Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կապիտալի ներգրավման գործընթացների խթանմանն ուղղված հարկային քաղաքականության կատարելագործման և ներդրումային միջավայրի բարելավման տնտեսական ու ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հարկային համակարգի ազդեցությունը կապիտալի շարժի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և տնտեսական աճի վրա, ինչպես նաև հարկային կարգավորման դերը ներքին և արտաքին ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շահութահարկի, եկամտային հարկի, ավելացված արժեքի հարկի և հարկային այլ պարտավորությունների ազդեցությանը ներդրումային որոշումների ընդունման, կապիտալի արժեքի ձևավորման և կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են հարկային արտոնությունների, ներդրումային խրախուսման մեխանիզմների, արագացված ամորտիզացիայի, հարկային վարչարարության պարզեցման և հարկային բեռի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային օրենսդրության կայունության, կանխատեսելիության և թափանցիկության նշանակությանը, ինչպես նաև հարկային ռիսկերի նվազեցման և ներդրողների վստահության ամրապնդման խնդիրներին։ Կարևորվում են օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման, տեղական կապիտալի կուտակման, վերաներդրումների խթանման և փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության ֆինանսավորման համար բարենպաստ հարկային պայմանների ձևավորումը։ Դիտարկվում են նաև հարկային խթանների տնտեսական արդյունավետության գնահատման, պետական բյուջեի եկամուտների և ներդրումային արտոնությունների միջև հավասարակշռության պահպանման, ինչպես նաև հարկային մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի հարկային համակարգի առանձնահատկությունները, միջազգային փորձը, ներդրումային քաղաքականության տարբեր գործիքները և դրանց կիրառման հնարավոր հետևանքները։ Առանձնացվում են հարկային բարեփոխումների ազդեցության գնահատման, կապիտալի ներգրավման խոչընդոտների բացահայտման և երկարաժամկետ ներդրումային ռազմավարության մշակման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային միջավայրի զարգացման, ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման և Հայաստանի տնտեսության կայուն աճի ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հարկային քաղաքականության մասնագետների, ներդրումային վերլուծաբանների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գործարարների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և հեռանկարային ուղղությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մարզի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, բնական և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները, արտադրական ներուժը, ինչպես նաև տարածաշրջանային տնտեսության զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, զբոսաշրջության, առևտրի և ծառայությունների ոլորտների զարգացման հնարավորություններին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին և տնտեսական աճի ապահովման գործում ունեցած նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են մարզի աշխարհագրական դիրքի, բնակլիմայական պայմանների, անտառային և ջրային ռեսուրսների, ինչպես նաև սահմանամերձ բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների ազդեցությունները տնտեսական գործունեության կազմակերպման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, վերամշակող արդյունաբերության զարգացմանը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության խթանմանը և տեղական արտադրանքի մրցունակության ամրապնդմանը։ Կարևորվում են ներդրումային միջավայրի բարելավումը, ենթակառուցվածքների արդիականացումը, տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացումը, զբաղվածության ընդլայնումը և բնակչության կենսամակարդակի բարձրացումը։ Դիտարկվում են նաև զբոսաշրջային ներուժի օգտագործման, պատմամշակութային և բնական ժառանգության տնտեսական արժևորման, էկոտուրիզմի զարգացման և համայնքային նախաձեռնությունների խթանման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել մարզի ժողովրդագրական միտումները, աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը, համայնքների ֆինանսական հնարավորությունները, պետական աջակցության ծրագրերը և տարածքային զարգացման քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնացվում են տնտեսական գործունեության բազմազանեցման, տեղական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների մշակման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանային տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցման, մարզի տնտեսական ներուժի բացահայտման, ներդրումային առաջնահերթությունների հիմնավորման և կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, գործարարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեղեկատվական մատենագիտական ցուցակը նվիրված է գյուղատնտեսության բնագավառում նոր գյուտերի, հեղինակային վկայագրերի և արտոնագրերի վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգված ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է գյուղատնտեսական գիտության, տեխնիկայի և արտադրության մասնագետներին ծանոթացնել նորարարական մշակումներին, տեխնիկական լուծումներին և գյուտարարական գործունեության արդյունքներին։ Ներկայացվող տեղեկատվությունը կարող է ընդգրկել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, հողագործության, բուսաբուծության, անասնապահության, ոռոգման, հողերի մշակման, բերքահավաքի, գյուղատնտեսական արտադրանքի պահպանման և վերամշակման ոլորտներին վերաբերող գյուտեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր տեխնոլոգիական լուծումների գործնական նշանակությանը, արտադրական գործընթացների մեքենայացման և ավտոմատացման հնարավորություններին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը նպաստող տեխնիկական նորամուծություններին։ Ցուցակում կարող են ներկայացվել գյուտերի անվանումները, հեղինակների տվյալները, հեղինակային վկայագրերի և արտոնագրերի համարները, դասակարգման ցուցիչները և համապատասխան փաստաթղթերի մատենագիտական նկարագրությունները։ Կարևորվում են արտոնագրային տեղեկատվության հավաքագրման, թեմատիկ դասակարգման, որոնման և մասնագիտական օգտագործման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գյուտարարական գործունեության արդյունքների տարածման, տեխնիկական նորարարությունների վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիության և գիտատեխնիկական առաջընթացի խթանման նշանակությանը։ Պարբերաբար հրապարակվող նման տեղեկատուները հնարավորություն են տալիս հետևելու գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների զարգացման ուղղություններին, ուսումնասիրելու առկա տեխնիկական լուծումները և բացահայտելու հետագա հետազոտությունների ու կատարելագործումների հնարավորությունները։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի արտոնագրային փաստաթղթերի հաշվառման, գյուղատնտեսական նորարարությունների տեղեկատվական ապահովման և գիտական հետազոտությունների արդյունքների գործնական կիրառության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագետների, ագրոնոմների, գյուտարարների, գիտահետազոտական կազմակերպությունների աշխատակիցների, արտոնագրային տեղեկատվության մասնագետների, գրադարանավարների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը և համապատասխան տեղեկատվության տարածմանը։ Այն նախատեսված է մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքերի, հոդվածների, գիտական աշխատությունների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի մասին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատերական արվեստին, կինեմատոգրաֆիային, ճարտարապետությանը և մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրներին վերաբերող հրապարակումներին։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններին, ծանոթանալու նոր հրատարակություններին և բացահայտելու հետազոտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները։ Կարևորվում են մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությունը, տեղեկատվության կանոնավոր թարմացումը, նյութերի թեմատիկ դասակարգումը և ընթերցողների համար անհրաժեշտ գրականության որոնման դյուրացումը։ Տեղեկատուն կարող է ընդգրկել ինչպես մշակույթի և արվեստի առանձին գործիչների ստեղծագործական գործունեությանը, այնպես էլ մշակութային հաստատությունների, գեղարվեստական շարժումների, ժողովրդական ստեղծագործության և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանը վերաբերող հրապարակումներ։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը նպաստում է հրատարակչական արտադրանքի հաշվառմանը, գիտական ու մասնագիտական գրականության տարածմանը և մշակութային հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի ուսումնասիրության, տպագիր ժառանգության մատենագիտական համակարգման և պատմամշակութային աղբյուրների հայտնաբերման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի բնագավառներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մեքենական թարգմանության տեսության շրջանակում լեզվական իմաստի ներկայացման, ձևական նկարագրության և միջլեզվական փոխանցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բնական լեզվի իմաստաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, բառերի, բառակապակցությունների և նախադասությունների նշանակությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական տեղեկատվության համակարգչային մշակման տեսական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառային և քերականական իմաստների տարբերակմանը, բազմիմաստության, համանունության, հոմանիշության և համատեքստային կախվածության երևույթներին, որոնք էական դժվարություններ են առաջացնում ավտոմատ թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրվում են իմաստի ձևական ներկայացման տարբեր մոտեցումները, իմաստաբանական հատկանիշների համակարգերը, տրամաբանական և կառուցվածքային մոդելները, ինչպես նաև լեզվական միավորների միջև իմաստային հարաբերությունների նկարագրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությունների փոխազդեցությանը, նախադասության կառուցվածքի մեկնաբանմանը, բառերի նշանակությունների տարբերակմանը և թարգմանության ընթացքում սկզբնաղբյուր տեքստի բովանդակության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների հաստատումը, թարգմանական համարժեքության ապահովումը, լեզվամշակութային առանձնահատկությունների հաշվառումը և իմաստային երկիմաստությունների հաղթահարման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև մեքենական թարգմանության կանոնահեն, վիճակագրական և ժամանակակից նեյրոնային մոտեցումների շրջանակում իմաստաբանական տեղեկատվության օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց տեսական առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել լեզվաբանության, տրամաբանության, իմաստաբանության, հաշվողական լեզվաբանության և արհեստական բանականության մեթոդները՝ լեզվական իմաստի առավել ճշգրիտ մոդելավորման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենական թարգմանության որակի բարձրացման, բնական լեզվի ավտոմատ վերլուծության, իմաստային տեղեկատվության մշակման և բազմալեզու համակարգերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, հաշվողական լեզվաբանների, ծրագրավորողների, արհեստական բանականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անասնապահական ֆերմաներում օգտագործվող մեքենաների և էլեկտրասարքավորումների շահագործական հուսալիության բարձրացման տեխնիկական, կազմակերպական և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են անասնապահական արտադրության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական սարքավորումների աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև դրանց անխափան շահագործման ապահովման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերերի պատրաստման և բաշխման, ջրամատակարարման, կթման, գոմաղբի հեռացման, օդափոխության և միկրոկլիմայի կարգավորման համակարգերում կիրառվող մեքենաների ու էլեկտրական սարքավորումների տեխնիկական վիճակին և աշխատանքային ռեժիմներին։ Ուսումնասիրվում են սարքավորումների խափանումների առաջացման պատճառները, մաշվածության գործընթացները, էլեկտրական և մեխանիկական բեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի խոնավության, ջերմաստիճանի և փոշոտվածության պայմաններում դրանց աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շահագործական հուսալիության հիմնական ցուցանիշների որոշմանը, խափանումների հաճախականության գնահատմանը, սարքավորումների ծառայության ժամկետի կանխատեսմանը և տեխնիկական սպասարկման պարբերականության հիմնավորմանը։ Կարևորվում են կանխարգելիչ սպասարկման, ժամանակին ախտորոշման, վերանորոգման աշխատանքների կազմակերպման և տեխնիկական վիճակի վերահսկման արդյունավետ մեթոդների մշակումը։ Դիտարկվում են նաև էլեկտրաշարժիչների, կառավարման համակարգերի և պաշտպանիչ սարքերի աշխատանքային պարամետրերի օպտիմալացման, էներգիայի կորուստների նվազեցման և սարքավորումների շահագործման անվտանգության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հուսալիության տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության, փորձարարական հետազոտությունների և տեխնիկատնտեսական գնահատման մեթոդներ՝ սպասարկման ու վերանորոգման միջոցառումների արդյունավետ պարամետրերը հիմնավորելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անասնապահական արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների անընդհատության ապահովման, սարքավորումների պարապուրդների կրճատման, շահագործման ծախսերի նվազեցման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագետների, էլեկտրատեխնիկայի մասնագետների, անասնապահական ֆերմաների տեխնիկական ղեկավարների, մեքենաների շահագործման և սպասարկման մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերում ակտիվների և պասիվների կառավարման արդյունավետության բարձրացման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, բանկային ռեսուրսների օպտիմալ տեղաբաշխման և ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմների վերլուծությանը։ Քննարկվում են բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, եկամտաբերության և ռիսկայնության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև բանկերի ֆինանսական կառավարման համակարգում դրանց դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային պորտֆելի, ներդրումային ակտիվների, ներգրավված ավանդների և փոխառու միջոցների կառավարման սկզբունքներին, դրանց ժամկետայնության, արժութային կառուցվածքի և տոկոսադրույքային պայմանների համապատասխանեցմանը։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության կառավարման, տոկոսադրույքային ռիսկերի գնահատման, ֆինանսական ռեսուրսների արժեքի որոշման և բանկային շահութաբերության բարձրացման հիմնական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվների և պասիվների անհամապատասխանության հետևանքով առաջացող ֆինանսական ռիսկերին, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը, կապիտալի բավարարության ապահովմանը և ֆինանսական հավասարակշռության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են բանկային հաշվեկշռի կառուցվածքային վերլուծությունը, ֆինանսական գործակիցների հաշվարկումը, տոկոսային մարժայի գնահատումը և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառումը։ Դիտարկվում են նաև ակտիվների և պասիվների կառավարման կոմիտեների գործունեության կազմակերպման, ներքին ֆինանսական վերահսկողության, ռազմավարական պլանավորման և կառավարչական որոշումների արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բանկային համակարգի կարգավորման պահանջները, միջազգային բանկային փորձը, սթրես-թեստավորման մեթոդները և ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխության ազդեցությունը բանկերի գործունեության արդյունքների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանկային համակարգի կայունության ամրապնդման, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցման, ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և բանկերի մրցունակության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային գործի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ռիսկերի կառավարիչների, տնտեսագետների, աուդիտորների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ալկալիական մետաղների գոլորշիներում ռեզոնանսային ճառագայթման տարածման ընթացքում տարածական դիսպերսիայի և կոհերենտ գործընթացների առաջացման ու զարգացման ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ատոմային միջավայրերի օպտիկական հատկությունները, լույսի և նյութի փոխազդեցության քվանտային մեխանիզմները, ինչպես նաև ռեզոնանսային հաճախականություններին մոտ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ալկալիական մետաղների ատոմների էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքին, օպտիկական անցումներին, ճառագայթման կլանման և վերաճառագայթման գործընթացներին, ինչպես նաև ատոմային միջավայրի բևեռացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են տարածական դիսպերսիայի առաջացման մեխանիզմները, միջավայրի օպտիկական արձագանքի կախվածությունը էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածական բնութագրերից և այդ երևույթի ազդեցությունը ճառագայթման տարածման պայմանների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ատոմային վիճակների կոհերենտությանը, քվանտային միջամտության երևույթներին, օպտիկական ռեզոնանսների ձևավորմանը և լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ոչ գծային գործընթացներին։ Կարևորվում են ատոմների ջերմային շարժման, դոպլերյան լայնացման, բախումների և արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությունները ռեզոնանսային ճառագայթման սպեկտրային ու տարածական բնութագրերի վրա։ Դիտարկվում են նաև կոհերենտ գործընթացների և տարածական դիսպերսիայի փոխկապակցվածությունը, օպտիկական ազդանշանների տարածման ու կլանման կառավարման հնարավորությունները և ատոմային միջավայրերի կիրառությունը ճշգրիտ սպեկտրոսկոպիական հետազոտություններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քվանտային օպտիկայի, ատոմային ֆիզիկայի, խտության մատրիցի մեթոդի և էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսական նկարագրության մոտեցումները՝ ուսումնասիրվող երևույթների մաթեմատիկական մոդելավորման և փորձարարական արդյունքների մեկնաբանման համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռեզոնանսային օպտիկայի, լազերային սպեկտրոսկոպիայի, ատոմային միջավայրերում լույսի տարածման և քվանտային կոհերենտության երևույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի մասնագետների, ատոմային և քվանտային ֆիզիկայի հետազոտողների, լազերային տեխնոլոգիաների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է օֆսեթային կառուցվածքով գերբարձր հաճախականության անտենային կոլիմատորի և արևային ճառագայթման կոնցենտրատորի նախագծման, մշակման և տեխնիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են էլեկտրամագնիսական և օպտիկական ճառագայթման ուղղորդման ու կենտրոնացման ֆիզիկական սկզբունքները, անդրադարձնող մակերևույթների երկրաչափական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև օֆսեթային համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարաբոլական անդրադարձիչների կառուցվածքին, ճառագայթների տարածման օրինաչափություններին, ֆոկուսացման պայմաններին և անդրադարձնող մակերևույթի ձևի ազդեցությանը համակարգի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրվում են գերբարձր հաճախականության անտենային կոլիմատորի աշխատանքի սկզբունքները, էլեկտրամագնիսական դաշտի բաշխման առանձնահատկությունները, ճառագայթման ուղղորդվածությունը և անտենային համակարգերի չափումների համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում արևային կոնցենտրատորի կառուցվածքային լուծումներին, արևային ճառագայթման հավաքման և կենտրոնացման մեխանիզմներին, էներգիայի կորուստների նվազեցմանը և ջերմային արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են օֆսեթային երկրաչափության առավելությունները, ճառագայթման ուղու ստվերարկման նվազեցումը, անդրադարձնող մակերևույթների ճշգրտությունը և սարքերի հիմնական երկրաչափական պարամետրերի օպտիմալ ընտրությունը։ Դիտարկվում են նաև համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, էլեկտրադինամիկական և երկրաչափական օպտիկայի հաշվարկների, կառուցվածքային նախագծման ու փորձարարական ստուգման մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել անտենային կոլիմատորի և արևային կոնցենտրատորի նախագծման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց գործառնական տարբերությունները և տեխնիկական ցուցանիշների գնահատման մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռադիոտեխնիկական չափումների կատարելագործման, միկրոալիքային համակարգերի զարգացման, արևային էներգիայի արդյունավետ օգտագործման և ճառագայթման կենտրոնացման նոր տեխնոլոգիական լուծումների մշակման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ռադիոֆիզիկոսների, անտենային համակարգերի նախագծողների, օպտիկայի մասնագետների, էներգետիկայի ճարտարագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության նկատմամբ դիմադրության ցուցանիշների գնահատման նոր մեթոդի մշակմանը և դրանց հավանականային բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մեքենաների և մեխանիզմների լիսեռների շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական լարումները, փոփոխական բեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ագրեսիվ միջավայրի պայմաններում նյութերի հոգնածային դիմադրության նվազման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռոզիոն և հոգնածային գործընթացների փոխազդեցությանը, մետաղների մակերևութային վիճակի փոփոխություններին, նյութի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և դրանց ազդեցությանը մեքենամասերի ամրության ու երկարակեցության վրա։ Ուսումնասիրվում են լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության դիմադրությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց որոշման փորձարարական և հաշվարկային եղանակները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում փոփոխական մեխանիկական բեռնվածությունների, կոռոզիոն միջավայրի հատկությունների, լարվածությունների կենտրոնացման և նյութի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի ազդեցությանը մեքենամասերի հուսալիության վրա։ Կարևորվում են հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդների կիրառումը, փորձարարական տվյալների ցրվածության գնահատումը, հոգնածային դիմադրության ցուցանիշների բաշխման օրինաչափությունների բացահայտումը և շահագործման հուսալիության կանխատեսումը։ Դիտարկվում են նաև հաշվարկային մոդելների կատարելագործման, փորձարկումների արդյունքների համեմատական վերլուծության և լիսեռների նախագծման ընթացքում ամրության պաշարի հիմնավորման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյութերի դիմադրության, մետաղագիտության, կոռոզիայի տեսության և հուսալիության հաշվարկների մեթոդները՝ մեքենամասերի աշխատանքային հատկությունների առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենաշինական կառուցվածքների անվտանգության բարձրացման, լիսեռների ծառայության ժամկետի կանխատեսման, տեխնիկական խափանումների ռիսկի նվազեցման և շահագործման արդյունավետության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության ճարտարագետների, նյութագետների, մետաղագետների, մեխանիկայի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպություններում բնապահպանական գործունեության ֆինանսական վերահսկողության կազմակերպման, գնահատման և կատարելագործման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արտադրական գործունեության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, բնապահպանական ծախսերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆինանսական վերահսկողության դերը բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բնապահպանական պարտավորությունների կատարման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական միջոցառումների ֆինանսավորման աղբյուրներին, կազմակերպությունների բնապահպանական բյուջեների կազմմանը, ծախսերի հաշվառմանը և ֆինանսական միջոցների նպատակային օգտագործման վերահսկմանը։ Ուսումնասիրվում են արտադրական կազմակերպություններում բնապահպանական հաշվառման, ներքին աուդիտի, ֆինանսական հաշվետվողականության և վերահսկողական ընթացակարգերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնապահպանական հարկերի ու վճարների հաշվարկմանը, շրջակա միջավայրին պատճառված վնասի տնտեսական գնահատմանը, բնապահպանական պարտավորությունների կատարմանը և հնարավոր ֆինանսական ռիսկերի կառավարմանը։ Կարևորվում են բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության գնահատումը, արտադրական թափոնների կառավարման, արտանետումների կրճատման և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման հետ կապված ֆինանսական որոշումների հիմնավորումը։ Դիտարկվում են նաև պետական վերահսկողության և կազմակերպությունների ներքին ֆինանսական վերահսկողության փոխհարաբերությունները, բնապահպանական օրենսդրության պահանջների պահպանումը, ֆինանսական տեղեկատվության թափանցիկությունը և հաշվետվողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի արտադրական կազմակերպություններում կիրառվող ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները և միջազգային փորձի կիրառման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանական կառավարման համակարգերի կատարելագործման, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդման, բնապահպանական ծախսերի օպտիմալացման և արտադրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերահսկողության մասնագետների, աուդիտորների, բնապահպանական կառավարիչների, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հարթ երկրաչափության պայմաններում ճառագայթման տեղափոխման խնդիրների լուծման նոր թվային մեթոդների մշակմանը, դրանց մաթեմատիկական հիմնավորմանը և հաշվարկային արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ճառագայթման տեղափոխման տեսության հիմնական սկզբունքները, ճառագայթային էներգիայի տարածման, կլանման և ցրման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց նկարագրման համար կիրառվող ինտեգրալ-դիֆերենցիալ հավասարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միաչափ և հարթ-զուգահեռ միջավայրերում ճառագայթման դաշտի մաթեմատիկական մոդելավորմանը, միջավայրի օպտիկական հատկությունների ազդեցությանը և սահմանային պայմանների ճիշտ ձևակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են ճառագայթման տեղափոխման հավասարման թվային լուծման տարբեր մոտեցումները, այդ թվում՝ դիսկրետ օրդինատների, վերջավոր տարբերությունների, ինտեգրալային և իտերացիոն մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հաշվարկային սխալների գնահատմանը, թվային սխեմաների կայունությանը, զուգամիտության արագությանը և ստացված լուծումների ճշգրտության բարձրացման խնդիրներին։ Կարևորվում են ճառագայթման անկյունային և տարածական բաշխումների հաշվարկման առանձնահատկությունները, ցրման տարբեր օրենքների հաշվառումը, ինչպես նաև օպտիկական հաստության փոփոխության ազդեցությունը հաշվարկային արդյունքների վրա։ Դիտարկվում են նաև նոր թվային ալգորիթմների մշակման, հաշվարկային գործողությունների ծավալի նվազեցման, ծրագրային իրականացման և տարբեր մեթոդների համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մաթեմատիկական վերլուծության, թվային ինտեգրման, մոտարկման տեսության և համակարգչային մոդելավորման մեթոդներ՝ ճառագայթման տեղափոխման բարդ խնդիրների արդյունավետ լուծումներ ստանալու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հաշվողական ֆիզիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, աստղաֆիզիկայի, մթնոլորտային օպտիկայի և ճառագայթային ջերմափոխանակության խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների, հաշվողական մեթոդների մասնագետների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի սոցիոլոգիական դպրոցի ձևավորման պատմական նախադրյալների, զարգացման հիմնական փուլերի և տեսական-մեթոդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիոլոգիական ըմբռնման ծագումը, դրա կապը հասարակական հարաբերությունների զարգացման հետ, ինչպես նաև իրավունքի՝ որպես սոցիալական երևույթի ուսումնասիրության հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի իրավափիլիսոփայական ու սոցիոլոգիական մտքի ազդեցությանը, իրավական նորմերի և հասարակական իրականության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև իրավունքի գործառնական նշանակության վերաբերյալ ձևավորված տեսական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են սոցիոլոգիական իրավագիտության նշանավոր ներկայացուցիչների գաղափարները, այդ թվում՝ Էժեն Էռլիխի, Ռոսկո Փաունդի և այլ մտածողների հայացքները իրավունքի սոցիալական բնույթի, հասարակական կարգավորման և իրավական հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ։ Անդրադարձ է կատարվում «կենդանի իրավունքի» գաղափարին, իրավունքի սոցիալական աղբյուրներին, իրավական նորմերի գործնական կիրառությանը և հասարակության իրական պահանջմունքների ազդեցությանը իրավակարգավորման գործընթացների վրա։ Կարևորվում են սոցիոլոգիական դպրոցի և իրավունքի այլ տեսական ուղղությունների՝ իրավաբանական պոզիտիվիզմի, բնական իրավունքի տեսության և պատմական դպրոցի փոխհարաբերությունները, դրանց ընդհանրություններն ու սկզբունքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև իրավունքի և բարոյականության, իրավական գիտակցության, սոցիալական վերահսկողության, պետական իշխանության ու հասարակական ինստիտուտների փոխազդեցության հիմնախնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել իրավական մտքի պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների տեսական աղբյուրները, սոցիոլոգիական հետազոտության մեթոդները և իրավունքի հասարակական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման, իրավական երևույթների սոցիոլոգիական մեկնաբանության և ժամանակակից իրավակարգավորման հիմնախնդիրների խորքային ըմբռնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, սոցիոլոգների, իրավափիլիսոփաների, իրավական մտքի պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ռուսաց լեզվում զարմանքի իմաստային դաշտի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, բառաիմաստային կազմակերպման և լեզվական արտահայտման միջոցների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իմաստային դաշտի տեսության հիմնական դրույթները, բառային միավորների իմաստային փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հույզերի և հոգեբանական վիճակների լեզվական արտահայտման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զարմանքի զգացումն արտահայտող բառերի, բառակապակցությունների, դարձվածքների և այլ լեզվական միավորների դասակարգմանը, դրանց իմաստային ընդհանրություններին ու տարբերություններին։ Ուսումնասիրվում են իմաստային դաշտի միջուկային և ծայրամասային բաղադրիչները, դրանց միջև գոյություն ունեցող հոմանիշային, հականիշային և աստիճանակարգային հարաբերությունները, ինչպես նաև առանձին բառերի իմաստային նրբերանգները։ Անդրադարձ է կատարվում զարմանքի տարբեր դրսևորումներին՝ անսպասելիության, հիացմունքի, տարակուսանքի, ապշանքի և շփոթության զգացումների լեզվական ներկայացմանը։ Կարևորվում են հուզական գնահատողականությունը, արտահայտչականությունը, բառերի ոճական պատկանելությունը և խոսքային համատեքստի ազդեցությունը իմաստի ձևավորման վրա։ Դիտարկվում են նաև զարմանք արտահայտող բայերի, գոյականների, ածականների, մակբայների և ձայնարկությունների գործառնական առանձնահատկությունները, դրանց կիրառությունը առօրյա խոսքում, գեղարվեստական գրականության մեջ և հաղորդակցական տարբեր իրավիճակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել բաղադրիչային, համատեքստային, բառաիմաստային և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ իմաստային դաշտի ներքին կառուցվածքն ու կազմակերպման սկզբունքները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռուսաց լեզվի բառապաշարի համակարգային ուսումնասիրության, հուզական իմաստաբանության, լեզվական աշխարհապատկերի և խոսքային հաղորդակցության առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ռուսագետների, բառագետների, իմաստաբանության մասնագետների, թարգմանիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։