայնքային հաստատությունների հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Պատմական տեսանկյունից այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Դոնի հայության սոցիալական հարաբերությունները, հասարակական կազմակերպությունների դերը և բարեգործության ավանդույթների զարգացումը նախահեղափոխական ժամանակաշրջանում։ Հաշվետվությունը արժեքավոր է նաև հայ համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, հասարակական կապերի և մշակութային ինքնության պահպանմանն ուղղված նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, սփյուռքագետների, ազգագրագետների, հասարակական կազմակերպությունների պատմության հետազոտողների, արխիվագետների և հայ համայնքների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում XVI դարի և XVII դարի առաջին կեսի ժողովրդագրական գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը՝ բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման, էթնիկական կազմի և տեղաշարժերի առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, ռազմական, սոցիալ-տնտեսական և վարչատարածքային իրադարձությունների ազդեցությունները Հայաստանի բնակչության ժողովրդագրական կառուցվածքի և բնակավայրերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև հակամարտություններին, պատերազմական գործողություններին, սահմանային փոփոխություններին և դրանց հետևանքով առաջացած բնակչության տեղաշարժերին։ Ուսումնասիրվում են հայ բնակչության բռնագաղթերը, վերաբնակեցման գործընթացները, բնակավայրերի ամայացումը և վերականգնումը, ինչպես նաև բնակչության տարածքային բաշխման փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությանը, բնակավայրերի տնտեսական գործունեությանը, հարկային պարտավորություններին և ժողովրդագրական զարգացման վրա սոցիալական պայմանների ազդեցությանը։ Կարևորվում է XVII դարի սկզբին Շահ Աբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթի ժողովրդագրական հետևանքների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայ բնակչության տեղահանության և նոր բնակավայրերում հաստատման գործընթացների պատմական նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության էթնիկական և դավանական կազմի փոփոխությունները, բնական աճի և մահացության վրա ազդող գործոնները, ընտանիքների ու համայնքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան հարկային գրանցամատյաններ, պարսկական վարչական փաստաթղթեր, հայկական ձեռագրերի հիշատակարաններ, ժամանակագիրների հաղորդումներ, եկեղեցական աղբյուրներ և օտարերկրյա ճանապարհորդների տեղեկություններ։ Կարևորվում են պատմական աղբյուրների համեմատական քննությունը, ժողովրդագրական տվյալների հավաստիության գնահատումը և բնակչության թվաքանակի վերակազմության մեթոդաբանական դժվարությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ նոր շրջանի պատմության, պատմական ժողովրդագրության, բնակչության տեղաշարժերի և տարածաշրջանի էթնոժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագրագետների, ազգագրագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իսպանացի բանաստեղծ Միգել Էրնանդեսի ստեղծագործական աշխարհում միֆապոետական մտածողության դրսևորումների, գեղարվեստական պատկերների խորհրդանշական համակարգի և աշխարհի բանաստեղծական ընկալման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բանաստեղծի աշխարհայացքի ձևավորման պատմամշակութային նախադրյալները, իսպանական գրական ավանդույթների ազդեցությունը, ժողովրդական բանահյուսության և առասպելաբանական պատկերացումների փոխկապակցվածությունը նրա գեղարվեստական մտածողության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնության, մարդու, կյանքի, մահվան, սիրո, ժամանակի և հավերժության թեմաների միֆապոետական մեկնաբանությանը, ինչպես նաև դրանց արտահայտմանը բանաստեղծական պատկերների, խորհրդանիշների և փոխաբերությունների միջոցով։ Ուսումնասիրվում են արևի, լուսնի, հողի, ջրի, արյան, ծառի և կենդանական աշխարհի պատկերների խորհրդանշական նշանակությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և բանաստեղծական ամբողջական աշխարհապատկերի ձևավորման գործում ունեցած դերը։ Անդրադարձ է կատարվում հնագույն առասպելական պատկերացումների, քրիստոնեական խորհրդանշանների, ժողովրդական հավատալիքների և անհատական գեղարվեստական երևակայության փոխազդեցությանը։ Կարևորվում են բանաստեղծական տարածության և ժամանակի կազմակերպման առանձնահատկությունները, հակադրությունների համակարգը, արքետիպային պատկերների կիրառությունը և մարդու ու բնության միասնության գաղափարի գեղարվեստական արտահայտությունը։ Դիտարկվում են նաև բանաստեղծի ստեղծագործական զարգացման տարբեր փուլերում միֆապոետական պատկերների փոփոխությունները, անձնական ապրումների և հասարակական իրադարձությունների ազդեցությունը նրա բանաստեղծական աշխարհընկալման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել միֆաքննադատության, համեմատական գրականագիտության, կառուցվածքային-իմաստաբանական, խորհրդանշաբանական և տեքստաբանական վերլուծության մեթոդներ՝ ստեղծագործությունների խորքային իմաստային շերտերը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իսպանական պոեզիայի գեղարվեստական առանձնահատկությունների, առասպելաբանական մտածողության և բանաստեղծական խորհրդանշանների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, իսպանագիտության մասնագետների, մշակութաբանների, համեմատական գրականագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը ճանապարհորդական գրականության բնույթի ստեղծագործություն է, որը նվիրված է Ռուսաստանում կատարված ուղևորության ընթացքում ձեռք բերված տպավորությունների, դիտարկումների և պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Ֆրանսերեն շարադրանքի միջոցով ընթերցողին հնարավորություն է տրվում ծանոթանալու Ռուսաստանի աշխարհագրական տարածքներին, քաղաքներին, բնակավայրերին, հասարակական կյանքին և մշակութային առանձնահատկություններին՝ օտարերկրյա ճանապարհորդի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երկրի ընդարձակ տարածքին, բնական միջավայրի բազմազանությանը, բնակչության առօրյային, ավանդույթներին, կենցաղին և հասարակական հարաբերություններին։ Ճանապարհորդական պատումը կարող է ներառել քաղաքային և գյուղական կյանքի նկարագրություններ, պատմական հուշարձանների, ճարտարապետական կառույցների, մշակութային հաստատությունների և հասարակական միջավայրի վերաբերյալ դիտարկումներ։ Կարևորվում են հեղինակի անձնական տպավորությունները, հանդիպումները տարբեր մարդկանց հետ, տեղական սովորույթների ընկալումը և ճանապարհորդության ընթացքում առաջացող մշակութային համեմատությունները։ Դիտարկվում են նաև Ռուսաստանի պատմական զարգացման, պետական կառավարման, հասարակական կառուցվածքի և ազգային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումները, որոնք կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի եվրոպական մտավոր և մշակութային միջավայրի վերաբերմունքը երկրի նկատմամբ։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես ճանապարհորդական պատմություն, այլև որպես մշակութային ընկալումների, օտարերկրյա դիտորդի հայացքի և տարբեր ժողովուրդների փոխճանաչման ուսումնասիրության հնարավոր աղբյուր։ Նման բնույթի գրականությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու պատմական իրողությունները հեղինակի սուբյեկտիվ դիտարկումների հետ՝ բացահայտելով ճանապարհորդական արձակի նկարագրական, ճանաչողական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ Ռուսաստանի պատմության և մշակույթի, ֆրանսալեզու ճանապարհորդական գրականության, միջմշակութային հաղորդակցության և եվրոպական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, աշխարհագրագետների, ֆրանսերենի մասնագետների և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացում բիլաթերալ ուսուցման մեթոդիկայի մշակման, կիրառման և արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են շարժողական գործողությունների երկկողմանի յուրացման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, մարմնի աջ և ձախ կողմերի համաչափ զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև շարժողական կարողությունների և հմտությունների ձևավորման մանկավարժական ու ֆիզիոլոգիական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցականների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների կոորդինացիային, տարածական կողմնորոշմանը, հավասարակշռությանը և նյարդամկանային համակարգի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են ֆիզիկական կուլտուրայի դասերին աջ և ձախ վերջույթներով շարժողական վարժությունների կատարման, շարժումների հերթագայման և երկկողմանի շարժողական հմտությունների զարգացման մեթոդական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շարժողական ասիմետրիայի դրսևորումներին, առաջատար և ոչ առաջատար վերջույթների գործառական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց հաշվառմանը ուսուցման գործընթացի կազմակերպման ժամանակ։ Կարևորվում են ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստվածության, ճարպկության, արագաշարժության, ճկունության և շարժումների ճշգրտության զարգացմանն ուղղված վարժությունների ընտրությունը, դրանց հաջորդականությունը, բեռնվածության չափավորումը և ուսուցման փուլային կազմակերպումը։ Դիտարկվում են նաև բիլաթերալ ուսուցման կիրառման հնարավորությունները մարմնամարզության, աթլետիկայի, մարզախաղերի և ֆիզիկական կուլտուրայի այլ բաժինների դասավանդման ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկման, շարժողական թեստավորման, փորձարարական ուսուցման, համեմատական վերլուծության և մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդներ՝ մշակված մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Առանձնացվում են ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցչի գործունեության կազմակերպման, սովորողների շարժողական ակտիվության բարձրացման, անհատական մոտեցման և ուսումնական գործընթացի կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի դպրոցականների բազմակողմանի ֆիզիկական զարգացման, շարժողական հմտությունների կատարելագործման և ֆիզիկական դաստիարակության ժամանակակից մեթոդների ներդրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, սպորտային գիտությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Լոռու պատմական տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական զարգացումների ուսումնասիրությանը XVIII դարի վերջին և XIX դարի առաջին երեք տասնամյակների ընթացքում։ Քննարկվում են տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրությունը, բնակավայրերի տարածքային տեղաբաշխումը, բնակչության կազմն ու թվաքանակի փոփոխությունները, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը Լոռու հասարակական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի վարչաքաղաքական պատկանելության փոփոխություններին, վրացական թագավորությունների, պարսկական իշխանությունների և Ռուսական կայսրության քաղաքականության ազդեցությանը, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող ռազմաքաղաքական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են բնակչության էթնիկական և դավանական կազմը, հայկական բնակավայրերի պատմությունը, բնակչության տեղաշարժերը, գաղթերը և վերաբնակեցման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական համայնքների սոցիալական կառուցվածքին, հողատիրական հարաբերություններին, գյուղատնտեսական զբաղմունքներին, անասնապահությանը, առևտրական կապերին և բնակչության տնտեսական գործունեության առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են XVIII դարի վերջի և XIX դարի սկզբի պատերազմների, քաղաքական անկայունության և վարչական վերափոխումների ժողովրդագրական հետևանքները, ինչպես նաև բնակավայրերի զարգացման վրա դրանց ունեցած ազդեցությունը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության հաշվառման պատմական աղբյուրները, հարկային և վարչական փաստաթղթերը, ճանապարհորդների տեղեկությունները, եկեղեցական գրանցումները և ժամանակաշրջանի այլ վավերագրական նյութերը՝ դրանց պատմագիտական արժեքի և հավաստիության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել պատմահամեմատական, աղբյուրագիտական, վիճակագրական և պատմաժողովրդագրական վերլուծության մեթոդներ՝ տարածաշրջանի բնակչության տեղաբաշխման ու զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Լոռու տարածաշրջանային պատմության, հայկական բնակավայրերի պատմական շարունակականության, ժողովրդագրական փոփոխությունների և XIX դարի սկզբի հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագրագետների, ազգագրագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների, հայրենագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հռետորական խոսքում մոդալության լեզվական կարգի ոճաստեղծ գործառույթի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների հրապարակային ելույթների լեզվական նյութի հիման վրա։ Քննարկվում են մոդալության իմաստաբանական, քերականական և գործաբանական առանձնահատկությունները, խոսողի վերաբերմունքի արտահայտման միջոցները, ինչպես նաև դրանց դերը քաղաքական հաղորդակցության ոճական կառուցվածքի ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդալ բայերի, եղանակավորող բառերի, գնահատողական արտահայտությունների, շարահյուսական կառույցների և լեզվական այլ միջոցների կիրառությանը, որոնց միջոցով արտահայտվում են հավանականություն, անհրաժեշտություն, պարտավորություն, համոզվածություն, ցանկություն և գնահատական։ Ուսումնասիրվում են մոդալության տարբեր տեսակների փոխկապակցվածությունը, դրանց գործառական նշանակությունը և ազդեցությունը հռետորական խոսքի արտահայտչականության, համոզչականության ու հաղորդակցական նպատակաուղղվածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական ելույթների լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խոսքի կառուցվածքին, փաստարկման եղանակներին և լսարանի հետ հաղորդակցական կապի հաստատման լեզվական մեխանիզմներին։ Կարևորվում են խոսողի անհատական ոճի ձևավորման, քաղաքական դիրքորոշումների լեզվական արտահայտման, գնահատողական իմաստների փոխանցման և հաղորդակցական ազդեցության ուժեղացման գործընթացները։ Դիտարկվում են նաև անգլիական և ամերիկյան քաղաքական հռետորաբանության ընդհանուր ու տարբերակիչ գծերը, մոդալ արտահայտությունների կիրառման հաճախականությունը և դրանց գործառույթները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել գործառական ոճաբանության, խոսույթի վերլուծության, իմաստաբանության, գործաբանության և համեմատական լեզվաբանական ուսումնասիրության մեթոդներ՝ մոդալության ոճաստեղծ հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքական խոսույթի լեզվաբանական ուսումնասիրության, հռետորական խոսքի ոճական կազմակերպման, լեզվական ազդեցության մեխանիզմների և մոդալության գործառական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, ոճաբանների, քաղաքական հաղորդակցության հետազոտողների, թարգմանիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։