Ready-made Materials

Ջրային ռեսուրսների կառավարման, ձկնաբուծության և բնապահպանական ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական ջրավազաններում ձկնարդյունաբերության նպատակով օգտագործվող ջրի մաքրման և շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կիրառման տեխնոլոգիական ու բնապահպանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձկնաբուծական տնտեսությունների ջրօգտագործման առանձնահատկությունները, ջրի որակին ներկայացվող պահանջները և ջրային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական ցուցանիշների նշանակությունը ձկների բնականոն կենսագործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներին, օրգանական մնացորդների, կերային նյութերի և ձկների կենսագործունեության արդյունքում առաջացող նյութափոխանակային արգասիքների հեռացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են ջրի մեխանիկական, կենսաբանական և ֆիզիկաքիմիական մաքրման մեթոդները, դրանց կիրառման պայմաններն ու արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կառուցվածքը, ֆիլտրման սարքավորումների, կենսաֆիլտրերի, օդավորման և թթվածնով հարստացման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ջրի ջերմաստիճանի, լուծված թթվածնի, թթվայնության, ամոնիակի և ազոտային միացությունների պարունակության վերահսկման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրի բազմակի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությանը, էներգածախսերի նվազեցման հնարավորություններին և արտադրական գործընթացների տեխնիկական հուսալիության ապահովմանը։ Կարևորվում է ջրամաքրման համակարգերի ճիշտ նախագծումը՝ ձկների առողջության պահպանման, արտադրողականության բարձրացման և շրջակա միջավայր արտանետվող աղտոտիչների քանակի կրճատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրմանը, ձկնաբուծական տնտեսությունների կայուն զարգացմանը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ձկնաբուծության, ջրամաքրման տեխնոլոգիաների, ջրային տնտեսության, բնապահպանական ճարտարագիտության և արդյունաբերական ջրամատակարարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական, հանրային ֆինանսների և պետական տնտեսական կարգավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հարկային քաղաքականության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի օրինակով։ Քննության են առնվում հարկերի տնտեսական էությունը, հիմնական գործառույթները, հարկման սկզբունքները և դրանց նշանակությունը պետական ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման ու տնտեսական գործընթացների կարգավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության նպատակներին, հարկային համակարգի կառուցվածքին և հարկման մեխանիզմների ազդեցությանը տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության ու ձեռնարկատիրական գործունեության վրա։ Վերլուծվում են հարկային բեռի ձևավորման և բաշխման առանձնահատկությունները, ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հարկային եկամուտների և տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են հարկային արդյունավետության, սոցիալական արդարության, հարկային չեզոքության և հարկ վճարողների տնտեսական շահերի հավասարակշռման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության զարգացման առանձնահատկությունները, հարկային վարչարարության կազմակերպումը, հարկային արտոնությունների կիրառման հնարավորությունները և դրանց տնտեսական հետևանքները։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային քաղաքականության ու բյուջետային քաղաքականության փոխհարաբերություններին, պետական եկամուտների կայունության ապահովմանը և հարկաբյուջետային կարգավորման գործիքների արդյունավետությանը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի տնտեսական պայմաններին համապատասխան հարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հարկային քաղաքականության տնտեսագիտական հիմնավորման, հարկային համակարգի արդյունավետության գնահատման և պետական ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, հարկային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսական քաղաքականության, պետական կառավարման և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական, ձեռնարկատիրության կառավարման և մասնագիտական կրթության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդատվական ծառայությունների և վերապատրաստման ծրագրերի դերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության զարգացման տեսական հիմքերը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները և կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման վրա մասնագիտական գիտելիքների ու կառավարչական հմտությունների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բիզնես խորհրդատվության հիմնական ուղղություններին, կառավարման, ֆինանսական պլանավորման, շուկայավարման, ռազմավարական զարգացման և կազմակերպական գործընթացների կատարելագործման ոլորտներում դրա կիրառման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ձեռնարկատերերի վերապատրաստման, շարունակական կրթության, գործնական հմտությունների զարգացման և նորարարական մտածողության ձևավորման մեխանիզմները։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների մասնագիտական աջակցության կարիքները, խորհրդատվական ծառայությունների հասանելիության խնդիրները և կրթական ծրագրերի համապատասխանությունը գործարար միջավայրի պահանջներին։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանում գործող ձեռնարկատիրության աջակցության կառույցների, մասնագիտական ուսուցման կենտրոնների և խորհրդատվական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության ծրագրերի, միջազգային համագործակցության, գործարար ցանցերի և փորձի փոխանակման նշանակությանը ձեռնարկատիրական կարողությունների զարգացման գործում։ Կարևորվում է խորհրդատվության և վերապատրաստման արդյունավետության գնահատումը՝ կազմակերպությունների արտադրողականության, կառավարման որակի, ֆինանսական կայունության և շուկայական դիրքերի բարելավման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ձեռնարկատիրության աջակցության համակարգի կատարելագործման, մասնագիտական զարգացման ծրագրերի նպատակային կազմակերպման և գործարար միջավայրի զարգացման հնարավորությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, մասնագիտական կրթության, կազմակերպական զարգացման և Հայաստանի փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական, տարիքային հոգեբանության և մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դեռահասների տեսական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հանրահաշվական խնդիրները տարբեր եղանակներով լուծելու գործընթացում։ Քննության են առնվում դեռահասության տարիքում մտածողության զարգացման հոգեբանական օրինաչափությունները, վերացական դատողությունների ձևավորման պայմանները և մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացման ճանաչողական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրահաշվական խնդիրների լուծման այլընտրանքային եղանակների կիրառմանը, դրանց համեմատությանը և սովորողների տրամաբանական ու վերլուծական կարողությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են խնդիրների լուծման ընթացքում ընդհանրացման, վերացարկման, համեմատության, դասակարգման և պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման մտավոր գործողությունները։ Քննարկվում են հանրահաշվական արտահայտությունների ձևափոխման, հավասարումների և անհավասարումների լուծման, ինչպես նաև մաթեմատիկական օրինաչափությունների հիմնավորման տարբեր մեթոդների ուսուցողական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների, ինքնուրույն աշխատանքի և խմբային քննարկումների կիրառման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների անհատական ճանաչողական առանձնահատկություններին, մաթեմատիկական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և լուծման եղանակների գիտակցված ընտրության կարողության զարգացմանը։ Կարևորվում է ուսուցչի դերը տարբեր լուծումների համեմատական վերլուծության կազմակերպման, սովորողների դատողությունների հիմնավորման և ինքնուրույն եզրահանգումների խրախուսման գործում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հանրահաշվի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործմանը, սովորողների տեսական մտածողության զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը և մաթեմատիկական կրթության որակի բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթական հոգեբանների և մաթեմատիկական կրթության մեթոդաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Պատմագիտական, քաղաքական պատմության և աղբյուրագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1988–1991 թվականներին Արցախյան հիմնահարցի վերաբերյալ Խորհրդային Միության կուսակցական և պետական մարմինների ընդունած որոշումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Արցախյան շարժման ծավալման պատմական նախադրյալները, Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի շուրջ ձևավորված քաղաքական իրավիճակը և խորհրդային իշխանության կենտրոնական մարմինների արձագանքը տարածաշրջանում տեղի ունեցող զարգացումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԽՄԿԿ կենտրոնական ղեկավարության, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի, կառավարության և այլ իրավասու կառույցների որոշումներին, պաշտոնական հայտարարություններին ու իրավական ակտերին։ Վերլուծվում են այդ փաստաթղթերի ընդունման քաղաքական և իրավական հանգամանքները, դրանց բովանդակությունը և հնարավոր ազդեցությունը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների ու Լեռնային Ղարաբաղի կառավարման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են միութենական և հանրապետական իշխանությունների լիազորությունների հարաբերակցությունը, տարածքային ու ազգային հարցերի կարգավորման խորհրդային մոտեցումները և սահմանադրաիրավական հակասությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պաշտոնական արձանագրությունները, կուսակցական փաստաթղթերը, պետական որոշումները, ժամանակի մամուլի հրապարակումները և պատմական այլ սկզբնաղբյուրներ։ Անդրադարձ է կատարվում 1988–1991 թվականների քաղաքական զարգացումների ժամանակագրությանը, խորհրդային կառավարման համակարգի ճգնաժամին և ԽՍՀՄ փլուզման նախօրեին Արցախյան հիմնահարցի շուրջ ձևավորված իրավիճակին։ Կարևորվում է կուսակցական-պետական որոշումների համեմատական և աղբյուրագիտական քննությունը՝ դրանց իրավական հիմքերը, քաղաքական նպատակները և գործնական հետևանքները պատմական համատեքստում գնահատելու համար։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Արցախյան հիմնահարցի պատմության փաստագրական ուսումնասիրությանը և խորհրդային ազգային քաղաքականության առանձնահատկությունների առավել ամբողջական լուսաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի և ԽՍՀՄ պատմության, քաղաքական գիտության, միջազգային հարաբերությունների, իրավագիտության և պատմական աղբյուրագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական, բառագիտության և համակարգչային լեզվաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարի համակարգչային շտեմարանում բառամիավորների նկարագրության սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և տեղեկատվական ներկայացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայերենի բառային համակարգի կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները, բառամիավորների դասակարգման չափանիշները և դրանց լեզվաբանական բնութագրերի համակարգված ներկայացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի իմաստային, քերականական, ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական հատկանիշների նկարագրությանը, ինչպես նաև բառային միավորների միջև գոյություն ունեցող իմաստային ու կառուցվածքային կապերի արտացոլմանը։ Վերլուծվում են բառապաշարի թվայնացման, բառային տվյալների հավաքագրման, մշակման, դասակարգման և պահպանման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են բառային գրառումների միասնական կառուցվածքի մշակման, բառերի բազմիմաստության, հոմանիշության, հականիշության, համանունության և դարձվածային կապակցությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բառարանագիտական ավանդական սկզբունքների և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համադրման հնարավորությունները, ինչպես նաև լեզվական տվյալների որոնման ու ավտոմատ մշակման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում բառամիավորների ձևաբանական տարբերակների, բառաստեղծական կապերի, գործածության հաճախականության և համատեքստային առանձնահատկությունների նկարագրության խնդիրներին։ Կարևորվում է համակարգչային շտեմարանի կառուցվածքային միասնականության, տվյալների ճշգրտության և լեզվաբանական տեղեկատվության փոխկապակցվածության ապահովումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հայերենի էլեկտրոնային բառարանների, լեզվական կորպուսների, ավտոմատ վերլուծության համակարգերի և բնական լեզվի մշակման տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի բառագիտության, բառարանագիտության, համակարգչային լեզվաբանության, լեզվական տվյալների մշակման և թվային հումանիտար գիտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական, հանրային ֆինանսների և հարկային քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային համակարգի տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության սկզբունքների համադրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարկային քաղաքականության տեսական հիմքերը, պետական եկամուտների ձևավորման մեխանիզմները և հարկման ազդեցությունը տնտեսական զարգացման ու հասարակության տարբեր խմբերի բարեկեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային արդյունավետության և արդարության հասկացություններին, դրանց գնահատման չափանիշներին և փոխադարձ կապերին։ Վերլուծվում են հարկային բեռի բաշխման առանձնահատկությունները, ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, հարկման առաջադիմականության հնարավորությունները և եկամուտների վերաբաշխման մեխանիզմները։ Քննարկվում են հորիզոնական և ուղղահայաց հարկային արդարության սկզբունքները, հարկ վճարողների հավասար վերաբերմունքի ապահովումը և տարբեր եկամտային խմբերի հարկային պարտավորությունների համաչափության խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի հարկային օրենսդրության առանձնահատկությունները, հարկային արտոնությունների տնտեսական ու սոցիալական հետևանքները և հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային քաղաքականության ազդեցությանը ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, զբաղվածության և տնտեսական անհավասարության վրա։ Կարևորվում է միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հարկային համակարգի արդյունավետության և սոցիալական արդարության միջև հնարավոր հակասությունների ու փոխզիջումների բացահայտման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հարկային քաղաքականության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումների կատարելագործմանը և տնտեսական ու սոցիալական նպատակների հավասարակշռված համադրման հնարավորությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, հարկային քաղաքականության, պետական կառավարման, սոցիալական տնտեսագիտության և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քիմիական տեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության և կաշվի արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խիտոզանի և նրա ածանցյալների հատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բնական կաշվի մշակման տեխնոլոգիական գործընթացներում դրանց կիրառման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում խիտոզանի քիմիական կառուցվածքը, ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները, կենսաբանական ծագումը և տարբեր քիմիական ձևափոխությունների միջոցով ստացվող ածանցյալների հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խիտոզանի ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությանը կաշվի կոլագենային կառուցվածքի հետ և այդ փոխազդեցությունների հնարավոր ազդեցությանը մշակված նյութի որակական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են խիտոզանի և նրա ածանցյալների կիրառման հնարավորությունները կաշվի նախապատրաստական մշակման, դաբաղման, ներկման և վերջնամշակման առանձին փուլերում։ Քննարկվում են դրանց ազդեցությունները կաշվի մեխանիկական ամրության, առաձգականության, խոնավության կլանման, մակերևութային հատկությունների և մաշակայունության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խիտոզանային լուծույթների և կոմպոզիցիաների պատրաստման, մշակման պայմանների օպտիմալացման, նյութերի համատեղելիության և տեխնոլոգիական արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում խիտոզանի հակամանրէային հատկությունների կիրառման հնարավորություններին և բնական կաշվի հիգիենիկ ու շահագործական բնութագրերի բարելավմանը։ Կարևորվում է կենսածագում ունեցող պոլիմերների օգտագործումը՝ կաշվի արտադրության մեջ կիրառվող որոշ քիմիական նյութերի նկատմամբ այլընտրանքային մոտեցումների մշակման և տեխնոլոգիական գործընթացների բնապահպանական ազդեցության նվազեցման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել բնական կաշվի մշակման նոր նյութերի և տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը, արտադրանքի որակի բարձրացմանը և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կաշվի տեխնոլոգիայի, պոլիմերային քիմիայի, նյութագիտության, կիրառական քիմիայի և թեթև արդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկագիտական, քնի բժշկության և շնչառական համակարգի ախտաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քնի օբստրուկտիվ ապնու համախտանիշի ժամանակակից ախտորոշման և բուժման մեթոդների ուսումնասիրությանը, դրանց կիրառման կլինիկական հիմնավորմանն ու արդյունավետության գնահատմանը։ Քննության են առնվում հիվանդության առաջացման հիմնական մեխանիզմները, վերին շնչուղիների անցանելիության խանգարումները, քնի ընթացքում շնչառության կրկնվող դադարները և դրանց ազդեցությունն օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համախտանիշի զարգացման ռիսկի գործոններին, կլինիկական ախտանշաններին, հիվանդության ծանրության աստիճաններին և ուղեկցող առողջական խնդիրներին։ Վերլուծվում են գիշերային խռմփոցի, ցերեկային քնկոտության, քնի կառուցվածքի խանգարումների և թթվածնային հագեցվածության փոփոխությունների ախտորոշիչ նշանակությունը։ Քննարկվում են պոլիսոմնոգրաֆիայի, շնչառության շարժական մոնիթորինգի, կլինիկական հարցաթերթիկների և գործիքային հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել շնչուղիներում շարունակական դրական ճնշման ապահովման թերապիայի, բերանային սարքերի, դիրքային բուժման և համապատասխան դեպքերում վիրաբուժական միջամտությունների ընտրության չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում բուժման անհատականացմանը, հիվանդների հետևողական հսկողությանը, թերապիայի նկատմամբ հարմարվողականությանը և երկարաժամկետ արդյունքների գնահատմանը։ Կարևորվում է քնի օբստրուկտիվ ապնու ժամանակին հայտնաբերումը՝ սրտանոթային, նյութափոխանակային և նյարդաճանաչողական հնարավոր բարդությունների ռիսկերի գնահատման ու նվազեցման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ախտորոշման կլինիկական մոտեցումների կատարելագործմանը, բուժման արդյունավետության բարձրացմանը և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քնի բժշկության, թոքաբանության, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, նյարդաբանության և կլինիկական ախտորոշման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսական, բանկային գործի և դրամավարկային համակարգի կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վճարահաշվարկային համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, զարգացման հիմնախնդիրների և կառավարման ժամանակակից գերակայությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վճարահաշվարկային համակարգի կառուցվածքը, հիմնական մասնակիցները, վճարային գործիքները և դրանց դերը երկրի ֆինանսական համակարգի կայունության ու տնտեսական շրջանառության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկանխիկ վճարումների զարգացմանը, միջբանկային հաշվարկների կազմակերպմանը, էլեկտրոնային վճարային ծառայությունների տարածմանը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են վճարային ենթակառուցվածքների արդյունավետության, գործարքների արագության, հուսալիության և անվտանգության ապահովման վրա ազդող կազմակերպական, տեխնոլոգիական ու իրավակարգավորիչ գործոնները։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դերը վճարահաշվարկային համակարգի կարգավորման և վերահսկողության գործընթացներում, ինչպես նաև առևտրային բանկերի ու վճարահաշվարկային կազմակերպությունների փոխգործակցության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել վճարային համակարգերի ռիսկերի կառավարման, գործառնական անխափանության, կիբերանվտանգության և սպառողների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային վճարային համակարգերի զարգացման փորձին, ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումների կիրառմանը և Հայաստանի ֆինանսական ենթակառուցվածքների արդիականացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է վճարահաշվարկային համակարգի կառավարման գերակայությունների սահմանումը՝ ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման, գործարքների թափանցիկության և վճարումների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել վճարային համակարգերի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների հիմնավորմանը, կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը և ֆինանսական համակարգի կայունության ամրապնդմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսական կառավարման, դրամավարկային քաղաքականության, վճարային տեխնոլոգիաների և Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման և անասնաբուծական արտադրության զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անասնաբուծության ոլորտի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում անասնաբուծության դերն ու նշանակությունը երկրի գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքում, պարենային անվտանգության ապահովման և գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անասնաբուծական տնտեսությունների արտադրական ներուժին, կենդանիների մթերատվության մակարդակին, կերային բազայի ապահովվածությանը և արտադրության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են անասնապահական արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման, նյութատեխնիկական ռեսուրսների օգտագործման, աշխատանքի արտադրողականության և տնտեսությունների շահութաբերության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Քննարկվում են տոհմային և սելեկցիոն աշխատանքների կատարելագործման, կենդանիների պահվածքի ու կերակրման ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման և անասնաբուժական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի անասնաբուծության տարածքային առանձնահատկությունները, փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների զարգացման սահմանափակումները, արտադրանքի իրացման խնդիրները և շուկայական ենթակառուցվածքների դերը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության ծրագրերի, ներդրումային քաղաքականության, գյուղատնտեսական համագործակցության և ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության նշանակությանը։ Կարևորվում է անասնաբուծության զարգացման տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական միջոցառումների համադրումը՝ արտադրության ծավալների աճի, որակի բարելավման և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ոլորտի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների հիմնավորմանը և անասնաբուծական տնտեսությունների մրցունակության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական կառավարման և Հայաստանի գյուղական զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական, կառավարման և կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հեռահաղորդակցության ոլորտում գործող կազմակերպությունների սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետության գնահատմանը։ Քննության են առնվում կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության տեսական հիմքերը, զարգացման հիմնական մոտեցումները և դրա նշանակությունը ժամանակակից կազմակերպությունների ռազմավարական կառավարման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեռահաղորդակցության ընկերությունների սոցիալական, տնտեսական և բնապահպանական պարտավորություններին, շահակից կողմերի հետ փոխհարաբերություններին և պատասխանատու գործարար վարքագծի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են աշխատակիցների սոցիալական պաշտպանության, սպառողների իրավունքների պահպանման, ծառայությունների հասանելիության, թվային ներառականության և համայնքային զարգացման ծրագրերի իրականացման հնարավոր ուղղությունները։ Քննարկվում են կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության գնահատման չափանիշները, սոցիալական ներդրումների արդյունավետության ցուցանիշները, հաշվետվողականության մեխանիզմները և միջազգային չափորոշիչների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի հեռահաղորդակցության ընկերությունների սոցիալական ծրագրերը, հրապարակային հաշվետվությունները, կազմակերպական ռազմավարությունները և հասարակության տարբեր խմբերի հետ համագործակցության ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական պատասխանատվության ազդեցությանը կազմակերպությունների հեղինակության, հաճախորդների վստահության, աշխատակիցների ներգրավվածության և երկարաժամկետ մրցունակության վրա։ Կարևորվում է սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության համակարգված գնահատումը՝ իրականացվող ծրագրերի արդյունքների չափելիության, թափանցիկության և կազմակերպությունների կայուն զարգացման ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կորպորատիվ կառավարման, գործարար էթիկայի, սոցիալական պատասխանատվության, հեռահաղորդակցության տնտեսագիտության և Հայաստանի կազմակերպությունների կայուն զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Հիդրոտեխնիկական շինարարության, կառուցվածքային մեխանիկայի և ինժեներական հաշվարկների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների և ճնշումային խողովակաշարերի ամրության ու կայունության գնահատման հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում հիդրոտեխնիկական կառույցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց շահագործման պայմանները և արտաքին ու ներքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող լարվածադեֆորմացիոն վիճակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճնշումային խողովակաշարերի պատերի ամրությանը, ներքին հիդրոստատիկ և հիդրոդինամիկական ճնշումների ազդեցությանը, ինչպես նաև կառուցվածքային տարրերի կայունության ապահովման խնդիրներին։ Վերլուծվում են խողովակաշարերի երկրաչափական պարամետրերի, նյութերի մեխանիկական հատկությունների, հենարանային պայմանների և ջերմաստիճանային փոփոխությունների ազդեցությունները դրանց կրողունակության վրա։ Քննարկվում են հիդրավլիկական հարվածի, տատանումների, տեղային լարվածությունների կենտրոնացման և հնարավոր դեֆորմացիաների գնահատման հաշվարկային մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, վերջավոր տարրերի մեթոդի և թվային մոդելավորման կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հաշվարկային սխեմաների ճշգրտման, սահմանային պայմանների ընտրության, ամրության պաշարի որոշման և կառուցվածքների կայունության գնահատման մեթոդական հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է կատարելագործված հաշվարկային մեթոդների կիրառությունը հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման, վերակառուցման, տեխնիկական վիճակի գնահատման և անվտանգ շահագործման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ինժեներական հաշվարկների հուսալիության բարձրացմանը, նյութերի արդյունավետ օգտագործմանը և կառուցվածքային խափանումների ռիսկերի նվազեցմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկական շինարարության, խողովակաշարային համակարգերի նախագծման, շինարարական մեխանիկայի, հիդրոէներգետիկայի և ինժեներական կառուցվածքների անվտանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական, ներդրումային քաղաքականության և հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներքին ներդրումների խթանման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման գործում պետական կառավարման համակարգի դերի գնահատմանը։ Քննության են առնվում ներքին ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց ձևավորման աղբյուրները, կապիտալի կուտակման գործընթացները և ներդրումային ակտիվության նշանակությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության խնայողությունների, ձեռնարկությունների սեփական միջոցների, ֆինանսական կազմակերպությունների ռեսուրսների և պետական ներդրումների ներգրավման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ներդրումային միջավայրի ձևավորման վրա ազդող իրավական, վարչարարական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև ներդրումային գործունեությունը սահմանափակող հիմնական խոչընդոտները։ Քննարկվում են պետական տնտեսական քաղաքականության, հարկային խթանների, ֆինանսավորման մատչելիության, սեփականության իրավունքի պաշտպանության և գործարար միջավայրի բարելավման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային քաղաքականության առանձնահատկությունները, հանրային կառավարման մարմինների գործառույթները, պետական աջակցության ծրագրերը և ներդրումային գործընթացների կարգավորման միջազգային փորձը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ենթակառուցվածքային ներդրումներին, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության ֆինանսավորմանը և տարածաշրջանային ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Կարևորվում է հանրային կառավարման համակարգի արդյունավետության, թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը՝ ներքին ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման և երկարաժամկետ ներդրումային ակտիվության խթանման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, ներդրումների տնտեսագիտության, պետական ֆինանսների, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։