Вирус эпштейн-барр-ассоциированная хроническая обструктивная болезнь легких: современные аспекты патогенеза и лечения

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անալիտիկ քիմիայի այն ուղղությանը, որտեղ օրգանական ներկանյութերն օգտագործվում են որպես զգայուն և ընտրողական ռեագենտներ՝ ազնիվ մետաղների և հազվագյուտ տարրերի հայտնաբերման, նույնականացման և քանակական որոշման համար։ Աշխատանքը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրության կենտրոնում գտնվում են այն քիմիական փոխազդեցությունները, որոնց արդյունքում մետաղական իոնները օրգանական ներկանյութերի հետ առաջացնում են բնորոշ գունավորված միացություններ, համալիրներ կամ դժվարալույծ միացություններ, ինչը հնարավորություն է տալիս վերլուծական նպատակներով օգտագործել գույնի փոփոխությունը, լույսի կլանումը կամ այլ չափելի ազդանշաններ։ Նման մոտեցումները կարևոր նշանակություն ունեն ոսկու, արծաթի, պլատինի խմբի մետաղների և տարբեր հազվագյուտ տարրերի վերլուծության ժամանակ, հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձր զգայունություն և որոշակի ընտրողականություն։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը կապված է օրգանական ներկանյութերի քիմիական հատկությունների, դրանց և մետաղների միջև առաջացող փոխազդեցությունների, ռեակցիաների պայմանների և ստացված համակարգերի վերլուծական կիրառելիության ուսումնասիրության հետ։ Այդպիսի մեթոդների արդյունավետությունը մեծապես կախված է միջավայրի թթվայնությունից, ռեագենտի և որոշվող տարրի հարաբերակցությունից, կողմնակի իոնների առկայությունից, համալիրների կայունությունից և լուծույթի ֆիզիկաքիմիական պայմաններից, ուստի աշխատության թեման միավորում է ինչպես օրգանական, այնպես էլ անալիտիկ և անօրգանական քիմիայի խնդիրներ։ Գիտական այս ուղղության համար բնորոշ են նաև էքստրակցիոն-ֆոտոմետրիկ և սպեկտրոֆոտոմետրիկ մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է նույնիսկ փոքր քանակությամբ տարրերի որոշում՝ հիմնվելով առաջացած գունավորված համակարգերի ինտենսիվության վրա։ Օրգանական հիմնական ներկանյութերը հատկապես հետաքրքրություն են ներկայացնում այն պատճառով, որ դրանցից շատերը կարող են փոխազդել տարբեր անիոնային կամ մետաղային ձևերի հետ և առաջացնել դժվարալույծ կամ օրգանական լուծիչներով արդյունահանվող միացություններ։ Այս հատկությունը լայն հնարավորություններ է ստեղծում բարդ կազմ ունեցող նմուշների վերլուծության համար, որտեղ անհրաժեշտ է առանձնացնել կամ տարբերակել որոշվող տարրը բազմաթիվ ուղեկցող բաղադրիչների ներկայությամբ։ Նման ռեագենտների կիրառման օրինակներ կան նաև ռենիումի անալիտիկ քիմիայում, որտեղ օրգանական հիմնական ներկանյութերի միջոցով մշակվել են էքստրակցիոն-ֆոտոմետրիկ որոշման եղանակներ, իսկ որոշ դեպքերում ուսումնասիրվել է նաև դրանց կիրառումը ամպերոմետրիկ տիտրման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոս-վերլուծաբաններին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և բարձր կուրսերի ուսանողներին, որոնք ուսումնասիրում են մետաղների քիմիան, հազվագյուտ տարրերի անալիզը, օրգանական ռեագենտների կիրառությունը և ֆոտոմետրիկ կամ սպեկտրոֆոտոմետրիկ մեթոդները։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատությունը հրատարակվել է 1998 թվականին Հայաստանում՝ Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի շրջանակում, ունի 60 էջ և ներառում է 38 աղբյուրից բաղկացած գրականության ցանկ, ինչը ցույց է տալիս, որ այն կառուցված է որպես մասնագիտական, հետազոտական բնույթի աշխատանք, այլ ոչ թե ընդհանուր ընթերցողի համար նախատեսված հանրամատչելի գիրք։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջային քլաստերների ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման տնտեսական, կառավարչական ու տարածքային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են զբոսաշրջային քլաստերների ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև զբոսաշրջության ոլորտում գործող կազմակերպությունների, պետական կառույցների և տեղական համայնքների համագործակցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, պատմամշակութային և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են զբոսաշրջային ծառայությունների փոխկապակցված համակարգերի ձևավորման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, փոքր և միջին ձեռնարկությունների ներգրավման, ինչպես նաև զբոսաշրջային ուղղությունների միասնական կառավարման և առաջխաղացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին, պետական աջակցության գործիքներին, տարածքային զարգացման անհամաչափությունների մեղմացմանը և զբոսաշրջային գործունեության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջային քլաստերների դերը նոր աշխատատեղերի ստեղծման, համայնքների տնտեսական ակտիվության խթանման, տեղական արտադրանքի և ծառայությունների առաջմղման, ինչպես նաև կայուն զբոսաշրջության զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ձեռնարկատերերի և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է լիզինգի էությունը, դրա պատմական զարգացման փուլերը և կիրառման առանձնահատկությունները Հայաստանի Հանրապետությունում հետխորհրդային ժամանակաշրջանում։ Գրքում ներկայացվում է լիզինգի տնտեսական բովանդակությունը՝ որպես ֆինանսավորման հատուկ ձև, որի միջոցով ձեռնարկությունները հնարավորություն են ստանում օգտագործել արտադրական կամ տեխնիկական միջոցներ՝ առանց դրանց անմիջական ձեռքբերման, վճարելով դրանց օգտագործման համար փուլային վարձավճարներով։ Հեղինակը անդրադառնում է լիզինգի հիմնական տեսակներին՝ ֆինանսական և օպերացիոն լիզինգ, ինչպես նաև դրանց պայմանագրային կառուցվածքին, կողմերի իրավունքներին և պարտականություններին։ Քննարկվում է լիզինգի պատմական ձևավորումը միջազգային ֆինանսական համակարգում և դրա զարգացումը որպես ներդրումային և արտադրական գործիք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետությունում լիզինգի շուկայի ձևավորմանը հետխորհրդային տնտեսական անցման շրջանում, դրա օրենսդրական կարգավորմանը, ֆինանսական հաստատությունների դերին և գործարար միջավայրի վրա ազդեցությանը։ Գրքում վերլուծվում են նաև լիզինգի կիրառման առավելություններն ու սահմանափակումները, ռիսկերի կառավարման խնդիրները և դրա դերը փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, ձեռնարկատերերի և բանկային ոլորտի մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Պարբերական մատենագիտական հրատարակությունը նախատեսված է հայկական տպագիր արտադրանքի վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման, դասակարգման և հանրայնացման համար։ Այն կարևոր տեղեկատու աղբյուր է գրադարանների, մատենագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և հայկական տպագիր ժառանգությունն ուսումնասիրող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով հետևելու տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակվող գրականության ընթացքին և համապատասխան նյութերի մատենագիտական տվյալներին։ Ցանկերում ներկայացվում են Հայաստանի Հանրապետությունում և հայկական սփյուռքի տարբեր համայնքներում լույս տեսնող գրքերի, պարբերական և շարունակվող հրատարակությունների նյութերի, լրագրային ու ամսագրային հոդվածների, գրախոսությունների, ատենախոսությունների սեղմագրերի և տպագիր արտադրանքի այլ տեսակների մատենագիտական նկարագրությունները։ Նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հայտնաբերելու անհրաժեշտ հրատարակությունները, այլև պատկերացում կազմելու հայկական հրատարակչական գործունեության թեմատիկ ուղղությունների, գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների ու տպագիր տեղեկատվության զարգացման ընթացքի մասին։ Մատենագիտական գրանցումները կազմակերպվում են որոշակի դասակարգման և նկարագրության սկզբունքներով, ինչի շնորհիվ մեծածավալ տեղեկատվությունը ներկայացվում է որոնման և մասնագիտական օգտագործման համար հարմար կառուցվածքով։ Հրատարակության կարևոր գործառույթներից է ազգային տպագիր արտադրանքի ընթացիկ մատենագիտական հաշվառումը, որը նպաստում է հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալների պահպանմանը և հետագա գիտական շրջանառությանը։ Այն հատկապես արժեքավոր է պատմական, գրականագիտական, լեզվաբանական, մշակութաբանական և գրադարանագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով հնարավոր է բացահայտել որոշակի ժամանակահատվածում հրատարակված նյութերի շրջանակը, ուսումնասիրել առանձին հեղինակների, թեմաների կամ գիտական բնագավառների վերաբերյալ տպագիր աղբյուրները և կատարել դրանց քանակական կամ թեմատիկ վերլուծություն։ Միաժամանակ նման մատենագիտական համակարգը նպաստում է Հայաստանի և սփյուռքի հրատարակչական արտադրանքի միջև տեղեկատվական կապի պահպանմանը՝ մեկ ընդհանուր տեղեկատվական դաշտում ներկայացնելով հայկական տպագիր մշակույթի տարբեր հատվածները։ Այսպիսով, հրատարակությունը կատարում է ազգային մատենագիտության, տեղեկատվական որոնման և մշակութային ժառանգության փաստագրման կարևոր գործառույթ՝ ձևավորելով հայկական տպագիր արտադրանքի ուսումնասիրության համար շարունակական և համակարգված տեղեկատվական հիմք։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է որոշ դիֆուզ պարենխիմատոզ բնույթի վահանաձև գեղձի հիվանդությունների դեպքում ուլտրաձայնային ախտորոշման օպտիմալ չափորոշիչների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ախտորոշման ճշգրտությունը և տարբերակիչ ախտորոշման արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ուլտրաձայնային պատկերավորման հիմնական պարամետրերը՝ հյուսվածքի էխոգենությունը, կառուցվածքային միատարրությունը, ծավալային փոփոխությունները, անոթավորումը և հանգույցային կամ դիֆուզ փոփոխությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ախտորոշիչ չափանիշներին, որոնք թույլ են տալիս տարբերակել աուտոիմուն թիրեոիդիտը, դիֆուզ գեղձային հիպերպլազիան և այլ ոչ հանգույցային ախտաբանությունները՝ հաշվի առնելով կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրությունը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ժամանակակից ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ դոպլեր հետազոտության դերը արյունահոսքի գնահատման և հյուսվածքային փոփոխությունների ավելի մանրամասն վերլուծության մեջ։ Մշակված չափորոշիչները կարող են նպաստել վահանաձև գեղձի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերմանը, բուժման արդյունավետ պլանավորմանը և հիվանդների մոնիթորինգի բարելավմանը։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական գիտությունների, պինդ մարմնի մեխանիկայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պիեզոկերամիկական նյութերից պատրաստված կոնստրուկտիվ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակների տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, դրանց էլեկտրամեխանիկական հատկությունները և արտաքին մեխանիկական ու էլեկտրական ազդեցությունների պայմաններում առաջացող դեֆորմացիաների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պիեզոէլեկտրական երևույթին, մեխանիկական լարումների, դեֆորմացիաների և էլեկտրական դաշտի փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են տարբեր երկրաչափական ձևեր ունեցող կոնստրուկտիվ տարրերի՝ սալերի, ձողերի, թաղանթների և այլ կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակների որոշման խնդիրները։ Քննարկվում են նյութերի անիզոտրոպ հատկությունների, սահմանային պայմանների, արտաքին բեռնվածքների և էլեկտրական ազդեցությունների նշանակությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքագծի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պիեզոէլաստիկության տեսության հիմնական հավասարումները, առաձգականության և էլեկտրաստատիկայի փոխկապակցված խնդիրները, ինչպես նաև դրանց լուծման վերլուծական ու թվային մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում լարումների կենտրոնացման, դեֆորմացիաների բաշխման, կառուցվածքային կայունության և հնարավոր դինամիկական ազդեցությունների գնահատման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է մաթեմատիկական մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը պիեզոկերամիկական տարրերի աշխատանքի կանխատեսման, դրանց երկրաչափական ու նյութական պարամետրերի ընտրության և կառուցվածքային հուսալիության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչների, տվիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական սարքերի նախագծման տեսական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, պիեզոէլեկտրական նյութերի, կառուցվածքային վերլուծության և էլեկտրամեխանիկական համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։