Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է հայերեն ձեռագրերի կազմերի և դրանց վրա պահպանված արձանագրություն-հիշատակարանների պատմական, մշակութային ու արվեստագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայկական ձեռագրական գրքի կազմարվեստի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, կազմերի պատրաստման նյութերը, տեխնիկական եղանակները, զարդարվեստի տարրերը և դրանց նշանակությունը ձեռագրերի պահպանության ու գեղարվեստական ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաշվե, փայտե և մետաղական բաղադրիչներով կազմերի կառուցվածքին, դրանց հարդարանքին, պատկերագրական մոտիվներին և տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ ոճական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ձեռագրերի կազմերին առնչվող արձանագրություններն ու հիշատակարանները՝ որպես գրքի ստեղծման, նորոգման, նվիրատվության և հետագա պահպանության պատմությունը լուսաբանող սկզբնաղբյուրներ։ Դիտարկվում են գրիչների, կազմարարների, պատվիրատուների, նվիրատուների և ձեռագրերի սեփականատերերի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև դրանց միջոցով բացահայտվող պատմական ու հասարակական հարաբերությունները։ Կարևորվում են արձանագրությունների լեզվական առանձնահատկությունները, թվագրության եղանակները, անձնանուններն ու տեղանունները, որոնք կարող են նպաստել առանձին ձեռագրերի ծագման վայրի, ժամանակի և պատմական անցած ուղու ճշգրտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ձեռագրագիտական, հնագրագիտական, վիմագրագիտական, արվեստաբանական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական կազմարվեստի տեղական ավանդույթներին, տարբեր գրչության կենտրոնների գեղարվեստական առանձնահատկություններին և միջնադարյան գրքարվեստի այլ բնագավառների հետ ունեցած կապերին։ Առանձնացվում են կազմերի և հիշատակարանների ուսումնասիրության նշանակությունը ձեռագրերի նույնականացման, թվագրման, մշակութային արժեքի գնահատման և պատմական տեղեկությունների վերականգնման համար։ Կարևորվում են նաև ձեռագրերի պահպանության, վերականգնման և նյութական ժառանգության ուսումնասիրության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայկական միջնադարյան գրքարվեստի, կազմարարական արհեստի և ձեռագրական մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն օգտակար է հայագետների, ձեռագրագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, հնագրագետների, վերականգնող մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, զարգացման և փոխակերպման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական համակարգի եվրոպականացման համատեքստում։ Քննարկվում են եվրոպականացման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա ազդեցությունը պետական կառավարման համակարգի, ժողովրդավարական ինստիտուտների և քաղաքական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի քաղաքական համակարգի ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին, սահմանադրական բարեփոխումներին, իշխանության ճյուղերի փոխհարաբերություններին և պետական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքական կուսակցությունների, խորհրդարանի, գործադիր իշխանության, դատական համակարգի և քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների դերը ժողովրդավարական կառավարման սկզբունքների ամրապնդման գործում։ Դիտարկվում են եվրոպական քաղաքական և իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային օրենսդրության, հանրային կառավարման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և քաղաքական մասնակցության մեխանիզմների վրա։ Կարևորվում են Հայաստանի և եվրոպական կառույցների համագործակցության շրջանակներում իրականացվող ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները, քաղաքական երկխոսության զարգացումը և կառավարման միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել քաղաքական ինստիտուտների փոխակերպման պատմական փուլերը, դրանց զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև եվրոպական ինտեգրման գործընթացների հետ առնչվող քաղաքական փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ժողովրդավարական հաշվետվողականության, իշխանության թափանցիկության, իրավունքի գերակայության, ընտրական գործընթացների և քաղաքական մրցակցության զարգացման հիմնախնդիրներին։ Առանձնացվում են եվրոպականացման գործընթացում ազգային քաղաքական ավանդույթների, հասարակական արժեքների, ինստիտուցիոնալ դիմադրության և քաղաքական մշակույթի առանձնահատկությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև եվրոպականացման և քաղաքական արդիականացման հասկացությունների փոխհարաբերությունը, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև եվրոպական չափանիշների տեղայնացման հնարավորությունները Հայաստանի քաղաքական միջավայրում։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել քաղաքական ինստիտուտների զարգացման համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով բարեփոխումների իրականացման հնարավորությունները, սահմանափակումները և դրանց ազդեցությունը քաղաքական համակարգի գործունեության վրա։ Հետազոտությունը նպաստում է Հայաստանի քաղաքական զարգացման գործընթացների, եվրոպական կառավարման մոդելների ազդեցության և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների օրինաչափությունների գիտական ուսումնասիրությանը։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հանրային կառավարման հետազոտողների, իրավաբանների, քաղաքական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սպառողների իրավունքների պաշտպանության տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բանկային ծառայությունների ոլորտի օրինակով։ Քննարկվում են ֆինանսական ծառայությունների սպառողների իրավունքների պաշտպանության տեսական և գործնական հիմքերը, բանկերի ու հաճախորդների միջև ձևավորվող տնտեսական հարաբերությունները և դրանց կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային ծառայությունների մատուցման թափանցիկությանը, պայմանագրային հարաբերությունների արդարությանը, տեղեկատվության հասանելիությանը և սպառողների ֆինանսական շահերի պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են վարկային, ավանդային, վճարահաշվարկային և այլ բանկային ծառայություններից օգտվելու ընթացքում առաջացող տնտեսական ռիսկերը, դրանց գնահատման հնարավորությունները և սպառողների իրավունքների խախտմանը նպաստող գործոնները։ Դիտարկվում են բանկային ծառայությունների գների, տոկոսադրույքների, միջնորդավճարների, պայմանագրային պարտավորությունների և ֆինանսական տեղեկատվության ներկայացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են բանկերի և սպառողների միջև տեղեկատվական անհամաչափության նվազեցման, ֆինանսական գրագիտության բարձրացման և պատասխանատու վարկավորման սկզբունքների կիրառման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի բանկային համակարգում սպառողների իրավունքների պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, վերահսկողական մարմինների գործառույթները և ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ կիրառվող պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կարգավորիչ դերին, ֆինանսական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտին և սպառողների բողոքների քննության ու վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Առանձնացվում են բանկային ծառայությունների որակի գնահատման, հաճախորդների վստահության ամրապնդման, ֆինանսական ներառականության ապահովման և մրցակցային միջավայրի զարգացման խնդիրները։ Դիտարկվում են նաև թվային բանկային ծառայությունների տարածման պայմաններում սպառողների իրավունքների պաշտպանության, անձնական տվյալների անվտանգության և էլեկտրոնային գործարքների հուսալիության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ ֆինանսական ծառայությունների սպառողների պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումները Հայաստանի բանկային համակարգում կիրառելու հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բանկային ծառայությունների սպառողների պաշտպանության տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործմանը, ֆինանսական շուկայի թափանցիկության բարձրացմանը և բանկերի ու հաճախորդների միջև հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ֆինանսական կարգավորման, բանկային ծառայությունների որակի բարելավման և սպառողների շահերի պաշտպանության քաղաքականության մշակման համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, իրավաբանների, ֆինանսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ապակե-բյուրեղական տակդիրների վրա ձևավորված պղինձ-ինդիում-գալիում-սելենիդային (CIGS) բարակթաղանթային արևային էլեմենտների կառուցվածքային, ֆիզիկական և ֆոտոէլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կիսահաղորդչային արևային էլեմենտների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, արևային ճառագայթման էներգիան էլեկտրական էներգիայի փոխակերպելու մեխանիզմները և բարակթաղանթային ֆոտովոլտային տեխնոլոգիաների զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապակե-բյուրեղական տակդիրների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, դրանց ջերմային կայունությանը, մակերևույթի կառուցվածքին և կիսահաղորդչային շերտերի ձևավորման գործընթացների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են CIGS կլանիչ շերտերի բյուրեղային կառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը, մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները և էլեկտրոնային հատկությունները։ Դիտարկվում են բարակ թաղանթների ստացման տեխնոլոգիական պայմանները, շերտերի հաստության և համասեռության նշանակությունը, ինչպես նաև տակդիրի և կիսահաղորդչային նյութի միջև փոխազդեցության հնարավոր ազդեցությունները արևային էլեմենտի արդյունավետության վրա։ Կարևորվում են լույսի կլանման, լիցքակիրների առաջացման և տեղափոխման, էլեկտրոն-խոռոչային զույգերի վերամիավորման ու էլեկտրական կորուստների հետ կապված գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության, էլեկտրոնային մանրադիտակման, օպտիկական սպեկտրոսկոպիայի և էլեկտրական բնութագրերի չափման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում արևային էլեմենտների վոլտ-ամպերային բնութագրերին, բաց շղթայի լարմանը, կարճ միացման հոսանքին, լրացման գործակցին և էներգիայի փոխակերպման արդյունավետությանը։ Առանձնացվում են տակդիրի նյութի ընտրության, միջերեսային արատների նվազեցման, կիսահաղորդչային շերտերի որակի բարելավման և սարքերի երկարաժամկետ կայունության ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև նյութերի տեխնոլոգիական մշակման, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման և արևային էլեմենտների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բարակթաղանթային ֆոտովոլտային սարքերի կառուցվածքի և հատկությունների փոխկապակցվածության բացահայտմանը, նոր տակդիրային նյութերի կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը և արևային էներգետիկայի համար արդյունավետ կիսահաղորդչային կառուցվածքների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ վերականգնվող էներգետիկայի, նյութագիտության, կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի և ֆոտովոլտային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Այն օգտակար է ֆիզիկոսների, նյութագետների, կիսահաղորդչային սարքերի մասնագետների, էներգետիկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պահուստների և արժութային փոխարժեքի կառավարման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մակրոտնտեսական կայունության, դրամավարկային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական հավասարակշռության ապահովման համատեքստում։ Քննարկվում են միջազգային պահուստների տնտեսական նշանակությունը, դրանց ձևավորման աղբյուրները, կառուցվածքը և դերը երկրի ֆինանսական անվտանգության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտարժութային պահուստների, դրամական ոսկու և միջազգային պահուստային այլ ակտիվների կառավարման սկզբունքներին, դրանց իրացվելիության, անվտանգության և եկամտաբերության միջև հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրվում են արժութային փոխարժեքի ձևավորման հիմնական գործոնները, արտարժույթի առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցությունը գնաճի, արտաքին առևտրի, ներդրումային հոսքերի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի գործառույթները միջազգային պահուստների կառավարման, արժութային շուկայի վերահսկման և դրամավարկային քաղաքականության իրականացման գործընթացներում։ Կարևորվում են փոխարժեքային տարբեր ռեժիմների առանձնահատկությունները, արժութային միջամտությունների կիրառման նպատակները և դրանց հնարավոր ազդեցությունները ֆինանսական շուկայի կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի միջազգային պահուստների ծավալների և կառուցվածքի փոփոխությունները, ազգային արժույթի փոխարժեքի տատանումները, վճարային հաշվեկշռի ցուցանիշները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պահուստների բավարարության գնահատման մեթոդներին, արտաքին պարտավորությունների սպասարկման հնարավորություններին և տնտեսական ցնցումների պայմաններում ֆինանսական դիմակայունության ապահովմանը։ Առանձնացվում են արժութային ռիսկերի կառավարման, պահուստային ակտիվների արդյունավետ տեղաբաշխման, ֆինանսական շուկաների անկայունության և արտաքին տնտեսական կախվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ պահուստների կառավարման և փոխարժեքային քաղաքականության տարբեր մոտեցումների համեմատական վերլուծության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի միջազգային պահուստների կառավարման արդյունավետության գնահատմանը, արժութային քաղաքականության կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման մեխանիզմների զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դրամավարկային քաղաքականության մշակման, ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և արտաքին տնտեսական կայունության ռազմավարական պլանավորման գործընթացներում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, մակրոտնտեսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական դիցաբանության Վահագն Վիշապաքաղի և հին հնդկական վեդայական ավանդույթի Ինդրա Վրիտրահանի կերպարների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ հնդեվրոպական դիցաբանական ժառանգության համատեքստում։ Քննարկվում են երկու դիցաբանական հերոսների ծագման, գործառույթների, խորհրդանշական նշանակության և առասպելական պատմությունների կառուցվածքային ընդհանրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Վահագնի՝ վիշապների դեմ պայքարող աստվածության կերպարին և Ինդրայի՝ Վրիտրա վիշապանման հակառակորդին հաղթելու մասին վեդայական առասպելին։ Ուսումնասիրվում են վիշապամարտի դիցաբանական մոտիվը, ամպրոպի, կրակի, ջրի, երկնային ուժերի և բնության տարերքների հետ կապված պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց արտահայտությունները հայկական և հնդկական հնագույն հավատալիքներում։ Դիտարկվում են աստվածային հերոսի և քաոսային ուժերի հակամարտության գաղափարը, հաղթանակի խորհրդանշական իմաստը և տիեզերական կարգի հաստատման վերաբերյալ առասպելական պատկերացումները։ Կարևորվում են հայկական և վեդայական դիցաբանական ավանդույթների միջև հնարավոր պատմամշակութային կապերը, հնդեվրոպական ընդհանուր ժառանգության տարրերը և առանձին առասպելական կերպարների զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել «Ռիգվեդայի» համապատասխան օրհներգերը, հայկական մատենագրական վկայությունները, ժողովրդական ավանդությունները և դիցաբանական անունների լեզվաբանական մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Վահագնի ծննդյան առասպելին, նրա ռազմատենչ և տարերային հատկանիշներին, ինչպես նաև Ինդրայի աստվածային գործառույթներին ու վիշապամարտի առասպելի գաղափարական նշանակությանը։ Առանձնացվում են առասպելական սյուժեների կառուցվածքային նմանությունները, խորհրդանիշների ընդհանրությունները և կերպարների միջև առկա տարբերությունները՝ հաշվի առնելով հայկական ու հնդկական մշակույթների ինքնուրույն զարգացման պայմանները։ Կարևորվում են նաև համեմատական դիցաբանության, պատմահամեմատական լեզվաբանության և կրոնների պատմության մեթոդները՝ առասպելների հնարավոր ընդհանուր ակունքներն ուսումնասիրելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայկական հեթանոսական հավատալիքների, հնդեվրոպական դիցաբանական համակարգերի և հինարևելյան ու հնդկական մշակութային առնչությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Միաժամանակ կերպարների նմանությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբերակել հնարավոր ընդհանուր ծագումը, պատմական փոխազդեցությունները և անկախ ձևավորված դիցաբանական զուգահեռները։ Հետազոտությունը օգտակար է դիցաբանների, հայագետների, հնդկագետների, կրոնագետների, բանասերների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է երիկամի փոխպատվաստման վիրաբուժական առանձնահատկությունների և փոխպատվաստում ստացած հիվանդների կյանքի որակի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են երիկամի փոխպատվաստման նշանակությունը երիկամային անբավարարության բուժման գործընթացում, վիրահատության նախապատրաստման հիմնական սկզբունքները, դոնորական օրգանի ընտրության և ստացողի առողջական վիճակի գնահատման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրաբուժական միջամտության տեխնիկական կողմերին, անոթային և միզուղիների միացումների ձևավորման սկզբունքներին, ինչպես նաև վիրահատության ընթացքում և դրանից հետո հնարավոր բարդությունների կանխարգելման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են փոխպատվաստված երիկամի ֆունկցիայի վերականգնման, հետվիրահատական հսկողության, օրգանի մերժման ռիսկի և իմունաճնշիչ բուժման հետ կապված հարցերը։ Դիտարկվում են հիվանդների առողջական վիճակի փոփոխությունները, ֆիզիկական ակտիվության վերականգնումը, առօրյա գործունեության հնարավորությունները և սոցիալական կյանքին վերաինտեգրման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են կյանքի որակի գնահատման բժշկական, հոգեբանական և սոցիալական չափանիշները, հիվանդների ինքնազգացողությունը, հուզական բարեկեցությունը և բուժման արդյունքներից բավարարվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել կլինիկական տվյալների վերլուծության, վիրահատական արդյունքների համեմատական գնահատման, հիվանդների հարցումների և կյանքի որակի ստանդարտացված գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում փոխպատվաստումից հետո հիվանդների երկարաժամկետ հսկողության, դեղորայքային բուժման շարունակականության, հնարավոր վարակային և սրտանոթային բարդությունների վերահսկման անհրաժեշտությանը։ Առանձնացվում են վիրաբուժական տեխնիկայի կատարելագործման, հետվիրահատական խնամքի կազմակերպման և բազմամասնագիտական բժշկական աջակցության նշանակությունը բուժման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Կարևորվում է նաև փոխպատվաստումից հետո հիվանդների կյանքի որակի համեմատությունը մինչվիրահատական վիճակի կամ երիկամային փոխարինող բուժման այլ եղանակների հետ՝ հաշվի առնելով անհատական առողջական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել երիկամի փոխպատվաստման վիրաբուժական արդյունքների գնահատման, հնարավոր բարդությունների նվազեցման և հիվանդակենտրոն բուժօգնության կազմակերպման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ փոխպատվաստման կենտրոնների գործունեության, հետվիրահատական վերականգնման ծրագրերի և հիվանդների երկարաժամկետ բժշկական հսկողության կազմակերպման համար։ Այն օգտակար է փոխպատվաստաբանների, վիրաբույժների, նեֆրոլոգների, ուրոլոգների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է թերմոդինամիկական աշխատանքի հասկացության ուսումնասիրությանը՝ էլեկտրամագնիսական երևույթներից մինչև ֆիզիկական և կենսաբանական համակարգերի հարմարվողական գործընթացներ։ Քննարկվում են էներգիայի փոխակերպման, փոխանցման և օգտագործման հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև թերմոդինամիկայի օրենքների կիրառությունը տարբեր բնույթի համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի և էներգիայի փոխհարաբերությանը, համակարգի ու շրջակա միջավայրի միջև էներգետիկ փոխանակմանը և հավասարակշռությունից դուրս ընթացող գործընթացների առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի հետ կապված էներգետիկ երևույթները, էլեկտրամագնիսական ուժերի կատարած աշխատանքը և դրանց թերմոդինամիկական մեկնաբանության հնարավորությունները։ Դիտարկվում են ազատ էներգիայի, էնտրոպիայի, էներգիայի պահպանման և դիսիպացիայի հասկացությունները՝ ֆիզիկական համակարգերի վիճակների փոփոխության և ինքնակազմակերպման գործընթացների համատեքստում։ Կարևորվում են ոչ հավասարակշռային թերմոդինամիկայի սկզբունքները, արտաքին ազդեցություններին համակարգերի արձագանքը և էներգետիկ սահմանափակումների պայմաններում դրանց վարքագծի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հարմարվողականության ֆիզիկական հիմքերին, միջավայրի փոփոխություններին արձագանքող համակարգերի էներգետիկ առանձնահատկություններին և կայուն վիճակների ձևավորման հնարավոր մեխանիզմներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դասական թերմոդինամիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և էլեկտրամագնիսականության տեսական մոտեցումները՝ աշխատանքի հասկացության առավել ընդհանրական մեկնաբանություն ներկայացնելու նպատակով։ Առանձնացվում են էներգիայի արդյունավետ օգտագործման, արտաքին պայմանների փոփոխության նկատմամբ համակարգերի կայունության և հարմարվողական վարքագծի միջև հնարավոր կապերը։ Կարևորվում է նաև ֆիզիկական սկզբունքների կիրառությունը բարդ համակարգերի, այդ թվում՝ կենսաբանական և ինքնակարգավորվող համակարգերի ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել թերմոդինամիկական աշխատանքի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների ընդլայնմանը և էներգետիկ գործընթացների ու հարմարվողականության միջև կապերի միջգիտակարգային ուսումնասիրությանը։ Այն օգտակար է ֆիզիկոսների, կենսաֆիզիկոսների, թերմոդինամիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և բարդ համակարգերի տեսության մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է սև թթենու տերևների կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների նյարդապաշտպան հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ գլխուղեղի տեղային իշեմիայի պայմաններում։ Քննարկվում են ուղեղային արյան շրջանառության տեղային խանգարումների առաջացման մեխանիզմները, նյարդային հյուսվածքում թթվածնի և սննդանյութերի անբավարար մատակարարման հետևանքները, ինչպես նաև իշեմիկ վնասման զարգացման հիմնական կենսաքիմիական և բջջային գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսական ծագման կենսաակտիվ նյութերի հնարավոր հակաօքսիդանտ, հակաբորբոքային և նյարդապաշտպան ազդեցություններին։ Ուսումնասիրվում են սև թթենու տերևներում պարունակվող ֆենոլային միացությունների, ֆլավոնոիդների և այլ կենսաբանական բաղադրիչների հնարավոր դերը նյարդային բջիջների կենսունակության պահպանման և իշեմիկ վնասման հետևանքների մեղմացման գործընթացներում։ Դիտարկվում են օքսիդատիվ սթրեսի, ազատ ռադիկալների առաջացման, բջջային էներգետիկ փոխանակության խանգարումների և բորբոքային գործընթացների նշանակությունը ուղեղային իշեմիայի զարգացման ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական նյարդակենսաբանության, կենսաքիմիական վերլուծության, հյուսվածաբանական հետազոտությունների և նյարդաբանական գործառույթների գնահատման մեթոդներ։ Կարևորվում են բուսական պատրաստուկների ազդեցության ուսումնասիրությունը նյարդային հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխությունների, բջջային վնասման ցուցանիշների և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ուղեղի տեղային իշեմիայի փորձարարական մոդելներում նյարդապաշտպան ազդեցության գնահատման չափանիշներին, կիրառվող նյութերի կենսաբանական ակտիվությանը և հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների բացահայտմանը։ Առանձնացվում են բնական ծագման միացությունների դեղաբանական ներուժի, դրանց անվտանգության, կենսամատչելիության և հետագա ուսումնասիրության անհրաժեշտության հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նաև բուսական նյութերի ազդեցության համեմատական գնահատումը՝ նյարդային համակարգի պաշտպանական մեխանիզմների և իշեմիկ վնասման նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքի ուսումնասիրության նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բուսական ծագման նյարդապաշտպան միացությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և ուղեղային իշեմիկ խանգարումների ժամանակ նյարդային հյուսվածքի պաշտպանության նոր հետազոտական ուղղությունների զարգացմանը։ Միաժամանակ փորձարարական մակարդակում հայտնաբերված հնարավոր դրական ազդեցությունները չեն նշանակում, որ բուսական պատրաստուկի կլինիկական արդյունավետությունն ու անվտանգությունն արդեն հաստատված են մարդկանց համար։ Հետազոտությունը օգտակար է նյարդաբանների, դեղաբանների, կենսաքիմիկոսների, նյարդակենսաբանների, բժշկակենսաբանական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պաշտոնական խոսքի լեզվաոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության լեզվական նյութի հիման վրա։ Քննարկվում են պաշտոնական հաղորդակցության լեզվական կազմակերպման սկզբունքները, իրավական տեքստերի ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանցում կիրառվող ոճական միջոցների գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական խոսքի ճշգրտությանը, հստակությանը, տրամաբանական հաջորդականությանը, իմաստային որոշակիությանը և լեզվական արտահայտչամիջոցների ընտրությանը։ Ուսումնասիրվում են սահմանադրական տեքստին բնորոշ բառապաշարը, իրավաբանական եզրույթները, շարահյուսական կառույցները, քերականական ձևերը և դրանց փոխկապակցվածությունը տեքստի հաղորդակցական նպատակների հետ։ Դիտարկվում են պաշտոնական ոճի ձևավորման պատմական և լեզվամշակութային նախադրյալները, ինչպես նաև իրավական փաստաթղթերում լեզվական նորմերի պահպանման և իրավական իմաստի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, պայմանական և սահմանափակող ձևակերպումները, պարտավորություն, իրավունք կամ լիազորություն արտահայտող լեզվական միջոցները և դրանց նշանակությունը սահմանադրական դրույթների մեկնաբանության գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել լեզվաոճական, կառուցվածքային, իմաստաբանական և գործառական վերլուծության մեթոդներ՝ պաշտոնական խոսքի տարբեր լեզվական մակարդակների փոխազդեցությունը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում իրավական տեքստերի կառուցվածքային ամբողջականությանը, առանձին դրույթների փոխկապակցվածությանը, կրկնությունների գործառույթներին և ձևակերպումների միանշանակության ապահովման խնդիրներին։ Առանձնացվում են սահմանադրական լեզվի առանձնահատկությունները՝ որպես իրավական կարգավորման, պետական իշխանության կազմակերպման և հասարակական հարաբերությունների սահմանման միջոց։ Կարևորվում է նաև պաշտոնական խոսքի ոճակառուցվածքային հատկանիշների համադրությունը, որի միջոցով ձևավորվում են իրավական փաստաթղթերի հեղինակավոր, նորմատիվ և կարգավորող բնույթը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել պաշտոնական-գործարար ոճի տեսական ուսումնասիրության խորացմանը, իրավական լեզվի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և սահմանադրական տեքստերի լեզվաբանական վերլուծության մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ իրավաբանական թարգմանության, իրավական փաստաթղթերի լեզվական խմբագրման, մասնագիտական հաղորդակցության և անգլերենի ոճագիտության ուսումնասիրության ոլորտներում։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, ոճաբանների, իրավալեզվաբանների, թարգմանիչների, իրավաբանների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ալերգիկ հիվանդություններ ունեցող երեխաների շրջանում սենսիբիլիզացիայի՝ տարբեր ալերգենների նկատմամբ օրգանիզմի իմունային զգայունացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մանկական տարիքում ալերգիկ հիվանդությունների առաջացման և զարգացման իմունաբանական մեխանիզմները, ալերգենների նկատմամբ զգայունության ձևավորման գործոնները և դրանց ազդեցությունը հիվանդությունների կլինիկական դրսևորումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շնչառական, սննդային, կենցաղային և շրջակա միջավայրի այլ ալերգենների նկատմամբ երեխաների զգայունության առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բրոնխային ասթմայի, ալերգիկ ռինիտի, ատոպիկ դերմատիտի և մանկական տարիքում հանդիպող այլ ալերգիկ հիվանդությունների հետ սենսիբիլիզացիայի հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Դիտարկվում են երեխաների տարիքային առանձնահատկությունները, ժառանգական նախատրամադրվածությունը, բնակության միջավայրը, կլիմայական պայմանները և արտաքին գործոնների ազդեցությունը ալերգիկ զգայունության ձևավորման վրա։ Կարևորվում են Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական պայմաններում տարածված ալերգենների ուսումնասիրությունը, սեզոնային փոփոխությունների ազդեցությունը և երեխաների շրջանում ալերգիկ հիվանդությունների կլինիկական առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մաշկային ալերգաբանական փորձերի, արյան մեջ սպեցիֆիկ իմունոգլոբուլին E-ի որոշման, կլինիկական հետազոտությունների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում միաժամանակ մի քանի ալերգենների նկատմամբ զգայունացման, ալերգիկ հիվանդությունների ծանրության և ախտանշանների արտահայտվածության միջև հնարավոր կապերին։ Առանձնացվում են ալերգիկ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, ճշգրիտ ախտորոշման, անհատական ռիսկերի գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև ալերգենների հետ շփման նվազեցման, հիվանդությունների ընթացքի վերահսկման և բուժման անհատականացված մոտեցումների մշակման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանում մանկական ալերգիկ հիվանդությունների տարածվածության և սենսիբիլիզացիայի կառուցվածքի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը, ախտորոշման արդյունավետության բարձրացմանը և կանխարգելման ռազմավարությունների կատարելագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մանկաբուժական և ալերգաբանական ծառայությունների գործունեության, երեխաների առողջության պահպանման և հանրային առողջապահական ծրագրերի մշակման համար։ Այն օգտակար է մանկաբույժների, ալերգոլոգների, իմունոլոգների, համաճարակաբանների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պատմական Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում գտնվող Գյումուշլուղի կապարի հանքաքարի հանքավայրի երկրաբանական և հանքագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հանքավայրի աշխարհագրական դիրքը, տեղանքի բնական պայմանները, երկրաբանական կառուցվածքը և մետաղական հանքայնացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապար պարունակող հանքաքարերի տարածվածությանը, դրանց հանքաբանական կազմին, հանքային մարմինների տեղադրման պայմաններին և հանքավայրի առաջացման երկրաբանական նախադրյալներին։ Ուսումնասիրման շրջանակում կարող են ներկայացվել հանքային ապարների բնութագրերը, հանքաքարերի արտաքին հատկանիշները, հանքայնացման գոտիները և օգտակար հանածոյի արդյունաբերական նշանակության գնահատման մոտեցումները։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի լեռնային ռելիեֆի, ապարների շերտագրության, տեկտոնական կառուցվածքի և հանքային կուտակումների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում են հանքավայրի հետախուզման, հանքաքարի որակի որոշման, պաշարների նախնական գնահատման և արդյունահանման տնտեսական նպատակահարմարության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև հանքարդյունաբերության զարգացման պատմական պայմաններին, հանքային հարստությունների ուսումնասիրման ժամանակ կիրառված մեթոդներին և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժի գնահատմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես պատմական երկրաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում հանքավայրերի նկարագրման, հանքային պաշարների գնահատման և երկրաբանական տեղեկատվության համակարգման մոտեցումները։ Այն կարող է օգտագործվել պատմական հանքավայրերի վերաբերյալ տվյալների համեմատական ուսումնասիրության, տարածաշրջանի երկրաբանական հետազոտությունների պատմության վերականգնման և հանքարդյունաբերական ժառանգության ուսումնասիրության նպատակներով։ Աշխատությունն օգտակար է երկրաբանների, հանքագետների, հանքարդյունաբերության պատմաբանների, տնտեսական աշխարհագրության մասնագետների և տարածաշրջանի բնական պաշարների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մասնավոր արտասահմանյան փոխանցումների բարձր մակարդակ ունեցող երկրներում արտաքին առևտրի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննարկվում են միջազգային մասնավոր դրամական փոխանցումների տնտեսական նշանակությունը, դրանց ձևավորման հիմնական աղբյուրները և ազդեցությունը ազգային տնտեսության արտաքին առևտրային հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտերկրից ստացվող ֆինանսական միջոցների և ներմուծման ու արտահանման ծավալների փոխկապակցվածությանը, ներքին սպառման, համախառն պահանջարկի և արժութային շուկայի վրա դրանց հնարավոր ազդեցություններին։ Ուսումնասիրվում են մասնավոր փոխանցումների դերը բնակչության եկամուտների ձևավորման, վճարային հաշվեկշռի կայունության, արտարժույթի առաջարկի և տնտեսական ակտիվության փոփոխությունների գործընթացներում։ Դիտարկվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքը, ապրանքային և աշխարհագրական ուղղությունները, առևտրային հաշվեկշռի փոփոխությունները և միջազգային շուկաներում ազգային տնտեսության մրցունակության վրա ազդող գործոնները։ Կարևորվում են դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունները ազգային արժույթի փոխարժեքի, ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ պահանջարկի, տեղական արտադրության զարգացման և արտահանման հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական, համեմատական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ մասնավոր արտասահմանյան փոխանցումների և արտաքին առևտրի ցուցանիշների միջև առկա կապերը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին, աշխատանքային միգրացիայի տնտեսական հետևանքներին, արտերկրում աշխատող քաղաքացիների փոխանցումների նշանակությանը և արտաքին տնտեսական կախվածության հետ կապված հիմնախնդիրներին։ Առանձնացվում են փոխանցումների օգտագործման սպառողական և ներդրումային ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությունները արտադրական ներուժի, ձեռնարկատիրության և արտահանման զարգացման վրա։ Քննարկվում են միջազգային առևտրի խթանման, արտահանման կառուցվածքի բազմազանեցման, ներմուծումից կախվածության նվազեցման և մասնավոր ֆինանսական հոսքերը տնտեսական զարգացման նպատակներին ծառայեցնելու հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ մասնավոր փոխանցումների բարձր մակարդակ ունեցող երկրների արտաքին առևտրային քաղաքականությունների և տնտեսական զարգացման մոդելների համեմատության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մասնավոր դրամական փոխանցումների և արտաքին առևտրի փոխազդեցության տնտեսական օրինաչափությունների բացահայտմանը, արտաքին տնտեսական քաղաքականության կատարելագործմանը և ֆինանսական հոսքերի արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ արտաքին առևտրի ռազմավարական պլանավորման, տնտեսական կանխատեսումների, ներդրումային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացներում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, միջազգային առևտրի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և տեղեկատվական ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գիտաշխատողներին և մշակութային ոլորտի մասնագետներին ծանոթացնել համապատասխան ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրքերին, հոդվածներին, գիտական ուսումնասիրություններին և այլ հրապարակումներին՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուն կարող է ընդգրկել հայ գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, կինոարվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը վերաբերող մատենագիտական նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառների զարգացմանը, արվեստի պատմության ուսումնասիրությանը, ստեղծագործական գործունեության լուսաբանմանը և մշակութային հաստատությունների աշխատանքին առնչվող հրապարակումներին։ Ներկայացվող գրականությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական և պատմագիտական հետազոտություններ, այնպես էլ արվեստագիտական քննադատություններ, կենսագրական աշխատություններ, ցուցահանդեսների կատալոգներ և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվական նյութեր։ Կարևորվում է մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությունը, նյութերի թեմատիկ դասակարգումը և տեղեկատվության պարբերական թարմացումը, որոնք նպաստում են հրատարակությունների արդյունավետ որոնմանը։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի ոլորտներում հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու նոր ուսումնասիրություններն ու գնահատելու մասնագիտական գրականության թեմատիկ բազմազանությունը։ Տեղեկատուն նաև կարևոր աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական հետազոտությունների և գրահրատարակչական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքներում, գիտական հետազոտությունների նախապատրաստման, գրականության ցանկերի կազմման և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգման նպատակներով։ Հրատարակությունն օգտակար է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, գրադարանավարների, մատենագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։