Պատրաստի նյութեր

Ուսումնական ձեռնարկը նվիրված է շինարարական աշխատանքների համալիր մեքենայացման և ավտոմատացման տեսական հիմքերի, տեխնիկական միջոցների ու գործնական կիրառման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են շինարարական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, տարբեր տեսակի աշխատանքների կատարման համար կիրառվող մեքենաներն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց համատեղ և արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողային, բետոնային, մոնտաժային, բեռնման-բեռնաթափման և այլ շինարարական աշխատանքների մեքենայացմանը։ Քննարկվում են էքսկավատորների, բուլդոզերների, ամբարձիչների, բետոնախառնիչների, բետոնամղիչների և այլ մասնագիտացված սարքավորումների կառուցվածքային ու շահագործման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են մեքենաների արտադրողականության հաշվարկման, անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների ընտրության, մեքենայացված համալիրների ձևավորման և շինարարական գործընթացների ռացիոնալ կազմակերպման մեթոդները։ Ձեռնարկում կարող են ներկայացվել մեքենաների տեխնիկական բնութագրերի գնահատման, աշխատանքային ռեժիմների ընտրության, սարքավորումների փոխգործակցության և արտադրական հոսքերի համաժամեցման սկզբունքները։ Կարևորվում են շինարարական գործընթացների ավտոմատացման ժամանակակից մոտեցումները, կառավարման համակարգերի կիրառությունը, չափիչ և վերահսկիչ սարքերի նշանակությունը, ինչպես նաև մեքենաների աշխատանքի վերահսկման ու կարգավորման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շինարարական աշխատանքների որակի բարձրացմանը, ժամանակի և նյութական ռեսուրսների խնայողությանը, էներգաարդյունավետության բարելավմանը և ձեռքի աշխատանքի ծավալի կրճատմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն մեքենաների տեխնիկական սպասարկման, անվտանգության կանոնների պահպանման և սարքավորումների հուսալի շահագործման հարցերը։ Ձեռնարկը կարող է ներառել հաշվարկային օրինակներ, տեխնիկական սխեմաներ և մեքենայացված համալիրների ընտրության մեթոդական ցուցումներ՝ նպաստելով ուսանողների տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և ինժեներական խնդիրների լուծման գործնական հմտությունների զարգացմանը։ Այն նախատեսված է շինարարական մասնագիտությունների ուսանողների, դասախոսների, ինժեներների, տեխնոլոգների և շինարարական մեքենաների շահագործմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Ուսումնամեթոդական հրատարակությունը նախատեսված է նուրբ թաղանթների ֆիզիկայի և տեխնոլոգիայի դասընթացի շրջանակում լաբորատոր աշխատանքների կազմակերպման և իրականացման համար։ Այն ներկայացնում է նուրբ թաղանթների կառուցվածքի, ֆիզիկական հատկությունների, ստացման եղանակների և տեխնոլոգիական կիրառությունների ուսումնասիրության հիմնական տեսական ու գործնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թաղանթների հաստության, մակերևութային կառուցվածքի, օպտիկական, էլեկտրական և մեխանիկական հատկությունների հետազոտման մեթոդներին։ Լաբորատոր աշխատանքների կատարման ընթացքում ուսումնասիրվում են թաղանթների ձևավորման գործընթացները, նյութերի հատկությունների վրա ազդող գործոնները և ստացված նմուշների բնութագրերի գնահատման սկզբունքները։ Մեթոդական ցուցումները կարող են ներառել աշխատանքի նպատակի և տեսական հիմքերի ներկայացում, օգտագործվող սարքավորումների ու չափիչ գործիքների նկարագրություն, փորձի իրականացման հաջորդականություն, չափումների կատարման կարգ և արդյունքների մշակման եղանակներ։ Կարևորվում են փորձարարական տվյալների ճշգրտությունը, չափման սխալների գնահատումը, արդյունքների աղյուսակային ու գրաֆիկական ներկայացումը և տեսական հաշվարկների հետ համեմատությունը։ Դիտարկվում են նուրբ թաղանթների ստացման տարբեր տեխնոլոգիական եղանակներ, այդ թվում՝ վակուումային նստեցման և մակերևույթի վրա նյութի բարակ շերտերի ձևավորման սկզբունքները, եթե դրանք ընդգրկված են դասընթացի լաբորատոր ծրագրում։ Անդրադարձ է կատարվում փորձարարական սարքավորումների ճիշտ շահագործմանը, լաբորատոր անվտանգության կանոնների պահպանմանը և աշխատանքային միջավայրի պատշաճ կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը նպաստում է ուսանողների տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը, չափումների և փորձարարական հետազոտությունների կատարման հմտությունների զարգացմանը, ինչպես նաև ֆիզիկական երևույթների վերլուծության և գիտական եզրակացությունների ձևակերպման կարողությունների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի, նյութագիտության, էլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների ոլորտներում սովորող ուսանողների, դասախոսների և լաբորատոր մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական սեփականության կառավարման համակարգի տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, դրա վրա ազդող գործոնների ուսումնասիրությանը և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են պետական սեփականության տնտեսական էությունը, դրա դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև պետական գույքի և ակտիվների կառավարման տեսական ու մեթոդաբանական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականություն հանդիսացող գույքի, ձեռնարկությունների և այլ ակտիվների օգտագործման արդյունավետությանը, դրանց եկամտաբերությանը, պահպանման ծախսերին և պետական բյուջեի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են պետական սեփականության կառավարման կազմակերպական և իրավական առանձնահատկությունները, պետական մարմինների լիազորությունները, վերահսկողության մեխանիզմները և հաշվետվողականության ապահովման խնդիրները։ Դիտարկվում են տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ ակտիվների օգտագործման մակարդակը, ֆինանսական արդյունքները, շահութաբերությունը, ներդրումային հնարավորությունները և հանրային միջոցների օգտագործման նպատակահարմարությունը։ Կարևորվում են պետական գույքի հաշվառման, գնահատման, վարձակալության, մասնավորեցման և կառավարման այլ ձևերի տնտեսական հետևանքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի պետական սեփականության կառավարման համակարգում առկա կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի, մրցակցային միջավայրի և հանրային ֆինանսների կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձին, պետական ակտիվների կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին և դրանց կիրառելիությանը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Առանձնացվում են կառավարման թափանցիկության բարձրացման, ֆինանսական վերահսկողության ուժեղացման, ոչ արդյունավետ օգտագործվող ակտիվների բացահայտման և պետական ռեսուրսների առավել նպատակային բաշխման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև պետական սեփականության կառավարման տնտեսական և սոցիալական նպատակների հավասարակշռումը՝ հաշվի առնելով հանրային շահը, պետական ծառայությունների մատչելիությունը և երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթությունները։ Աշխատությունը կարող է ներառել պետական սեփականության կառավարման արդյունավետության գնահատման մեթոդական մոտեցումներ և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված կառավարման համակարգի բարելավմանը, պետական ակտիվների արժեքի պահպանմանը և տնտեսական արդյունքների բարձրացմանը։ Հետազոտությունը օգտակար է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներմուծվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա կատարելագործման հնարավորություններին և տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Քննարկվում են մաքսային արժեքի ձևավորման տնտեսական ու իրավական հիմքերը, գնահատման հիմնական մեթոդները, միջազգային առևտրի կարգավորման սկզբունքները և մաքսային վարչարարության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային արժեքի ճշգրիտ և թափանցիկ որոշման նշանակությանը՝ պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման և գործարար միջավայրի բարելավման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են մաքսային գնահատման ընթացքում առաջացող խնդիրները, այդ թվում՝ ապրանքների հայտարարագրված արժեքի արժանահավատության ստուգումը, փաստաթղթային վերահսկողությունը, գնահատման մեթոդների կիրառման դժվարությունները և տնտեսավարող սուբյեկտների ու մաքսային մարմինների միջև հնարավոր տարաձայնությունները։ Դիտարկվում են միջազգային մաքսային կանոնակարգերի, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության սկզբունքների և Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային կարգավորումների ազդեցությունները Հայաստանի մաքսային գնահատման համակարգի վրա։ Կարևորվում են մաքսային ընթացակարգերի պարզեցման, թվայնացման, ռիսկերի կառավարման և վարչարարական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել մաքսային արժեքի որոշման մեխանիզմների ազդեցությունները ներմուծման ծախսերի, ապրանքների մրցունակության, գնագոյացման, հարկային մուտքերի և արտաքին առևտրի զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մաքսային գնահատման գործընթացում կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման, տեղեկատվության հասանելիության և տնտեսավարողների իրավունքների պաշտպանության խնդիրներին։ Առանձնացվում են միջազգային փորձի ուսումնասիրության և դրա կիրառելիության գնահատման հնարավորությունները Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններում։ Կարևորվում է արդյունավետ մաքսային քաղաքականության դերը ներդրումային միջավայրի բարելավման, արտաքին առևտրի խթանման և տնտեսական հարաբերությունների կայուն զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է ներառել մաքսային արժեքի որոշման գործող մեխանիզմների կատարելագործման առաջարկություններ՝ ուղղված գնահատման օբյեկտիվության բարձրացմանը, վարչարարական ծախսերի կրճատմանը և պետական ու մասնավոր հատվածների շահերի հավասարակշռմանը։ Հետազոտությունը օգտակար է տնտեսագետների, մաքսային գործի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, արտաքին առևտրով զբաղվող կազմակերպությունների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի Հանրապետության տարածքում հանդիպող միջատակեր կաթնասունների տեսակային կազմի, տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են միջատակերների կարգին ավանդաբար դասվող կենդանիների, մասնավորապես ոզնիների, խլուրդների և սրնչակների տեսակաբանական բնութագրերը, արտաքին կառուցվածքը, կենսակերպը և բնական միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի լեռնային, անտառային, մարգագետնային և այլ բնական էկոհամակարգերում այդ կենդանիների տարածվածությանը, բնակության պայմաններին և աշխարհագրական բաշխմանը։ Ուսումնասիրվում են տեսակների կենսամիջավայրային նախասիրությունները, սննդառության առանձնահատկությունները, բազմացման կենսաբանությունը, սեզոնային ակտիվությունը և վարքագծային հարմարվողականությունները։ Դիտարկվում են միջատակեր կաթնասունների դերը բնական էկոհամակարգերում, անողնաշարավոր կենդանիների քանակության կարգավորման գործընթացներում և սննդային շղթաների պահպանման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել կենդանիների հայտնաբերման, հավաքագրման, տեսակային նույնականացման և տարածվածության գնահատման դաշտային ու լաբորատոր մեթոդները։ Կարևորվում են տեսակների ձևաբանական տարբերությունները, դրանց դասակարգման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի կենդանական աշխարհի այլ ներկայացուցիչների հետ ունեցած էկոլոգիական կապերը։ Անդրադարձ է կատարվում բնական միջավայրի փոփոխությունների, անտառահատումների, հողօգտագործման և մարդու տնտեսական գործունեության հնարավոր ազդեցություններին միջատակերների բնակավայրերի ու պոպուլյացիաների վրա։ Առանձնացվում են հազվադեպ հանդիպող և պահպանության կարիք ունեցող տեսակների ուսումնասիրության, դրանց կենսամիջավայրերի պաշտպանության և կենսաբազմազանության պահպանման խնդիրները։ Կարևորվում է տարածաշրջանի կենդանական աշխարհի վերաբերյալ գիտական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և համեմատական վերլուծության նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Արցախի կաթնասունների ֆաունայի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը, տեսակների տարածման օրինաչափությունների բացահայտմանը և բնապահպանական հետազոտությունների զարգացմանը։ Այն օգտակար է կենդանաբանների, թերիոլոգների, էկոլոգների, բնապահպանների, կենսաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է դիսկրետ մաթեմատիկական մոդելներում մասնակի բնութագրմամբ սահմանվող կառուցվածքների գոյության, կառուցման և նկարագրման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են դիսկրետ համակարգերի մաթեմատիկական ներկայացման սկզբունքները, կառուցվածքների սահմանման եղանակները և այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ ամբողջական տեղեկատվության հիման վրա հնարավոր է որոշել համապատասխան մաթեմատիկական օբյեկտների գոյությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնակի բնութագրերի միջոցով տրված կառուցվածքների հատկությունների բացահայտմանը, դրանց ամբողջականացման հնարավորություններին և առաջադրված սահմանափակումների համատեղելիության ստուգմանը։ Ուսումնասիրվում են կառուցվածքների գոյության անհրաժեշտ և բավարար պայմանների ձևակերպման, կառուցողական ապացույցների մշակման և հնարավոր լուծումների դասակարգման մեթոդները։ Դիտարկվում են վերջավոր բազմությունների, հարաբերությունների, կոմբինատոր կառուցվածքների և այլ դիսկրետ օբյեկտների ներկայացման ու վերլուծության մոտեցումները։ Կարևորվում են մաթեմատիկական կառուցվածքների միարժեքության, համարժեքության, իզոմորֆիզմի և տարբեր բնութագրերի միջև կապերի ուսումնասիրության հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դիսկրետ մաթեմատիկայի, մաթեմատիկական տրամաբանության, կոմբինատորիկայի և ալգորիթմների տեսության մեթոդներ՝ մասնակի տվյալներով սահմանվող օբյեկտների կառուցման արդյունավետ ընթացակարգեր մշակելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում կառուցվածքների հնարավոր տարբերակների որոշմանը, դրանց հատկությունների ձևական նկարագրմանը և կառուցման ալգորիթմների հաշվարկային բարդության գնահատմանը։ Առանձնացվում են այն իրավիճակները, երբ տրված մասնակի բնութագրերը թույլ են տալիս կառուցել մի քանի տարբեր մաթեմատիկական օբյեկտներ, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում լուծումը բացակայում է կամ որոշվում է միարժեքորեն։ Կարևորվում է տեսական արդյունքների կիրառելիությունը տեղեկատվության ոչ ամբողջականության պայմաններում մոդելավորման, տվյալների կառուցվածքային ներկայացման և ալգորիթմական խնդիրների լուծման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել դիսկրետ կառուցվածքների տեսության զարգացմանը, մասնակի տեղեկատվությամբ սահմանվող մաթեմատիկական օբյեկտների հետազոտման մեթոդների կատարելագործմանը և կառուցողական մոտեցումների ընդլայնմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև տեսական ինֆորմատիկայի, ձևական համակարգերի և հաշվարկային մաթեմատիկայի համար։ Այն օգտակար է մաթեմատիկոսների, տրամաբանների, ալգորիթմների տեսության մասնագետների, համակարգչային գիտությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անգլիացի նշանավոր դրամատուրգ և բանաստեղծ Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների ուսումնասիրությանը՝ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրական և մշակութային կյանքի համատեքստում։ Քննարկվում են շեքսպիրյան գրական ժառանգության հայերեն թարգմանության պատմական նախադրյալները, թարգմանական ավանդույթների զարգացումը և դրանց նշանակությունը հայ գրականության ու թատերական արվեստի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ողբերգությունների, կատակերգությունների, պատմական դրամաների և բանաստեղծական ստեղծագործությունների հայերեն փոխադրությունների լեզվաոճական, գեղարվեստական և իմաստաբանական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բնագրի և թարգմանության փոխհարաբերությունները, հեղինակային մտքի փոխանցման ճշգրտությունը, կերպարների խոսքի անհատականացումը և դրամատիկական երկխոսությունների կառուցվածքի պահպանման խնդիրները։ Դիտարկվում են բանաստեղծական չափի, ռիթմի, հանգավորման, պատկերավոր արտահայտությունների, փոխաբերությունների և բառախաղերի վերարտադրման դժվարությունները հայերենում։ Կարևորվում են թարգմանիչների անհատական ոճերը, լեզվական ընտրությունները, գեղարվեստական մեկնաբանությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված թարգմանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել միևնույն ստեղծագործության տարբեր հայերեն թարգմանությունները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և գեղարվեստական արժեքները։ Անդրադարձ է կատարվում շեքսպիրյան ստեղծագործությունների թարգմանության վրա ժամանակաշրջանի գրական, լեզվական և մշակութային միջավայրի ազդեցությանը, ինչպես նաև հայերեն գրական լեզվի արտահայտչական հնարավորությունների կիրառմանը։ Առանձնացվում են ազգային մշակութային առանձնահատկությունների փոխանցման, պատմական իրողությունների մեկնաբանության և օտարալեզու գրական տեքստի հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու խնդիրները։ Կարևորվում է նաև հայ թատրոնի և թարգմանական գրականության փոխազդեցությունը, բեմական խոսքի առանձնահատկությունները և դրամատիկական տեքստերի թարգմանությունների կիրառությունը թատերական ներկայացումներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրությանը, գեղարվեստական թարգմանության տեսության զարգացմանը և շեքսպիրյան ժառանգության հայկական ընկալման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև անգլերեն և հայերեն գրական ավանդույթների փոխազդեցության, միջմշակութային հաղորդակցության և համեմատական գրականագիտության համար։ Այն օգտակար է գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլերենի և հայերենի մասնագետների, թատերագետների, բանասերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Սովետական Միության կոմունիստական կուսակցության 24-րդ համագումարի որոշումների, քաղաքական ծրագրերի և գաղափարական դրույթների լայն հասարակական շրջանակներում տարածման ու լուսաբանման կազմակերպմանը։ Քննարկվում են 1971 թվականին կայացած համագումարի հիմնական քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ուղղությունները, դրանց ներկայացման ձևերը և խորհրդային հասարակության տարբեր խմբերին համապատասխան տեղեկատվություն փոխանցելու մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կուսակցական որոշումների հանրայնացման, քաղաքական լուսավորության կազմակերպման և գաղափարախոսական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հարցերին։ Դիտարկվում են մշակութային և կրթական հաստատությունների, գրադարանների, ակումբների, հասարակական կազմակերպությունների ու զանգվածային լրատվության միջոցների դերը համագումարի նյութերի տարածման գործընթացում։ Հրատարակությունը կարող է ներկայացնել թեմատիկ զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցողական քննարկումների, գրքային ցուցահանդեսների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման մեթոդական մոտեցումներ։ Կարևորվում են խորհրդային տնտեսական զարգացման հնգամյա ծրագրի, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության առաջադրանքների, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և բնակչության սոցիալական պայմանների բարելավման վերաբերյալ համագումարի դրույթների լուսաբանման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական քարոզչության կազմակերպման, գաղափարական նյութերի մատչելի ներկայացման և տարբեր մասնագիտական ու սոցիալական խմբերի հետ տարվող բացատրական աշխատանքների մեթոդներին։ Առանձնացվում են կուսակցական կազմակերպությունների և մշակութային հաստատությունների համագործակցության հնարավորությունները, ինչպես նաև տեղեկատվական նյութերի ընտրության, համակարգման և տարածման սկզբունքները։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական հաղորդակցության, հասարակական դաստիարակության և գաղափարախոսական վերահսկողության բնորոշ մոտեցումները։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին կուսակցական համագումարների որոշումները ներկայացվում հանրությանը և ինչ դեր էին կատարում կրթական ու մշակութային հաստատությունները պետական գաղափարախոսության տարածման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել խորհրդային քաղաքական մշակույթի, քարոզչության պատմության, գրադարանային և մշակութային-լուսավորական գործունեության ուսումնասիրության նպատակներով։ Այն օգտակար է պատմաբանների, քաղաքագետների, մշակութաբանների, գրադարանագիտության մասնագետների և խորհրդային հասարակության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերեն ձեռագրերի կազմերի և դրանց վրա պահպանված արձանագրություն-հիշատակարանների պատմական, մշակութային ու արվեստագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայկական ձեռագրական գրքի կազմարվեստի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, կազմերի պատրաստման նյութերը, տեխնիկական եղանակները, զարդարվեստի տարրերը և դրանց նշանակությունը ձեռագրերի պահպանության ու գեղարվեստական ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաշվե, փայտե և մետաղական բաղադրիչներով կազմերի կառուցվածքին, դրանց հարդարանքին, պատկերագրական մոտիվներին և տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ ոճական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ձեռագրերի կազմերին առնչվող արձանագրություններն ու հիշատակարանները՝ որպես գրքի ստեղծման, նորոգման, նվիրատվության և հետագա պահպանության պատմությունը լուսաբանող սկզբնաղբյուրներ։ Դիտարկվում են գրիչների, կազմարարների, պատվիրատուների, նվիրատուների և ձեռագրերի սեփականատերերի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև դրանց միջոցով բացահայտվող պատմական ու հասարակական հարաբերությունները։ Կարևորվում են արձանագրությունների լեզվական առանձնահատկությունները, թվագրության եղանակները, անձնանուններն ու տեղանունները, որոնք կարող են նպաստել առանձին ձեռագրերի ծագման վայրի, ժամանակի և պատմական անցած ուղու ճշգրտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ձեռագրագիտական, հնագրագիտական, վիմագրագիտական, արվեստաբանական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական կազմարվեստի տեղական ավանդույթներին, տարբեր գրչության կենտրոնների գեղարվեստական առանձնահատկություններին և միջնադարյան գրքարվեստի այլ բնագավառների հետ ունեցած կապերին։ Առանձնացվում են կազմերի և հիշատակարանների ուսումնասիրության նշանակությունը ձեռագրերի նույնականացման, թվագրման, մշակութային արժեքի գնահատման և պատմական տեղեկությունների վերականգնման համար։ Կարևորվում են նաև ձեռագրերի պահպանության, վերականգնման և նյութական ժառանգության ուսումնասիրության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայկական միջնադարյան գրքարվեստի, կազմարարական արհեստի և ձեռագրական մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն օգտակար է հայագետների, ձեռագրագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, հնագրագետների, վերականգնող մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, զարգացման և փոխակերպման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական համակարգի եվրոպականացման համատեքստում։ Քննարկվում են եվրոպականացման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա ազդեցությունը պետական կառավարման համակարգի, ժողովրդավարական ինստիտուտների և քաղաքական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի քաղաքական համակարգի ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին, սահմանադրական բարեփոխումներին, իշխանության ճյուղերի փոխհարաբերություններին և պետական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքական կուսակցությունների, խորհրդարանի, գործադիր իշխանության, դատական համակարգի և քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների դերը ժողովրդավարական կառավարման սկզբունքների ամրապնդման գործում։ Դիտարկվում են եվրոպական քաղաքական և իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային օրենսդրության, հանրային կառավարման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և քաղաքական մասնակցության մեխանիզմների վրա։ Կարևորվում են Հայաստանի և եվրոպական կառույցների համագործակցության շրջանակներում իրականացվող ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները, քաղաքական երկխոսության զարգացումը և կառավարման միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել քաղաքական ինստիտուտների փոխակերպման պատմական փուլերը, դրանց զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև եվրոպական ինտեգրման գործընթացների հետ առնչվող քաղաքական փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ժողովրդավարական հաշվետվողականության, իշխանության թափանցիկության, իրավունքի գերակայության, ընտրական գործընթացների և քաղաքական մրցակցության զարգացման հիմնախնդիրներին։ Առանձնացվում են եվրոպականացման գործընթացում ազգային քաղաքական ավանդույթների, հասարակական արժեքների, ինստիտուցիոնալ դիմադրության և քաղաքական մշակույթի առանձնահատկությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև եվրոպականացման և քաղաքական արդիականացման հասկացությունների փոխհարաբերությունը, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև եվրոպական չափանիշների տեղայնացման հնարավորությունները Հայաստանի քաղաքական միջավայրում։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել քաղաքական ինստիտուտների զարգացման համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով բարեփոխումների իրականացման հնարավորությունները, սահմանափակումները և դրանց ազդեցությունը քաղաքական համակարգի գործունեության վրա։ Հետազոտությունը նպաստում է Հայաստանի քաղաքական զարգացման գործընթացների, եվրոպական կառավարման մոդելների ազդեցության և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների օրինաչափությունների գիտական ուսումնասիրությանը։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հանրային կառավարման հետազոտողների, իրավաբանների, քաղաքական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սպառողների իրավունքների պաշտպանության տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բանկային ծառայությունների ոլորտի օրինակով։ Քննարկվում են ֆինանսական ծառայությունների սպառողների իրավունքների պաշտպանության տեսական և գործնական հիմքերը, բանկերի ու հաճախորդների միջև ձևավորվող տնտեսական հարաբերությունները և դրանց կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային ծառայությունների մատուցման թափանցիկությանը, պայմանագրային հարաբերությունների արդարությանը, տեղեկատվության հասանելիությանը և սպառողների ֆինանսական շահերի պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են վարկային, ավանդային, վճարահաշվարկային և այլ բանկային ծառայություններից օգտվելու ընթացքում առաջացող տնտեսական ռիսկերը, դրանց գնահատման հնարավորությունները և սպառողների իրավունքների խախտմանը նպաստող գործոնները։ Դիտարկվում են բանկային ծառայությունների գների, տոկոսադրույքների, միջնորդավճարների, պայմանագրային պարտավորությունների և ֆինանսական տեղեկատվության ներկայացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են բանկերի և սպառողների միջև տեղեկատվական անհամաչափության նվազեցման, ֆինանսական գրագիտության բարձրացման և պատասխանատու վարկավորման սկզբունքների կիրառման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի բանկային համակարգում սպառողների իրավունքների պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, վերահսկողական մարմինների գործառույթները և ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ կիրառվող պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կարգավորիչ դերին, ֆինանսական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտին և սպառողների բողոքների քննության ու վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Առանձնացվում են բանկային ծառայությունների որակի գնահատման, հաճախորդների վստահության ամրապնդման, ֆինանսական ներառականության ապահովման և մրցակցային միջավայրի զարգացման խնդիրները։ Դիտարկվում են նաև թվային բանկային ծառայությունների տարածման պայմաններում սպառողների իրավունքների պաշտպանության, անձնական տվյալների անվտանգության և էլեկտրոնային գործարքների հուսալիության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ ֆինանսական ծառայությունների սպառողների պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումները Հայաստանի բանկային համակարգում կիրառելու հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բանկային ծառայությունների սպառողների պաշտպանության տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործմանը, ֆինանսական շուկայի թափանցիկության բարձրացմանը և բանկերի ու հաճախորդների միջև հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ֆինանսական կարգավորման, բանկային ծառայությունների որակի բարելավման և սպառողների շահերի պաշտպանության քաղաքականության մշակման համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, իրավաբանների, ֆինանսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ապակե-բյուրեղական տակդիրների վրա ձևավորված պղինձ-ինդիում-գալիում-սելենիդային (CIGS) բարակթաղանթային արևային էլեմենտների կառուցվածքային, ֆիզիկական և ֆոտոէլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կիսահաղորդչային արևային էլեմենտների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, արևային ճառագայթման էներգիան էլեկտրական էներգիայի փոխակերպելու մեխանիզմները և բարակթաղանթային ֆոտովոլտային տեխնոլոգիաների զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապակե-բյուրեղական տակդիրների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, դրանց ջերմային կայունությանը, մակերևույթի կառուցվածքին և կիսահաղորդչային շերտերի ձևավորման գործընթացների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են CIGS կլանիչ շերտերի բյուրեղային կառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը, մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները և էլեկտրոնային հատկությունները։ Դիտարկվում են բարակ թաղանթների ստացման տեխնոլոգիական պայմանները, շերտերի հաստության և համասեռության նշանակությունը, ինչպես նաև տակդիրի և կիսահաղորդչային նյութի միջև փոխազդեցության հնարավոր ազդեցությունները արևային էլեմենտի արդյունավետության վրա։ Կարևորվում են լույսի կլանման, լիցքակիրների առաջացման և տեղափոխման, էլեկտրոն-խոռոչային զույգերի վերամիավորման ու էլեկտրական կորուստների հետ կապված գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության, էլեկտրոնային մանրադիտակման, օպտիկական սպեկտրոսկոպիայի և էլեկտրական բնութագրերի չափման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում արևային էլեմենտների վոլտ-ամպերային բնութագրերին, բաց շղթայի լարմանը, կարճ միացման հոսանքին, լրացման գործակցին և էներգիայի փոխակերպման արդյունավետությանը։ Առանձնացվում են տակդիրի նյութի ընտրության, միջերեսային արատների նվազեցման, կիսահաղորդչային շերտերի որակի բարելավման և սարքերի երկարաժամկետ կայունության ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև նյութերի տեխնոլոգիական մշակման, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման և արևային էլեմենտների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բարակթաղանթային ֆոտովոլտային սարքերի կառուցվածքի և հատկությունների փոխկապակցվածության բացահայտմանը, նոր տակդիրային նյութերի կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը և արևային էներգետիկայի համար արդյունավետ կիսահաղորդչային կառուցվածքների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ վերականգնվող էներգետիկայի, նյութագիտության, կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի և ֆոտովոլտային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Այն օգտակար է ֆիզիկոսների, նյութագետների, կիսահաղորդչային սարքերի մասնագետների, էներգետիկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պահուստների և արժութային փոխարժեքի կառավարման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մակրոտնտեսական կայունության, դրամավարկային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական հավասարակշռության ապահովման համատեքստում։ Քննարկվում են միջազգային պահուստների տնտեսական նշանակությունը, դրանց ձևավորման աղբյուրները, կառուցվածքը և դերը երկրի ֆինանսական անվտանգության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտարժութային պահուստների, դրամական ոսկու և միջազգային պահուստային այլ ակտիվների կառավարման սկզբունքներին, դրանց իրացվելիության, անվտանգության և եկամտաբերության միջև հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրվում են արժութային փոխարժեքի ձևավորման հիմնական գործոնները, արտարժույթի առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցությունը գնաճի, արտաքին առևտրի, ներդրումային հոսքերի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի գործառույթները միջազգային պահուստների կառավարման, արժութային շուկայի վերահսկման և դրամավարկային քաղաքականության իրականացման գործընթացներում։ Կարևորվում են փոխարժեքային տարբեր ռեժիմների առանձնահատկությունները, արժութային միջամտությունների կիրառման նպատակները և դրանց հնարավոր ազդեցությունները ֆինանսական շուկայի կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի միջազգային պահուստների ծավալների և կառուցվածքի փոփոխությունները, ազգային արժույթի փոխարժեքի տատանումները, վճարային հաշվեկշռի ցուցանիշները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պահուստների բավարարության գնահատման մեթոդներին, արտաքին պարտավորությունների սպասարկման հնարավորություններին և տնտեսական ցնցումների պայմաններում ֆինանսական դիմակայունության ապահովմանը։ Առանձնացվում են արժութային ռիսկերի կառավարման, պահուստային ակտիվների արդյունավետ տեղաբաշխման, ֆինանսական շուկաների անկայունության և արտաքին տնտեսական կախվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ պահուստների կառավարման և փոխարժեքային քաղաքականության տարբեր մոտեցումների համեմատական վերլուծության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի միջազգային պահուստների կառավարման արդյունավետության գնահատմանը, արժութային քաղաքականության կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման մեխանիզմների զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դրամավարկային քաղաքականության մշակման, ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և արտաքին տնտեսական կայունության ռազմավարական պլանավորման գործընթացներում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, մակրոտնտեսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտամեթոդական հանդեսի 2016 թվականի երկրորդ համարը նվիրված է գրադարանագիտության, գրքագիտության, մշակութային ժառանգության պահպանության և գրադարանային գործունեության զարգացման հիմնախնդիրներին։ Հրատարակության մեջ ներկայացված են գիտական հոդվածներ, մասնագիտական ուսումնասիրություններ և հաղորդումներ, որոնք լուսաբանում են Հայաստանի գրադարանային համակարգի գործունեության տարբեր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուհական գրադարանների աշխատանքին, դրանց գործունեության համեմատական վերլուծությանը, տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպմանը և գրադարանային կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննարկվում են Հայաստանի ազգային գրադարանի դերը հայ գրավոր մշակույթի պահպանման գործում, հայերեն տպագիր Աստվածաշնչի պատմամշակութային նշանակությունը և ազգային տպագիր ժառանգության հանրահռչակման խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են հայկական գրքի պահպանության, ներկայացման և հանրային հասանելիության ապահովման մեթոդները, ինչպես նաև գրադարանների մասնակցությունը մշակութային արժեքների փոխանցման գործընթացին։ Անդրադարձ է կատարվում մարզային գրադարանների կառավարման կատարելագործմանը, կազմակերպական գործունեության արդյունավետությանը և մասնագիտական աշխատանքի զարգացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են գրադարանային վիճակագրության և վերլուծության կիրառությունը, գրադարանային ծառայությունների գնահատումը և տեղեկատվական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Հանդեսում տեղ են գտել նաև գրադարանային գիտաժողովներին, մասնագիտական համագործակցությանը և գրադարանային ոլորտի տեսական ու գործնական հարցերին առնչվող նյութեր։ Հրատարակությունը նպաստում է գրադարանային մասնագիտական փորձի փոխանակմանը, գիտական հետազոտությունների տարածմանը և գրադարանների դերի արժևորմանը կրթական ու մշակութային կյանքում։ Այն կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման պատմության, գրքագիտական ուսումնասիրությունների և մշակութային ժառանգության պահպանության գործընթացների հետազոտման համար։ Հանդեսն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գրքագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար: