Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդեն-պղինձ նանոկոմպոզիտային նյութերի ստացման գործընթացի և թթվածնավոր միացություններից այրման ռեժիմում մետաղների համատեղ վերականգնման մեխանիզմի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունները, որոնք պայմանավորում են մոլիբդենի և պղնձի միաժամանակյա վերականգնումը և նանոկառուցվածքային կոմպոզիտային նյութի ձևավորումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելային թթվածնավոր միացությունների հատկությունները, այրման գործընթացի առանձնահատկությունները, վերականգնման պայմանները և ստացվող նյութերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այրման ռեժիմի պարամետրերին, ռեակցիայի ընթացքին, ջերմային ազդեցությանը և նյութերի բաղադրության ու կառուցվածքի ձևավորման միջև փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել նյութերի ֆազային, կառուցվածքային, մորֆոլոգիական և քիմիական կազմի ուսումնասիրության մեթոդներ՝ պարզելու համար նանոկոմպոզիտի ձևավորման փուլերը և մետաղների վերականգնման հաջորդականությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մոլիբդենի և պղնձի փոխազդեցության, դրանց համատեղ վերականգնման հնարավոր մեխանիզմների և վերջնական նյութում մետաղական բաղադրիչների բաշխման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Նանոկառուցվածքային նյութերի ստացման գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատելու սինթեզի պայմանների և նյութի վերջնական հատկությունների միջև, ինչը կարևոր է նպատակային հատկություններով կոմպոզիտների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստացված նյութերի մասնիկների չափին, միկրոկառուցվածքին, ֆազային կազմին և այլ տեխնոլոգիական նշանակություն ունեցող բնութագրերին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել այրման սինթեզի միջոցով նանոկոմպոզիտային նյութերի ստացման գործընթացների կատարելագործմանը և մետաղների համատեղ վերականգնման վերաբերյալ տեսական պատկերացումների խորացմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ փոշեմետալուրգիայի, էլեկտրատեխնիկական նյութերի, կատալիզի, բարձր տեխնոլոգիական կոմպոզիտների և այլ նյութագիտական ուղղությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, քիմիկոսներին, նանոտեխնոլոգիայի մասնագետներին, ֆիզիկաքիմիկոսներին, փոշեմետալուրգիայի հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների գիտաշխատողներին ու ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի նորագույն ճարտարապետության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով քաղաքի ձևավորված քաղաքային միջավայրի, պատմական ժառանգության և ժամանակակից քաղաքաշինական զարգացումների փոխկապակցվածության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են Երևանի ժամանակակից ճարտարապետական գործընթացները, նոր կառուցապատման հիմնական ուղղությունները, շենքերի և կառույցների գեղագիտական ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը քաղաքի ընդհանուր կերպարի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր և պատմական կառուցապատման փոխհարաբերություններին, քաղաքային տարածքների վերափոխմանը և այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են ժամանակակից ճարտարապետական լուծումները պատմականորեն ձևավորված միջավայրում ներդնելու ընթացքում։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել բնակելի, հասարակական, վարչական և մշակութային նշանակության նոր կառույցները, դրանց ծավալատարածական լուծումները, նյութերի և տեխնոլոգիաների կիրառումը, ինչպես նաև քաղաքային միջավայրի կազմակերպման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ճարտարապետական նորարարության և քաղաքի ինքնատիպության պահպանման հավասարակշռությանը, քանի որ ժամանակակից կառուցապատումը ոչ միայն փոխում է քաղաքի ֆիզիկական միջավայրը, այլև ազդում է դրա տեսողական կերպարի, հանրային տարածքների և բնակիչների քաղաքային ընկալումների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կանաչ տարածքների, փողոցների, հրապարակների և այլ հանրային միջավայրերի ձևավորմանը, ինչպես նաև նոր շինությունների ինտեգրմանը քաղաքի առկա ենթակառուցվածքային համակարգին։ Երևանի նորագույն ճարտարապետության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքի զարգացման ժամանակակից միտումները, ճարտարապետական արժեքների փոփոխությունները և քաղաքաշինական որոշումների ազդեցությունը քաղաքային միջավայրի որակի վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին ճարտարապետական օբյեկտների և կառուցապատման հատվածների համեմատական ուսումնասիրություն՝ գնահատելով դրանց ներդաշնակությունը շրջակա միջավայրի հետ։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել Երևանի հետագա քաղաքաշինական զարգացման, ժամանակակից ճարտարապետության և պատմական միջավայրի փոխհարաբերությունների կարգավորման, ինչպես նաև քաղաքային տարածքների գեղագիտական և ֆունկցիոնալ որակի բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, քաղաքային միջավայրի հետազոտողներին, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է մագնիտոէնցեֆալոգրաֆիական ազդանշանների գեներատորների նույնականացման հաշվարկային և վիճակագրական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և կիրառել այնպիսի մաթեմատիկական ու հաշվողական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուղեղի էլեկտրական ակտիվությանը ուղեկցող մագնիսական ազդանշանների հիման վրա որոշել դրանց առաջացման հավանական աղբյուրների տեղակայումը, բնութագրերը և ակտիվության առանձնահատկությունները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մագնիտոէնցեֆալոգրաֆիայի տվյալների կառուցվածքը, չափումների առանձնահատկությունները, ազդանշանների մշակման խնդիրները և ուղեղային ակտիվության աղբյուրների վերականգնման հետ կապված հակադարձ խնդիրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիճակագրական գնահատման մեթոդներին, մոդելների կառուցմանը, պարամետրերի նույնականացմանը և հաշվողական ալգորիթմների կիրառմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել աղմուկի և չափման սխալների ազդեցությունը, ազդանշանների նախնական մշակման, ֆիլտրացման և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները, ինչպես նաև տարբեր մոդելների միջոցով նեյրոնային ակտիվության աղբյուրների առանձնացման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հաշվարկային արդյունավետությանը, քանի որ մագնիտոէնցեֆալոգրաֆիական տվյալների մեծածավալ և բազմաչափ բնույթը պահանջում է բարդ թվային հաշվարկների իրականացում։ Վիճակագրական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ստացված արդյունքների հավաստիությունը, անորոշությունը և կայունությունը, ինչպես նաև տարբեր պայմաններում համեմատելու նույնականացման մեթոդների արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև մոդելավորման և համակարգչային փորձերի արդյունքներ, որոնց միջոցով գնահատվում են առաջարկվող մեթոդների ճշգրտությունն ու կիրառելիությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ուղեղի ֆունկցիոնալ ակտիվության ուսումնասիրման, նեյրոֆիզիոլոգիական տվյալների վերլուծության և ոչ ինվազիվ նեյրոախտորոշիչ մեթոդների կատարելագործման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, կենսաբժշկական ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, վիճակագիրներին, տվյալների վերլուծաբաններին, բժշկական տեխնոլոգիաների մասնագետներին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Պարսից ծոցի արաբական երկրների համագործակցության խորհրդի անդամ պետությունների միջև հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը XX դարի վերջից մինչև XXI դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Թուրքիայի և Ծոցի երկրների քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, դիվանագիտական և անվտանգային փոխհարաբերությունների ձևավորման հիմնական փուլերը, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սառը պատերազմի ավարտից հետո Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին, Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության վերակողմնորոշմանը և Ծոցի երկրների հետ համագործակցության ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրվում են երկկողմ և բազմակողմ հարաբերությունների զարգացման հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ առևտուրը, ներդրումները, էներգետիկ համագործակցությունը, ռազմական կապերը, անվտանգության ոլորտում փոխգործակցությունը և դիվանագիտական շփումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային ճգնաժամերի և հակամարտությունների ազդեցությանը, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի, Սիրիայի և Պարսից ծոցի անվտանգության խնդիրների շուրջ Թուրքիայի և արաբական միապետությունների դիրքորոշումների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական կապերի խորացմանը և էներգետիկ ռեսուրսների նշանակությանը՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքը և նրա դերը Եվրոպան ու Մերձավոր Արևելքը կապող տարածաշրջանային հաղորդակցության համակարգերում։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են նաև կողմերի շահերի համընկնման և տարաձայնությունների ոլորտները, քաղաքական իսլամի, տարածաշրջանային ազդեցության, անվտանգության և արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների հետ կապված տարբեր մոտեցումները։ Ժամանակագրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հարաբերությունների փոփոխության հիմնական միտումները և գնահատելու այն գործոնները, որոնք նպաստել են Թուրքիայի ու Ծոցի արաբական պետությունների միջև համագործակցության խորացմանը կամ սահմանափակմանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ ժամանակակից Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային ուժային հարաբերակցության և Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, արևելագետներին, տարածաշրջանային անվտանգության հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կովկասի հայկական դպրոցների ուսուցիչների և ուսուցչուհիների հասարակական կազմակերպության կանոնադրական դրույթները՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական կրթական միջավայրի կազմակերպման և մասնագիտական ինքնակազմակերպման սկզբունքները։ Փաստաթղթում սահմանվում են ընկերության ստեղծման նպատակները, գործունեության ուղղությունները, անդամակցության պայմանները, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, կառավարման մարմինների կառուցվածքը և կազմակերպության ներքին գործունեության կարգը։ Այն կարող է ներառել նաև ընկերության ֆինանսական միջոցների ձևավորման, անդամավճարների, ժողովների անցկացման, որոշումների ընդունման և վարչական մարմինների լիազորությունների վերաբերյալ դրույթներ։ Կանոնադրական նյութը կարևոր աղբյուր է հայկական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ուսուցիչների մասնագիտական և հասարակական համախմբման ձևերի, կրթական ոլորտի խնդիրների և փոխօգնության սկզբունքների մասին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել ուսուցիչների մասնագիտական շահերի պաշտպանության, կրթական աշխատանքի բարելավման, գիտելիքների տարածման և ուսուցիչների սոցիալական ու մասնագիտական աջակցության հետ կապված դրույթները։ Փաստաթղթի ուսումնասիրությունը կարող է նաև բացահայտել տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական դպրոցների կազմակերպական առանձնահատկությունները և կրթական համայնքի ներսում ձևավորված ինստիտուցիոնալ հարաբերությունները։ Որպես սկզբնաղբյուր՝ հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն մանկավարժության պատմության, այլև հայկական հասարակական կազմակերպությունների զարգացման, կրթական ինքնակառավարման և մասնագիտական միավորումների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել հայկական դպրոցների պատմության, ուսուցչական շարժումների և Կովկասի հայկական կրթական կյանքի վերաբերյալ հետազոտություններում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել կրթության պատմաբաններին, մանկավարժներին, հայագետներին, պատմաբաններին, սոցիալական և կրթական կազմակերպությունների ուսումնասիրողներին, արխիվագետներին, մատենագետներին և տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական հասարակական կյանքի հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է հին և միջնադարյան Հայաստանում դեղաբույսերի կիրառության, տարածվածության և բուժական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ մատենագրական և ազգագրական աղբյուրների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հայկական պատմական աղբյուրներում հիշատակվող բուժիչ բույսերը, դրանց անվանումները, նկարագրությունները, բուժական հատկությունները և կիրառման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտելիքներին ու փորձառությանը, որոնք ձևավորվել են ժողովրդական բժշկության շրջանակում և փոխանցվել սերնդեսերունդ՝ արտացոլվելով ավանդույթներում, սովորույթներում և ազգագրական նյութերում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր հիվանդությունների և առողջական խնդիրների դեպքում բույսերի կիրառման եղանակները, բուսական պատրաստուկների պատրաստման սկզբունքները, դրանց օգտագործման ձևերը և հնարավոր համադրությունները։ Մատենագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հին և միջնադարյան բժշկական պատկերացումները, ինչպես նաև բացահայտելու բուսաբուժության տեղը ժամանակի բժշկական գիտելիքների համակարգում։ Ազգագրական նյութերի ներգրավումը լրացնում է գրավոր աղբյուրները՝ ներկայացնելով ժողովրդական բժշկության գործնական ավանդույթները և տարբեր բնակավայրերում պահպանված բուսաբուժական գիտելիքները։ Կարևոր ուղղություն է նաև բույսերի հին անվանումների և ժամանակակից բուսաբանական անվանումների համադրությունը, որը կարող է նպաստել պատմական աղբյուրներում հիշատակվող բուսատեսակների նույնականացմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել դեղաբույսերի օգտագործումը ոչ միայն բժշկական, այլև մշակութային և տնտեսական տեսանկյունից՝ բացահայտելով մարդու և բնության փոխհարաբերությունների պատմական ձևերը։ Աշխատության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել հայկական ավանդական բժշկության պատմության, ժողովրդական գիտելիքների և բուսաբուժության զարգացման ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև նպաստել հայկական մատենագրության մեջ պահպանված բժշկական տեղեկությունների համակարգմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմաբաններին, ազգագրագետներին, բուսաբաններին, դեղագետներին, հայագետներին, պատմաբաններին, ժողովրդական բժշկության ուսումնասիրողներին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է աորտոկորոնար շունտավորում տարած հիվանդների մոտ ձախ ներքին կրծքային զարկերակի ցողունում արյան հոսքի համեմատական գնահատմանը՝ երկու ներքին կրծքային զարկերակների կիրառմամբ ձևավորված մեկ կամ մի քանի γ-գրաֆտերի տարբերակների դեպքում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել տարբեր շունտավորման կառուցվածքների հեմոդինամիկական առանձնահատկությունները և գնահատել դրանց ազդեցությունը արյան հոսքի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ներքին կրծքային զարկերակների անատոմիական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման հնարավորությունները կորոնար ռեվասկուլյարիզացիայի ժամանակ, ինչպես նաև բազմակի շունտավորման տեխնիկական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձախ ներքին կրծքային զարկերակի ցողունով անցնող արյան հոսքի ցուցանիշների համեմատությանը՝ տարբեր գրաֆտային կոնֆիգուրացիաների պայմաններում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել հոսքի ծավալային և արագության ցուցանիշները, անոթային դիմադրությունը, շունտերի ֆունկցիոնալ վիճակը և տարբեր կառուցվածքային լուծումների հեմոդինամիկական արդյունավետությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են ազդել շունտերի անցանելիության և երկարաժամկետ աշխատանքի վրա, այդ թվում՝ անոթային անատոմիան, գրաֆտերի կառուցվածքը, կորոնար զարկերակների վիճակը և վիրահատական տեխնիկայի առանձնահատկությունները։ Տարբեր մոտեցումների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե որ կոնֆիգուրացիաներն են ապահովում ավելի բարենպաստ արյան հոսք և կարող են առավել արդյունավետ լինել բազմաանոթ կորոնար հիվանդության վիրաբուժական բուժման ժամանակ։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ աորտոկորոնար շունտավորման տեխնիկայի կատարելագործման, գրաֆտերի ընտրության և վիրահատական ռազմավարության օպտիմալացման համար։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև կորոնար ռեվասկուլյարիզացիայից հետո շունտերի հեմոդինամիկական աշխատանքի ավելի լավ ըմբռնմանը և հետվիրահատական արդյունքների բարելավմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել սրտային և անոթային վիրաբույժներին, սրտաբաններին, ինտերվենցիոն սրտաբանության մասնագետներին, հեմոդինամիկայի հետազոտողներին, բժշկական գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Նոր մետաքսի ճանապարհի ձևավորման և Հայաստանի՝ միջազգային տրանսպորտային միջանցքների համակարգում ներգրավվածության զարգացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Ասիան և Եվրոպան կապող ժամանակակից առևտրատրանսպորտային ուղիների ձևավորման գործընթացները, դրանց տնտեսական և աշխարհաքաղաքական նշանակությունը, ինչպես նաև Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի և տարածաշրջանային հաղորդակցության հնարավորությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացմանը, միջազգային ավտոմոբիլային և երկաթուղային կապերի, լոգիստիկ հանգույցների և սահմանային անցակետերի արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել տարածաշրջանային տրանսպորտային նախագծերը, դրանց միջև փոխկապակցվածությունը և Հայաստանի համար ստեղծվող հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միջազգային բեռնափոխադրումների ծավալների ավելացման, տարանցիկ ներուժի օգտագործման, լոգիստիկ ծախսերի նվազեցման և տրանսպորտային ծառայությունների մրցունակության բարձրացման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի տնտեսական և աշխարհաքաղաքական դիրքի, հարևան երկրների հետ տրանսպորտային հաղորդակցության և տարածաշրջանային համագործակցության վրա ազդող գործոններին։ Նոր մետաքսի ճանապարհի համատեքստում Հայաստանի ներգրավվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երկրի տարանցիկ ներուժը և բացահայտելու այն ենթակառուցվածքային, ֆինանսական, կազմակերպական ու քաղաքական խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել միջազգային միջանցքների արդյունավետ զարգացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ներկայացվել նաև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների արդիականացման, բազմամոդալ փոխադրումների զարգացման, լոգիստիկ կենտրոնների ձևավորման և միջազգային չափանիշներին համապատասխան ծառայությունների ներդրման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի տրանսպորտային համակարգի տարածաշրջանային ինտեգրմանը, տարանցիկ ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և արտաքին առևտրային կապերի ընդլայնմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, տրանսպորտի և լոգիստիկայի մասնագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ագրոպարենային համակարգի զարգացման և գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ արտադրության, վերամշակման, շուկայահանման և սպառման գործընթացների փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ագրոպարենային համակարգի կառուցվածքը, դրա հիմնական մասնակիցների փոխհարաբերությունները և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական ու կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման շղթաներին, շուկաների հասանելիությանը, գնագոյացման գործընթացներին, արտադրող–վերամշակող–միջնորդ–սպառող հարաբերություններին և արտադրանքի մրցունակության ապահովման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել գյուղացիական տնտեսությունների և գյուղատնտեսական արտադրողների առջև ծառացած իրացման դժվարությունները, սեզոնային գների տատանումները, պահեստավորման և սառնարանային ենթակառուցվածքների սահմանափակ հնարավորությունները, լոգիստիկ խնդիրները և շուկայական տեղեկատվության հասանելիությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման զարգացմանը, ավելացված արժեքի ձևավորմանը, որակի և անվտանգության չափանիշների պահպանմանը և շուկաների ընդլայնման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին և արտաքին շուկաների պահանջարկին, արտահանման ներուժին, ապրանքների մրցունակությանը և ագրոպարենային համակարգի պետական աջակցության ու կարգավորման մեխանիզմներին։ ՀՀ պայմանների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի զարգացման հիմնական խոչընդոտները և գնահատելու արտադրության ու իրացման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արտադրողներին շուկայի պահանջարկին ավելի արդյունավետ կապելու, կոոպերացիայի և պայմանագրային հարաբերությունների զարգացման, ժամանակակից շուկայավարման գործիքների կիրառման և արժեքային շղթաների բարելավման ուղիների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ագրոպարենային համակարգի կայուն զարգացմանը, գյուղատնտեսական արտադրողների եկամուտների ավելացմանը, իրացման կորուստների նվազեցմանը և տեղական արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ագրոբիզնեսի մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին, շուկայի վերլուծաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, գյուղատնտեսական արտադրողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքային հողօգտագործման արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ տարածական տվյալների ձևավորման, հավաքագրման, պահպանման և տրամադրման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են համայնքային հողերի վերաբերյալ տեղեկատվության կառուցվածքը, տարածական տվյալների աղբյուրները, դրանց ճշգրտության և ամբողջականության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հողային ռեսուրսների կառավարման գործընթացում աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողամասերի սահմանների, նպատակային և գործառնական նշանակության, օգտագործման ձևերի, սեփականության և վարձակալության կարգավիճակի, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների համակարգմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարածական տվյալների բազաների և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ համայնքային հողերի հաշվառման, քարտեզագրման, վերահսկման և կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր տեղեկատվական աղբյուրների համադրմանը, տվյալների փոխգործունակությանը, միասնական չափորոշիչների կիրառմանը և տվյալների պարբերական թարմացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համայնքային կառավարման մարմինների տեղեկատվական ապահովվածության խնդիրներին, տարածական տվյալների հասանելիությանը և դրանց օգտագործմանը որոշումների ընդունման, հողաշինական ծրագրերի մշակման և տարածքային զարգացման պլանավորման գործընթացներում։ ՀՀ պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համայնքային հողօգտագործման վերաբերյալ տվյալների կառավարման առկա խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման ուղիներ։ Տարածական տեղեկատվության համակարգված կիրառումը կարող է նպաստել հողային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը, ապօրինի կամ ոչ նպատակային հողօգտագործման հայտնաբերմանը, համայնքային գույքի կառավարման բարելավմանը և տարածքային զարգացման ծրագրերի հիմնավորվածությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել համայնքային կառավարման, հողաշինության և կադաստրային համակարգերի տեղեկատվական ապահովման կատարելագործման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հողաշինարարներին, գեոդեզիստներին, քարտեզագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային պլանավորման մասնագետներին, համայնքային կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, GIS մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական տեղեկատու է, որը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված տեղեկությունները։ Այն ընդգրկում է մշակութային և արվեստագիտական տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ՝ հնարավորություն տալով հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրապարակված գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի ընթացիկ համալրմանը։ Նյութերը կարող են ներառել գրականության մատենագիտական ամբողջական տվյալները՝ հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրի, հրատարակչության, տարեթվի և այլ անհրաժեշտ տեղեկությունների նշումով։ Տեղեկատուի միջոցով հնարավոր է արագ կողմնորոշվել մշակույթի և արվեստի ոլորտում կատարվող գիտական, ստեղծագործական և ուսումնասիրական աշխատանքների շրջանակում, ինչպես նաև գտնել որոշակի թեմային, արվեստի ճյուղին կամ մշակութային երևույթին վերաբերող համապատասխան աղբյուրներ։ Հրատարակության բովանդակությունը կարող է ընդգրկել կերպարվեստին, թատրոնին, երաժշտությանը, ճարտարապետությանը, կինոյին, գրականությանը, մշակութային ժառանգությանը և մշակույթի պատմությանը վերաբերող նյութեր։ Որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ այն կարևոր նշանակություն ունի ժամանակի ընթացքում հրապարակվող գրականության հաշվառման և համակարգման համար՝ ապահովելով մշակութային ոլորտի տեղեկատվական ռեսուրսների շարունակական համալրումը։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես մասնագիտական ուսումնասիրությունների և գիտահետազոտական աշխատանքների ընթացքում, այնպես էլ գրադարանային ու տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման նպատակով։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է նաև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի և արվեստագիտական մտքի զարգացման ընթացքը հետադարձ հայացքով ուսումնասիրելու համար, քանի որ մատենագիտական գրանցումները փաստագրում են տվյալ փուլում շրջանառվող և հրատարակվող գրականության շրջանակը։ Այն կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, ուսանողներին և հայկական մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական ցուցիչ է, որը համակարգված կերպով ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում ստացված նոր հեղինակային վկայականների և գյուտերի արտոնագրերի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական տեխնիկայի, արտադրության, բուսաբուծության, անասնաբուծության, հողագործության և հարակից ուղղությունների նորարարական մշակումների մասին տեղեկատվության արագ որոնման և օգտագործման համար։ Ցուցիչում կարող են ներառվել գյուտերի անվանումները, հեղինակների տվյալները, արտոնագրային կամ հեղինակային վկայականի համարները, գրանցման և հրապարակման ամսաթվերը, ինչպես նաև համապատասխան տեխնիկական կամ կիրառական ոլորտին վերաբերող մատենագիտական այլ տեղեկություններ։ Նյութերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գյուղատնտեսության ոլորտում տեխնիկական և գիտական նորարարությունների զարգացման ընթացքին, բացահայտելու նոր տեխնոլոգիական լուծումները և ուսումնասիրելու դրանց կիրառական նշանակությունը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև արտոնագրային տեղեկատվության որոնման, գիտատեխնիկական մշակումների համեմատության, նորարարական գաղափարների ուսումնասիրման և հետազոտական աշխատանքների համար։ Ցուցիչի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն միավորում է տարբեր գյուտերի վերաբերյալ տեղեկությունները մեկ համակարգված աղբյուրում՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ նյութի հայտնաբերումն ու հետագա ուսումնասիրությունը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գյուղատնտեսության ոլորտում գիտատեխնիկական առաջընթացի, գյուտարարական գործունեության և նորարարությունների տարածման պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների մշակմամբ, արտոնագրային տեղեկատվության վերլուծությամբ և նոր տեխնիկական լուծումների կիրառմամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ինժեներներին, գյուտարարներին, արտոնագրային ոլորտի մասնագետներին, տեխնոլոգիական մշակումներով զբաղվող հետազոտողներին, գրադարանավարներին և մատենագետներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսություններում հավի կարմիր տզիկի տարածվածության ուսումնասիրությանը և դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մակաբույծի տարածման մակարդակը տարբեր թռչնաբուծական տնտեսություններում, դրա կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, զարգացման պայմաններն ու տարածմանը նպաստող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թռչնանոցների սանիտարահիգիենիկ վիճակին, պահման պայմաններին, ջերմաստիճանի և խոնավության ազդեցությանը, ինչպես նաև թռչունների խտությանը և տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել մակաբույծի առկայության հայտնաբերման և տարածվածության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը թռչունների առողջության, վարքագծի, ձվատվության և ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է հավի կարմիր տզիկի դեմ պայքարի մեթոդների գնահատումը՝ ներառյալ անասնաբուժասանիտարական միջոցառումները, թռչնանոցների մաքրումը և ախտահանումը, մակաբույծի կենսացիկլի ընդհատմանը նպաստող միջոցները և համապատասխան պայքարի պատրաստուկների կիրառումը։ Կարևորվում է նաև կանխարգելման համակարգի մշակումը, որը կարող է ներառել տնտեսությունների պարբերական զննում, վաղ հայտնաբերում, կենսաանվտանգության միջոցառումների պահպանում և վարակվածության տարածման կանխարգելում։ Հետազոտությունը կարող է համեմատել պայքարի տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունը մակաբույծների քանակի նվազեցման, թռչունների առողջության պահպանման և տնտեսության արտադրական ցուցանիշների վրա։ ՀՀ տնտեսությունների պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տեղական տարածվածության առանձնահատկությունները և մշակելու գործնական առաջարկություններ՝ համապատասխան տարածաշրջանային պայմաններին։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել թռչնաբուծական տնտեսություններում մակաբույծի տարածման վերահսկմանը, թռչունների առողջության պահպանմանը և արտադրողական կորուստների նվազեցմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, մակաբուծաբաններին, թռչնաբույծներին, անասնաբուժասանիտարական ծառայությունների մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ատոմային էլեկտրակայանում ռիսկի վրա հիմնված ստուգումների երթուղիների կազմման մեթոդի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել վերահսկողության արդյունավետությունը և անվտանգության ապահովման մակարդակը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ատոմային էներգետիկ օբյեկտներում ստուգումների կազմակերպման սկզբունքները, անվտանգության համար նշանակալի համակարգերի և սարքավորումների ռիսկայնության գնահատման մոտեցումները և ստուգումների առաջնահերթությունների որոշման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործոնների բացահայտմանը և գնահատմանը, որոնք կարող են ազդել կայանի անվտանգության, սարքավորումների հուսալիության և տեխնոլոգիական գործընթացների անխափանության վրա։ Ռիսկ-տեղեկացված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ստուգումների սահմանափակ ռեսուրսներն ուղղել առավել կարևոր և բարձր ռիսկային համակարգերի ու տարրերի վերահսկմանը՝ միաժամանակ պահպանելով անվտանգության ապահովման անհրաժեշտ մակարդակը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ռիսկերի նույնականացման, դասակարգման և գնահատման մեթոդները, համակարգերի անվտանգության նշանակության որոշման չափանիշները, ստուգման կետերի ընտրության և դրանց հաջորդականության ձևավորման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստուգումների երթուղիների օպտիմալացմանը՝ հաշվի առնելով սարքավորումների տեղակայումը, տեխնոլոգիական փոխկապակցվածությունը, ստուգումների հաճախականությունը, հնարավոր խափանումների հետևանքները և մարդկային ու տեխնիկական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Հետազոտության արդյունքում մշակվող մեթոդը կարող է նախատեսել ռիսկերի վերաբերյալ տվյալների համակարգված օգտագործում՝ ստուգումների պլանավորման, առաջնահերթությունների վերանայման և վերահսկողության գործընթացի կատարելագործման համար։ Մեթոդի կիրառումը կարող է նպաստել ստուգումների արդյունավետության բարձրացմանը, հնարավոր վտանգների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և անվտանգության համար կարևոր համակարգերի նկատմամբ վերահսկողության ուժեղացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ռիսկ-տեղեկացված վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս անցում կատարել միայն պարբերական կամ ձևական ստուգումներից դեպի ռիսկերի իրական մակարդակին համապատասխանեցված վերահսկողական համակարգ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի ոլորտում անվտանգության կառավարման, տեխնիկական վերահսկողության և ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել միջուկային էներգետիկայի մասնագետներին, անվտանգության և ռիսկերի կառավարման ինժեներներին, տեխնիկական վերահսկողության մասնագետներին, էներգետիկ ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։