Ready-made Materials

Այս աշխատությունը նվիրված է ուսանողների հորինվածքային կարողությունների զարգացմանը՝ որպես նրանց մասնագիտական պատրաստվածության և ստեղծագործական ներուժի ձևավորման կարևոր միջոցի։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն գործընթացն է, որի միջոցով ուսանողները սովորում են ինքնուրույն ստեղծել, նախագծել և արտահայտել նոր գաղափարներ, լուծումներ ու գեղարվեստական կամ մասնագիտական մտահղացումներ։ Հորինվածքային կարողությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ստեղծագործական գործունեության առանձին հմտություն, այլև որպես մասնագիտական մտածողության, երևակայության, նախաձեռնողականության, ինքնուրույնության և խնդիրների ոչ ստանդարտ լուծումներ գտնելու կարողության զարգացման միջոց։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ուսանողների ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանն ու զարգացմանը նպաստող մանկավարժական պայմաններին, ուսուցման մեթոդներին և կազմակերպման ձևերին։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել ստեղծագործական առաջադրանքները, նախագծային աշխատանքը, գործնական վարժությունները, իրավիճակային խնդիրները, խմբային գործունեությունը և անհատական ստեղծագործական նախագծերը, որոնց միջոցով ուսանողը հնարավորություն է ստանում կիրառելու տեսական գիտելիքները և վերածելու դրանք ինքնուրույն ստեղծագործական արդյունքի։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև դասավանդողի դերը՝ որպես ուսանողների ստեղծագործական նախաձեռնությունը խթանող և համապատասխան կրթական միջավայր ձևավորող մասնագետի։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսանողների անհատական առանձնահատկություններին, հետաքրքրություններին և ստեղծագործական հնարավորություններին համապատասխան մոտեցումների կիրառմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև հորինվածքային կարողությունների զարգացման մակարդակի գնահատման չափանիշներն ու ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մասնագիտական պատրաստվածության որակի վրա։ Հորինվածքային գործունեության համակարգված կիրառումը հնարավորություն է տալիս զարգացնելու ուսանողների ինքնուրույն մտածողությունը, երևակայությունը, հաղորդակցական և համագործակցային հմտությունները, ստեղծագործական նախաձեռնությունը և մասնագիտական խնդիրների նկատմամբ ճկուն մոտեցումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուհերի դասախոսների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների և մասնագիտական կրթության ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետների համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալ նշանակության հացաբուլկեղենի արտադրության տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել բարձր սննդային և կենսաբանական արժեք ունեցող արտադրանք, որը սովորական սննդային նշանակությունից բացի կարող է նպաստել մարդու առողջության պահպանմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հացաբուլկեղենի բաղադրության կատարելագործման, հումքի ընտրության և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման հարցերը՝ հաշվի առնելով ժամանակակից սպառողների առողջարար և սննդաբանական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներով, սննդային մանրաթելերով, վիտամիններով, հանքային նյութերով, սպիտակուցներով կամ այլ օգտակար բաղադրիչներով հարստացված հացաբուլկեղենի ստացման հնարավորություններին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի ալյուրների, հացահատիկային և ոչ ավանդական բուսական հումքի, սերմերի, թեփի և այլ բաղադրիչների կիրառման ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի սննդային արժեքի և տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում խմորի պատրաստման, խմորման, ձևավորման և թխման տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրությանը, քանի որ դրանց ճիշտ կառավարումը կարևոր է արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի, արտաքին տեսքի և պահպանման կայունության ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և սննդաբանական ցուցանիշների գնահատում՝ մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը հաստատելու նպատակով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ֆունկցիոնալ բաղադրիչների այնպիսի համադրության ընտրությունը, որը միաժամանակ կապահովի առողջարար հատկություններ և սպառողական բարձր որակներ՝ առանց արտադրանքի տեխնոլոգիական ու համային հատկանիշների էական վատթարացման։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ նոր տեսակի հացաբուլկեղենի արտադրության տեխնոլոգիական սխեմայի մշակման և արտադրական պայմաններում դրա կիրառման համար։ Աշխատանքը գործնական նշանակություն ունի սննդի արդյունաբերության, առողջարար սննդամթերքի արտադրության և հացաբուլկեղենի տեսականու ընդլայնման տեսանկյունից՝ նպաստելով սննդային արժեքի բարձրացմանը և սպառողների առողջապահական պահանջներին համապատասխան արտադրանքի ստեղծմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման վիճակագրական վերլուծությանը և մոդելավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է վիճակագրական մեթոդների միջոցով գնահատել ոլորտի զարգացման մակարդակը, բացահայտել դրա դինամիկան և հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև կառուցել մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի հիմնական քանակական և որակական ցուցանիշները՝ ձեռնարկությունների թիվը, զբաղվածությունը, ներդրումների ծավալները, արտադրանքի և ծառայությունների թողարկումը, արտահանման ներուժը, ինտերնետի և կապի ծառայությունների տարածվածությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցուցանիշների ժամանակային փոփոխությունների, աճի տեմպերի, կառուցվածքային տեղաշարժերի և փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը։ Վիճակագրական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի ներդրումը երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության և արտադրողականության բարձրացման գործում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է տնտեսամաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի զարգացման վրա ազդող գործոնները, բացահայտվել պատճառահետևանքային կապերը և իրականացվել կանխատեսումներ։ Մոդելավորման արդյունքում հնարավոր է գնահատել տարբեր տնտեսական և տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը ոլորտի հիմնական ցուցանիշների վրա և մշակել զարգացման հնարավոր սցենարներ։ ՀՀ օրինակով ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ոլորտի մրցունակությանը, նորարարական ներուժին, թվայնացման մակարդակին, տեխնոլոգիական ծառայությունների արտահանմանը և միջազգային շուկայում դիրքավորման հնարավորություններին։ Միաժամանակ կարևոր են ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումը՝ մասնագետների պահանջարկ և առաջարկ, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիություն, ենթակառուցվածքների զարգացում և տեխնոլոգիական փոփոխությունների արագությանը համապատասխանելու անհրաժեշտություն։ Աշխատանքը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ ոլորտի զարգացման պետական քաղաքականության մշակման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և տեխնոլոգիական տնտեսության երկարաժամկետ կանխատեսումների իրականացման համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է մանկության թեմայի ուսումնասիրությանը Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործություններում՝ բացահայտելով մանկական աշխարհի գեղարվեստական պատկերման առանձնահատկությունները, երեխայի ներաշխարհը և մանկության նկատմամբ հեղինակի յուրահատուկ վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն կերպարներն ու իրավիճակներն են, որոնց միջոցով Սարոյանը ներկայացնում է մանկության անմիջականությունը, երևակայությունը, հետաքրքրասիրությունը, ազատության ձգտումը և կյանքի նկատմամբ անկեղծ վերաբերմունքը։ Մանկությունը նրա ստեղծագործություններում հաճախ հանդես է ոչ միայն որպես կենսագրական կամ տարիքային փուլ, այլև որպես մարդու գոյության այն վիճակը, որտեղ առավել ուժեղ են մաքրությունը, բարությունը, զարմանալու կարողությունը և աշխարհի նկատմամբ վստահությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև երեխաների և մեծահասակների աշխարհների հակադրությանը, ընտանիքի, ընկերության, աղքատության, միայնության, սիրո և մարդկային հարաբերությունների ազդեցությանը երեխայի ձևավորման վրա։ Սարոյանի հերոսների մանկական հայացքը հաճախ հնարավորություն է տալիս այլ կերպ ընկալելու առօրյա իրականությունը և բացահայտելու մեծահասակների աշխարհի հակասություններն ու անհեթեթությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ինքնակենսագրական տարրերին և հեղինակի հիշողությունների ազդեցությանը նրա մանկական կերպարների ու իրավիճակների ստեղծման վրա։ Մանկության պատկերումը սերտորեն կապված է նրա ստեղծագործություններին բնորոշ մարդասիրության, կյանքի նկատմամբ լավատեսության և նույնիսկ դժվարին պայմաններում մարդկային արժանապատվությունը պահպանելու գաղափարի հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ մանկական կերպարների լեզվական ու հոգեբանական բնութագրմանը, պատմողական եղանակներին, հումորի և քնարականության կիրառմանը, ինչպես նաև այն գեղարվեստական միջոցներին, որոնց շնորհիվ մանկության աշխարհը ստանում է կենդանի և համոզիչ արտահայտություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Սարոյանի ստեղծագործական աշխարհը, նրա մարդասիրական փիլիսոփայությունը և մանկության գեղարվեստական ընկալումը ավելի ամբողջական հասկանալու համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է Էպշտեյն–Բարրի վիրուսի հետ ասոցացված քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդության պաթոգենեզի և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում դիտարկվում են վիրուսային գործոնի, քրոնիկ բորբոքային գործընթացների, իմունային պատասխանի խանգարումների և շնչուղիների կառուցվածքային փոփոխությունների փոխկապակցված մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վիրուսային վարակի հնարավոր ազդեցության բացահայտումը թոքային հյուսվածքի և շնչուղիների բորբոքային գործընթացների վրա, ինչպես նաև դրա հնարավոր դերը հիվանդության առաջացման, պահպանման կամ սրման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունային համակարգի արձագանքին, վիրուսային գործոնների և քրոնիկական բորբոքման փոխազդեցությանը, բրոնխների օբստրուկցիայի ձևավորմանը և թոքերի ֆունկցիայի աստիճանական նվազմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդության ախտորոշման ժամանակակից հնարավորություններին՝ կլինիկական դրսևորումների, լաբորատոր հետազոտությունների, վիրուսաբանական և իմունաբանական ցուցանիշների, ինչպես նաև շնչառական ֆունկցիայի գնահատման մեթոդների կիրառմամբ։ Բուժման բաժնում ուշադրություն է դարձվում քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդության կառավարման ժամանակակից սկզբունքներին, բրոնխալայնիչների և հակաբորբոքային բուժման կիրառմանը, սրացումների կանխարգելմանը, շնչառական վերականգնմանը և հիվանդի կյանքի որակի բարելավմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է այն հարցը, թե վիրուսային բաղադրիչի առկայությունը որքանով կարող է ազդել բուժման ռազմավարության ընտրության վրա և արդյոք կարող են կիրառվել լրացուցիչ հակավիրուսային կամ իմունակարգավորող մոտեցումներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ներկայացնելու հիվանդության զարգացման վերաբերյալ ժամանակակից պատկերացումները և գնահատելու բուժման տարբեր ուղղությունների հնարավոր նշանակությունը՝ ընդգծելով անհատականացված մոտեցման անհրաժեշտությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել թոքաբանների, վարակաբանների, իմունոլոգների, կլինիկական հետազոտողների և շնչառական հիվանդությունների ոլորտում մասնագիտացող բժշկական ուսանողների։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայ Երուսաղեմի նշանավոր հոգևոր, գրական և մշակութային գործիչ Եղիշե Պատրիարք Դուրյանի տպագիր ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում նրա բազմաբնույթ գրական, բանասիրական, աստվածաբանական, լեզվագիտական, կրթական և հասարակական գործունեությունն է, որն իր արտահայտությունն է գտել բազմաթիվ գրքերում, հոդվածներում, ուսումնասիրություններում և այլ հրատարակություններում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Դուրյանի մտավոր ժառանգության ամբողջական պատկերը ներկայացնելու, նրա աշխատությունների թեմատիկ և բովանդակային առանձնահատկությունները բացահայտելու, ինչպես նաև դրանց հրատարակության և տարածման պատմությունը լուսաբանելու տեսանկյունից։ Նրա տպագիր ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայոց լեզվին, քերականությանը և բանասիրությանը վերաբերող աշխատությունները, գրական ստեղծագործությունները, կրոնական ու աստվածաբանական երկերը, քարոզները, կրթական բնույթի նյութերը և հայ մշակույթի ու եկեղեցական կյանքի տարբեր հարցերին նվիրված ուսումնասիրությունները։ Առանձին ուշադրության է արժանի նրա գործունեությունը Երուսաղեմի հայկական հոգևոր և մշակութային միջավայրում, որտեղ հրատարակչական աշխատանքը կարևոր դեր ուներ հայ գրավոր մշակույթի պահպանման, տարածման և նոր սերունդներին փոխանցման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև Դուրյանի ստեղծագործությունների հետագա հրատարակությունների, ժողովածուների և բազմահատորյակների ձևավորման գործընթացը, որի շնորհիվ նրա ժառանգության զգալի մասը պահպանվել և հասանելի է դարձել հետագա սերունդներին։ Նրա տպագիր ժառանգությունը կարևոր աղբյուր է ոչ միայն հեղինակի աշխարհայացքի և գրական մտածողության, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ կրթական, եկեղեցական, գրական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, մատենագետներին, գրականագետներին, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ մշակութային ժառանգության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Այս աշխատությունը նվիրված է նավթային եկամուտների և տնտեսական աճի փոխազդեցության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները և նավթային հատվածի կարևոր դերակատարությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում նավթային եկամուտները դիտարկվում են որպես պետական բյուջեի, արտահանման եկամուտների, ներդրումների և տնտեսական ակտիվության վրա ազդող կարևոր գործոն, միաժամանակ գնահատվում են դրանցից չափազանց մեծ կախվածության հնարավոր բացասական հետևանքները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նավթի արդյունահանման և արտահանման ծավալների, համաշխարհային նավթի գների, արտաքին տնտեսական պայմանների և նավթային եկամուտների փոփոխությունների ազդեցությանը տնտեսական աճի դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նավթային եկամուտների և ոչ նավթային ոլորտների զարգացման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսության դիվերսիֆիկացման սահմանափակ մակարդակը կարող է ուժեղացնել արտաքին շոկերի ազդեցությունը երկրի տնտեսական կայունության վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև այսպես կոչված «հոլանդական հիվանդության» դրսևորումներին, երբ բնական ռեսուրսներից ստացվող մեծ եկամուտները կարող են ազդել փոխարժեքի, ներդրումների կառուցվածքի և արտադրական այլ ոլորտների մրցունակության վրա։ Քննարկվում են նաև նավթային եկամուտների կառավարման, պետական ծախսերի արդյունավետության, ներդրումային քաղաքականության, գնաճի, զբաղվածության և եկամուտների բաշխման հետ կապված խնդիրները։ Իրանի պարագայում կարևոր գործոն է նաև արտաքին տնտեսական սահմանափակումների ազդեցությունը նավթի արտահանման և դրանից ստացվող եկամուտների վրա, ինչը կարող է մեծացնել տնտեսական աճի տատանողականությունը և դժվարացնել երկարաժամկետ պլանավորումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նավթային եկամուտների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման, տնտեսության դիվերսիֆիկացման, ոչ նավթային արտադրության զարգացման և կայուն տնտեսական աճի ապահովման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հետազոտողներին և Իրանի տնտեսական զարգացման, էներգետիկայի ու միջազգային տնտեսական հարաբերությունների հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։

Այս աշխատությունը նվիրված է Թեհրան քաղաքի շրջակա տարածքներում ստորերկրյա ջրերի քիմիական աղտոտման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը և դրա նվազեցմանն ուղղված բնապահպանական միջոցառումների գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ստորերկրյա ջրերի որակի վրա ազդող բնական և մարդածին գործոններն են, ինչպես նաև աղտոտիչների ձևավորման, տարածման և ստորերկրյա ջրային համակարգերում կուտակման գործընթացները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել քաղաքային և արդյունաբերական գործունեության, գյուղատնտեսության, կենցաղային և արտադրական կեղտաջրերի, թափոնների կուտակման, հողօգտագործման և ոռոգման ազդեցությունները ջրային ռեսուրսների քիմիական կազմի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերում տարբեր քիմիական բաղադրիչների և աղտոտիչների պարունակության գնահատմանը, դրանց տարածական բաշխմանը և հնարավոր աղբյուրների բացահայտմանը։ Թեմայի կարևոր կողմերից է նաև ջրային ռեսուրսների նկատմամբ մարդածին ճնշման և տարածաշրջանի բնական պայմանների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ստորերկրյա ջրերի վերականգնման սահմանափակ հնարավորությունները կարող են խորացնել երկարատև աղտոտման հետևանքները։ Աշխատանքը դիտարկում է աղտոտման նվազեցման և կանխարգելման հնարավոր միջոցառումներ՝ կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրում, աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, թափոնների պատշաճ կառավարում, հողերի և ջրերի մոնիթորինգ, աղտոտված տարածքների վերականգնում և ստորերկրյա ջրային պաշարների կայուն օգտագործման մեխանիզմների ներդրում։ Կարևոր նշանակություն է տրվում նաև բնապահպանական մշտադիտարկման համակարգերի կատարելագործմանը և ջրի որակի փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխարգելիչ միջոցներ ձեռնարկել մինչև աղտոտման ավելի լայն տարածումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ Թեհրանի շրջակա տարածքների ստորերկրյա ջրերի պահպանությանն ուղղված համալիր բնապահպանական քաղաքականության մշակման համար՝ համադրելով աղտոտման կանխարգելումը, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը և երկարաժամկետ էկոլոգիական անվտանգության ապահովումը։

Այս աշխատությունը նվիրված է տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերով կառուցված շենքերի դինամիկ բնութագրերի հետազոտության մեթոդաբանությանը և բնապայման փորձարկումների միջոցով ստացված արդյունքների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել շենքերի իրական դինամիկ վարքագիծը, բացահայտել դրանց տատանողական հատկությունները և պարզել, թե ինչպես են կառուցվածքային համակարգի տեսակը, շենքի երկրաչափական ու տարածական առանձնահատկությունները, կոշտությունը, զանգվածի բաշխումը և այլ գործոններ ազդում դինամիկ արձագանքի վրա։ Աշխատանքում դիտարկվում են շենքերի բնական տատանումների պարբերությունները, հաճախականությունները, ձևերը, մարումը և այլ դինամիկ պարամետրեր, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հատկապես սեյսմիկ ազդեցությունների նկատմամբ կառույցների վարքագծի գնահատման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապայման փորձարկումների կազմակերպման և իրականացման մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է առանց շենքի շահագործումը էապես խաթարելու ստանալ դրա իրական դինամիկ հատկությունների վերաբերյալ տվյալներ։ Փորձարկումների արդյունքները կարող են համադրվել հաշվարկային մոդելների և տեսական գնահատականների հետ՝ դրանց համապատասխանությունը ստուգելու և անհրաժեշտության դեպքում հաշվարկային մոդելները ճշգրտելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի համեմատական գնահատման, շենքերի տեխնիկական վիճակի ախտորոշման և դրանց սեյսմիկ անվտանգության մակարդակի որոշման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել ինչպես նոր կառույցների նախագծման և հաշվարկի, այնպես էլ գոյություն ունեցող շենքերի հետազննության, վերականգնման կամ ուժեղացման աշխատանքների ժամանակ։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ հասկանալու իրական շենքերի դինամիկ վարքագծի և տեսական հաշվարկային մոդելների միջև հնարավոր տարբերությունները՝ նպաստելով կառուցվածքային համակարգերի հուսալիության և սեյսմակայունության գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվա-հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների կրթության ոլորտում կիրառման տեսական և մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության կրթական համակարգի օրինակով։ Աշխատանքում դիտարկվում է թվային տեխնոլոգիաների դերը ժամանակակից կրթական գործընթացի կազմակերպման, ուսուցման արդյունավետության բարձրացման և կրթության հասանելիության ընդլայնման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման մանկավարժական հնարավորություններին, ուսուցման ավանդական մեթոդների և թվային գործիքների համադրմանը, էլեկտրոնային ուսումնական նյութերի օգտագործմանը, հեռավար և խառը ուսուցման կազմակերպմանը, ինչպես նաև սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի և տեղեկատվական հմտությունների զարգացմանը։ ՀՀ կրթական համակարգի պայմաններում կարևոր տեղ է հատկացվում դպրոցների և այլ կրթական հաստատությունների տեխնիկական հագեցվածությանը, ինտերնետային հասանելիությանը, ուսուցիչների թվային և մեթոդական պատրաստվածությանը և կրթական թվային բովանդակության որակին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցիչների և սովորողների թվային գրագիտության մակարդակին, տեղեկատվության որոնման ու գնահատման կարողություններին, առցանց կրթական միջավայրի արդյունավետ օգտագործմանը և ուսուցման անհատականացման հնարավորություններին։ Միաժամանակ քննարկվում են տեխնոլոգիաների ներդրման հետ կապված խնդիրները՝ տեխնիկական միջոցների անհավասար հասանելիություն, ուսուցիչների վերապատրաստման անհրաժեշտություն, թվային ռեսուրսների պակաս կամ ոչ բավարար որակ, տեղեկատվական անվտանգության և կիբերանվտանգության հարցեր, ինչպես նաև տեխնոլոգիական գործիքների կիրառման մանկավարժական նպատակահարմարության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է այն մոտեցումը, որ տեղեկատվա-հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաները պետք է ծառայեն ոչ միայն ուսումնական գործընթացի տեխնիկական արդիականացմանը, այլև կրթության բովանդակության, մեթոդների և կազմակերպման որակական բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության կառավարման մասնագետների, ուսուցիչների և կրթական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզի ժողովրդագրական իրավիճակի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ բնակչության թվաքանակի, տարածական բաշխման, կազմի, բնական և մեխանիկական շարժի, ինչպես նաև ժողովրդագրական փոփոխությունների հիմնական միտումների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքում Լոռու մարզի ժողովրդագրական գործընթացները դիտարկվում են մարզի բնական, սոցիալ-տնտեսական և տարածքային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բնակչության խտությանը և բնակեցման տարածական կառուցվածքին, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հարաբերակցությանը, ինչպես նաև տարբեր համայնքների միջև բնակչության տեղաբաշխման տարբերություններին։ Առանձին կարևորություն է տրվում բնակչության տարիքային և սեռային կազմին, ծնելիության և մահացության ցուցանիշներին, բնական աճի դինամիկային և դրանց ազդեցությանը մարզի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ներքին և արտաքին միգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրություն, որոնք էական ազդեցություն են ունենում բնակչության թվաքանակի, տարիքային կազմի և աշխատուժի տարածական բաշխման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային կենտրոնների և գյուղական բնակավայրերի ժողովրդագրական զարգացումների տարբերություններին, բնակչության նվազման կամ աճի տարածքային առանձնահատկություններին և դրանց պատճառներին։ Ժողովրդագրական իրավիճակի գնահատման միջոցով բացահայտվում են մարզի առջև ծառացած հիմնական խնդիրները՝ բնակչության նվազում, ծերացում, երիտասարդ բնակչության արտահոսք, որոշ բնակավայրերի ժողովրդագրական թուլացում և աշխատունակ բնակչության կառուցվածքային փոփոխություններ։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ժողովրդագրական գործընթացների ազդեցությունը մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, աշխատաշուկայի, ենթակառուցվածքների և տարածքային կազմակերպման վրա։ Աշխատանքը կարող է հիմք ծառայել Լոռու մարզի ժողովրդագրական քաղաքականության և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման համար՝ հաշվի առնելով տարբեր բնակավայրերի առանձնահատկությունները և երկարաժամկետ ժողովրդագրական միտումները։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ինովացիոն ներուժի գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկրի նորարարական զարգացման հնարավորությունները, սահմանափակումները և դրանց գնահատման արդյունավետ մեթոդները։ Աշխատանքում ինովացիոն ներուժը դիտարկվում է որպես գիտական, տեխնոլոգիական, մարդկային, ֆինանսական և կազմակերպական ռեսուրսների ամբողջություն, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծելու, ներդնելու և տարածելու նորարարություններ տնտեսության տարբեր ոլորտներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական գործունեության մակարդակին, բարձր որակավորում ունեցող մարդկային կապիտալին, կրթության և գիտության զարգացմանը, տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրությանը, նորարարական ենթակառուցվածքներին և ֆինանսավորման հասանելիությանը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն ցուցանիշների համակարգի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է համակողմանիորեն գնահատել երկրի ինովացիոն ներուժը և համեմատել դրա դինամիկան այլ երկրների կամ տարածաշրջանների հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բիզնեսի և գիտական կազմակերպությունների համագործակցության մակարդակին, տեխնոլոգիաների առևտրայնացման խնդիրներին, մտավոր սեփականության պաշտպանությանը, ստարտափների զարգացման պայմաններին և նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման մեխանիզմներին։ ՀՀ պայմաններում կարևոր խնդիրներից են գիտության և արտադրության միջև կապերի ամրապնդումը, մասնավոր հատվածի մասնակցության ընդլայնումը, նորարարական նախագծերի համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պահպանումն ու ներգրավումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հիմնական գործոնները, որոնք խթանում կամ սահմանափակում են Հայաստանի նորարարական ներուժի իրացումը, ինչպես նաև ձևավորելու դրա գնահատման և զարգացման ավելի արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել տնտեսական քաղաքականության մշակման, գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման և երկրի մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից։

Այս աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրում ծանր մետաղների տարածման հետ կապված հիմնական երկրաէկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծանր մետաղների՝ հողի, ջրային համակարգերի և մթնոլորտի միջոցով տարածման գործընթացներն են, դրանց կուտակման օրինաչափությունները և շրջակա միջավայրի բնական բաղադրիչների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների հիմնական աղբյուրներին, որոնց թվում կարող են լինել արդյունաբերական արտադրությունը, հանքարդյունաբերությունը, մետաղների վերամշակումը, էներգետիկան, տրանսպորտը, գյուղատնտեսական գործունեությունը և կենցաղային թափոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես են աղտոտիչները տեղափոխվում մի միջավայրից մյուսը, կուտակվում հողում և նստվածքներում, ներթափանցում ստորերկրյա ու մակերևութային ջրեր և ներառվում կենսաբանական շրջանառության մեջ։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է ծանր մետաղների կենսաբանական կուտակմանը և դրանց հնարավոր փոխանցմանը սննդային շղթաներով, ինչը կարող է ստեղծել էկոլոգիական և առողջապահական ռիսկեր։ Կարևոր ուղղություն է աղտոտված տարածքների էկոլոգիական գնահատումը, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործումը և վտանգավոր նյութերի տարածման կանխարգելումը։ Խնդիրների լուծման համատեքստում քննարկվում են արտադրական արտանետումների և թափոնների վերահսկումը, մաքրման և վերականգնման տեխնոլոգիաների կիրառումը, աղտոտված հողերի ռեկուլտիվացումը, ջրերի մաքրման մեթոդները, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կանխարգելիչ բնապահպանական միջոցառումները։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ ծանր մետաղներով աղտոտումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված երկրաէկոլոգիական գործընթաց, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն առանձին աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, այլև ամբողջական մոտեցում՝ հիմնված տարածական գնահատման, մշտադիտարկման, ռիսկերի կառավարման և շրջակա միջավայրի վերականգնման վրա։

Այս աշխատությունը նվիրված է հեռուստատեսության՝ որպես զանգվածային հաղորդակցության կարևորագույն միջոցներից մեկի գործառույթների, զարգացման հիմնական միտումների և հետագա հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում հեռուստատեսությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության տարածման, այլև հասարակական կարծիքի ձևավորման, կրթական և մշակութային արժեքների փոխանցման, ժամանցի կազմակերպման և հանրային քննարկումների խթանման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հեռուստատեսային հաղորդակցության առանձնահատկությունները, լսարանի հետ փոխգործակցության ձևերը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով հեռուստատեսային բովանդակությունը կարող է ազդել հասարակական գիտակցության, վարքագծի և արժեքային պատկերացումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեռուստատեսության զարգացման պատմական փուլերին և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությանը ոլորտի կառուցվածքի ու բովանդակության վրա։ Թվայնացումը, ինտերնետի տարածումը, առցանց հարթակների զարգացումը, ըստ պահանջի տեսանյութերի հասանելիությունը և սոցիալական մեդիայի աճող դերակատարությունը էապես փոխել են ինչպես հեռուստատեսային արտադրության, այնպես էլ բովանդակության տարածման և սպառման ավանդական մոդելները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հեռուստաընկերությունների մրցակցությանը, լսարանի մասնատմանը, նոր բիզնես մոդելների ձևավորմանը, լրագրողական չափանիշների պահպանմանը և մեդիաարտադրանքի որակի խնդիրներին։ Հեռուստատեսության ապագա հեռանկարների դիտարկման շրջանակում կարևորվում է ավանդական հեռարձակման և թվային մեդիայի փոխներթափանցումը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը և լսարանի փոփոխվող պահանջներին հարմարվելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է հեռուստատեսությունը վերափոխվում տեխնոլոգիական և սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում և ինչպիսի դեր կարող է պահպանել ժամանակակից բազմահարթակ մեդիա միջավայրում։