Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի բրիտանական թատրոնի նշանավոր ներկայացուցիչ Հարոլդ Փինթերի դրամատուրգիական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով նրա պիեսների թեմատիկ, կառուցվածքային, լեզվաոճական և բեմական առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում քննվում է հեղինակի ստեղծած յուրահատուկ դրամատիկական աշխարհը, որտեղ առօրյա թվացող իրավիճակները հաճախ աստիճանաբար վերածվում են հոգեբանական լարվածության, անորոշության, օտարման և մարդկային հարաբերություններում իշխանության համար պայքարի արտահայտությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկխոսության կառուցմանը, խոսքի և լռության հարաբերակցությանը, ընդհատումներին, կրկնություններին և ենթատեքստին, որոնց միջոցով բացահայտվում են կերպարների միջև թաքնված հակասությունները։ Փինթերյան դրամատուրգիայում լռությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես խոսքի բացակայություն, այլև որպես գեղարվեստական միջոց, որը կարող է արտահայտել անվստահություն, վախ, դիմադրություն, ներքին լարվածություն կամ հաղորդակցվելու անկարողություն։ Քննվում է փակ տարածության նշանակությունը, որը բազմաթիվ ստեղծագործություններում դառնում է գործողության կարևոր կազմակերպիչ և ընդգծում կերպարների հոգեբանական մեկուսացումը։ Կարևորվում են հիշողության, անցյալի անորոշության և իրականության տարբեր մեկնաբանությունների խնդիրները, քանի որ կերպարները հաճախ նույն իրադարձությունները ներկայացնում են տարբեր կերպ՝ կասկածի տակ դնելով պատմվողի հավաստիությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև անհատի ինքնության, մարդկային արժանապատվության, բռնության, վերահսկողության, վախի և անձնական տարածքի պաշտպանության թեմաները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դրամատուրգի ստեղծագործական զարգացման փուլերի քննությունը՝ հնարավորություն տալով հետևելու վաղ շրջանի փակ ու խորհրդավոր միջավայրերով պիեսներից դեպի ավելի բաց սոցիալական և քաղաքական խնդիրներ շոշափող ստեղծագործությունների անցմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աբսուրդի թատրոնի հետ ունեցած առնչություններին, միաժամանակ ընդգծելով հեղինակի ինքնատիպությունը և առօրյա խոսքի միջոցով լարված դրամատիկական իրավիճակներ կառուցելու առանձնահատուկ եղանակը։ Քննվում է նաև բեմական տարածության, գործողությունների նվազագույնության, առարկաների խորհրդանշական գործառույթի և դերասանական խաղի համար նախատեսված դադարների նշանակությունը։ Դրամատիկական տեքստի և բեմական իրականացման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է գրողի լեզուն թատրոնում ձեռք բերում լրացուցիչ իմաստային շերտեր։ Համեմատական դիտարկումների միջոցով հնարավոր է նրա ստեղծագործությունը տեղադրել XX դարի եվրոպական դրամատուրգիայի զարգացման լայն համատեքստում՝ բացահայտելով կապերը ժամանակակից թատերական ուղղությունների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել գրականագիտության, անգլիական գրականության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության և XX դարի եվրոպական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։