Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Թիֆլիսի հայ բնակչության խոսակցական լեզվի պատմական քերականության, լեզվական կառուցվածքի և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են Թիֆլիսի հայերենի ձևավորման պատմական նախադրյալները, հայերենի բարբառային համակարգում նրա զբաղեցրած տեղը և լեզվական փոփոխությունների վրա ազդող հասարակական ու մշակութային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունական համակարգի, բառաձևերի, հոլովման և խոնարհման առանձնահատկություններին, քերականական կարգերի պատմական զարգացմանը և շարահյուսական կառուցվածքների փոփոխություններին։ Քննարկվում են գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի հետ Թիֆլիսի հայերենի առնչությունները, ինչպես նաև տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ձևավորված լեզվական շերտերի փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում վրացերենի, ռուսերենի և տարածաշրջանի այլ լեզուների հետ շփումների հետևանքով առաջացած բառապաշարային ու քերականական ազդեցություններին։ Կարևորվում են պատմահամեմատական և նկարագրական լեզվաբանական մեթոդների կիրառումը, բարբառային նյութերի վերլուծությունը և լեզվական երևույթների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի հայերենի պատմական քերականության, բարբառագիտության և Թիֆլիսի հայկական մշակութային միջավայրի լեզվական պատմության հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բարբառագետների, բանասերների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարման տեսական, իրավական և ֆինանսատնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության կենսաթոշակային համակարգի օրինակով։ Դիտարկվում են կենսաթոշակային ապահովության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, կուտակային կենսաթոշակային համակարգի առանձնահատկությունները, կենսաթոշակային ֆոնդերի ձևավորման աղբյուրները և դրանց գործունեության կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաթոշակային ակտիվների կառավարման, ներդրումային ռազմավարությունների մշակման, ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և ֆոնդերի երկարաժամկետ կայունության ապահովման հարցերին։ Քննարկվում են կենսաթոշակային միջոցների ներդրման ուղղությունները, ակտիվների դիվերսիֆիկացման, եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ֆոնդերի կառավարիչների գործունեության արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի կենսաթոշակային բարեփոխումների տնտեսական և սոցիալական նախադրյալներին, պետական վերահսկողության, ֆինանսական շուկայի զարգացման և կենսաթոշակային համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության նշանակությանը։ Կարևորվում են միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը, կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարման թափանցիկության բարձրացումը, մասնակիցների շահերի պաշտպանությունը և ֆինանսական միջոցների արդյունավետ տեղաբաշխման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ներդրումային կառավարման մասնագետների, սոցիալական ապահովության ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման աշխատակիցների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իզոպրոպիլբենզոլի և բենզալդեհիդի հեղուկֆազ օքսիդացման կատալիտիկ ռեակցիաների կինետիկայի ուսումնասիրությանը՝ ազոտ պարունակող ածխածնային նյութերի և մետաղակոմպլեքսային միացությունների մասնակցությամբ։ Դիտարկվում են օրգանական միացությունների օքսիդացման գործընթացների ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունները, ռեակցիաների արագության վրա ազդող գործոնները և կատալիզատորների կառուցվածքային ու քիմիական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում s- և 3d-մետաղների միացությունների կատալիտիկ հատկություններին, դրանց ակտիվ կենտրոնների ձևավորմանը և օքսիդացման գործընթացներում հնարավոր ազդեցության մեխանիզմներին։ Քննարկվում են ռեակցիաների ընթացքի վրա ջերմաստիճանի, ռեագենտների կոնցենտրացիայի, կատալիզատորի բաղադրության և փորձարարական այլ պայմանների ազդեցության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում կինետիկական պարամետրերի որոշմանը, ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների պարզաբանմանը, միջանկյալ միացությունների առաջացմանը և կատալիտիկ համակարգերի ակտիվության ու ընտրողականության ուսումնասիրմանը։ Կարևորվում են մետաղակոմպլեքսային կատալիզատորների արդյունավետության գնահատումը, օքսիդացման գործընթացների կառավարման գիտական հիմքերի զարգացումը և արդյունաբերական օրգանական սինթեզում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի մասնագետների, կատալիզի ոլորտի հետազոտողների, քիմիական տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկական համակարգին ծառայություններ մատուցող ընկերություններում շահութահարկի հաշվառման կազմակերպման, կիրառվող մեթոդների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են շահութահարկի տնտեսական էությունը, հարկման սկզբունքները, հաշվապահական և հարկային հաշվառման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև ոլորտի կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկվող շահույթի որոշման, եկամուտների և ծախսերի ճանաչման, հաշվապահական ու հարկային շահույթի միջև առաջացող տարբերությունների բացահայտման և դրանց հաշվառման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են հիմնական միջոցների մաշվածության, ծառայությունների մատուցման ծախսերի, պայմանագրային պարտավորությունների և ֆինանսական արդյունքների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ շահութահարկի հաշվարկման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության պահանջներին, ֆինանսական հաշվետվությունների պատրաստման սկզբունքներին, հետաձգված հարկային ակտիվների և պարտավորությունների հաշվառման հարցերին։ Կարևորվում են հարկային հաշվառման ճշգրտության բարձրացումը, հաշվապահական տեղեկատվության արժանահավատության ապահովումը, հարկային ռիսկերի գնահատումը և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգի կատարելագործումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հաշվապահներին, աուդիտորներին, հարկային մասնագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, էներգետիկ ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գյուղատնտեսության աշխարհագրական ուսումնասիրությանը և երկրի գյուղատնտեսական ատլասի նախագծի մշակման գիտամեթոդական հիմքերի ձևավորմանը։ Դիտարկվում են Սիրիայի բնական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, գյուղատնտեսության տարածքային կազմակերպման առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների բաշխվածությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա ազդող աշխարհագրական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլիմայական պայմանների, ռելիեֆի, հողածածկույթի, ոռոգման համակարգերի և բնակչության տեղաբաշխման ազդեցությանը գյուղատնտեսության ճյուղային ու տարածքային կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են բուսաբուծության և անասնապահության հիմնական ուղղությունները, գյուղատնտեսական շրջանների մասնագիտացումը, մշակաբույսերի տարածվածությունը և արտադրական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թեմատիկ քարտեզների կազմման, վիճակագրական և աշխարհագրական տվյալների հավաքագրման, դասակարգման ու քարտեզագրական ներկայացման մեթոդներին։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական ատլասի կառուցվածքի մշակումը, քարտեզների բովանդակության ընտրությունը, պայմանական նշանների համակարգի ձևավորումը և տարածքային տեղեկատվության համադրումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, քարտեզագիրների, գյուղատնտեսության մասնագետների, տարածքային պլանավորման հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործազրկության մակարդակի և տնտեսական աճի փոխկապակցվածության տնտեսավիճակագրական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական միտումները, զբաղվածության և գործազրկության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկրի մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գործազրկության մակարդակի փոփոխությունների և համախառն ներքին արդյունքի աճի տեմպերի միջև առկա վիճակագրական կապերի բացահայտմանը։ Քննարկվում են տնտեսական աճի և գործազրկության փոխհարաբերությունները նկարագրող տեսական մոտեցումները, այդ թվում՝ Օուքենի օրենքը, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակային շարքերի վերլուծության, կոռելյացիոն և ռեգրեսիոն մեթոդների կիրառման հնարավորություններին՝ ուսումնասիրվող ցուցանիշների միջև կապերի գնահատման և տնտեսական զարգացումների օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Կարևորվում են աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանության, կառուցվածքային գործազրկության, աշխատանքային միգրացիայի, ներդրումային ակտիվության և արտադրողականության փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական աճի վրա։ Ուսումնասիրության թեման ընդգրկում է նաև զբաղվածության խթանման, աշխատաշուկայի պետական կարգավորման և տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, մակրոտնտեսական վերլուծաբանների, հանրային քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սիբիրախտի տարածման համաճարակաբանական առանձնահատկությունների և հիվանդության առաջացմանն ու տարածմանը նպաստող ռիսկի գործոնների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են սիբիրախտի՝ որպես կենդանիներից մարդուն փոխանցվող վարակիչ հիվանդության համաճարակաբանական բնութագրերը, վարակի բնական օջախների ձևավորման պայմանները և տարածման հնարավոր ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում հիվանդության տարածվածության, անասնապահական գործունեության, շրջակա միջավայրի առանձնահատկությունների և բնակչության մասնագիտական գործունեության հետ կապված ռիսկերի գնահատմանը։ Քննարկվում են վարակման հավանականության վրա ազդող բնական, կենսաբանական, սոցիալ-տնտեսական և կազմակերպական գործոնները, ինչպես նաև մարդկանց և կենդանիների շրջանում հիվանդության կանխարգելման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում համաճարակաբանական հսկողության, հիվանդության դեպքերի հաշվառման, տվյալների վիճակագրական վերլուծության և ռիսկային տարածքների բացահայտման մեթոդներին։ Կարևորվում են անասնաբուժական և առողջապահական ծառայությունների համագործակցությունը, բնակչության իրազեկվածության բարձրացումը, կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպումը և համաճարակային անվտանգության ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանների, վարակաբանների, անասնաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, գիտաշխատողների և բժշկական ու անասնաբուժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 2010–2015 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման վերաբերյալ հայրենական և միջազգային առաջատար զանգվածային լրատվամիջոցներում ձևավորված քաղաքական ու տեղեկատվական դիսկուրսի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների, տարածաշրջանային անվտանգության, եվրոպական ինտեգրման և եվրասիական համագործակցության հարցերի լուսաբանման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական և արտասահմանյան լրատվամիջոցների կողմից աշխարհաքաղաքական գործընթացների ներկայացման եղանակներին, տեղեկատվական շեշտադրումներին, քաղաքական գնահատականներին և հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են Հայաստանի հարաբերությունները Ռուսաստանի, Եվրոպական միության և տարածաշրջանային այլ դերակատարների հետ՝ տեղեկատվական դաշտում դրանց արտացոլման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում 2013 թվականին Հայաստանի՝ Մաքսային միությանը միանալու որոշման և հետագա եվրասիական ինտեգրման գործընթացների շուրջ ծավալված լրատվական քննարկումներին։ Կարևորվում են մեդիադիսկուրսի վերլուծության, համեմատական ուսումնասիրության և բովանդակային վերլուծության մեթոդները՝ տարբեր լրատվամիջոցների դիրքորոշումների, տեղեկատվական ռազմավարությունների և քաղաքական հաղորդակցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընտրությունների շուրջ ձևավորված տեղեկատվական միջավայրի և աշխարհաքաղաքական ընկալումների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, լրագրողների, մեդիահետազոտողների, հաղորդակցության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է «Կովկասի հնագրական հանձնաժողովի վավերագրերը» բազմահատոր ժողովածուի՝ որպես Արցախի (Ղարաբաղի) պատմության ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրի աղբյուրագիտական և պատմագիտական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրվում են ժողովածուում հրապարակված պատմական փաստաթղթերի բովանդակությունը, դրանց ստեղծման հանգամանքները, տեղեկությունների հավաստիությունը և գիտական արժեքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արցախի քաղաքական, վարչատարածքային, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պատմության վերաբերյալ պահպանված վավերագրական նյութերին։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի կառավարման համակարգի, տեղական իշխանությունների գործունեության, բնակչության հասարակական հարաբերությունների և Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հետ առնչվող պատմական գործընթացները։ Քննարկվում են պաշտոնական գրագրությունների, զեկուցագրերի, հրամանագրերի և վարչական փաստաթղթերի ուսումնասիրության մեթոդները, դրանց տեղեկությունների համադրումը հայկական և օտարալեզու այլ սկզբնաղբյուրների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական փաստերի մեկնաբանման, աղբյուրների քննադատական գնահատման և ժամանակաշրջանի քաղաքական ու վարչական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է վավերագրական ժառանգության նշանակությունը Արցախի պատմության առանձին հիմնախնդիրների լուսաբանման և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների առավել ամբողջական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աղբյուրագետների, արխիվագետների, կովկասագետների, հայագետների և Արցախի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Մատենագիտական տեղեկատվական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Այն ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է ընթերցողներին և մասնագետներին տրամադրել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, ուսումնամեթոդական նյութերի և այլ հրապարակումների մասին մատենագիտական տեղեկություններ։ Ընդգրկված նյութերն առնչվում են հայկական մշակույթի պատմությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային ժառանգության պահպանման հիմնախնդիրներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արվեստի տարբեր ճյուղերի զարգացմանը, մշակութային կյանքի կազմակերպմանը, գեղարվեստական ստեղծագործության ուսումնասիրությանը և մշակութային հաստատությունների գործունեությանը վերաբերող գրականությանը։ Նյութերի թեմատիկ համակարգումը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ գտնելու անհրաժեշտ աղբյուրները, հետևելու արվեստագիտական հետազոտությունների ուղղություններին և ծանոթանալու ժամանակաշրջանի մշակութային ու գիտական հրապարակումներին։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ արտացոլում է Հայկական ԽՍՀ մշակութային կյանքի և հրատարակչական գործունեության որոշակի ժամանակահատվածի պատկերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայկական մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության գործունեության իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հարավային Կովկասում խաղաղության, անվտանգության և տարածաշրջանային կայունության ապահովման գործընթացների համատեքստում։ Դիտարկվում են Եվրոպական միության արտաքին քաղաքականության և անվտանգության ընդհանուր քաղաքականության իրավական սկզբունքները, միջազգային պայմանագրային հիմքերը և տարածաշրջանային համագործակցության կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԵՄ հիմնադիր պայմանագրերի, միջազգային իրավունքի նորմերի և համապատասխան իրավական փաստաթղթերի նշանակությանը հակամարտությունների կանխարգելման, խաղաղ կարգավորման և վստահության ամրապնդման նախաձեռնությունների իրականացման գործում։ Քննարկվում են Եվրոպական միության հարաբերությունները Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ, գործընկերության և համագործակցության իրավական ձևաչափերը, ինչպես նաև տարածաշրջանում իրականացվող քաղաքական, դիվանագիտական և դիտորդական նախաձեռնությունների իրավական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մարդու իրավունքների պաշտպանության, ժողովրդավարական հաստատությունների զարգացման, իրավունքի գերակայության և տարածաշրջանային անվտանգության փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում են միջազգային կազմակերպությունների համագործակցությունը, ԵՄ իրավասությունների սահմանները և խաղաղության հաստատման գործընթացներում իրավական ու քաղաքական գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, քաղաքագետների, դիվանագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է «Կովկասի հնագրական հանձնաժողովի վավերագրերը» բազմահատոր հրատարակության՝ որպես Արցախի (Ղարաբաղի) պատմության ուսումնասիրության սկզբնաղբյուրի պատմագիտական և աղբյուրագիտական նշանակության վերլուծությանը։ Դիտարկվում են փաստաթղթերի ժողովածուի կազմման պատմությունը, հրապարակված նյութերի բնույթը, դրանց բովանդակային առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի պատմական գործընթացների լուսաբանման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արցախի քաղաքական, վարչատարածքային, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պատմության վերաբերյալ վավերագրական տեղեկություններին։ Քննարկվում են տարածաշրջանի կառավարման համակարգի, տեղական իշխանությունների, բնակչության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունների և Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հետ կապված պատմական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում պաշտոնական գրագրությունների, զեկուցագրերի, հրամանագրերի և այլ պատմական փաստաթղթերի աղբյուրագիտական քննությանը, դրանց արժանահավատության գնահատմանը և տեղեկությունների համադրմանը այլ սկզբնաղբյուրների հետ։ Կարևորվում են վավերագրերի ստեղծման պատմական հանգամանքների, վարչական լեզվի և ժամանակաշրջանի քաղաքական պատկերացումների հաշվառումը՝ աղբյուրների միակողմանի մեկնաբանություններից խուսափելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աղբյուրագետների, արխիվագետների, կովկասագետների, հայագետների և Արցախի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կոմպոստի միկրոֆլորայի կազմում հանդիպող սպորառաջացնող բակտերիաների առանձնացմանը, նույնականացմանը և դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը երկսպոր շամպինյոնի (Agaricus bisporus) աճի ու զարգացման գործընթացների վրա։ Դիտարկվում են կոմպոստի մանրէաբանական կազմի առանձնահատկությունները, օրգանական նյութերի քայքայման գործընթացներում միկրոօրգանիզմների մասնակցությունը և սնկի մշակության համար բարենպաստ կենսաբանական միջավայրի ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպորառաջացնող բակտերիաների մեկուսացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, դրանց ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրման մեթոդներին։ Քննարկվում են առանձնացված բակտերիաների տեսակային պատկանելության որոշման և սնկի միցելիումի աճի, զարգացման արագության ու կենսաբանական ակտիվության վրա դրանց հնարավոր ազդեցության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում բակտերիաների և սնկերի փոխազդեցության առանձնահատկություններին, մանրէային համակեցությունների դերին և կոմպոստի կենսաբանական որակի նշանակությանը սնկաբուծության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Կարևորվում են օգտակար միկրոօրգանիզմների կիրառման հնարավորությունները, սնկի աճեցման պայմանների օպտիմալացումը և կենսաբանական գործընթացների կառավարման գիտական հիմքերի զարգացումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, սնկաբանների, կենսատեխնոլոգների, գյուղատնտեսության մասնագետների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ընտանիքում երեխաների նկատմամբ բռնության առաջացման հոգեբանական պատճառների, դրանց ձևավորման մեխանիզմների և կանխարգելման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ընտանեկան հարաբերությունների առանձնահատկությունները, ծնողների դաստիարակչական մոտեցումները, հուզական հաղորդակցության խանգարումները և հոգեբանական այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել երեխայի նկատմամբ բռնի վարքագծի դրսևորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծնողական սթրեսի, չլուծված ընտանեկան հակասությունների, միջսերնդային վարքային օրինաչափությունների, սոցիալական պայմանների և հոգեբանական դժվարությունների փոխազդեցությանը։ Քննարկվում են ֆիզիկական, հոգեբանական և հուզական բռնության դրսևորումները, դրանց ազդեցությունը երեխայի անձնային զարգացման, ինքնագնահատականի, հուզական անվտանգության և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում երեխաների հոգեբանական պաշտպանության, ընտանեկան առողջ միջավայրի ձևավորման, ծնողավարման դրական մեթոդների և մասնագիտական աջակցության նշանակությանը։ Կարևորվում են բռնության ռիսկային գործոնների վաղ հայտնաբերումը, հոգեբանական խորհրդատվության, սոցիալական աջակցության և միջմասնագիտական համագործակցության հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, երեխաների իրավունքների պաշտպանության մասնագետների, ընտանեկան խորհրդատուների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։