Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և բնակչության կենսամակարդակի միջև փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այդ գործընթացների կառավարման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ չգրանցված կամ թերի հաշվառվող տնտեսական գործունեությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ինչպես պետության ֆինանսական հնարավորությունների և տնտեսական կառավարման արդյունավետության, այնպես էլ բնակչության եկամուտների, զբաղվածության, սոցիալական պաշտպանության և կյանքի որակի վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ստվերային տնտեսության ձևավորման պատճառներն ու տարածման պայմանները, այդ թվում՝ հարկային և վարչարարական միջավայրի առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքը, եկամուտների մակարդակը, սոցիալական անհավասարությունը, տնտեսական խթանները և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստվերային գործունեության և բնակչության կենսամակարդակի փոխադարձ կապին, քանի որ մի կողմից ցածր եկամուտները և սահմանափակ տնտեսական հնարավորությունները կարող են նպաստել ոչ ֆորմալ զբաղվածության և չգրանցված գործունեության տարածմանը, իսկ մյուս կողմից ստվերային տնտեսության մեծ ծավալները կարող են սահմանափակել հարկային եկամուտների հավաքագրումը և նվազեցնել պետության հնարավորությունները՝ ֆինանսավորելու սոցիալական, առողջապահական, կրթական և ենթակառուցվածքային ծրագրերը։ Աշխատությունը կարող է ներառել բնակչության եկամուտների, սպառման, զբաղվածության, աղքատության, անհավասարության և սոցիալական ապահովության ցուցանիշների վերլուծություն՝ դրանք համադրելով ստվերային տնտեսության գնահատականների հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև ստվերային տնտեսության ազդեցության ուսումնասիրությունը պետական բյուջեի, հարկային համակարգի, մրցակցային միջավայրի և աշխատաշուկայի վրա։ Չգրանցված տնտեսական գործունեությունը կարող է ստեղծել անհավասար մրցակցային պայմաններ ֆորմալ տնտեսվարողների համար, նվազեցնել աշխատողների սոցիալական և իրավական պաշտպանվածությունը և դժվարացնել տնտեսական գործընթացների իրական ծավալների գնահատումն ու արդյունավետ պետական քաղաքականության մշակումը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է դիտարկել ստվերային տնտեսության որոշ դրսևորումներ որպես բնակչության տնտեսական հարմարվողականության միջոց այն պայմաններում, երբ պաշտոնական աշխատաշուկան կամ եկամտի աղբյուրները բավարար չեն։ Այդ պատճառով խնդրի լուծումը կարող է պահանջել ոչ միայն վերահսկողական և պատժիչ միջոցների կիրառում, այլև օրինական տնտեսական գործունեության խթանում, զբաղվածության հնարավորությունների ընդլայնում, վարչարարության պարզեցում, սոցիալական քաղաքականության կատարելագործում և բնակչության համար ֆորմալ տնտեսությունում գործունեության ավելի գրավիչ պայմանների ստեղծում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կառավարման մեխանիզմների գնահատումը և այնպիսի քաղաքականության առաջարկների մշակումը, որոնք միաժամանակ կնպաստեն ստվերային տնտեսության կրճատմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, սոցիալական քաղաքականություն մշակողների, ֆինանսական և հարկային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ստվերային տնտեսությունը դիտարկել ոչ միայն որպես հարկային կամ իրավական խնդիր, այլև որպես սոցիալ-տնտեսական բարդ երևույթ, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումների փոխկապակցված կիրառում՝ բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման և կայուն տնտեսական զարգացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ծառայությունների շուկայի վիճակագրական հետազոտությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոփոխությունների միտումները։ Հետազոտության հիմքում ծառայությունների ոլորտի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների համակարգված հավաքագրումը, մշակումը, խմբավորումը և վերլուծությունն է, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոլորտի տեղն ու նշանակությունը երկրի տնտեսության մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծառայությունների արտադրության և իրացման ծավալները, ոլորտի տեսակարար կշիռը համախառն տնտեսական ցուցանիշներում, ծառայությունների տարբեր տեսակների կառուցվածքը, դրանց աճի կամ նվազման տեմպերը և տարածքային բաշխվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայությունների շուկայի դինամիկայի գնահատմանը՝ տարբեր ժամանակահատվածների տվյալների համեմատության միջոցով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է բացահայտել շուկայի զարգացման կայուն և փոփոխական միտումները։ Կարևոր ուղղություն է նաև ծառայությունների պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց փոխազդեցությունը ձևավորում է շուկայական գործընթացների հիմնական առանձնահատկությունները։ Վիճակագրական վերլուծության միջոցով կարող են գնահատվել ծառայությունների գների փոփոխությունները, սպառման ծավալները, բնակչության եկամուտների և ծախսերի ազդեցությունը ծառայությունների պահանջարկի վրա, ինչպես նաև ոլորտում զբաղվածության և աշխատանքի արտադրողականության ցուցանիշները։ Աշխատությունը կարող է ներառել ծառայությունների շուկայի տարբեր հատվածների՝ առևտրի, տրանսպորտի, կապի, ֆինանսական, կրթական, առողջապահական, զբոսաշրջային, կենցաղային և այլ ծառայությունների վիճակագրական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրանց միջև առկա տարբերությունները և փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի վիճակագրական մեթոդների կիրառումը՝ միջին մեծությունների, հարաբերական ցուցանիշների, դինամիկայի շարքերի, ինդեքսների, խմբավորումների և այլ վերլուծական գործիքների միջոցով ծառայությունների շուկայի վիճակի և զարգացման տեմպերի գնահատման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ նաև բացահայտելու ծառայությունների ոլորտի զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները, գնահատելու դրանց ազդեցության ուղղությունն ու աստիճանը և ձևավորելու շուկայի հետագա զարգացման վերաբերյալ հիմնավորված եզրահանգումներ։ ՀՀ նյութերի կիրառումը աշխատանքին տալիս է գործնական ուղղվածություն՝ հնարավորություն ընձեռելով ծառայությունների շուկայի տեսական օրինաչափությունները դիտարկել Հայաստանի տնտեսական իրականության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, շուկայի վերլուծաբանների, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասնագետների, բիզնեսի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս վիճակագրական մեթոդների միջոցով ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ ծառայությունների շուկայի զարգացման մակարդակի, կառուցվածքի և դինամիկայի մասին՝ բացահայտելով առկա խնդիրները, զարգացման միտումները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ոլորտի հետագա ձևավորման ու արդյունավետության վրա։

Աշխատությունը մեթոդական բնույթի հրատարակություն է, որը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի գրադարանների գործունեությանը ՍՄԿՊ XXI համագումարի նախօրյակին և այդ ժամանակաշրջանում գրադարանների առջև դրված կազմակերպչական, գաղափարական ու տեղեկատվական խնդիրներին։ Նյութում գրադարանային աշխատանքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքերի հավաքագրման, պահպանման և ընթերցողներին սպասարկելու գործընթաց, այլև որպես խորհրդային մշակութային և հասարակական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ։ Մեթոդական նամակը կարող է ներկայացնել գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման հիմնական ուղղությունները, ընթերցողների սպասարկման կատարելագործման ձևերը, գրքային ֆոնդերի համալրման և դասակարգման խնդիրները, ինչպես նաև բնակչության շրջանում գրքի և ընթերցանության տարածման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական, հասարակագիտական և արտադրատեխնիկական գրականության նկատմամբ ընթերցողների հետաքրքրության ձևավորմանը, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, ընթերցողների կոնֆերանսների, զրույցների և այլ մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ներկայացվել նաև գրադարանավարների մեթոդական աշխատանքի, սպասարկման որակի բարձրացման և տարբեր սոցիալական ու մասնագիտական խմբերի հետ նպատակային աշխատանքի վերաբերյալ առաջարկություններ։ Ժամանակաշրջանի առանձնահատկություններից ելնելով՝ գրադարանային գործունեությունը սերտորեն կապվում էր խորհրդային հասարակության գաղափարական դաստիարակության, քաղաքական իրազեկման և մշակութային զարգացման խնդիրների հետ, ուստի հրատարակությունը կարող է արժեքավոր նյութ պարունակել տվյալ ժամանակաշրջանի պետական և մշակութային առաջնահերթությունների վերաբերյալ։ Մեթոդական բնույթը ենթադրում է, որ նյութում կարող են ոչ միայն նկարագրվել գրադարանների առկա աշխատանքի ձևերը, այլև առաջարկվել կոնկրետ միջոցառումներ և գործելակերպեր՝ դրանց գործունեությունն ավելի կազմակերպված և արդյունավետ դարձնելու համար։ Հնարավոր է անդրադարձ լինի նաև գրադարանային ցանցի տարբեր օղակների համագործակցությանը, առաջավոր փորձի տարածմանը և գրադարանավարների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես խորհրդային շրջանի գրադարանագիտության, մշակութային քաղաքականության, ընթերցանության պատմության և տեղեկատվական սպասարկման զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակույթի պատմաբանների, սոցիոլոգների, պատմաբանների և խորհրդային շրջանի հասարակական-մշակութային կյանքն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու 1950-ականների վերջի խորհրդային գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքների, դրա գաղափարական ուղղվածության և ընթերցողների հետ աշխատանքի կիրառվող մեթոդների մասին՝ միաժամանակ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և հասարակական միջավայրի առանձնահատկությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի, cis-պլատինի և էթիդիումի բրոմիդի փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող մոլեկուլային համալիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ԴՆԹ-ի հետ քիմիական և ինտերկալացիոն փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը, որը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, այնպես էլ դեղաբանական և հակաուռուցքային նյութերի ազդեցության մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է cis-պլատինի փոխազդեցությունը ԴՆԹ-ի հետ, որի արդյունքում կարող են առաջանալ ԴՆԹ-ի կառուցվածքը փոփոխող կապեր և վնասվածքներ, ինչպես նաև էթիդիումի բրոմիդի՝ ԴՆԹ-ի երկշղթա կառուցվածքում ներթափանցելու և դրա ֆիզիկական հատկությունները փոփոխելու առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են այս երկու միացությունների փոխազդեցությունները միմյանց և ԴՆԹ-ի հետ ազդում ձևավորվող համալիրի կառուցվածքի և կայունության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են կիրառվել սպեկտրոսկոպիկ և կենսաֆիզիկական մեթոդներ՝ գնահատելու ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության բնույթը, կապման ուժը, համալիրների ձևավորումը և մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխությունները։ Էթիդիումի բրոմիդի ֆլուորեսցենտային հատկությունները հատկապես կարևոր են ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցությունների ուսումնասիրման համար, քանի որ դրա կապումը կարող է առաջացնել ֆլուորեսցենտային ազդանշանի փոփոխություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու կոմպլեքսավորման գործընթացին։ Միաժամանակ cis-պլատինի առկայությունը կարող է փոփոխել ԴՆԹ-ի կառուցվածքային վիճակը և դրանով իսկ ազդել էթիդիումի բրոմիդի կապման բնույթի կամ հասանելիության վրա։ Այսպիսի փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունների և տարբեր քիմիական միացությունների կապման միջև եղած կապը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիոն փոփոխություններին, կոմպլեքսների կայունությանը, կապման հավասարակշռությանը և ուսումնասիրվող նյութերի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմներին։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր լինել cis-պլատինի կենսաբանական ազդեցության մոլեկուլային հիմքերի ուսումնասիրության համար, քանի որ դրա հակաուռուցքային ակտիվությունը մեծապես կապված է ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության և ԴՆԹ-ի կառուցվածքի խաթարման հետ։ Միաժամանակ էթիդիումի բրոմիդի օգտագործումը որպես ԴՆԹ-ի կառուցվածքային և կապման գործընթացների ուսումնասիրության գործիք հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կոմպլեքսների ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները և գնահատելու տարբեր փոխազդեցությունների ազդեցությունը մոլեկուլի վիճակի վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, կենսաֆիզիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, դեղագետներին և քիմիկոսներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպաստում է ԴՆԹ-ի և փոքր մոլեկուլների փոխազդեցությունների մասին գիտելիքների ընդլայնմանը՝ համադրելով մոլեկուլային կառուցվածքի, կապման գործընթացների և սպեկտրոսկոպիկ հատկությունների վերլուծությունը և հնարավորություն տալով ավելի լավ հասկանալ ուսումնասիրվող համալիրների ձևավորման ու հատկությունների օրինաչափությունները։

Աշխատությունը նվիրված է պարթևերեն արձանագրությունների բառապաշարի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պարթևական լեզվական նյութի բառապաշարային կազմը, դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պատմալեզվաբանական նշանակությունը։ Հետազոտության հիմքում պարթևերենով պահպանված արձանագրական նյութն է, որը կարևոր աղբյուր է ոչ միայն պարթևերենի բառային համակարգի, այլև հին Իրանի պատմության, մշակույթի, վարչական կառուցվածքի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են համակարգվել և դասակարգվել արձանագրություններում հանդիպող բառերը՝ հաշվի առնելով դրանց իմաստային, ձևաբանական և գործառական առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անձնանուններին, տեղանուններին, վարչական և հասարակական տերմիններին, կրոնական ու մշակութային հասկացություններին, ինչպես նաև առօրյա կյանքի և նյութական մշակույթի հետ կապված բառապաշարին։ Բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պարթևերենի բառաստեղծման և բառօգտագործման առանձնահատկությունները, տարբեր բառերի ձևաբանական կառուցվածքը և դրանց նշանակությունների փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև պարթևերեն բառերի համեմատությունը միջին իրանական այլ լեզուների, հատկապես միջին պարսկերենի և հարակից լեզվական համակարգերի համապատասխան ձևերի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու ընդհանուր իրանական ժառանգությունը, փոխառությունները և առանձին լեզուներին բնորոշ զարգացումները։ Արձանագրական նյութի առանձնահատկությունն այն է, որ բառապաշարը հաճախ կապված է կոնկրետ պատմական, քաղաքական, կրոնական կամ վարչական համատեքստերի հետ, ուստի յուրաքանչյուր բառի մեկնաբանությունը պահանջում է ոչ միայն լեզվաբանական, այլև պատմական և մշակութաբանական մոտեցում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրության և ուղղագրության առանձնահատկություններին, քանի որ արձանագրությունների գրաֆիկական համակարգը և պահպանված ձևերը կարևոր նշանակություն ունեն բառերի ընթերցման, վերականգնման և ստուգաբանության համար։ Բառապաշարի մանրամասն վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու պարթևական հասարակության տարբեր ոլորտների վերաբերյալ պատկերացումներ և պարզելու, թե ինչպիսի լեզվական միջոցներով են արտահայտվել իշխանության, սոցիալական կարգավիճակի, կրոնի, սեփականության, տարածքի և այլ հասկացություններ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել պարթևերենի և միջին իրանական լեզուների հետազոտության, պատմական բառագիտության, համեմատական լեզվաբանության և հին իրանական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, իրանագետների, պատմաբանների, հնագետների, վիմագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պարթևերեն արձանագրությունների բառապաշարը դիտարկել որպես արժեքավոր լեզվական և պատմամշակութային աղբյուր՝ բացահայտելով դրա կազմը, իմաստային շերտերը, լեզվական կապերը և նշանակությունը պարթևերենի պատմական զարգացման ու միջին իրանական լեզուների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է հատուկ ուղղվածության ֆիզիկական վարժությունների ազդեցության պայմաններում մարդու մարմնի կազմության և ներքին միջավայրի մի շարք ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նպատակային ընտրված և համակարգված ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ազդեցությունը օրգանիզմի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վրա և գնահատել այդ փոփոխությունների դրսևորման առանձնահատկությունները մարզումային գործընթացի տարբեր փուլերում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մարմնի զանգվածի, ճարպային և մկանային բաղադրիչների, մարմնի զանգվածի ինդեքսի և մարմնի կազմությունը բնութագրող այլ ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները՝ կախված կիրառվող վարժությունների բնույթից, ինտենսիվությունից, տևողությունից և պարբերականությունից։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում ներքին միջավայրի ցուցանիշներին, որոնք արտացոլում են օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակը և հարմարվողական հնարավորությունները։ Այդպիսի ցուցանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքը, վերականգնման ընթացքը և մարզումային ազդեցության արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ցուցանիշների սկզբնական և հետագա արժեքների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե հատուկ ուղղվածության վարժությունների կիրառման արդյունքում ինչպիսի փոփոխություններ են տեղի ունենում և որքանով են դրանք կապված մարզման ծրագրի առանձնահատկությունների հետ։ Կարող են դիտարկվել նաև տարբեր սեռի, տարիքի կամ ֆիզիկական պատրաստվածության մակարդակ ունեցող անձանց արձագանքների տարբերությունները՝ հնարավորություն տալով գնահատել կիրառվող մեթոդիկայի անհատականացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևորում է ֆիզիկական վարժությունների ոչ միայն արտաքին արդյունքը, այլև դրանց ազդեցությունը օրգանիզմի ներքին հավասարակշռության և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Մարմնի կազմության և ներքին միջավայրի ցուցանիշների համատեղ գնահատումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ֆիզիկական պատրաստության գործընթացում տեղի ունեցող փոփոխությունների մասին և որոշել կիրառվող վարժությունների արդյունավետության ու նպատակահարմարության աստիճանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել մարզումների ծրագրավորման, ֆիզիկական պատրաստության մակարդակի գնահատման, առողջարարական և սպորտային ծրագրերի կատարելագործման, ինչպես նաև անհատական մարզումային ծանրաբեռնվածությունների ընտրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սպորտային ֆիզիոլոգներին, մարզիչներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, ֆիթնեսի ոլորտի մասնագետներին, մարզիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հատուկ ուղղվածության վարժությունների ազդեցության բազմակողմանի բնույթը՝ միաժամանակ դիտարկելով մարմնի կազմության փոփոխությունները և օրգանիզմի ներքին միջավայրի ֆիզիոլոգիական արձագանքը, ինչը կարևոր հիմք է ֆիզիկական պատրաստության գործընթացի գիտական հիմնավորման և արդյունավետության բարձրացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարության շրջանակում վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց իրավական բնույթին, սահմաններին, իրականացման պայմաններին և գործնական կիրառման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում վերաքննիչ ատյանի դերն է քաղաքացիական գործերի դատական քննության համակարգում, ինչպես նաև առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտերի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման գործընթացը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են վերաքննիչ վարույթի հիմնական սկզբունքները, վերաքննության առարկան, բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի շրջանակը, վերաքննիչ բողոքի ներկայացման և քննության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարանի կողմից գործի փաստական և իրավական հանգամանքների գնահատման հնարավոր սահմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպիսի լիազորություններ պետք է ունենա վերաքննիչ դատարանը՝ դատական սխալները արդյունավետորեն ուղղելու և միաժամանակ չխախտելու դատական ատյանների իրավասությունների տարանջատման, կողմերի մրցակցության և դատավարական հավասարության սկզբունքները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վերաքննիչ դատարանի կողմից առաջին ատյանի դատական ակտի փոփոխման, բեկանման, նոր դատական ակտ կայացնելու կամ գործը նոր քննության ուղարկելու հնարավորությունների վերլուծությունը։ Քննարկվում են նաև նոր փաստերի և ապացույցների ներկայացման, ապացույցների վերագնահատման, դատավարական խախտումների հայտնաբերման և դրանց հետևանքների որոշման հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական անորոշություններին, դատական պրակտիկայի տարաբնույթ մոտեցումներին և օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է նաև վերաքննության և առաջին ատյանի քննության միջև ճիշտ հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ վերաքննիչ վարույթը պետք է միաժամանակ ծառայի դատական սխալների շտկմանը և չվերածվի գործի ամբողջական կրկնակի քննության՝ առանց դրա համար նախատեսված դատավարական հիմքերի։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության, կողմերի իրավունքների պաշտպանության և իրավական որոշակիության ապահովման խնդիրները։ Վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների ճիշտ սահմանումը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքացիական արդարադատության արդյունավետության և դատական համակարգի նկատմամբ վստահության ամրապնդման համար, քանի որ այն անմիջականորեն կապված է դատական սխալների վերացման և անձի խախտված իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության հնարավորության հետ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, դատախազների, իրավագիտության դասախոսների, հետազոտողների և իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն դիտարկել վերաքննիչ դատարանի դատավարական կարգավիճակը, բացահայտել դրա լիազորությունների կիրառման հիմնական խնդիրները և ներկայացնել դրանց իրավական ու գործնական լուծումների հնարավոր ուղղությունները՝ քաղաքացիական դատավարության արդյունավետության և արդարադատության որակի բարձրացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է GCₙ բազմությունների դասի նոր հատկության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այդ բազմությունների կառուցվածքային և մաթեմատիկական բնութագրերի բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակը համապատասխան դասի բազմությունների համար նոր հատկության ձևակերպումն ու դրա տեսական հիմնավորումն է, ինչպես նաև այդ հատկության կապերի ուսումնասիրությունը արդեն հայտնի հասկացությունների և արդյունքների հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել GCₙ բազմությունների սահմանման հետ կապված հիմնական պայմանները, դրանց փոխհարաբերությունները այլ դասերի բազմությունների հետ և այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տվյալ բազմության պատկանելիությունը համապատասխան դասին։ Նոր հատկության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել տվյալ մաթեմատիկական ուղղության տեսական շրջանակը և բացահայտել այնպիսի օրինաչափություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել հետագա հետազոտությունների համար։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ են մաթեմատիկական ապացույցները, որոնց միջոցով հիմնավորվում է առաջարկվող հատկության ճշմարտացիությունը և ուսումնասիրվում են դրա հետևանքները։ Հնարավոր է նաև դիտարկել հակաօրինակներ և հատուկ կառուցվածք ունեցող բազմություններ, որոնք օգնում են հստակեցնել նոր հատկության կիրառելիության սահմանները և տարբերակել այն հարակից հատկություններից։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև անհրաժեշտ և բավարար պայմանների ձևակերպումներ, տարբեր դեպքերի դասակարգում և տեսական արդյունքների համեմատություն նախկինում ստացված գիտական արդյունքների հետ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հաստատել նոր հատկության առկայությունը, այլև հասկանալ դրա տեղը տվյալ մաթեմատիկական տեսության ընդհանուր կառուցվածքում։ Աշխատությունը հիմնականում նախատեսված է բազմությունների տեսությամբ, ընդհանուր տոպոլոգիայով և հարակից մաթեմատիկական ուղղություններով հետաքրքրվող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է տեսական բնույթի մաթեմատիկական ուսումնասիրություն, որի արժեքը պայմանավորված է GCₙ բազմությունների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմամբ, նոր հատկության բացահայտմամբ և դրա հնարավոր տեսական հետևանքների հիմնավորմամբ։

Աշխատությունը նվիրված է գլյուտամինային և կրեատինային հավելումների, ինչպես նաև ճիշտ և հավասարակշռված սննդակարգի ազդեցության ուսումնասիրությանը ըմբիշների ֆիզիոլոգիական որոշ ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ըմբշամարտը բարձր ինտենսիվությամբ և զգալի ֆիզիկական ու հոգեբանական ծանրաբեռնվածությամբ մարզաձև է, որի ընթացքում մարզիկի օրգանիզմից պահանջվում են ուժ, արագություն, պայթունավտանգ հզորություն, դիմացկունություն, արագ վերականգնվելու ունակություն և մարմնի քաշի արդյունավետ կառավարում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է, թե մարզական սնուցման ճիշտ կազմակերպումը և սննդային հավելումների նպատակային կիրառությունն ինչպես կարող են անդրադառնալ մարզիկների ֆիզիկական աշխատունակության, էներգետիկ ապահովման, վերականգնման գործընթացների և մի շարք ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրեատինին՝ որպես մկանային էներգետիկ համակարգերում կարևոր դեր ունեցող միացության, որի հավելումը կարող է ուսումնասիրվել ուժային և կարճատև բարձր ինտենսիվության ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ մարզիկի հնարավորությունների տեսանկյունից։ Գլյուտամինի դեպքում կարող են ուսումնասիրվել դրա հնարավոր նշանակությունը վերականգնման գործընթացներում, ինտենսիվ մարզումներից հետո օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման և սննդային ապահովվածության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ հավելումների ազդեցությունը նպատակահարմար է գնահատել ոչ թե սննդակարգից առանձին, այլ մարզիկի ընդհանուր սննդային և մարզումային ռեժիմի համատեքստում։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ճիշտ սննդակարգի կառուցվածքը՝ սպիտակուցների, ածխաջրերի և ճարպերի հավասարակշռությունը, բավարար հեղուկի և միկրոտարրերի ապահովումը, սննդի ընդունման ժամանակացույցը և էներգետիկ պահանջների համապատասխանեցումը մարզումների բնույթին։ Ըմբիշների համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև մարմնի քաշի վերահսկումը, քանի որ քաշային կարգերում հանդես գալու անհրաժեշտությունը կարող է հանգեցնել սննդակարգի կտրուկ սահմանափակումների կամ ջրազրկման ոչ ճիշտ մեթոդների կիրառման, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ աշխատունակության և վերականգնման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել սրտանոթային և շնչառական համակարգերի աշխատանքի, սրտի հաճախության, արյան ճնշման, մարմնի կազմի, մկանային ուժի, ֆիզիկական աշխատունակության, հոգնածության և վերականգնման արագության հետ կապված ցուցանիշներ։ Ստացված տվյալների համեմատությունը տարբեր սննդային մոտեցումների կամ հավելումների կիրառման պայմաններում հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց հնարավոր արդյունավետությունը և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում մարզիկի սննդային ապահովումն առավել նպատակահարմար է։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մարզական ֆիզիոլոգներին, սպորտային բժիշկներին, սննդաբաններին, մարզիչներին, ըմբշամարտով զբաղվող մարզիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու սննդակարգի և սննդային հավելումների հնարավոր ազդեցությունը ըմբիշների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա՝ շեշտադրելով գիտականորեն հիմնավորված սնուցման, անհատական մոտեցման, մարզումային ծանրաբեռնվածության ճիշտ կառավարման և անվտանգ վերականգնման կարևորությունը մարզական արդյունքների բարելավման գործընթացում։

Աշխատությունը նվիրված է մրգակորիզներից բուսական յուղերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես սննդարդյունաբերության մեջ երկրորդային հումքի արդյունավետ օգտագործման և արժեքավոր բուսական արտադրանքի ստացման հեռանկարային ուղղություն։ Այն ուսումնասիրում է տարբեր մրգատեսակների կորիզների ֆիզիկաքիմիական և տեխնոլոգիական հատկությունները, դրանցում պարունակվող յուղի քանակն ու բաղադրությունը, ինչպես նաև հումքի նախնական մշակման և յուղի կորզման գործընթացների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի ու ելքի վրա։ Աշխատանքի կարևորագույն խնդիրներից է մրգակորիզների հավաքման, տեսակավորման, մաքրման, չորացման, մանրացման և անհրաժեշտ այլ նախապատրաստական գործողությունների օպտիմալացման ուսումնասիրությունը, քանի որ հումքի նախնական վիճակը էական նշանակություն ունի յուղի ստացման արդյունավետության և ստացված արտադրանքի որակական ցուցանիշների համար։ Մանրամասն ուշադրություն է դարձվում յուղի կորզման տարբեր եղանակներին, դրանց տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին և արդյունավետության համեմատությանը՝ հաշվի առնելով հումքի կորուստները, յուղի ելքը, էներգիայի ծախսը և ստացված յուղի ֆիզիկաքիմիական ու օրգանոլեպտիկ հատկությունները։ Կարևորվում է նաև ջերմային մշակման, խոնավության, ճնշման, մանրացման աստիճանի և այլ տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցության գնահատումը գործընթացի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ստացված բուսական յուղերի թթվայնությունը, խոնավության և ցնդող նյութերի պարունակությունը, օքսիդացման աստիճանը, գույնը, համը, հոտը և պահպանման կայունությունը, ինչպես նաև դրանց ճարպաթթվային կազմը և սննդային արժեքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես կարելի է մշակված տեխնոլոգիական գործընթացի միջոցով ստանալ բարձրորակ և կայուն արտադրանք՝ միաժամանակ նվազեցնելով հումքի կորուստները և արտադրության ինքնարժեքը։ Մրգակորիզների օգտագործումը կարող է նպաստել նաև մրգերի վերամշակման ընթացքում առաջացող թափոնների նվազեցմանը և դրանցից լրացուցիչ արժեք ունեցող արտադրանքի ստացմանը, ինչի շնորհիվ մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն տեխնոլոգիական, այլև տնտեսական և բնապահպանական տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել տեխնոլոգիական գործընթացի փուլային նկարագրություն, կիրառվող սարքավորումների ընտրության հիմնավորում, արտադրական ռեժիմների որոշում և ստացված արդյունքների փորձարարական գնահատում։ Միաժամանակ կարող են դիտարկվել արտադրանքի որակի պահպանման, փաթեթավորման և պահեստավորման պայմանները, քանի որ բուսական յուղերի համար օքսիդացման գործընթացների վերահսկումը կարևոր է դրանց պիտանելիության ժամկետի և սպառողական հատկությունների պահպանման համար։ Գիրքը կամ հետազոտական աշխատանքը օգտակար է սննդի տեխնոլոգների, սննդարդյունաբերության մասնագետների, ագրարային և կենսատեխնոլոգիական ուղղությունների ուսանողների, ինչպես նաև բուսական յուղերի արտադրության և մրգերի վերամշակման ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի գիտական և տեխնոլոգիական հիմք ստեղծել մրգակորիզների արդյունավետ վերամշակման, դրանցից բարձրորակ բուսական յուղերի ստացման և արտադրական գործընթացի օպտիմալացման համար՝ համադրելով արտադրանքի որակի, տեխնոլոգիական արդյունավետության, տնտեսական նպատակահարմարության և հումքի համալիր օգտագործման սկզբունքները։

Գիրքը նվիրված է հիփոթեքային վարկավորման ոլորտում առկա հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են բնակարանային ֆինանսավորման ժամանակակից մեխանիզմները, հիփոթեքային վարկի դերը բնակչության բնակարանային պայմանների բարելավման և ֆինանսական համակարգի զարգացման գործում, ինչպես նաև այն տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք ազդում են հիփոթեքային վարկավորման մատչելիության և արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ հիփոթեքային շուկայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, բանկերի և վարկային կազմակերպությունների գործունեությանը, վարկավորման պայմաններին, տոկոսադրույքներին, վարկի ժամկետներին, կանխավճարի պահանջներին և վարկառուների վճարունակության գնահատման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հիփոթեքային վարկավորման հասանելիության խնդիրը, քանի որ բնակարանների գների, բնակչության եկամուտների, տոկոսադրույքների և վարկային պարտավորությունների հարաբերակցությունը էական ազդեցություն ունի ընտանիքների ֆինանսական հնարավորությունների վրա։ Քննարկվում են նաև հիփոթեքային վարկավորման հետ կապված ռիսկերը՝ ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և շուկայական ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինչպես առանձին վարկառուների, այնպես էլ ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ նաև անշարժ գույքի շուկայի և հիփոթեքային վարկավորման փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե բնակարանների գների փոփոխությունները, պահանջարկի տատանումները և շուկայի ակտիվությունը ինչպես են անդրադառնում վարկավորման ծավալների և պայմանների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի պետական քաղաքականության և աջակցության ծրագրերի ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով փորձ է արվում ընդլայնել բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունները, խթանել հիփոթեքային վարկավորումը և որոշակի սոցիալական խմբերի համար նվազեցնել ֆինանսական բեռը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ անդրադառնում է հիփոթեքային շուկայի զարգացման խոչընդոտներին և հնարավոր բարեփոխումներին՝ դիտարկելով վարկավորման պայմանների կատարելագործումը, ֆինանսական ռիսկերի կառավարումը, վարկառուների պաշտպանության մեխանիզմները և ֆինանսական շուկայի կայունության ապահովումը։ ՀՀ օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական շուկայի առանձնահատկությունները և գնահատել այն խնդիրները, որոնք ձևավորվում են տնտեսական փոփոխությունների, գնաճային գործընթացների, եկամուտների դինամիկայի, անշարժ գույքի գների և ֆինանսական շուկայի զարգացումների ազդեցությամբ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման համակարգի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ որպես հիփոթեքային վարկավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրման նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի հիփոթեքային շուկայի զարգացման տրամաբանությունը, բացահայտելու դրա հիմնական խնդիրներն ու ռիսկերը և դիտարկելու այն հնարավոր ուղղությունները, որոնց միջոցով կարելի է բարձրացնել հիփոթեքային վարկավորման արդյունավետությունը, մատչելիությունը և կայունությունը։

Այս գիրքը նվիրված է բազմապրոֆիլ ստացիոնարներում ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման, վերահսկման և համաճարակաբանական գնահատման հիմնարար սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է առողջապահական հաստատությունում վարակների տարածման ռիսկերի համակարգված ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հիվանդների, այնպես էլ բուժանձնակազմի և այցելուների անվտանգության ապահովմանը։ Նյութում կարևորվում է համաճարակաբանական հսկողությունը որպես շարունակական գործընթաց, որի միջոցով հնարավոր է հավաքագրել, դասակարգել և վերլուծել վարակների վերաբերյալ տվյալները, հայտնաբերել հիվանդացության փոփոխությունները, բացահայտել վարակի հնարավոր աղբյուրներն ու փոխանցման ուղիները և ժամանակին իրականացնել համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմապրոֆիլ ստացիոնարի առանձնահատկություններին, որտեղ տարբեր բաժանմունքներում բուժվում են տարբեր հիվանդություններով և տարբեր աստիճանի վարակային ռիսկ ունեցող պացիենտներ, ինչի հետևանքով վարակների վերահսկումը պահանջում է միասնական, բայց միաժամանակ բաժանմունքների առանձնահատկություններին հարմարեցված մոտեցում։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ վարակների դեպքերի գրանցման և դասակարգման, համաճարակաբանական ցուցանիշների հաշվարկման, ռիսկի գործոնների գնահատման, վարակի օջախների հայտնաբերման, բռնկումների վաղ ազդանշանների ճանաչման և դրանց հետաքննության մեթոդներին։ Կարևորվում է նաև հսկողության արդյունքների համեմատությունը ժամանակային և բաժանմունքային կտրվածքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել վարակի վերահսկման գործող ծրագրերի արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել դրանք։ Ներկայացվող մոտեցումները կարևոր են հատկապես այն պայմաններում, երբ բուժհաստատությունում իրականացվում են ինվազիվ միջամտություններ, վիրաբուժական գործողություններ, կատետերների և այլ բժշկական սարքավորումների կիրառում, հակամանրէային դեղերի լայն օգտագործում կամ երկարատև հոսպիտալացում, քանի որ նման գործոնները կարող են մեծացնել վարակների առաջացման և տարածման հավանականությունը։ Առանձին նշանակություն ունի նաև հակամանրէային կայունության խնդիրը, քանի որ հիվանդանոցային միջավայրում կայուն միկրոօրգանիզմների տարածումը կարող է բարդացնել բուժումը և բարձրացնել հիվանդների համար ռիսկերը։ Հսկողության արդյունավետ համակարգը թույլ է տալիս ոչ միայն արձանագրել արդեն իսկ տեղի ունեցած դեպքերը, այլև վերլուծության միջոցով բացահայտել կրկնվող օրինաչափությունները և կանխարգելել նոր դեպքերի առաջացումը։ Գիրքը արժեքավոր է բժիշկների, համաճարակաբանների, վարակաբանների, բուժքույրերի, հիգիենայի և վարակի կանխարգելման մասնագետների, ինչպես նաև առողջապահական հաստատությունների ղեկավարների և բժշկական կրթություն ստացող անձանց համար։ Այն կարող է ծառայել որպես տեսական և գործնական հիմք ներհիվանդանոցային վարակների վերահսկման համակարգի կազմակերպման, տվյալների ճիշտ հավաքագրման ու մեկնաբանման, ռիսկերի գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը շեշտադրում է այն գաղափարը, որ ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների արդյունավետ կառավարումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե միայն առանձին դեպքերի արձագանքման, այլ մշտական համաճարակաբանական հսկողության, տվյալների վերլուծության, արագ արձագանքման և կանխարգելման փոխկապակցված համակարգի վրա։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության՝ ծառայությունների համաշխարհային շուկայում ներգրավվածության ընդլայնման հնարավորությունների և այդ գործընթացի տնտեսական, կազմակերպական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի ծառայությունների արտահանման ներուժն է, դրա մրցունակության բարձրացման անհրաժեշտությունը և միջազգային շուկաներում հայկական ծառայությունների դիրքերի ամրապնդման ուղիների բացահայտումը։ Աշխատության մեջ ծառայությունների միջազգային առևտուրը դիտարկվում է որպես ազգային տնտեսության զարգացման, արտահանման կառուցվածքի դիվերսիֆիկացման, զբաղվածության ընդլայնման և արտաքին եկամուտների ավելացման կարևոր ուղղություն։ Ուսումնասիրվում են ծառայությունների համաշխարհային շուկայի զարգացման հիմնական միտումները, միջազգային մրցակցության առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք որոշում են երկրների՝ համաշխարհային ծառայությունների շուկայում հաջողությամբ հանդես գալու կարողությունը։ Հայաստանի համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջության, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, տրանսպորտի, ֆինանսական, ապահովագրական, բիզնես և այլ ծառայությունների արտահանման հնարավորություններին։ Առկա տվյալները ցույց են տալիս, որ վերջին տարիներին Հայաստանի ծառայությունների արտահանման կառուցվածքում հատկապես նկատելի է ՏՀՏ ծառայությունների աճը, իսկ զբոսաշրջությունը շարունակում է մնալ կարևոր բաղադրիչ։

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում հայտնաբերված հին կնիքների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հին Արևելքի կնքագործության ընդհանուր համակարգի համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել կնիքների ձևավորման, գործածության և պատկերագրական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պարզել դրանց տեղն ու նշանակությունը հինարևելյան մշակույթների փոխկապակցված համակարգում։ Աշխատության մեջ կնիքները դիտարկվում են ոչ միայն որպես հնագիտական առարկաներ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի հասարակական, տնտեսական, վարչական և հոգևոր կյանքի կարևոր վկայություններ։ Ուսումնասիրվում են կնիքների պատրաստման նյութերը, ձևերը, չափերը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց մակերեսներին ներկայացված պատկերները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերագրությանը՝ մարդկանց, կենդանիների, առասպելական էակների, բույսերի, երկրաչափական զարդանախշերի, աստվածությունների և այլ խորհրդանշական մոտիվների ներկայացմանը։ Կնիքների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայկական լեռնաշխարհի և Հին Արևելքի այլ կենտրոնների միջև մշակութային փոխազդեցությունները, պատկերագրական ընդհանրություններն ու տեղական առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կնիքների գործառույթի ուսումնասիրությունը։ Դրանք կարող էին օգտագործվել սեփականության հաստատման, վարչական վերահսկողության, ապրանքների և փաստաթղթերի կնքման, ինչպես նաև անձի կամ հաստատության նույնականացման նպատակներով։ Այդ պատճառով կնիքներն արժեքավոր աղբյուր են հին հասարակությունների կառավարման, տնտեսական հարաբերությունների և սոցիալական կառուցվածքի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տարբեր ժամանակաշրջանների և հնագիտական կենտրոնների նյութերը՝ հնարավորություն տալով հետևելու կնքագործության տեխնիկայի և գեղարվեստական ձևերի զարգացմանը։ Կարևորվում է նաև տեղական և ներմուծված նմուշների տարբերակումը, ինչը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ տարածաշրջանի առևտրական, քաղաքական և մշակութային կապերի մասին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Հայկական լեռնաշխարհի նյութական մշակույթը դիտարկել Հին Արևելքի լայն պատմամշակութային գործընթացների շրջանակում և գնահատել դրա ինքնատիպ դերը հին կնքագործության զարգացման մեջ։ Կնիքների ուսումնասիրությունը միաժամանակ նպաստում է հին պատկերային մտածողության, խորհրդանշական համակարգերի և արվեստի ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, արվեստաբաններին, հինարևելյան մշակույթների մասնագետներին, թանգարանագետներին, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագիտությամբ և հին աշխարհի նյութական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։