Հայ-իրանական քաղաքաշինական առնչությունները մ.թ.ա. 8-րդ - մ.թ. 7-րդ դարերի ճարտարապետության համատեքստում

Պատմություն

Այս գիրքը ուսումնական-մեթոդական ձեռնարկ է, որը հատուկ մշակված է սփյուռքի մեկօրյա հայկական դպրոցների աշակերտների համար։ Արտակ Մովսիսյանը հայոց պատմությունը ներկայացնում է հստակ, պարզ և մատչելի լեզվով՝ հաշվի առնելով երեխաների տարիքային առանձնահատկությունները և սահմանափակ ուսումնական ժամանակը։ Ձեռնարկում ընդգրկված են հայոց պատմության հիմնական փուլերը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջան, առանց ծանր գիտական բարդությունների։ Գրքում օգտագործված են ժամանակագրական աղյուսակներ, քարտեզներ և ամփոփ նյութեր, որոնք նպաստում են պատմական նյութի հեշտ ընկալմանը և հիշելուն։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում ազգային ինքնության, մշակույթի և պետականության գաղափարների փոխանցմանը։ Այս ձեռնարկը ծառայում է որպես կարևոր միջոց սփյուռքահայ երեխաների մեջ հայ պատմության նկատմամբ հետաքրքրություն ձևավորելու և ազգային գիտակցությունը պահպանելու համար։ Հրատարակիչ - ԵՊՀ Հրատ. տարեթիվ - 2011 ISBN - 978-5-8084-1471-6

Մշակույթ

Հայ պոլիս-ը պատմա-քաղաքագիտական և քաղաքակրթական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է հայկական քաղաքային կյանքի ձևավորումը և «պոլիս» հասկացության կիրառումը հայ իրականության մեջ՝ սկսած հնագույն և միջնադարյան քաղաքային կենտրոններից մինչև նոր շրջանի քաղաքաշինական զարգացումներ, աշխատությունում ներկայացվում է հայկական քաղաքների կառուցվածքը՝ վարչական, տնտեսական և մշակութային գործառույթներով, ինչպես նաև դրանց դերը որպես առևտրի, արհեստների, կրթության և քաղաքական կյանքի կենտրոններ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են քաղաքային միջավայրերը ձևավորել հասարակական հարաբերությունները, սոցիալական շերտավորումը և մշակութային փոխանակումները, միաժամանակ քննարկվում են այն քաղաքային կենտրոնները, որոնք պատմական տարբեր փուլերում ունեցել են առանձնահատուկ նշանակություն՝ Վաղարշապատ, Անի, Կարս, Կիլիկիայի քաղաքներ և այլ հայկական քաղաքային օջախներ, աշխատությունը նաև անդրադառնում է քաղաքային ինքնակառավարման տարրերին, քաղաքային մշակույթի զարգացման առանձնահատկություններին և հայկական քաղաքների տեղին տարածաշրջանային քաղաքակրթական համակարգերում, ընդգծելով, որ «հայ պոլիսը» ոչ միայն վարչական միավոր է, այլ նաև մշակութային ինքնության և քաղաքակրթական փորձի կրող միջավայր։

Տնտեսագիտություն

Ներդրումային նախագծերի կառավարման արդյունավետության գնահատումը և բարձրացման ուղիները ուսումնասիրում է ներդրումային նախագծերի պլանավորման, իրականացման և վերահսկման գործընթացների ամբողջական համակարգը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն գործոնները, որոնք ազդում են նախագծերի հաջողության կամ ձախողման վրա։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում արդյունավետության գնահատման մեթոդներին՝ ներառյալ ֆինանսական ցուցանիշները, ռիսկերի վերլուծությունը, ժամանակային և ռեսուրսային սահմանափակումների կառավարումը, ինչպես նաև շահութաբերության և վերադարձելիության հաշվարկները։ Այն ներկայացնում է տարբեր մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են պետական և մասնավոր հատվածներում ներդրումային ծրագրերի արդյունավետությունը բարձրացնելու համար՝ ընդգծելով ռազմավարական պլանավորման, վերահսկողության մեխանիզմների և որոշումների կայացման որակի կարևորությունը։ Բացի այդ, քննարկվում են ներդրումային միջավայրի ազդեցությունը, տնտեսական անորոշությունները և դրանց նվազեցման հնարավոր գործիքները, ինչպես նաև կառավարման ժամանակակից մոդելների և թվային գործիքների կիրառումը նախագծերի հաջող իրականացման համար։ Գրքի նպատակն է ձևավորել համակարգված պատկերացում այն մասին, թե ինչպես կարելի է բարձրացնել ներդրումային նախագծերի արդյունավետությունը՝ նվազեցնելով ռիսկերը և առավելագույնի հասցնելով տնտեսական արդյունքը։

Գրականություն

Պոլ Էլյուար (1895–1952) համարվում է ֆրանսիական սիմվոլիզմից մինչև էքզիստենցիալիզմը զարգացած ժամանակակից պոեզիայի ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից մեկը, որի բանաստեղծություններում արտացոլվում են մարդու ներքին աշխարհը, սիրո, ազատության և մարդկային գոյության հարցերը։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն վառ, պատկերավոր և երաժշտական է, իսկ բանաստեղծությունների կառուցվածքը հաճախ ազատ՝ անկանոն ստրոֆաների և տարբեր ռիթմերի միջոցով արտահայտում է հոգեբանական և զգացմունքային խորությունը։ Էլյուարի պոեզիայում համատեղված են հակասական զգացմունքներ՝ սիրո, տառապանքի, հոգևոր ազատության ձգտման և ժամանակի անցման թեմաները, որոնք արտացոլում են մարդկային կյանքի բարդությունները։ Նա մեծապես ազդեց է սիրողական և քաղաքական թեմաների խառը մշակմամբ՝ օգտագործելով սոցիալական քննադատություն, անհատի ինքնության որոնում և համամարդկային արժեքների անդրադարձ։ Նրա հայտնի ստեղծագործություններից են «Ոսկրերի երգը», «Սեր և պատերազմ», որոնք համադրում են անհատի ներաշխարհի վերլուծությունը, սիրո և մարդու էթիկական պայքարի թեմաները։ Էլյուարի բանաստեղծությունները դարձրել են նրան ֆրանսիական և համաշխարհային պոեզիայի նշանավոր ձայն, որն ազդել է հետագա սերունդների գրողների ու բանաստեղծների վրա, պահպանելով իր ժամանակակիցության, խորության և նորարարության արժեքները։ Նա համարվում է նաև անհատի ազատության և մարդասիրության գաղափարների լեգենդար ներկայացուցիչ՝ պոեզիայի միջոցով քննարկելով մարդու ներքին աշխարհը և սոցիալական արդարությունը։

Փիլիսոփայություն

«Արևմտյան փիլիսոփայության պատմություն» (Բերտրան Ռասել) 2 հատորանոց աշխատության Առաջին հատորը ներկայացնում է արևմտյան փիլիսոփայության վաղ փուլերը՝ հին հունական ժամանակներից մինչև միջնադար։ Ռասելը վերլուծում է փիլիսոփայական համակարգերի զարգացումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվել գաղափարներ՝ արդարության, գիտելիքի, իրականության և բարոյականության մասին։ Գիրքը սկսվում է հույների՝ Թալեսից և Պյութագորասից, անցնում Սոկրատեսի, Պլատոնի, Արևելյան-հռոմեական և հելլենիստական ժամանակաշրջանների փիլիսոփաների միջոցով։ Ռասելը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև միջնադարյան աստվածաբանության և փիլիսոփայության զարգացմանը՝ Ավագ Օգոստինոսի, Աքվինացու և այլոց աշխատությունների քննարկմամբ։ Գիրքը առանձնանում է ոչ միայն պատմական ներկայացմամբ, այլև քննադատական մեկնաբանություններով՝ հեղինակային գնահատականներով։ Ռասելը մատուցում է փիլիսոփայական գաղափարների էվոլյուցիան՝ վերլուծելով դրանց տրամաբանական կառուցվածքը և հետևանքները։ Նա նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես են գաղափարները կապվում հասարակական և գիտական զարգացման հետ։ Գիրքը գրավիչ է այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ունենալ համապարփակ պատկերացում արևմտյան մտածողության ձևավորման մասին։ «Առաջին հատորը» օգտակար է ուսանողների, փիլիսոփայական փորձագետների և ընդհանուր կրթություն ստացողների համար։ Ռասելի ոճը հասկանալի է, բայց հագեցած՝ ուղիղ և որոշակի, ինչը օգնում է հեշտությամբ հետևել պատմական թեքումներին։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2023 ISBN - 978-5-17-100427-9

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։