Ready-made Materials

Աշխատությունը ներկայացնում է Ջրվեժի հնագիտական հուշարձանախմբի՝ մասնավորապես Ողջաբերդի տարածքում իրականացված պեղումների արդյունքները՝ ամփոփելով դաշտային հետազոտությունների ընթացքում բացահայտված նյութական և ճարտարապետական մնացորդները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Երևանի շրջակայքի պատմական բնակեցման, հնագույն և միջնադարյան բնակավայրերի զարգացման, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմաճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Հնագիտական պեղումների արդյունքների ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ուսումնասիրված տարածքի կառուցապատման առանձնահատկությունների, շինարարական ավանդույթների, կառույցների գործառնական նշանակության և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունների մասին։ Հուշարձանների ճարտարապետական ձևերը, շինանյութերը, կառուցման տեխնիկան և դրանց հետ կապված հնագիտական գտածոները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ տարածքի բնակչության կենսակերպի, տնտեսական գործունեության, արհեստագործական հմտությունների և մշակութային միջավայրի վերաբերյալ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև պեղումների փաստագրական արդյունքների պահպանմամբ և հնագիտական նյութերի համակարգված ներկայացմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հետագա հետազոտություններում համադրելու տարբեր ժամանակաշրջանների հուշարձաններն ու դրանց մշակութային առանձնահատկությունները։ Ջրվեժի և Ողջաբերդի հնագիտական միջավայրը կարևոր է Երևանի մերձակա տարածքների պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ այդ բնակավայրերն ու հուշարձանները լրացնում են Արարատյան դաշտի և հարակից շրջանների հնագույն ու միջնադարյան պատմության ընդհանուր պատկերը։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Հայաստանի հնագիտության, պատմական ճարտարապետության, բնակավայրերի պատմության և պեղումների մեթոդաբանության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է հնագետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, պատմական հուշարձանների ուսումնասիրողներին և Հայաստանի հնագույն ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Գեղամա լեռների տարածքում պահպանված ժայռապատկերների գիտական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով Հայաստանի նախապատմական մշակութային ժառանգության կարևորագույն շերտերից մեկը։ Գեղամա լեռների ժայռարվեստը ներկայացնում է հնագույն բնակչության պատկերային մտածողության, աշխարհընկալման, հոգևոր պատկերացումների և առօրյա կյանքի մասին արժեքավոր տեղեկություններ։ Հետազոտության շրջանակում ժայռապատկերները դիտարկվում են որպես ինքնատիպ պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնց պատկերագրական բովանդակությունը, կատարման եղանակները, տարածական տեղադրությունը և թեմատիկ առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հնագույն համայնքների մշակութային միջավայրը։ Պատկերների շարքում առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում մարդակերպ և կենդանակերպ կերպարները, որսի տեսարանները, կենդանիների պատկերները, երկրաչափական ձևերն ու խորհրդանշական նշանները։ Դրանք կարող են տեղեկություններ հաղորդել հնագույն մարդկանց զբաղմունքների, կենդանական աշխարհի նկատմամբ վերաբերմունքի, բնության երևույթների ընկալման, ծիսական սովորույթների և կրոնական պատկերացումների մասին։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է ժայռապատկերների դասակարգումը և դրանց ժամանակագրական ու մշակութային առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ համադրելով պատկերային նյութը հնագիտական այլ տվյալների հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Գեղամա լեռների հնագույն բնակեցման, մշակութային շարունակականության և տարածաշրջանի բնակչության հոգևոր կյանքի զարգացման մասին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական ժայռարվեստի ընդհանուր պատկերի ձևավորման համար՝ հնարավորություն տալով համեմատելու Գեղամա լեռների պատկերագրական ավանդույթները Հայաստանի այլ հնագիտական տարածքների նյութերի հետ։ Գիրքը արժեքավոր գիտական աղբյուր է նախապատմական արվեստի, հնագիտության, խորհրդանշանների պատմության և Հայաստանի հնագույն մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հնագետների, արվեստաբանների և հայկական ժայռապատկերային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի տարածքում պահպանված ժայռապատկերների՝ նախապատմական և հնագույն մշակույթի կարևորագույն հուշարձանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած են ժայռերի մակերեսներին փորագրված պատկերները, որոնք ներկայացնում են հնագույն բնակչության աշխարհընկալման, հավատալիքների, կենցաղի, զբաղմունքների և գեղարվեստական մտածողության արժեքավոր վկայություններ։ Ժայռապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց թեմատիկ բազմազանությունը, պատկերագրական առանձնահատկությունները, կատարման եղանակները, տարածական տեղաբաշխումը և հնարավոր ժամանակագրական շրջանակները։ Դրանցում հանդիպող մարդակերպ, կենդանակերպ, երկրաչափական և խորհրդանշական պատկերները դիտարկվում են որպես հնագույն հասարակությունների հոգևոր ու նյութական կյանքի արտահայտություններ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում որսի, կենդանական աշխարհի, մարդու գործունեության և բնության հետ փոխհարաբերությունների հետ կապված պատկերային մոտիվները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել նախապատմական համայնքների տնտեսական զբաղմունքների, շրջակա միջավայրի ընկալման և կենսակերպի մասին։ Հեղինակների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին պատկերների նկարագրության, այլև դրանց համադրման միջոցով Սյունիքի հնագույն մշակութային միջավայրի և պատկերային ավանդույթների բացահայտման տեսանկյունից։ Ժայռապատկերները դիտարկվում են նաև համեմատական հնագիտության շրջանակում՝ հնարավորություն տալով զուգահեռներ անցկացնել Հայաստանի այլ շրջանների և հարակից տարածքների նախապատմական արվեստի հուշարձանների հետ։ Աշխատությունն արժեքավոր գիտական աղբյուր է Սյունիքի հնագույն պատմության, ժայռարվեստի, նախապատմական արվեստի և Հայաստանի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հնագետների, արվեստաբանների, ազգագրագետների և հնագույն հասարակությունների հոգևոր աշխարհի հետազոտությամբ հետաքրքրվողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հին Հայաստանի ապակեգործության պատմության և զարգացման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով անտիկ ժամանակաշրջանի կարևոր փուլը։ Հետազոտության հիմքում ընկած են Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված ապակե իրերի հնագիտական նմուշները, որոնց քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ապակու արտադրության, մշակման, կիրառման և տարածման առանձնահատկությունները։ Ապակին դիտարկվում է ոչ միայն որպես կենցաղային օգտագործման նյութ, այլև որպես հնագույն հասարակության տեխնոլոգիական առաջընթացի, արհեստագործական մասնագիտացման, գեղարվեստական ճաշակի և տնտեսական կապերի արտահայտություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են ապակե առարկաների տեսակների, ձևերի, գույների, զարդանախշերի և պատրաստման տեխնիկայի վերլուծությունը, ինչպես նաև դրանց համեմատությունը հարևան տարածաշրջանների համանման գտածոների հետ։ Նման համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեղական արտադրության և ներմուծվող իրերի հարաբերակցությունը, ապակեգործական ավանդույթների տարածման ուղիները և Հայաստանի կապերը հին աշխարհի տարբեր մշակութային ու առևտրական կենտրոնների հետ։ Ապակե անոթները, զարդերը և այլ առարկաները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում բնակչության կենցաղի, սոցիալական տարբեր խմբերի նյութական ապահովվածության, առևտրի և առօրյա մշակույթի մասին։ Հետազոտությունը նաև նպաստում է հնագիտական նյութերի հիման վրա հին Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային պատմության առավել ամբողջական վերակազմությանը՝ բացահայտելով արհեստների զարգացման մակարդակը և տեխնոլոգիական գիտելիքների փոխանցման գործընթացները։ Աշխատությունը արժեքավոր գիտական ուսումնասիրություն է Հայաստանի հնագույն ապակեգործության, նյութական մշակույթի և անտիկ շրջանի արհեստագործության պատմության վերաբերյալ։ Այն օգտակար է հնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների և հին աշխարհի տնտեսական ու մշակութային կապերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր քաղաքային կենտրոններից մեկի՝ Դվինի հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված վաղմիջնադարյան բուլլաների՝ կնիքներով ամրացված փաստաթղթային դրոշմների ուսումնասիրությանը։ Բուլլաները կարևոր պատմական և հնագիտական սկզբնաղբյուրներ են, քանի որ դրանց նյութական, պատկերագրական և վավերագրական առանձնահատկությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել վարչական կառավարման, պետական ու եկեղեցական հաստատությունների, սեփականության հարաբերությունների, պաշտոնական հաղորդակցության և հասարակական կյանքի մասին։ Հետազոտության առանցքում կնիքների ձևերի, պատրաստման եղանակների, նյութերի, դրոշմապատկերների և պահպանված գրությունների քննությունն է, ինչպես նաև դրանց դասակարգումն ու պատմական նշանակության բացահայտումը։ Բուլլաների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Դվինի՝ որպես վարչական, առևտրական և արհեստագործական կարևոր կենտրոնի դերին, ինչպես նաև քաղաքի կապերին Հայաստանի այլ շրջանների և հարևան երկրների հետ։ Դրանց պատկերագրական ու գրավոր տվյալները կարող են նպաստել տարբեր ժամանակաշրջանների վարչական ավանդույթների, պաշտոնական հարաբերությունների և մշակութային ազդեցությունների բացահայտմանը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ փոքրածավալ, սակայն տեղեկատվական մեծ արժեք ունեցող հնագիտական առարկաները դիտարկվում են որպես պատմական իրադարձությունների և հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ինքնուրույն աղբյուրներ։ Հետազոտությունը նշանակալի ներդրում է Դվինի հնագիտական ժառանգության, վաղ միջնադարյան Հայաստանի վարչական համակարգի, կնիքագիտության և վավերագրական մշակույթի ուսումնասիրության մեջ։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, հնագետների, կնիքագետների, միջնադարյան Հայաստանի պետական ու եկեղեցական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքային կենտրոններից մեկի՝ Դվինի նյութական մշակույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով վաղ միջնադարի նշանակալի ժամանակաշրջան։ Հետազոտության հիմքում ընկած են Դվինի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված հնագիտական նյութերը, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքի տնտեսական, արհեստագործական, կենցաղային և մշակութային կյանքի առանձնահատկությունները։ Դվինը միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, վարչական, առևտրական և արհեստագործական կարևոր կենտրոններից էր, ուստի նրա նյութական ժառանգությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն առանձին բնակավայրի, այլև ամբողջ տարածաշրջանի պատմության վերակազմության համար։ Աշխատության շրջանակում նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես պատմական զարգացման անմիջական վկայություն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու բնակելի միջավայրը, կենցաղային իրերը, խեցեղենը, ապակե և մետաղական առարկաները, արհեստագործական արտադրանքի տեսակներն ու տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Հնագիտական գտածոների քննությունը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում քաղաքի բնակչության առօրյայի, արտադրական հմտությունների, տնտեսական զբաղմունքների, առևտրական փոխհարաբերությունների և մշակութային ազդեցությունների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութական հուշարձանների համադրությունը պատմական ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունների հետ, քանի որ այն օգնում է բացահայտելու քաղաքի զարգացման, փոփոխությունների և շարունակականության գործընթացները։ Հետազոտությունը նպաստում է նաև միջնադարյան Հայաստանի քաղաքային մշակույթի, արհեստների մասնագիտացման, տեղական արտադրության և արտաքին կապերի ուսումնասիրությանը։ Այն արժեքավոր գիտական աղբյուր է Դվինի հնագիտության, վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության, քաղաքաշինության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ հետազոտությունների համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հնագետների, արվեստաբանների և Հայաստանի պատմական քաղաքների ու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում հայտնաբերված բիայնական, այսինքն՝ ուրարտական ժամանակաշրջանին պատկանող դամբարանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հնագիտական հուշարձանի հետազոտության արդյունքները՝ ուշադրություն դարձնելով դամբարանի կառուցվածքին, թաղման առանձնահատկություններին, հայտնաբերված նյութական մնացորդներին և դրանց պատմամշակութային նշանակությանը։ Դամբարանային հուշարձանները կարևոր աղբյուր են հնագույն հասարակությունների կյանքի, թաղման ծեսերի, կրոնական պատկերացումների, սոցիալական հարաբերությունների և նյութական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այս տեսանկյունից հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ուրարտական ժամանակաշրջանի թաղման ավանդույթների, հանգուցյալների հիշատակության հետ կապված ծիսական սովորույթների և հասարակական կառուցվածքի որոշ առանձնահատկությունների մասին։ Հատուկ նշանակություն ունի հուշարձանի տեղադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ այն լրացուցիչ տեղեկություններ է հաղորդում Երևանի տարածքի հնագույն բնակեցման և պատմական միջավայրի վերաբերյալ։ Դամբարանի հնագիտական նյութերը կարող են կարևոր տվյալներ տրամադրել ուրարտական մշակույթին բնորոշ առարկաների, արհեստագործական տեխնիկայի, գեղարվեստական ճաշակի և նյութական մշակույթի տեղական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Երևանի հնագույն պատմության վերակազմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, որ քաղաքի տարածքը բնակեցված և մշակութային առումով ակտիվ միջավայր է եղել դեռևս ուրարտական ժամանակաշրջանում։ Հրատարակությունը արժեքավոր մասնագիտական աղբյուր է ուրարտագիտության, հնագիտության, թաղման ծեսերի պատմության և Հայաստանի հնագույն մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է պատմաբաններին, հնագետներին, թանգարանային ոլորտի մասնագետներին և Հայաստանի նախաքրիստոնեական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի առևտրական կապերի ուսումնասիրությանը՝ ապակեգործության հնագիտական և նյութական տվյալները դիտարկելով որպես տնտեսական, մշակութային ու միջտարածաշրջանային փոխհարաբերությունների բացահայտման կարևոր աղբյուր։ Հեղինակները հետազոտում են ապակու արտադրության, մշակման և շրջանառության հետ կապված տվյալները՝ դրանց միջոցով ներկայացնելով Հայաստանի առևտրային հարաբերությունների բնույթը, աշխարհագրական ընդգրկումն ու զարգացման առանձնահատկությունները։ Ապակե իրերը կարևոր նյութական վկայություններ են, քանի որ դրանց հումքը, պատրաստման տեխնոլոգիաները, ձևերը, զարդանախշերը և տարածման վայրերը կարող են տեղեկություններ հաղորդել ինչպես տեղական արտադրական կենտրոնների, այնպես էլ արտաքին տնտեսական կապերի մասին։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչ դեր է ունեցել ապակեգործությունը միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական կյանքում, ինչպիսի կապեր են գոյություն ունեցել տարբեր բնակավայրերի և տարածաշրջանների միջև, ինչպես նաև ինչ ազդեցություն են ունեցել առևտուրը, արհեստագործական արտադրությունը և տեխնոլոգիական փորձի փոխանակումը նյութական մշակույթի զարգացման վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հնագիտական գտածոների համադրական քննությունը՝ դրանց հիման վրա առևտրական ուղիների, ապրանքաշրջանառության և մշակութային փոխազդեցությունների մասին եզրակացություններ կատարելու հնարավորությամբ։ Ապակեգործության ուսումնասիրությունը միաժամանակ բացահայտում է միջնադարյան արհեստավորության մասնագիտացման մակարդակը, արտադրական հմտությունները և նյութական մշակույթի բազմազանությունը։ Հետազոտությունն արժեքավոր է Հայաստանի միջնադարյան տնտեսական պատմության, հնագիտության, արհեստների պատմության և միջազգային առևտրային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար նյութ է տրամադրում նաև պատմաբաններին, հնագետներին, արվեստաբաններին և միջնադարյան քաղաքային ու նյութական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են նույնիսկ առանձին արհեստների վերաբերյալ հնագիտական տվյալները նպաստել պատմական լայն գործընթացների վերակազմությանը։

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Կտակարանի կարևորագույն գրքերից մեկի՝ Պողոս առաքյալի՝ Եփեսացիներին ուղղված թղթի մանրամասն աստվածաբանական և մեկնողական ուսումնասիրությանը։ Այն նպատակ ունի բացահայտելու առաքելական խոսքի բովանդակությունը, գաղափարական խորությունը և քրիստոնեական հավատքի ձևավորման ու տարածման գործում ունեցած նշանակությունը։ Մեկնության կենտրոնում Քրիստոսի միջոցով մարդկության փրկության, Աստծո շնորհի, հավատի, եկեղեցու միասնության և քրիստոնեական համայնքի հոգևոր կոչման գաղափարներն են։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանանում Քրիստոսի և եկեղեցու փոխհարաբերությունը, հավատացյալների միավորումը մեկ հոգևոր մարմնի մեջ, հրեաների և հեթանոսների միջև նախկին բաժանումների հաղթահարումը, ինչպես նաև աստվածային նախախնամության և փրկագործության խորհրդի ընկալումը։ Թղթում շարադրված ուսմունքը մեկնաբանվում է նաև բարոյական և գործնական տեսանկյունից՝ անդրադառնալով քրիստոնյայի վարքին, սիրուն, խոնարհությանը, ներողամտությանը, ընտանեկան ու հասարակական հարաբերություններին և հոգևոր հասունությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հավատքի և գործերի փոխհարաբերության հարցը, ինչպես նաև այն համոզմունքը, որ քրիստոնեական կյանքը պետք է արտահայտվի ոչ միայն դավանաբանական համոզմունքներով, այլև առօրյա վարքով ու պատասխանատու գործողություններով։ Մեկնողական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ուսումնասիրելու առաքյալի կիրառած աստվածաբանական հասկացությունները, պատկերները և հորդորները՝ դրանք դիտարկելով վաղ քրիստոնեական եկեղեցու կյանքի ու վարդապետության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Պողոսյան աստվածաբանության, Նոր Կտակարանի մեկնողական ավանդության և քրիստոնեական եկեղեցաբանության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, հոգևորականների և հայերեն մեկնողական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայ առաքելական եկեղեցու ժամակարգության բացատրությանն ու մեկնաբանությանը՝ ներկայացնելով եկեղեցական ամենօրյա ժամերգությունների կառուցվածքը, հոգևոր նշանակությունը և ծիսական բովանդակությունը։ Ժամակարգությունը Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի կարևոր բաղադրիչներից է, որի միջոցով օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքները, սաղմոսերգությունները, ընթերցումները և հոգևոր արարողությունները միավորվում են միասնական ծիսական կարգի մեջ։ Մեկնողական բնույթի այս աշխատության նպատակն է բացահայտել ժամերգությունների ներքին խորհուրդը, դրանց հաջորդականության տրամաբանությունը, կիրառվող աղոթքների ու սաղմոսների հոգևոր իմաստը և եկեղեցական ավանդության մեջ դրանց հաստատված նշանակությունը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի ժամերի խորհրդաբանական ընկալումը, քանի որ յուրաքանչյուր ժամերգություն կապված է քրիստոնեական հավատքի որոշակի գաղափարների, աստվածաշնչյան հիշատակությունների և հոգևոր խորհրդածությունների հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է եկեղեցական աղոթքը կազմակերպում հավատացյալի հոգևոր կյանքը, նպաստում աղոթական կարգապահության ձևավորմանը և օրվա ընթացքը կապում քրիստոնեական հավատի ու աստվածայինի հետ հաղորդակցության գաղափարի հետ։ Ժամակարգության մեկնությունը կարևոր է ոչ միայն ծիսական արարողությունների ճիշտ ընկալման, այլև դրանց աստվածաբանական, պատմական և հոգևոր նշանակության բացահայտման տեսանկյունից։ Նման աշխատությունները նպաստել են եկեղեցական ավանդության փոխանցմանը, հոգևորականների ու հավատացյալների ծիսական գիտելիքների խորացմանը և հայոց ժամերգության առանձնահատկությունների պահպանմանը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգության պատմության, ծիսագիտության, աղոթական գրականության և հայ հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների և հայկական ծիսական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը կրոնաբարոյական և խրատական բնույթի երկ է, որի հիմնական գաղափարն այն է, որ մեղքը չի կարելի դիտարկել որպես աննշան արարք, անլուրջ զբաղմունք կամ սովորական մարդկային թուլություն, քանի որ այն ունի հոգևոր և բարոյական լուրջ հետևանքներ։ Երկը կոչված է ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելու մարդու վարքի, արարքների և դրանց համար կրած պատասխանատվության վրա՝ քրիստոնեական բարոյագիտության տեսանկյունից ներկայացնելով մեղքի վտանգավորությունը և դրա նկատմամբ գիտակից վերաբերմունքի անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում բարու և չարի տարբերակման, խղճի, ինքնաքննության, ապաշխարության և հոգևոր զգոնության խնդիրներն են։ Այն ընդգծում է, որ մարդը պետք է գիտակցի իր գործողությունների բարոյական նշանակությունը, խուսափի անփութությունից ու ինքնարդարացումից և ձգտի ուղղել սեփական վարքը՝ առաջնորդվելով քրիստոնեական պատվիրաններով։ Մեղքի մասին խոսքը միաժամանակ ծառայում է որպես նախազգուշացում՝ չտրվելու գայթակղություններին, չարդարացնելու սխալ արարքները և չանտեսելու դրանց ազդեցությունը թե՛ անհատի ներաշխարհի, թե՛ շրջապատի հետ հարաբերությունների վրա։ Խրատական շարադրանքը նպատակ ունի ձևավորելու պատասխանատու, բարեպաշտ և ինքնաքննադատ վերաբերմունք՝ ընթերցողին մղելով հոգևոր կատարելագործման և բարոյական սկզբունքներին հավատարիմ մնալու։ Այսպիսի երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրոնական գրականության մեջ՝ նպաստելով քրիստոնեական բարոյական արժեքների տարածմանը և հավատացյալների դաստիարակությանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ հոգևոր-խրատական գրականության, մեղքի և բարոյական պատասխանատվության քրիստոնեական ընկալումների, ինչպես նաև ժամանակաշրջանի կրոնական դաստիարակչական մտածողության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեության հիմնարար նպատակների, նշանակության և արդյունքների աստվածաբանական հիմնավորմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով փրկագործության վարդապետությանը։ Երկի կենտրոնական թեման մարդու փրկության քրիստոնեական ըմբռնումն է, Աստծո և մարդկության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև Հիսուս Քրիստոսի առաքելության ու զոհաբերության նշանակությունը մարդկության հոգևոր վերականգնման գործում։ Փրկագործության վարդապետությունը դիտարկվում է որպես քրիստոնեական հավատքի առանցքային բաղադրիչ, որի միջոցով բացատրվում են մեղքի, փրկության, աստվածային շնորհի, հավատքի և հաշտության փոխկապակցված գաղափարները։ Աշխատության բովանդակային ուղղվածությունը ենթադրում է քրիստոնեական ուսմունքի ճշմարտացիության և կենսական նշանակության ներկայացում՝ ցույց տալով, թե ինչ նպատակ է հետապնդում քրիստոնեությունը և ինչ հոգևոր ու բարոյական փոփոխություններ է ակնկալվում դրա հետևորդների կյանքում։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդու մեղավոր վիճակի, աստվածային ողորմության, Քրիստոսի միջնորդության, փրկության հնարավորության և հավատի միջոցով հոգևոր նորոգման հարցերը։ Հեղինակը քրիստոնեությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես դավանաբանական համոզմունքների ամբողջություն, այլև որպես աշխարհայացք և բարոյական ուղի, որը կոչված է ձևավորելու մարդու վերաբերմունքը սեփական անձի, մերձավորների և Աստծո նկատմամբ։ Նման աստվածաբանական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների բացատրության, կրոնական գիտելիքի տարածման և դավանաբանական համոզմունքների ամրապնդման գործում։ Գիրքը արժեքավոր է փրկագործության քրիստոնեական ուսմունքի, հայ աստվածաբանական գրականության և 19-րդ դարի հայկական կրոնական-կրթական մտքի ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը հայ եկեղեցական ավանդության կարևոր ժողովածուներից է, որն ընդգրկում է քրիստոնեական սրբերի, նահատակների, վկաների և եկեղեցական նշանավոր անձանց հիշատակություններին նվիրված վարքագրական պատմություններ։ Հայսմավուրքների հիմնական կառուցվածքը հիմնված է եկեղեցական տոնացույցի և տարվա օրերի հաջորդականության վրա․ յուրաքանչյուր օրվա համար ներկայացվում են տվյալ օրը հիշատակվող սրբերի վարքերը, նրանց հոգևոր գործունեությունը, քրիստոնեական հավատքի տարածման գործում ունեցած դերը, ինչպես նաև նահատակության և հավատի համար կրած փորձությունների մասին պատմություններ։ Ժողովածուի կարևոր նպատակներից է հավատացյալներին ծանոթացնել սրբերի օրինակելի կյանքին՝ նրանց հավատարմությունը, անձնազոհությունը, բարեպաշտությունը, համբերությունը և հոգևոր ամրությունը ներկայացնելով որպես քրիստոնեական կյանքի ուղենիշներ։ Նման պատմությունները միաժամանակ ունեն կրոնական, դաստիարակչական և պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ սրբերի վարքերի միջոցով փոխանցվում են եկեղեցական ավանդություններ, քրիստոնեական արժեքներ և տարբեր ժամանակաշրջանների հոգևոր կյանքի մասին պատկերացումներ։ Հայսմավուրքների շարադրանքում միահյուսվում են պատմողական, վարքագրական և խրատական տարրերը, իսկ սրբերի կյանքի դրվագները ներկայացվում են հավատքի ամրապնդման և բարոյական դաստիարակության նպատակով։ Տեր-Իսրայելի Հայսմավուրքների ընտիր օրինակի հիման վրա կազմված այս հրատարակությունը կարևոր է հայ եկեղեցական գրականության փոխանցման, տոնածիսական ավանդության և սրբախոսական ժառանգության պահպանման տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ միջնադարյան մատենագրության, սրբերի պաշտամունքի, եկեղեցական տոնացույցի և հայ ժողովրդի հոգևոր-մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար է աստվածաբանների, պատմաբանների, բանասերների և կրոնական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Արամյան ընկերության նախաձեռնությունը՝ ուղղված ուսումնական գրքերի տարածմանը և կրթության զարգացմանը նպաստելուն։ Այն արտահայտում է կրթական-լուսավորական գործունեության կազմակերպման, գրավոր գիտելիքի հասանելիության ընդլայնման և ուսումնական գրականության շրջանառության խթանման գաղափարները։ Հայկական կրթական միջավայրում գրքերի տարածումը կարևոր նշանակություն ուներ գրագիտության մակարդակի բարձրացման, դպրոցական կրթության ամրապնդման և ազգային մտավոր կյանքի զարգացման համար։ Այս տեսանկյունից հայտարարությունը ոչ միայն տեղեկացնում է ընկերության գործունեության և նպատակների մասին, այլև արտացոլում է կրթությունը հասարակական առաջընթացի կարևոր միջոց դիտարկող մոտեցումը։ Ուսումնական գրականության մատչելիությունը հնարավորություն էր տալիս ընդլայնելու կրթության շրջանակները, նպաստելու ուսուցիչների և սովորողների գիտելիքների հարստացմանը, ինչպես նաև ամրապնդելու հայերենով կրթություն ստանալու և գիտելիք տարածելու ավանդույթը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես հասարակական նախաձեռնության և կրթական համագործակցության վկայություն․ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կազմակերպված ընկերությունները փորձում իրենց գործունեությամբ աջակցել լուսավորության տարածմանը և կրթական կարիքների բավարարմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր պատմական նյութ է 19-րդ դարի հայկական կրթական շարժման, ուսումնական գրականության տարածման, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության և հայ գրքի մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժության պատմությամբ, լուսավորական գաղափարներով և կրթության կազմակերպման պատմական ձևերով զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։