Պատրաստի նյութեր

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից բեմական տեխնոլոգիաների զարգացման, դրանց ճարտարապետական և ինժեներական առանձնահատկությունների, ինչպես նաև Հայաստանի հանդիսատեսային դահլիճներ ունեցող մշակութային շինությունների վերակառուցման և արդիականացման գործընթացներում կիրառման հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում թատրոնների, համերգասրահների, մշակույթի տների և բազմաֆունկցիոնալ հանդիսատեսային կառույցների ճարտարապետական ու տարածական կազմակերպման սկզբունքները, բեմական տարածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հանդիսատեսի և կատարողների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակակից ներկայացումների տեխնիկական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բեմական սարքավորումների, մեխանիկական համակարգերի, լուսային և ձայնային տեխնոլոգիաների, տեսապատկերային լուծումների և ավտոմատացված կառավարման միջոցների զարգացման հիմնական ուղղություններին։ Ուսումնասիրվում են շարժական բեմահարթակների, բարձրացնող և իջեցնող մեխանիզմների, պտտվող բեմերի, փոխակերպվող դեկորացիոն համակարգերի, բեմական վարագույրների և այլ տեխնիկական միջոցների կիրառման հնարավորությունները՝ տարբեր նշանակության հանդիսատեսային շինություններում։ Քննարկվում են ժամանակակից լուսավորության համակարգերի, թվային կառավարման տեխնոլոգիաների, ձայնային ուժեղացման և ակուստիկական մշակման սարքավորումների, տեսապրոյեկցիոն համակարգերի և մուլտիմեդիա լուծումների նշանակությունը բեմական ներկայացումների գեղարվեստական արտահայտչականության բարձրացման համար։ Անդրադարձ է կատարվում բեմի և հանդիսատեսային դահլիճի տարածական փոխկապակցվածությանը, տեսանելիության և լսելիության ապահովման պահանջներին, դահլիճների ակուստիկական հատկություններին, բեմական տարածքների չափերին և տեխնիկական ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի մշակութային շինությունների ճարտարապետական և տեխնիկական վիճակի գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումների ուսումնասիրությունը, դրանց գործառական հնարավորությունների բացահայտումը և ժամանակակից բեմական տեխնոլոգիաների ներդրման համար անհրաժեշտ վերակառուցման սկզբունքների մշակումը։ Դիտարկվում են գոյություն ունեցող շինությունների ծավալատարածական սահմանափակումները, կրող կառուցվածքների առանձնահատկությունները, ինժեներական հաղորդակցությունների արդիականացման անհրաժեշտությունը և նոր սարքավորումների տեղադրման հետ կապված տեխնիկական ու կազմակերպական խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատմաճարտարապետական և մշակութային արժեք ունեցող շինությունների վերակառուցման առանձնահատկություններին, դրանց գեղարվեստական կերպարի պահպանմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիական պահանջների և պատմական միջավայրի ներդաշնակ համադրմանը։ Քննության են առնվում հանդիսատեսային տարածքների բազմաֆունկցիոնալ օգտագործման հնարավորությունները, դահլիճների փոխակերպվող կառուցվածքները, տարբեր ժանրերի ներկայացումների և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման համար անհրաժեշտ ճկուն ճարտարապետական լուծումները։ Կարևորվում են նաև բեմական տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական նպատակահարմարությունը, սարքավորումների շահագործման և սպասարկման պահանջները, էներգաարդյունավետության բարձրացումը, տեխնիկական անվտանգության ապահովումը և շինությունների երկարաժամկետ օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները, ժամանակակից թատերական և համերգային շինությունների նախագծման միտումները, տեխնոլոգիական նորարարությունների ազդեցությունը բեմական արվեստի զարգացման վրա և դրանց համապատասխանեցումը Հայաստանի մշակութային ենթակառուցվածքների առանձնահատկություններին։ Անդրադարձ է կատարվում ճարտարապետների, կառուցվածքային և ինժեներական համակարգերի մասնագետների, բեմադրիչների, բեմանկարիչների, լուսային և ձայնային տեխնիկների համագործակցության նշանակությանը՝ վերակառուցման համալիր նախագծերի մշակման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի հանդիսատեսային շինությունների վերակառուցման գիտամեթոդական հիմքերի կատարելագործմանը, մշակութային կառույցների գործառական հնարավորությունների ընդլայնմանը, բեմական տեխնոլոգիաների արդյունավետ ինտեգրմանը և ժամանակակից պահանջներին համապատասխան ճարտարապետական միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, շինարարական և ինժեներական համակարգերի նախագծողների, թատերական տեխնոլոգիաների մասնագետների, բեմանկարիչների, մշակութային հաստատությունների ղեկավարների, վերակառուցման նախագծերով զբաղվող մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ճարտարապետաշինարարական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության ոլորտի կառավարման, կազմակերպական կառուցվածքի, ֆինանսական ապահովման և բժշկական ծառայությունների մատուցման արդյունավետության բարձրացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում առողջապահական համակարգի ձևավորման և զարգացման սոցիալ-տնտեսական նախադրյալները, պետական կառավարման և կարգավորման մեխանիզմները, առողջապահական հաստատությունների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնակչության առողջության պահպանման ոլորտում պետական և մասնավոր հատվածների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի առողջապահության համակարգի կառուցվածքային փոփոխություններին, առողջապահական բարեփոխումների հիմնական ուղղություններին, բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներին և ոլորտի կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոններին։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման աղբյուրները, պետական բյուջեի միջոցների բաշխման մեխանիզմները, բնակչության ուղղակի վճարումները, մասնավոր ֆինանսավորման հնարավորությունները և առողջապահական ապահովագրության տարբեր մոդելների կիրառման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են առողջապահական ծախսերի պլանավորման, ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, բժշկական հաստատությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության գնահատման և առողջապահական ծառայությունների արժեքի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում բժշկական օգնության մատչելիության և հասանելիության ապահովմանը, բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի առողջապահական կարիքներին, տարածքային անհամաչափություններին և բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունների վրա սոցիալ-տնտեսական գործոնների ազդեցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առողջապահական ֆինանսավորման արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բժշկական ծառայությունների որակը, բուժօգնության արդյունքները, ֆինանսական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը և բնակչության ֆինանսական պաշտպանվածության մակարդակը։ Դիտարկվում են առաջնային բժշկական օգնության, ամբուլատոր-պոլիկլինիկական և հիվանդանոցային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, առողջապահական հաստատությունների նյութատեխնիկական ապահովվածությունը և բժշկական անձնակազմի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում առողջապահության ոլորտում պետական պատվերի կազմակերպման, բժշկական ծառայությունների փոխհատուցման մեխանիզմների, ֆինանսական վերահսկողության և առողջապահական կազմակերպությունների հաշվետվողականության հարցերին։ Քննության են առնվում առողջապահական համակարգի ֆինանսավորման միջազգային մոդելները, հարկային ֆինանսավորման, պարտադիր և կամավոր բժշկական ապահովագրության, ինչպես նաև խառը ֆինանսավորման համակարգերի առավելություններն ու սահմանափակումները՝ Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններում դրանց կիրառելիության գնահատման տեսանկյունից։ Կարևորվում են նաև առողջապահական կազմակերպությունների կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, ռազմավարական պլանավորումը, ֆինանսական կայունության ապահովումը, ծախսերի օպտիմալացումը և բժշկական ծառայությունների որակի վերահսկման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են առողջապահության ոլորտում մարդկային ռեսուրսների կառավարման, բուժաշխատողների մասնագիտական պատրաստվածության, աշխատանքի վարձատրության, մասնագիտական մոտիվացիայի և բժշկական հաստատությունների կազմակերպական արդյունավետության փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առողջապահական տեղեկատվական համակարգերի զարգացմանը, բժշկական ծառայությունների թվայնացմանը, առողջապահական տվյալների օգտագործմանը և ֆինանսական կառավարման գործընթացներում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են առողջապահական քաղաքականության մշակման և իրականացման մեխանիզմները, պետական կարգավորման գործիքները, ֆինանսավորման առաջնահերթությունների սահմանման սկզբունքները և առողջապահական ծրագրերի սոցիալ-տնտեսական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բնակչության առողջապահական կարիքների և առկա ֆինանսական հնարավորությունների համապատասխանեցմանը, կանխարգելիչ բժշկության զարգացմանը, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերմանն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորմանը և առողջապահական ծառայությունների շարունակականության ապահովմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի առողջապահության համակարգի կազմակերպական և ֆինանսական հիմնախնդիրների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, կառավարման ու ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, առողջապահական ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը և բնակչության համար որակյալ բժշկական օգնության հասանելիության բարձրացմանն ուղղված առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչների, առողջապահական տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հանրային առողջապահության փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական ու տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեռնային տարածքների բնական և տեխնածին վտանգների առաջացման, զարգացման, տարածական բաշխման, կանխատեսման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային և հյուսիսարևելյան լեռնային շրջանների աշխարհագրական, երկրաբանական, բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում լեռնային երկրահամակարգերի կառուցվածքը, դրանց բաղադրիչների փոխազդեցությունը, բնական միջավայրի կայունության վրա ազդող գործոնները և մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լոռի-Փամբակի և Աղստև-Տավուշի տարածաշրջանների երկրաբանական կառուցվածքին, ռելիեֆի առանձնահատկություններին, կլիմայական պայմաններին, ջրագրական ցանցին, հողային և բուսական ծածկույթին, ինչպես նաև բնական գործընթացների ակտիվացման վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են սողանքների, սելավների, քարաթափումների, հողային էրոզիայի, ջրհեղեղների, երկրաշարժերի և լեռնային տարածքներին բնորոշ այլ վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալները, զարգացման օրինաչափությունները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են բնական վտանգների և տեխնածին ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, արդյունաբերական գործունեության, հանքարդյունաբերության, ճանապարհաշինության, անտառահատումների, հողօգտագործման փոփոխությունների և բնակավայրերի տարածական ընդարձակման ազդեցությունները լեռնային երկրահամակարգերի կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բնական միջավայրի խոցելիության գնահատման սկզբունքներին, վտանգավոր գործընթացների տարածական և ժամանակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը բնակչության անվտանգության, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսական տարածքների և տնտեսական գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնատեխնածին ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ ներառելով վտանգների նույնականացումը, դրանց առաջացման հավանականության գնահատումը, հնարավոր վնասների որոշումը և ռիսկի ենթակա տարածքների առանձնացումը։ Դիտարկվում են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հեռահար զոնդավորման տվյալների, քարտեզագրական վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ վտանգավոր բնական գործընթացների տարածական բաշխման բացահայտման և կանխատեսման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեռնային լանդշաֆտների մարդածին փոփոխությունների գնահատմանը, բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքներին, էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառներին և երկրահամակարգերի դիմակայունության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում ռիսկերի տարածքային տարբերակման, վտանգավոր գոտիների քարտեզագրման, բնակավայրերի և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների խոցելիության որոշման, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման գործընթացներում ռիսկերի հաշվառման սկզբունքները։ Կարևորվում են բնական և տեխնածին վտանգների մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմների կատարելագործումը, կանխարգելիչ ինժեներական և բնապահպանական միջոցառումների իրականացումը և արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները լեռնային տարածքների բնական գործընթացների ակտիվության վրա, տեղումների ռեժիմի փոփոխությունները, ջրային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրները և լեռնային էկոհամակարգերի հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական անվտանգության ապահովման, տարածքային զարգացման ռազմավարությունների մշակման, բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման և ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պետական կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, բնապահպանական և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մարմինների համագործակցությանը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության և համայնքների պատրաստվածության բարձրացման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի լեռնային տարածքների բնատեխնածին վտանգների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ռիսկերի գնահատման և կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տարածքային անվտանգության բարձրացմանը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, երկրաբանների, գեոմորֆոլոգների, բնապահպանների, երկրահամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, տարածքային պլանավորման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բնագիտական ու աշխարհագրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեղապարկի քրոնիկական ոչ քարային բորբոքային հիվանդությունների և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև պրոբիոտիկ պատրաստուկների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը համալիր բուժման և վերականգնողական բժշկության շրջանակներում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում լեղապարկի և լեղուղիների ֆիզիոլոգիական գործառույթները, լեղարտադրության և լեղազատման գործընթացների առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի տարբեր օրգանների փոխազդեցությունը և աղիքային միկրոբիոտայի նշանակությունը օրգանիզմի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկական խոլեցիստիտի զարգացման ախտածնական մեխանիզմներին, լեղապարկի շարժողական և ֆունկցիոնալ խանգարումներին, բորբոքային գործընթացների առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրվում են աղիքային դիսբիոզի առաջացման պատճառները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցության փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների խանգարումները և դրանց կապը լյարդալեղային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են պրոբիոտիկների կենսաբանական հատկությունները, կաթնաթթվային բակտերիաների մասնակցությունը աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանմանը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը նյութափոխանակային գործընթացների, տեղային պաշտպանական մեխանիզմների և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հայրենական արտադրության «Նոր Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման գիտական նախադրյալներին, դրա կենսաբանական առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումներում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պրոբիոտիկի կիրառման արդյունքների գնահատումը հիվանդության կլինիկական ախտանշանների, աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի, կենսաքիմիական ցուցանիշների և օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են համալիր վերականգնողական բուժման սկզբունքները, պրոբիոտիկների և բնական բուժական գործոնների համատեղ կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների նշանակությունը մարսողական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունների բուժման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոբիոցենոզի փոփոխությունների գնահատման լաբորատոր մեթոդներին, արյան լիպիդային կազմի, հակաօքսիդանտային համակարգի և էներգետիկ փոխանակության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կլինիկական հետազոտությունների կազմակերպման, հիվանդների վիճակի համեմատական գնահատման, բուժումից առաջ և հետո ստացված տվյալների վերլուծության և բուժական արդյունավետության որոշման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև քրոնիկական հիվանդությունների ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, վերականգնողական բուժման անհատականացման հնարավորությունները և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները։ Թեմային առնչվող կլինիկական հետազոտություններից մեկում ուսումնասիրվել են քրոնիկական ոչ քարային խոլեցիստիտով և աղիքային դիսբիոզով 60 հիվանդներ։ Հրապարակված արդյունքներում նկարագրվել է պրոբիոտիկի, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ֆիզիկական բուժական գործոնների համակցված կիրառման պայմաններում կլինիկական ցուցանիշների բարելավում և աղիքային միկրոբիոցենոզի, լիպիդային փոխանակության ու հակաօքսիդանտային համակարգի ցուցանիշների կարգավորման միտում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հանրային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործընթացներում հետազոտական-վերլուծական կազմակերպությունների դերակատարության, դրանց ինստիտուցիոնալ զարգացման, գործունեության առանձնահատկությունների և քաղաքական որոշումների ընդունման վրա ունեցած ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում հանրային քաղաքականության սուբյեկտների համակարգի փոփոխությունները, պետական և ոչ պետական դերակատարների փոխհարաբերությունները, փորձագիտական գիտելիքի նշանակությունը կառավարման գործընթացներում և քաղաքական որոշումների գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ հետազոտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների և փորձագիտական կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց կազմակերպական կառուցվածքներին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, գործունեության հիմնական ուղղություններին և հանրային քաղաքականության մշակման գործընթացներում մասնակցության ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նման կազմակերպությունների առաջացման և զարգացման միջազգային փորձը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, գաղափարական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կուսակցությունների, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական հաստատությունների հետ համագործակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են քաղաքական հետազոտությունների, ռազմավարական վերլուծությունների, փորձագիտական գնահատումների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման մեթոդաբանական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական օրակարգի ձևավորման, հանրային հիմնախնդիրների բացահայտման, այլընտրանքային քաղաքական լուծումների ներկայացման և որոշումների ընդունման գործընթացում փորձագիտական տեղեկատվության օգտագործման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերլուծական կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը քաղաքական գործընթացների տարբեր փուլերում՝ սկսած հիմնախնդիրների սահմանումից և քաղաքականության նախագծումից մինչև իրականացվող ծրագրերի գնահատումն ու դրանց արդյունքների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը։ Դիտարկվում են հետազոտական հրապարակումների, քաղաքականության վերաբերյալ զեկույցների, փորձագիտական խորհրդատվությունների, հանրային քննարկումների և լրատվամիջոցների հետ համագործակցության հնարավորությունները՝ քաղաքական որոշումների մշակման և հասարակական կարծիքի ձևավորման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական կազմակերպությունների անկախության, մասնագիտական հեղինակության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հետազոտական գործունեության օբյեկտիվության պահպանման, քաղաքական և տնտեսական շահերի հնարավոր ազդեցության, ֆինանսավորող կառույցների հետ փոխհարաբերությունների և փորձագիտական եզրակացությունների արժանահավատության գնահատման հարցերը։ Կարևորվում են նաև վերլուծական կենտրոնների մասնակցությունը ժողովրդավարական կառավարման գործընթացներին, հանրային երկխոսության զարգացմանը, քաղաքացիական մասնակցության խթանմանը և պետական կառավարման համակարգում գիտելիքահեն մոտեցումների տարածմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության քաղաքականության, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և հանրային կառավարման ոլորտներում գործող հետազոտական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր քաղաքական համակարգերում փորձագիտական հաստատությունների գործունեության պայմանները, պետական ինստիտուտների հետ դրանց փոխգործակցության ձևերը և քաղաքական ազդեցության գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական հասարակության զարգացման, թվային հաղորդակցության միջոցների տարածման և գիտելիքի արտադրության նոր ձևերի ազդեցությանը վերլուծական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրային քաղաքականության ոչ պետական դերակատարների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական որոշումների մշակման գործընթացներում փորձագիտական կառույցների մասնակցության մեխանիզմների բացահայտմանը և պետական կառավարման ու քաղաքացիական հասարակության միջև համագործակցության արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, միջազգային հարաբերությունների փորձագետների, սոցիոլոգների, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրականության ծագման, պատմական զարգացման, գեղարվեստական ուղղությունների ձևավորման և գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ հայ ժողովրդի մշակութային, հասարակական և հոգևոր կյանքի պատմության համատեքստում։ Գրքում ներկայացվող թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ գրականության զարգացման հիմնական ժամանակաշրջանները՝ սկսած հնագույն բանավոր ստեղծագործություններից և գրավոր մշակույթի սկզբնավորումից մինչև միջնադարյան, նոր և նորագույն գրականության ձևավորումն ու զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայոց գրերի ստեղծման պատմական նշանակությանը, թարգմանական գրականության սկզբնավորմանը, հինգերորդ դարի մշակութային վերելքին և հայ մատենագրության ձևավորման գործընթացներին։ Քննության են առնվում վաղ միջնադարի պատմագրական, աստվածաբանական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական երկերի առանձնահատկությունները, դրանց գաղափարական բովանդակությունը և նշանակությունը ազգային ինքնության պահպանման ու զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում հայ պատմիչների, բանաստեղծների, փիլիսոփաների և հոգևոր հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը, նրանց գրական մտածողության առանձնահատկություններին և հայ գրավոր մշակույթի զարգացման մեջ ունեցած ներդրմանը։ Ուսումնասիրվում են միջնադարյան հայ գրականության հիմնական ժանրերը, կրոնական և աշխարհիկ գրականության փոխհարաբերությունները, շարականագրության, տաղերգության, առակագրության և պատմագրության զարգացման օրինաչափությունները։ Կարևորվում են Գրիգոր Նարեկացու, Ներսես Շնորհալու, Ֆրիկի, Հովհաննես Թլկուրանցու, Նահապետ Քուչակի և այլ հեղինակների ստեղծագործությունների գեղարվեստական առանձնահատկությունները, մարդասիրական գաղափարները, լեզվական արտահայտչամիջոցները և գրական ավանդույթների զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև հայկական ժողովրդական բանահյուսության, էպիկական ստեղծագործությունների, ավանդությունների, հեքիաթների և ժողովրդական երգարվեստի կապերը գրավոր գրականության հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նոր շրջանի հայ գրականության ձևավորմանը, լուսավորական գաղափարների տարածմանը, աշխարհաբարի զարգացմանը և գրականության աշխարհիկացման գործընթացներին։ Քննարկվում են տասնիններորդ դարի հայ գրականության գաղափարական ու գեղարվեստական ուղղությունները, ռոմանտիզմի և ռեալիզմի դրսևորումները, ազգային-ազատագրական գաղափարների արտացոլումը և հասարակական կյանքի հիմնախնդիրների ներկայացումը գրական ստեղծագործություններում։ Անդրադարձ է կատարվում Խաչատուր Աբովյանի, Միքայել Նալբանդյանի, Րաֆֆու, Պերճ Պռոշյանի, Գաբրիել Սունդուկյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի և այլ նշանավոր գրողների ստեղծագործական գործունեությանը՝ հայ գրականության զարգացման ընդհանուր գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ գրական ավանդույթների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց լեզվական, մշակութային և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևորվում են արևմտահայ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործությունները, ազգային ինքնագիտակցության, հասարակական հարաբերությունների, մարդու ներաշխարհի և պատմական իրադարձությունների արտացոլումը գրականության մեջ։ Դիտարկվում են քսաներորդ դարի հայ գրականության զարգացման հիմնական միտումները, գրական նորարարությունները, բանաստեղծության, արձակի և դրամատուրգիայի ժանրային փոփոխությունները, ինչպես նաև պատմական ու հասարակական վերափոխումների ազդեցությունը գրական ստեղծագործության վրա։ Առանձին տեղ է հատկացվում հայկական սփյուռքի գրականությանը, տարբեր երկրներում ստեղծագործող հայ հեղինակների մշակութային գործունեությանը, ազգային հիշողության, ինքնության և հայրենիքի թեմաների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Քննության են առնվում հայ գրականության կապերը համաշխարհային գրականության հետ, թարգմանական փոխազդեցությունները, գրական ուղղությունների ներթափանցումը և հայկական գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպության պահպանման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ գրականության պատմական շարունակականության, գրական ժանրերի զարգացման, ստեղծագործական անհատականությունների և ազգային մշակութային արժեքների ձևավորման մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, պատմաբանների, մշակութաբանների, հայագիտության մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների, ինչպես նաև հայ գրականության պատմությամբ և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման, վարչատարածքային զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակման և կառավարման կազմակերպական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում վարչատարածքային կառավարման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, պետական կառավարման տարածքային կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության տարբեր մակարդակների միջև լիազորությունների բաշխման առանձնահատկությունները և տարածքային զարգացման գործընթացներում կառավարման մարմինների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային կառուցվածքի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, մարզային կառավարման և համայնքային ինքնակառավարման փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կենտրոնական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեության համակարգման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները, տարածքային ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները, բնակչության կենսամակարդակի տարբերությունները և հանրային ծառայությունների հասանելիության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են կառավարման արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները, կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման հնարավորությունները, ռազմավարական պլանավորման մեթոդները և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման ու իրականացման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչատարածքային միավորների ֆինանսական ինքնուրույնության, բյուջետային պլանավորման, տեղական եկամուտների ձևավորման, պետական ֆինանսական աջակցության և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ ներառելով ֆինանսատնտեսական կայունությունը, հանրային ծառայությունների որակը, կառավարման որոշումների իրականացման արդյունավետությունը, բնակչության մասնակցության մակարդակը և տարածքային զարգացման արդյունքները։ Դիտարկվում են ռազմավարական կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառման հնարավորությունները, երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթությունների սահմանումը, ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքները, կատարողականի գնահատման մեխանիզմները և կառավարման արդյունքների մշտադիտարկման համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բարեփոխումների, համայնքների խոշորացման, կառավարման գործառույթների ապակենտրոնացման և միջհամայնքային համագործակցության հնարավոր ազդեցություններին տարածքային կառավարման կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում վարչական գործընթացների թվայնացման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և հանրային ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերի պարզեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև տեղական տնտեսական զարգացման խթանման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և տարածքային մրցունակության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են պետական կառավարման մարմինների, տեղական ինքնակառավարման հաստատությունների, մասնավոր հատվածի և քաղաքացիական հասարակության համագործակցության ձևերը, մասնակցային կառավարման սկզբունքները, որոշումների ընդունման թափանցիկության ապահովումը և հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի ուսումնասիրության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին համապատասխան կառավարման մոդելների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տարածքային կառավարման ռազմավարական պլանավորման մեթոդաբանության զարգացմանը, վարչատարածքային միավորների կառավարման արդյունավետության գնահատման գործիքակազմի կատարելագործմանը, տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանն ուղղված մոտեցումների հիմնավորմանը և հանրային կառավարման համակարգի կազմակերպական կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, տարածքային զարգացման փորձագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, մարզային և համայնքային կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական ու կառավարման մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է խաղողագործության ոլորտի տնտեսական արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի բնական, տնտեսական և արտադրական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում խաղողագործության զարգացման պատմական և տնտեսական նախադրյալները, ոլորտի նշանակությունը Հայաստանի գյուղատնտեսության կառուցվածքում, խաղողի արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրա ազդեցությունը գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատի մարզի հողակլիմայական պայմաններին, ոռոգման ջրի ապահովվածությանը, խաղողի այգիների տարածքային բաշխվածությանը, մշակվող սորտերի առանձնահատկություններին և դրանց համապատասխանությանը տարածաշրջանի արտադրական ներուժին։ Ուսումնասիրվում են խաղողի արտադրության ծավալների, բերքատվության, ինքնարժեքի, իրացման գների, շահութաբերության և տնտեսական արդյունավետությունը բնութագրող այլ ցուցանիշների գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են արտադրության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ ներառյալ հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործումը, աշխատանքային ռեսուրսների կազմակերպումը, գյուղատնտեսական տեխնիկայի ապահովվածությունը, ներդրումների մակարդակը, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը և գյուղատնտեսական տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում խաղողի այգիների հիմնման և վերակառուցման տնտեսական նպատակահարմարությանը, բարձր բերքատվություն ապահովող մշակության տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ոռոգման համակարգերի կատարելագործմանը, պարարտացման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խաղողագործական տնտեսությունների արտադրատնտեսական գործունեության վերլուծությունը, արտադրական ծախսերի նվազեցման հնարավորությունների բացահայտումը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության գնահատումը և արտադրության շահութաբերության բարձրացման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են գյուղացիական տնտեսությունների չափերի, հողատարածքների մասնատվածության, արտադրության մասնագիտացման և տնտեսությունների միջև համագործակցության ազդեցությունները խաղողագործության զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խաղողի արտադրության և վերամշակման ոլորտների փոխկապակցվածությանը, մթերման գործընթացների կազմակերպմանը, վերամշակող ձեռնարկությունների հետ պայմանագրային հարաբերություններին, իրացման շուկաների հասանելիությանը և արտադրողների տնտեսական շահերի պաշտպանության հնարավորություններին։ Քննության են առնվում խաղողի թարմ սպառման, պահեստավորման, վերամշակման և արտահանման ուղղությունների զարգացման հեռանկարները, արտադրանքի որակի բարձրացման, մրցունակության ապահովման և ավելացված արժեքի ձևավորման տնտեսական նախադրյալները։ Կարևորվում են նաև խաղողագործության ոլորտում պետական աջակցության ծրագրերի, գյուղատնտեսական վարկավորման, ապահովագրական մեխանիզմների, ներդրումային քաղաքականության և խորհրդատվական ծառայությունների նշանակությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական արդյունավետությունը, կլիմայական և շուկայական ռիսկերի կառավարման հնարավորությունները, ինչպես նաև կայուն գյուղատնտեսության սկզբունքների կիրառումը խաղողագործական տնտեսություններում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արարատի մարզի խաղողագործության արտադրական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման, գյուղացիական տնտեսությունների եկամտաբերության բարձրացման, արտադրության կազմակերպման կատարելագործման և տարածաշրջանի գյուղատնտեսական մրցունակության ամրապնդմանն ուղղված գիտականորեն հիմնավորված առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, գյուղատնտեսության կառավարման մասնագետների, խաղողագործների, գյուղացիական տնտեսությունների ղեկավարների, ագրոբիզնեսի ներկայացուցիչների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ագրարային բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի սկզբնական շրջանում՝ 1918 թվականին, Ցարիցին քաղաքի պաշտպանության պատմությանը վերաբերող հայերեն և ռուսերեն գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Ցանկի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային իշխանության հաստատման և ամրապնդման ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական իրադարձությունները, Կարմիր բանակի կազմավորման գործընթացները, Ռուսաստանի հարավային շրջաններում ծավալված ռազմական գործողությունները և Վոլգայի ավազանի ռազմավարական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ցարիցինի պաշտպանությանը վերաբերող պատմական աղբյուրներին, Իոսիֆ Ստալինի գործունեության խորհրդային շրջանի գնահատականներին, ռազմական և քաղաքական ղեկավարության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քաղաքի պաշտպանության կազմակերպման վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ ընդգրկման տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում քաղաքացիական պատերազմի պատմությանը, բոլշևիկյան կուսակցության գործունեությանը, խորհրդային պետական կառավարման ձևավորմանը և ռազմաքաղաքական իրադարձությունների լուսաբանմանը նվիրված աշխատությունները։ Ցարիցինը, գտնվելով Վոլգայի ափին և հանդիսանալով կարևոր արդյունաբերական ու տրանսպորտային կենտրոն, առանձնահատուկ նշանակություն ուներ տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմական և տնտեսական գործընթացներում։ Քաղաքի շուրջ ծավալված իրադարձությունները խորհրդային պատմագրության մեջ լայնորեն ներկայացվել են որպես քաղաքացիական պատերազմի նշանակալի դրվագներից մեկը։ Հրատարակության վերնագրում ընդգծված է Ստալինի ղեկավար դերը, ինչը բնորոշ է հատկապես խորհրդային ժամանակաշրջանի այն պատմագրական մոտեցումներին, որոնցում քաղաքի պաշտպանության կազմակերպումը մեկնաբանվում էր նրա քաղաքական և ռազմական գործունեության կարևոր ձեռքբերումներից մեկը։ Միաժամանակ ժամանակակից պատմագիտական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս այդ իրադարձությունները դիտարկելու ավելի լայն համատեքստում՝ հաշվի առնելով տարբեր ռազմական հրամանատարների, քաղաքական գործիչների և տեղական կառավարման մարմինների մասնակցությունը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների հետագա գաղափարական մեկնաբանությունները։ Մատենագիտական ցանկի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական պատկերացումների, խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցության և պատմական հիշողության կառուցման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հայերեն և ռուսերեն հրապարակումների ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմական թեմայի ներկայացումը տարբեր լեզվական միջավայրերում, խորհրդային պատմագիտական գրականության տարածման ուղիները և համապատասխան նյութերի մատչելիությունը հայ ընթերցողների համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմական մենագրությունները, փաստաթղթերի ժողովածուները, հուշագրությունները, քաղաքական հրապարակումները, պարբերական մամուլի նյութերը և տեղեկատու բնույթի աշխատությունները, որոնք կարող են ծառայել որպես քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունների ուսումնասիրման աղբյուրներ։ Մատենագիտական հրատարակության առաջին պրակի նշանակությունը պայմանավորված է տվյալ թեմայով գրականության որոնման և հետազոտական աշխատանքների համար սկզբնական տեղեկատվական հիմք ապահովելու հնարավորությամբ։ Նմանատիպ ցանկերը կարևոր դեր ունեն գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ՝ նպաստելով պատմական գրականության հաշվառմանը, դասակարգմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառության մեջ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրության մասնագետների, մատենագետների, գրադարանագետների, խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի և խորհրդային պատմական գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արժութային փոխարժեքների տատանումների հետևանքով առաջացող ֆինանսատնտեսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում արժութային ռիսկերի առաջացման տնտեսական նախադրյալները, դրանց հիմնական տեսակները, ֆինանսական շուկաների զարգացման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը փոխարժեքների փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև արժութային տատանումների հետևանքները տնտեսավարող սուբյեկտների, առևտրային բանկերի և ազգային տնտեսության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արժութային շուկայի կառուցվածքին, ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման գործոններին, դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկություններին և արտաքին տնտեսական միջավայրից բխող հնարավոր ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են փոխարժեքների փոփոխությունների ազդեցությունները կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների, արտաքին առևտրային գործառնությունների, արտարժութային պարտավորությունների, ներդրումային որոշումների և դրամական հոսքերի վրա։ Քննարկվում են արժութային ռիսկերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառելով գործարքային, հաշվապահական և տնտեսական ռիսկերը, դրանց առաջացման պայմանները և կառավարման մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արժութային դիրքերի գնահատմանը, ակտիվների և պարտավորությունների արժութային կառուցվածքի վերլուծությանը, փոխարժեքային փոփոխությունների նկատմամբ ֆինանսական ցուցանիշների զգայունության որոշմանը և հնարավոր կորուստների կանխատեսման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արժութային ռիսկերի քանակական գնահատման գործիքակազմի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ վիճակագրական վերլուծության, սցենարային գնահատման, սթրես-թեստավորման և ռիսկի հնարավոր չափերի որոշման մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են արժութային ռիսկերի սահմանափակման և նվազեցման մեխանիզմները, ֆինանսական հեջավորման գործիքները, արտարժութային ակտիվների ու պարտավորությունների հավասարակշռման մոտեցումները, արժութային դիվերսիֆիկացիան և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժութային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկություններին, արտարժութային վարկավորման և ավանդների կառուցվածքին, բանկերի բաց արժութային դիրքերի վերահսկմանը և ֆինանսական կայունության ապահովմանն ուղղված կարգավորիչ պահանջների նշանակությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դրամավարկային և մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության դերը, արժութային շուկայի կարգավորման սկզբունքները և ֆինանսական համակարգի կայունության պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտաքին տնտեսական կախվածության, ներմուծման և արտահանման կառուցվածքի, դրամական փոխանցումների, միջազգային կապիտալի հոսքերի և համաշխարհային ֆինանսական շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունները արժութային ռիսկերի ձևավորման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական կառավարման ռազմավարությունները, արժութային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, որոշումների ընդունման գործընթացում ռիսկերի հաշվառման անհրաժեշտությունը և կազմակերպությունների ֆինանսական դիմակայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել արժութային ռիսկերի կառավարման մեթոդաբանական հիմքերի կատարելագործմանը, Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատման և կանխարգելման մեխանիզմների զարգացմանը, ինչպես նաև տնտեսական անորոշության պայմաններում ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, ռիսկերի կառավարիչների, ֆինանսական կազմակերպությունների ղեկավարների, դրամավարկային քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակի ընկալման և գնահատման հոգեբանական առանձնահատկությունների, դրանց անհատական տարբերությունների, ինչպես նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցությամբ մարդու ժամանակային պատկերացումների և վարքագծային դրսևորումների փոփոխությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում ժամանակի սուբյեկտիվ ընկալման հոգեբանական մեխանիզմները, անձի ճանաչողական և հուզական գործընթացների փոխկապակցվածությունը ժամանակային գնահատումների հետ, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի և տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը ժամանակի տևողության, հաջորդականության և ընթացքի վերաբերյալ անհատական պատկերացումների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի հոգեբանական առանձնահատկություններին, խառնվածքին, ուշադրության կենտրոնացման կարողությանը, հիշողությանը, հուզական վիճակներին, մոտիվացիային և ճանաչողական գործունեության բնույթին՝ որպես ժամանակի գնահատման ճշգրտության և սուբյեկտիվ տևողության վրա ազդող գործոնների։ Ուսումնասիրվում են թվային միջավայրում մարդու գործունեության առանձնահատկությունները, համակարգիչների, համացանցի, բջջային սարքերի, սոցիալական հարթակների և տեղեկատվական հաղորդակցության այլ միջոցների օգտագործման պայմաններում ժամանակի ընկալման հնարավոր փոփոխությունները։ Քննարկվում են տեղեկատվական հոսքերի ինտենսիվության, թվային բովանդակության արագ փոփոխության, բազմախնդրային գործունեության, ուշադրության հաճախակի տեղափոխման և տեղեկատվական ծանրաբեռնվածության ազդեցությունները ժամանակային կողմնորոշման ու ժամանակի սուբյեկտիվ գնահատման գործընթացների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակի հոգեբանական ընկալման տեսական մոտեցումներին, ներքին ժամանակային մեխանիզմների վերաբերյալ գիտական պատկերացումներին, ճանաչողական ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկություններին և մարդու գործունեության պայմաններից կախված ժամանակային գնահատումների փոփոխականությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների օգտագործման հաճախականության, տևողության և նպատակների հնարավոր կապի ուսումնասիրությունը անձի ժամանակային զգացողության, ժամանակի պլանավորման, ինքնակարգավորման և առօրյա գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունների հետ։ Դիտարկվում են տարբեր անհատների ժամանակային գնահատումների տարբերությունները, թվային միջավայրում ներգրավվածության աստիճանի նշանակությունը, ինչպես նաև տարիքային, սոցիալ-հոգեբանական և անհատական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժամանակի գնահատման փորձարարական ուսումնասիրության մեթոդներին, հոգեբանական թեստավորման, հարցաթերթիկների, դիտարկումների և ժամանակային միջակայքերի վերարտադրման ու համեմատման առաջադրանքների կիրառման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում ժամանակի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ տևողությունների հարաբերակցությունը, ժամանակային գնահատումների շեղումների առաջացման պայմանները, ինչպես նաև տարբեր տեղեկատվական միջավայրերում ճանաչողական և հուզական գործընթացների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում են թվային տեխնոլոգիաների կիրառման և անձի հոգեբանական բարեկեցության, աշխատանքային արդյունավետության, ուսումնական գործունեության ու ժամանակի կառավարման հմտությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցության պայմաններում ուշադրության կառավարման, ժամանակային ինքնակարգավորման, գործունեության արդյունավետ պլանավորման և թվային միջավայրի գիտակցված օգտագործման հոգեբանական հիմքերը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ժամանակի ընկալման վերաբերյալ հոգեբանական տեսությունների զարգացմանը, տեղեկատվական հասարակության պայմաններում անձի ճանաչողական գործունեության առանձնահատկությունների բացահայտմանը և տեխնոլոգիական միջավայրի ազդեցության գնահատման գիտական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն՝ հնարավորություն ընձեռելով առավել խորությամբ հասկանալու մարդու ժամանակային փորձառության անհատական տարբերությունները, թվային տեխնոլոգիաների օգտագործման հետ կապված հոգեբանական փոփոխությունները և դրանց նշանակությունը առօրյա, կրթական ու մասնագիտական գործունեության կազմակերպման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, սոցիալական և ճանաչողական հոգեբանության մասնագետների, մանկավարժների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հոգեբանության ու կրթության ոլորտների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում նվագախմբային փողային գործիքների տարածման, զարգացման և կատարողական արվեստի ձևավորման պատմական, երաժշտագիտական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում փողային գործիքների տեղն ու նշանակությունը հայկական երաժշտական մշակույթում, դրանց կիրառության պատմական նախադրյալները, կատարողական ավանդույթների ձևավորման գործընթացները և մասնագիտական երաժշտարվեստի զարգացման տարբեր փուլերում ունեցած դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փայտյա և պղնձյա փողային գործիքների կառուցվածքային, ձայնային, տեխնիկական և արտահայտչական հնարավորություններին, դրանց դասակարգման սկզբունքներին, նվագախմբային գործառույթներին և երաժշտական ստեղծագործությունների մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ֆլեյտայի, հոբոյի, կլառնետի, ֆագոտի, շեփորի, գալարափողի, տրոմբոնի, տուբայի և այլ փողային գործիքների կատարողական հնարավորությունները, հնչերանգային բազմազանությունը, տեխնիկական բարդությունները և նվագախմբային հնչողության ձևավորման մեջ դրանց նշանակությունը։ Քննարկվում են Հայաստանում փողային գործիքների կատարողական արվեստի կայացման պատմական պայմանները, եվրոպական երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը, ազգային երաժշտական մշակույթի հետ փոխազդեցությունը և մասնագիտական կատարողական դպրոցների զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սիմֆոնիկ, օպերային, կամերային և փողային նվագախմբերի գործունեությանը, դրանց կազմում փողային գործիքների կիրառման սկզբունքներին, ինչպես նաև երաժշտական կոլեկտիվների զարգացմանը նպաստած կազմակերպական և մշակութային գործոններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում փողային գործիքների օգտագործման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նվագախմբավորման սկզբունքները, գործիքային հնչերանգների համադրությունը, ազգային երաժշտական մտածողության արտահայտման միջոցները և կատարողական մեկնաբանության հնարավորությունները։ Դիտարկվում են փողային գործիքների համար գրված մենանվագ, անսամբլային և նվագախմբային ստեղծագործությունների գեղարվեստական ու տեխնիկական առանձնահատկությունները, դրանց կատարողական պահանջները և երաժշտական արտահայտչամիջոցների զարգացման միտումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայ երաժիշտ-կատարողների, նվագախմբերի ղեկավարների, մանկավարժների և երաժշտական հաստատությունների գործունեությանը՝ փողային գործիքների կատարողական մշակույթի ձևավորման և մասնագիտական ավանդույթների փոխանցման համատեքստում։ Քննության են առնվում երաժշտական կրթության համակարգում փողային գործիքների դասավանդման մեթոդները, կատարողական տեխնիկայի զարգացման սկզբունքները, շնչառության և հնչյունարտաբերման առանձնահատկությունները, արտիկուլյացիայի, ինտոնացիայի, դինամիկայի և երաժշտական ֆրազավորման նշանակությունը։ Կարևորվում են նաև նվագախմբային համատեղ կատարողականության, երաժիշտների փոխգործակցության, դիրիժորի և կատարողների ստեղծագործական համագործակցության, ինչպես նաև երաժշտական ստեղծագործության գեղարվեստական ամբողջականության ապահովման հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանում փողային կատարողական արվեստի զարգացման պատմական շարունակականությունը, ազգային կատարողական դպրոցի առանձնահատկությունները, երաժշտական կրթության և համերգային գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև միջազգային երաժշտական փորձի ազդեցությունը հայ կատարողական մշակույթի վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ պատկերացնելու փողային գործիքների նշանակությունը հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության պատմության մեջ, կատարողական ավանդույթների զարգացման օրինաչափությունները և նվագախմբային արվեստի ձևավորման ու կատարելագործման գործընթացները։ Աշխատությունն ունի երաժշտագիտական, պատմամշակութային և մանկավարժական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, արվեստաբանների, նվագախմբային երաժիշտների, դիրիժորների, փողային գործիքների դասատուների, երաժշտական կրթության մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և կոնսերվատորիաների ուսանողների, ինչպես նաև հայկական երաժշտական մշակույթի, գործիքային կատարողական արվեստի և նվագախմբային երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի խոցային հիվանդության հետևանքով առաջացող արյունահոսությունների կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտածագման մեխանիզմների, ախտորոշման և բուժման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ սրտանոթային համակարգի տարբեր ախտահարումներով հիվանդների շրջանում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում մարսողական համակարգի խոցային ախտահարումների և սրտանոթային հիվանդությունների փոխկապակցվածությունը, համակցված ախտաբանությունների ազդեցությունը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա, ինչպես նաև արյունահոսությունների առաջացմանը և ծանրացմանը նպաստող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սրտի իշեմիկ հիվանդության, զարկերակային գերճնշման, սրտային անբավարարության և սրտանոթային այլ խանգարումների պայմաններում գաստրոդուոդենալ խոցային արյունահոսությունների զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի լորձաթաղանթի պաշտպանական մեխանիզմները, տեղային արյան շրջանառության խանգարումների ազդեցությունը հյուսվածքների վիճակի վրա, ինչպես նաև սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների հնարավոր մասնակցությունը խոցային գործընթացների զարգացմանը։ Քննարկվում են սրտանոթային հիվանդությունների բուժման նպատակով կիրառվող հակաթրոմբոցիտային, հակամակարդիչ և որոշ այլ դեղամիջոցների ազդեցությունը ստամոքսաղիքային արյունահոսությունների առաջացման հավանականության և կլինիկական ընթացքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում արյունահոսության կլինիկական դրսևորումներին, արյան կորստի աստիճանի գնահատմանը, հեմոդինամիկ փոփոխություններին, սակավարյունության զարգացմանը և սրտանոթային համակարգի վրա դրանց հնարավոր հետևանքներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համակցված հիվանդություններով պացիենտների ախտորոշման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ներառելով կլինիկական տվյալների, լաբորատոր ցուցանիշների, էնդոսկոպիկ հետազոտությունների և սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման արդյունքների համադրումը։ Դիտարկվում են խոցային արյունահոսությունների ծանրության աստիճանի որոշման, կրկնակի արյունահոսության հավանականության գնահատման և հնարավոր բարդությունների կանխատեսման հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բուժական մարտավարության ընտրության դժվարություններին, որոնք պայմանավորված են միաժամանակ մարսողական համակարգի արյունահոսության վերահսկման և սրտանոթային հիվանդությունների հետ կապված ռիսկերի կառավարման անհրաժեշտությամբ։ Քննության են առնվում դեղորայքային, էնդոսկոպիկ և անհրաժեշտության դեպքում վիրաբուժական բուժման մոտեցումների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների համագործակցության նշանակությունը համակցված ախտաբանություններով հիվանդների բուժման գործընթացում։ Կարևորվում են արյունահոսության դադարեցման, շրջանառվող արյան ծավալի և հեմոդինամիկ կայունության վերականգնման, սրտանոթային բարդությունների կանխարգելման և հետագա բուժման արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են նաև հիվանդների տարիքային առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների ազդեցությունը բուժման արդյունքների վրա, խոցային արյունահոսությունների կրկնության կանխարգելման հնարավորությունները և հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական հսկողության նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել գաստրոդուոդենալ խոցային արյունահոսությունների ախտածագման և կլինիկական ընթացքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, համակցված սրտանոթային ախտահարումներով հիվանդների ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և ախտորոշման ու բուժման առավել արդյունավետ մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գաստրոէնտերոլոգների, սրտաբանների, ընդհանուր և անհետաձգելի վիրաբուժության մասնագետների, էնդոսկոպիստների, թերապևտների, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգների, բժշկական գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, ինչպես նաև մարսողական և սրտանոթային համակարգերի համակցված հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Erwinia carotovora բակտերիայի ֆենիլպիրուվատը տրանսամինացնող ֆերմենտների կենսաքիմիական հատկությունների, կատալիտիկ ակտիվության, կառուցվածքագործառական առանձնահատկությունների և կենսատեխնոլոգիական կիրառության հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում միկրոօրգանիզմների ամինաթթվային փոխանակության գործընթացները, տրանսամինացման ռեակցիաների կենսաբանական նշանակությունը և ամինոտրանսֆերազների դերը ազոտային միացությունների նյութափոխանակության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆենիլպիրուվատի մասնակցությամբ ընթացող ֆերմենտային ռեակցիաներին, ամինախմբերի փոխանցման մեխանիզմներին, համապատասխան ֆերմենտների սուբստրատային յուրահատկությանը և դրանց ակտիվության վրա ազդող ֆիզիկաքիմիական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են բակտերիալ ծագման ամինոտրանսֆերազների առանձնացման, մաքրման և կենսաքիմիական բնութագրման մեթոդաբանական մոտեցումները, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության որոշման և ռեակցիաների ընթացքի գնահատման սկզբունքները։ Քննարկվում են ֆերմենտների գործունեության վրա միջավայրի թթվայնության, ջերմաստիճանի, սուբստրատների կոնցենտրացիայի, կոֆակտորների և այլ գործոնների ազդեցությունները՝ դրանց կատալիտիկ արդյունավետության և կայունության գնահատման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում ամինոտրանսֆերազների կինետիկական հատկություններին, ֆերմենտ-սուբստրատ փոխազդեցության առանձնահատկություններին, ռեակցիաների ընտրողականությանը և տարբեր ամինաթթուների ու կետոթթուների փոխակերպման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆենիլպիրուվատի տրանսամինացման գործընթացում ներգրավված ֆերմենտների գործառական նշանակության բացահայտումը, դրանց մասնակցությունը արոմատիկ ամինաթթուների նյութափոխանակությանը և բակտերիալ բջիջներում կենսաքիմիական փոխակերպումների կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ֆերմենտների հատկությունների համեմատական գնահատման, դրանց ակտիվության և կայունության բարձրացման, ինչպես նաև կենսակատալիտիկ գործընթացներում արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ամինոտրանսֆերազների կիրառական նշանակությանը՝ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, ամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստացման, կենսաքիմիական սինթեզի և արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայի զարգացման տեսանկյունից։ Քննության են առնվում ֆերմենտային փոխակերպումների առավելությունները քիմիական սինթեզի որոշ ավանդական մեթոդների նկատմամբ, մասնավորապես՝ ռեակցիաների ընտրողականությունը, մեղմ պայմաններում ընթացքը և նպատակային միացությունների ստացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև մանրէային ֆերմենտների օգտագործման հեռանկարները դեղագործական, սննդարդյունաբերական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտություններում, ինչպես նաև կենսակատալիզի վրա հիմնված նոր տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակման գործընթացում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են միկրոօրգանիզմների ֆերմենտային համակարգերի բազմազանությունը, դրանց կենսաքիմիական առանձնահատկությունների և կիրառական ներուժի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև ֆերմենտային ռեակցիաների արդյունավետության գնահատման գիտական սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մանրէային ամինոտրանսֆերազների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ֆերմենտային կատալիզի մեխանիզմների բացահայտմանը և կենսատեխնոլոգիական նշանակություն ունեցող կենսաքիմիական գործընթացների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսատեխնոլոգների, ֆերմենտաբանության մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և կենսաբանական ու քիմիական մասնագիտությունների ուսանողների, ինչպես նաև մանրէային ֆերմենտների հատկությունների և դրանց գործնական կիրառության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։