Ready-made Materials

Ստեղծագործության վերնագրում առանձնացված Պետրոսի կերպարը ներկայացվում է որպես անգթության և մարդկային անտարբերության խորհրդանիշ։ Կերպարի միջոցով ստեղծագործությունը կարող է անդրադառնալ մարդու վարքագծի բարոյական կողմերին, ուրիշների հանդեպ ունեցած վերաբերմունքին և այն հետևանքներին, որոնք առաջանում են կարեկցանքի ու պատասխանատվության բացակայության պայմաններում։ Անգթությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական բնավորության գիծ, այլև որպես հասարակական հարաբերությունները խաթարող երևույթ, որը կարող է ցավ ու անարդարություն պատճառել շրջապատին։ Պատումի բարոյախոսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս խորհելու բարության, գթասրտության, ազնվության, խղճի և փոխադարձ հարգանքի նշանակության շուրջ։ Հերոսի անվան հետ կապվող բնութագրումը ընթերցողին հուշում է գնահատել մարդկային արարքները և տարբերել անձնական շահը բարոյական պարտականություններից։ Նման ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում դաստիարակչական գրականության մեջ, քանի որ գեղարվեստական կերպարների ու հնարավոր իրավիճակների միջոցով փոխանցում են վարքականոնային գաղափարներ և խրախուսում մարդասիրական վերաբերմունք։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայ գրականության բարոյական ու հասարակական թեմաների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Ստեղծագործության կենտրոնական կերպարը ֆիզիկական սահմանափակումներ ունեցող մարդն է, որի կյանքի և ապրումների միջոցով բացահայտվում են մարդկային արժանապատվության, հասարակական վերաբերմունքի, կարեկցանքի և փոխօգնության հարցերը։ Հերոսի կերպարը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն դժվարություններին, որոնց կարող են բախվել հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ առօրյա կյանքում, ինչպես նաև այն նախապաշարմունքներին ու խոչընդոտներին, որոնք սահմանափակում են նրանց հասարակական մասնակցությունը։ Պատումի թեմատիկ առանցքում կարող են լինել մարդու ներքին ուժը, համբերությունը, ինքնահարգանքը և շրջապատի կողմից հասկացված ու ընդունված լինելու պահանջը։ Ստեղծագործությունը ուշադրություն է հրավիրում նաև այն հանգամանքի վրա, որ մարդու արժեքը չի որոշվում նրա ֆիզիկական կարողություններով, այլ արտահայտվում է նրա բնավորությամբ, մտքերով, զգացմունքներով և մարդկային հարաբերություններում ունեցած դերով։ Նման երկերը կարևոր նշանակություն ունեն հասարակական ու բարոյական դաստիարակության տեսանկյունից, քանի որ խթանում են կարեկցանքը, հանդուրժողականությունը և ուրիշների դժվարությունները հասկանալու կարողությունը։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու 19-րդ դարի հայ գեղարվեստական գրականության մեջ սոցիալական խնդիրների և մարդկային ճակատագրերի արտացոլման ձևերը։

Ստեղծագործության վերնագիրը հողագործի կերպարի միջոցով ակնարկում է մարդու աշխատանքի, ստեղծարարության և հասարակության մեջ հաճախ աննկատ մնացող ներդրման նշանակությունը։ Հողագործը խորհրդանշում է այն մարդուն, որի ամենօրյա ջանքերը նպաստում են կյանքի շարունակությանը, նյութական բարեկեցության ստեղծմանը և համայնքի զարգացմանը, թեև նրա աշխատանքը միշտ չէ, որ արժանանում է պատշաճ ուշադրության կամ գնահատանքի։ «Անտեսանելի» բնորոշումը կարող է մատնանշել ոչ միայն աշխատողի հասարակական անտեսվածությունը, այլև այն թաքնված ուժերն ու ջանքերը, որոնց շնորհիվ ստեղծվում են տեսանելի արդյունքները։ Այսպիսի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ աշխատանքի արժանապատվությանը, համեստությանը, համբերությանը, պատասխանատվությանը և մարդու՝ բնության հետ ունեցած կապին։ Հողագործության պատկերն իր մեջ ներառում է նաև սերմանելու, խնամելու, սպասելու և բերք ստանալու գաղափարական շերտեր, որոնք կարող են ծառայել որպես կյանքի ու մարդկային գործունեության այլաբանական արտահայտություն։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխատանքի և հասարակական արժեքների մասին պատկերացումների ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ընդգծելով այն մարդկանց նշանակությունը, որոնց ներդրումը հաճախ մնում է ստվերում։

Այս հատորը շարունակում է ստեղծագործության առաջին մասում ներկայացված պատմությունը՝ զարգացնելով կերպարների ճակատագրերը, նրանց փոխհարաբերություններն ու իրադարձությունների հաջորդականությունը։ Վերնագրում արտահայտված անեծքի գաղափարը կարող է ընկալվել որպես ստեղծագործության դրամատիկ առանցք՝ կապված մարդկային կյանքի փորձությունների, անցյալի ազդեցության, սխալ որոշումների և դրանց հետևանքների հետ։ Պատումի նման զարգացումների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում հետևելու հերոսների ներքին ապրումներին, բարոյական ընտրություններին և այն հանգամանքներին, որոնք փոխում են նրանց կյանքի ընթացքը։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ կարող են ունենալ ճակատագրի և ազատ կամքի հակադրությունը, անձնական երջանկության որոնումը, պատասխանատվությունը, արդարության զգացումը և մարդկային հարաբերությունների բարդությունները։ Երկրորդ հատորը նաև ամբողջ պատմության կառուցվածքային կարևոր օղակն է․ այն խորացնում է նախորդ մասում առաջադրված խնդիրները և նախապատրաստում հետագա իրադարձությունները։ Բազմահատոր վեպի այս հատվածը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ որպես երկարաշունչ գեղարվեստական պատմությունների և թարգմանական գրականության տարածման օրինակ։

Ստեղծագործության չորրորդ հատորը շարունակում է նախորդ մասերում զարգացած պատմական ու գեղարվեստական իրադարձությունները՝ ընթերցողին ներգրավելով հերոսների ճակատագրերի, փոխհարաբերությունների և բախումների հետագա ընթացքի մեջ։ «Անիծյալը» վերնագիրը հուշում է ճակատագրի, դատապարտվածության, մարդկային սխալների և դրանց հետևանքների շուրջ ծավալվող դրամատիկ թեմատիկա։ Այսպիսի պատումներում անձնական ընտրությունները հաճախ բախվում են հասարակական սահմանափակումներին, բարոյական պարտավորություններին և արտաքին հանգամանքներին՝ առաջ բերելով ներքին պայքար ու լարված իրավիճակներ։ Հատորի գեղարվեստական արժեքը կարելի է դիտարկել ամբողջ ստեղծագործության կառուցվածքի շրջանակում, քանի որ այն շարունակում է կերպարների զարգացումը և նպաստում ընդհանուր սյուժետային ընթացքի ամբողջացմանը։ Ընթերցողին հնարավորություն է տրվում հետևելու մարդկային հարաբերությունների բարդություններին, պատասխանատվության ու արդարության հարցերին, ինչպես նաև այն հետևանքներին, որոնք կարող են ունենալ չմտածված որոշումները։ Ստեղծագործության նման շարունակությունները կարևոր են նաև 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով բազմահատոր գեղարվեստական երկերի տարածվածությունը և երկարաշունչ պատմությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը։

Աշխատությունը վերաբերում է Նոր կտակարանի անկանոն՝ ապոկրիֆ գրականությանը, որը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական համայնքներում և իր բովանդակությամբ առնչվում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքին, առաքյալների գործունեությանը, քրիստոնեական հավատքի տարածմանն ու առաջին հավատացյալների հոգևոր պատկերացումներին։ Անկանոն գրքերը տարբերվում են Նոր կտակարանի կանոնական երկերից նրանով, որ չեն ընդգրկվել եկեղեցու կողմից ընդունված սուրբգրային ժողովածուի կազմում, սակայն կարևոր նյութ են պարունակում վաղ քրիստոնեական մտածողության, ավանդությունների և գրական ստեղծագործության ուսումնասիրության համար։ Դրանցում հանդիպում են ավետարանական պատումներ, առաքելական պատմություններ, ուսուցողական խոսքեր և կրոնական պատկերացումներ, որոնք արտահայտում են տարբեր համայնքների հավատալիքներն ու հոգևոր հետաքրքրությունները։ Նման գրականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու քրիստոնեական ավանդության ձևավորման բազմազանության, սուրբգրային կանոնի հաստատման ընթացքի և կանոնական ու անկանոն երկերի տարբերությունների մասին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես աստվածաբանությամբ և աստվածաշնչագիտությամբ զբաղվողների, այնպես էլ վաղ քրիստոնեության պատմությունն ու գրական ժառանգությունն ուսումնասիրողների համար։ Գիրքը նաև արժեքավոր նյութ է հայերեն կրոնական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ նպաստելով աստվածաշնչյան ավանդության սահմանների, մեկնաբանությունների և փոխանցման ձևերի ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է անհավատության առաջացման պատճառների քննությանը և այն հաղթահարելու հնարավոր ուղիների ներկայացմանը՝ քրիստոնեական հավատքի ու աստվածաբանական մտածողության տեսանկյունից։ Այն անդրադառնում է մարդու աշխարհայացքի ձևավորմանը, կրոնական համոզմունքների նկատմամբ վերաբերմունքին և այն մտավոր, բարոյական ու հոգևոր հանգամանքներին, որոնք կարող են հանգեցնել հավատի թուլացման կամ մերժման։ Վերնագրում նշված «պատճառ» և «դարման» հասկացությունները մատնանշում են երկակի նպատակ՝ նախ բացահայտել անհավատության հիմքերը, ապա քննարկել դրանց հաղթահարման միջոցները։ Նմանատիպ կրոնական երկերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատքի և բանականության փոխհարաբերությունը, աստվածային գոյության հարցը, Սուրբ Գրքի հեղինակությունը, բարոյական պատասխանատվությունը և մարդու հոգևոր որոնումները։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես կրոնական համոզմունքների պաշտպանությանն ու քրիստոնեական աշխարհայացքի ամրապնդմանն ուղղված քարոզչական և ուսուցողական գրականության օրինակ։ Այն ընթերցողին հրավիրում է խորհելու համոզմունքների աղբյուրների, հոգևոր արժեքների և կյանքի իմաստի շուրջ՝ միաժամանակ արտահայտելով իր ժամանակաշրջանի կրոնական մտքի այն մտահոգությունը, թե ինչպես պահպանել և ամրապնդել հավատքը հասարակական ու մտավոր փոփոխությունների պայմաններում։ Գիրքը նշանակություն ունի նաև հայալեզու կրոնական գրականության պատմության և հավատքի ու անհավատության շուրջ ձևավորված մտավոր բանավեճերի ուսումնասիրության համար։

Այս հրատարակությունն ընդգրկում է քրիստոնեական սուրբ գրությունների ամբողջությունը՝ ներկայացնելով Հին և Նոր կտակարանների հոգևոր, պատմական ու բարոյական բովանդակությունը։ Այն ընթերցողին ծանոթացնում է աշխարհի արարման, մարդկության սկզբնավորման, աստվածային ուխտի, հավատքի ձևավորման և ընտրյալ ժողովրդի պատմության կարևոր դրվագներին։ Հին կտակարանի գրքերում տեղ են գտել պատմական պատումներ, մարգարեական պատգամներ, աղոթքներ, օրհներգեր և իմաստասիրական խրատներ, որոնք անդրադառնում են մարդու և Աստծո հարաբերություններին, արդարությանը, հավատարմությանը և կյանքի բարոյական սկզբունքներին։ Նոր կտակարանը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու քարոզչությունը, նրա ուսմունքի հիմքում ընկած սիրո, ողորմածության, ներողամտության և հոգևոր նորոգման գաղափարները, ինչպես նաև առաքյալների գործունեությունն ու քրիստոնեական համայնքների ձևավորման ընթացքը։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի հավատացյալի անձնական հոգևոր կյանքի, աղոթքի, ինքնաճանաչման և բարոյական դաստիարակության մեջ։ Այն նաև արժեքավոր մշակութային ժառանգություն է, քանի որ աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները խորապես ներգործել են հայ գրականության, արվեստի, լեզվի և հասարակական մտածողության վրա։ Հայերեն Աստվածաշնչի այս հրատարակությունը կարևոր է նաև սուրբգրային տեքստերի տարածման և հայալեզու քրիստոնեական գրականության պատմության տեսանկյունից։

Աստվածաշունչը քրիստոնեական հավատքի կարևորագույն սուրբ գիրքն է, որը միավորում է տարբեր ժամանակներում ստեղծված հոգևոր, պատմական, մարգարեական և իմաստասիրական երկեր։ Այն ներկայացնում է Աստծո և մարդկության փոխհարաբերությունների պատմությունը՝ անդրադառնալով աշխարհի արարմանը, մարդկային կյանքի սկզբնավորմանը, հավատքի ձևավորմանը, բարոյական ընտրություններին և հոգևոր պատասխանատվությանը։ Բովանդակության մեջ ընդգրկված են պատմական իրադարձություններ, մարգարեների պատգամներ, աղոթքներ, օրհներգեր, առակներ, իմաստության խոսքեր և հավատացյալներին ուղղված ուսուցումներ։ Հին կտակարանը ներկայացնում է արարչագործության, աստվածային ուխտի, ընտրյալ ժողովրդի պատմության և մարգարեական ավանդության հիմնական դրվագները, իսկ Նոր կտակարանը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, առակների, հրաշքների, խաչելության և հարության, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության վրա։ Աշխատության առանցքային գաղափարներն են սերը, հավատարմությունը, արդարությունը, ողորմածությունը, ներողամտությունը, հույսը և մարդու բարոյական կատարելագործումը։ Այն դարեր շարունակ եղել է քրիստոնեական պաշտամունքի, հոգևոր դաստիարակության, կրոնական կրթության և աստվածաբանական մտքի հիմնարար աղբյուրը։ Բացի կրոնական նշանակությունից՝ գիրքը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, գրականության, լեզվի, արվեստի և մշակութային ինքնության ձևավորման վրա՝ պահպանելով իր կարևորությունը նաև պատմական ու մշակութաբանական ուսումնասիրությունների համար։

Աստվածաշունչը քրիստոնեական հավատքի և հոգևոր ավանդույթի հիմնարար սուրբ գիրքն է, որն ընդգրկում է աստվածաշնչյան գրականության բազմազան ժանրեր՝ պատմական պատումներ, մարգարեություններ, աղոթքներ, օրհներգեր, իմաստասիրական խոհեր, առակներ և ուսուցողական խոսքեր։ Այն ներկայացնում է Աստծո և մարդկության փոխհարաբերությունների պատմությունը՝ անդրադառնալով աշխարհի արարմանը, մարդկային կյանքի սկզբնավորմանը, հավատքի ձևավորմանը, բարոյական ընտրություններին և հոգևոր պատասխանատվությանը։ Աստվածաշնչյան պատմությունների ու ուսմունքների կենտրոնում են հավատարմության, արդարության, սիրո, ողորմածության, ներողամտության և հույսի գաղափարները։ Հին և Նոր կտակարանների բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու աստվածաշնչյան ավանդության զարգացմանը, մարգարեական պատգամներին, Հիսուս Քրիստոսի կյանքին ու ուսմունքին և առաքելական քարոզչությանը։ Գիրքը դարեր շարունակ եղել է քրիստոնեական պաշտամունքի, աղոթական կյանքի, կրոնական կրթության և աստվածաբանական մտքի հիմնական աղբյուրը։ Այն ունի նաև համամարդկային մշակութային նշանակություն․ աստվածաշնչյան պատկերները, կերպարներն ու գաղափարները մեծ ազդեցություն են թողել գրականության, արվեստի, լեզվի և հասարակական բարոյական պատկերացումների վրա։ Հրատարակությունը կարևոր է ինչպես հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ հայերեն աստվածաշնչյան գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Գիրքն ընդգրկում է քրիստոնեական սուրբ գրությունների ամբողջությունը՝ բաղկացած Հին և Նոր կտակարաններից, որոնք կազմում են քրիստոնեական հավատքի, աստվածաբանական մտածողության և հոգևոր ավանդույթի հիմնարար աղբյուրը։ Հին կտակարանը ներկայացնում է աշխարհի արարման, մարդկության սկզբնավորման, աստվածային ուխտի, Իսրայելի ժողովրդի պատմության, մարգարեությունների, օրհներգերի և իմաստության գրականության մասին պատմություններ ու ուսմունքներ։ Նոր կտակարանը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, չարչարանքների, մահվան և հարության, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության ու վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման վրա։ Երկու կտակարանների համադրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու աստվածաշնչյան պատմության, հավատքի և բարոյական ուսմունքների ամբողջական ընթացքը։ Գրքում արծարծվում են մարդու և Աստծո հարաբերությունների, հավատարմության, արդարության, սիրո, ներողամտության, ողորմածության և հոգևոր պատասխանատվության հիմնարար գաղափարները։ Այն ունի առանցքային նշանակություն քրիստոնեական պաշտամունքի, աղոթական կյանքի, կրոնական կրթության և աստվածաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Միաժամանակ Աստվածաշունչը համաշխարհային գրականության և մշակույթի կարևորագույն հուշարձաններից է, որի պատմություններն ու պատկերները խոր ազդեցություն են թողել տարբեր ժողովուրդների լեզվի, արվեստի, գրականության և բարոյական պատկերացումների վրա։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ստեփանոս վարդապետ Ազարյանի՝ 1869 թվականի հուլիսի 5-ին արտասանած եկեղեցական խոսքը, որն ուղղված էր ազգային սինհոդոսի հոգևորական անդամներին և հավատացյալ ժողովրդին։ Այն պատկանում է եկեղեցական ճարտասանության և աստվածաբանական քարոզչության բնագավառին՝ արտահայտելով հոգևոր առաջնորդի խոսքը եկեղեցական ժողովի և համայնքի առջև։ Նման ատենախոսությունները կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական կյանքի կազմակերպման, հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության և կրոնական գաղափարների տարածման գործում։ Դրանք միաժամանակ ներկայացնում են հոգևորականության և հավատացյալ համայնքի փոխհարաբերությունները՝ ընդգծելով եկեղեցական միասնության, հավատարմության, բարոյական պատասխանատվության և հոգևոր ծառայության նշանակությունը։ Հեղինակի՝ Ստեփանոս Ազարյանի եկեղեցական դիրքը և խոսքի հասցեատերերի շրջանակը հրատարակությանը հաղորդում են նաև պատմական արժեք՝ այն կապելով հայ կաթոլիկ համայնքի կազմակերպական ու հոգևոր կյանքի հետ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ եկեղեցական մտքի, քարոզչական ավանդույթի, կրոնական ճարտասանության և ազգային սինհոդոսների պատմությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի վաթսունյոթերորդ նիստի արձանագրությունները՝ փաստագրելով ժողովի աշխատանքների և քննարկումների ընթացքը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ազգային կառավարման համակարգի, ներկայացուցչական մարմինների գործունեության և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Արձանագրային նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նիստի կազմակերպման, օրակարգային հարցերի քննարկման և երեսփոխանների մասնակցությամբ արտահայտված դիրքորոշումների մասին։ Նման փաստաթղթերը բացահայտում են ազգային ժողովի դերը համայնքի ընդհանուր շահերին վերաբերող խնդիրների բարձրացման, տարբեր տեսակետների ներկայացման և համատեղ որոշումների ձևավորման գործում։ Դրանք արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում նաև ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, վարչական գործելակերպի և ժողովական մշակույթի վերաբերյալ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ազգային ներկայացուցչական կառույցների գործունեության շարունակականությունը և հայ համայնքում հանրային մասնակցության ավանդույթները։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայության հասարակական-քաղաքական կյանքով և ազգային հաստատությունների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի վաթսուներեքերորդ նիստի արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովի գործունեության և քննարկումների փաստագրական վկայությունը։ Այն կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ներկայացուցչական կառույցների, ազգային ինքնակառավարման և հասարակական կազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական աշխատանքի ընթացքի, օրակարգային հարցերի քննարկման և երեսփոխանների մասնակցությամբ ձևավորվող որոշումների մասին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր են համայնքի կառավարման մեխանիզմները, ազգային հաստատությունների գործառույթները և հասարակական նշանակություն ունեցող խնդիրների քննարկման ձևերը հասկանալու տեսանկյունից։ Դրանք արտացոլում են նաև հայ համայնքում ներկայացուցչական մասնակցության, հավաքական պատասխանատվության և ժողովական մշակույթի ավանդույթները։ Թեև հրատարակությունը համեմատաբար համառոտ է, այն արժեքավոր փաստագրական նյութ է ազգային ժողովի գործունեության առանձին դրվագները վերականգնելու և ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական միջավայրն ուսումնասիրելու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայության ազգային հաստատություններով և համայնքային ինքնակառավարման զարգացմամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։