Պատրաստի նյութեր

Գիտական աշխատությունը նվիրված է գերմաներենի եղանակավորող մասնիկների լեզվաբանական բնույթի, կառուցվածքային, իմաստային, գործառական և տիպաբանական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում եղանակավորող մասնիկների տեղը գերմաներենի քերականական համակարգում, դրանց փոխհարաբերությունները խոսքի այլ մասերի հետ, ինչպես նաև խոսողի վերաբերմունքի, հաղորդակցական մտադրության և արտահայտության գնահատողական երանգների ձևավորման գործում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերմաներենին բնորոշ doch, ja, eben, halt, wohl, denn, mal, schon և այլ եղանակավորող մասնիկների իմաստագործառական առանձնահատկություններին, դրանց կիրառության պայմաններին և խոսքային տարբեր իրավիճակներում դրսևորվող նշանակություններին։ Ուսումնասիրվում են եղանակավորող մասնիկների դասակարգման տեսական սկզբունքները, դրանց տարբերակման չափանիշները, բառային և քերականական հատկանիշները, ինչպես նաև լեզվաբանական տարբեր ուղղություններում առաջարկվող մեկնաբանությունները։ Քննության են առնվում եղանակավորության՝ որպես լեզվական կարգի արտահայտման միջոցները, խոսողի սուբյեկտիվ վերաբերմունքի դրսևորումները, ասույթի հաղորդակցական ուղղվածությունը և մասնիկների մասնակցությունը խոսքի իմաստային կառուցվածքի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է եղանակավորող մասնիկների շարահյուսական վարքագծի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ նախադասության մեջ դրանց դիրքային առանձնահատկությունները, տարբեր տեսակի նախադասություններում կիրառության սահմանափակումները և շարահյուսական այլ բաղադրիչների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Դիտարկվում են պատմողական, հարցական, հրամայական և բացականչական նախադասություններում եղանակավորող մասնիկների գործառույթները, դրանց ազդեցությունը ասույթի հուզական, գնահատողական և հաղորդակցական երանգավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնիկների բազմիմաստությանը, համատեքստային պայմանավորվածությանը և այն հանգամանքին, որ նույն լեզվական միավորը տարբեր խոսքային իրավիճակներում կարող է արտահայտել հաստատում, ենթադրություն, համոզվածություն, զարմանք, մեղմացում, առարկություն կամ հաղորդակցական այլ վերաբերմունքներ։ Ուսումնասիրվում են եղանակավորող մասնիկների և մակբայների, շաղկապների, ձայնարկությունների ու այլ գործառական բառերի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց քերականական կարգավիճակի որոշման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մասնիկների հնչերանգային առանձնահատկություններին, շեշտադրության հետ ունեցած փոխհարաբերություններին և բանավոր հաղորդակցության ընթացքում դրանց գործառական նշանակությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում եղանակավորող մասնիկների տիպաբանական բնութագրերը, գերմաներենի համապատասխան լեզվական միջոցների համեմատությունը այլ լեզուներում եղանակավորություն արտահայտող կառույցների հետ և տարբեր լեզվական համակարգերում դրանց հնարավոր գործառական համարժեքությունների բացահայտումը։ Քննարկվում են մասնիկների իմաստների համեմատական վերլուծության դժվարությունները, լեզուների կառուցվածքային տարբերություններով պայմանավորված առանձնահատկությունները և հաղորդակցական նշանակությունների փոխանցման հնարավոր եղանակները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում գերմաներենի եղանակավորող մասնիկների թարգմանության խնդիրը, քանի որ դրանց արտահայտած իմաստային և գործաբանական երանգները հաճախ չունեն այլ լեզուներում անմիջական բառային համարժեքներ և պահանջում են համատեքստային մեկնաբանություն։ Կարևորվում են նաև եղանակավորող մասնիկների գործածության ուսումնասիրությունը գերմաներենի՝ որպես օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում, սովորողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը և բնական խոսքի իմաստային նրբերանգների ճիշտ ընկալման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակներում կարող են դիտարկվել լեզվական նյութի նկարագրական, համեմատական, գործառական և համատեքստային վերլուծության մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու եղանակավորող մասնիկների դերը խոսքի կազմակերպման և հաղորդակցական փոխազդեցության մեջ։ Հետազոտությունը նպաստում է գերմաներենի քերականական համակարգի, եղանակավորության լեզվական արտահայտման միջոցների, խոսքի գործաբանական կառուցվածքի և լեզվական տիպաբանության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել գերմանագետների, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության մասնագետների, քերականագետների, թարգմանաբանների, գերմաներենի դասավանդողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում և հայերենում «բարեկամություն» և «թշնամություն» հասկացույթների լեզվամշակութային առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, դրանց իմաստային կառուցվածքի, լեզվական արտահայտման միջոցների, մշակութային նշանակության և ազգային աշխարհընկալման հետ ունեցած փոխկապակցվածության բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում բարեկամության և թշնամության՝ որպես մարդկային հարաբերությունները բնութագրող հիմնարար հասկացությունների լեզվական և մշակութային դրսևորումները, դրանց տեղը անգլախոս և հայախոս հանրույթների արժեքային համակարգերում, ինչպես նաև հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի և մշակույթի փոխազդեցությանը, լեզվական գիտակցության մեջ սոցիալական հարաբերությունների արտացոլմանը, ազգային մտածողության առանձնահատկություններին և տարբեր մշակույթներում դրական ու բացասական միջանձնային հարաբերությունների ընկալման եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան հասկացությունների բառիմաստային դաշտերը, դրանց միջուկային և ծայրամասային բաղադրիչները, հոմանիշային ու հականիշային հարաբերությունները, իմաստային նրբերանգները և գնահատողական նշանակությունները։ Քննության են առնվում անգլերեն և հայերեն բառապաշարում բարեկամության, ընկերության, մտերմության, հավատարմության, վստահության, հակամարտության, անհաշտության, հակակրանքի և թշնամանքի գաղափարներն արտահայտող լեզվական միավորները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դարձվածաբանական միավորների, ասացվածքների, առածների, կայուն բառակապակցությունների և փոխաբերական արտահայտությունների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով արտահայտվում են բարեկամական և թշնամական հարաբերությունների վերաբերյալ մշակութային պատկերացումները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեկամության և թշնամության հասկացությունների փոխաբերական իմաստավորումները, դրանց հետ կապված խորհրդանշական պատկերները, հուզական և գնահատողական բաղադրիչները, ինչպես նաև լեզվական միավորների գործածության համատեքստային առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հասկացութային վերլուծության, ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության և համեմատական իմաստաբանության տեսական ու մեթոդաբանական սկզբունքներին, որոնց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվական արտահայտությունների հիմքում ընկած մշակութային գիտելիքները և արժեքային պատկերացումները։ Քննարկվում են բարեկամության և թշնամության հասկացությունների փոխհարաբերությունները, դրանց հակադրության լեզվական դրսևորումները և հասարակական հարաբերությունների գնահատման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև համապատասխան բառերի և արտահայտությունների կիրառության առանձնահատկությունները առօրյա հաղորդակցությունում, գեղարվեստական խոսքում, հրապարակախոսական տեքստերում և հասարակական տարբեր խոսույթներում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ միևնույն հասկացությունը տարբեր լեզուներում կարող է ունենալ ընդհանուր իմաստային հիմք, սակայն միաժամանակ արտահայտել տվյալ լեզվակիր հանրույթին բնորոշ մշակութային, պատմական և սոցիալական առանձնահատկություններ։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են բարեկամության գաղափարի կապերը փոխադարձ վստահության, աջակցման, համերաշխության, հավատարմության և սոցիալական պարտավորությունների հետ, ինչպես նաև թշնամության հասկացության առնչությունները հակադրության, անվստահության, մրցակցության, հակամարտության և օտարացման պատկերացումների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների դրական և բացասական գնահատողական երանգավորմանը, դրանց հուզական ազդեցությանը և հաղորդակցական իրավիճակից կախված իմաստային փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում միջմշակութային հաղորդակցության հիմնախնդիրները, տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում մարդկային հարաբերությունների ընկալման տարբերությունները և դրանց ազդեցությունը փոխըմբռնման գործընթացի վրա։ Քննության են առնվում նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող իմաստային ու մշակութային դժվարությունները, համապատասխան բառերի և դարձվածքների համարժեքության որոշման սկզբունքները և ազգային մշակութային բաղադրիչների փոխանցման հնարավորությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անգլերենի և հայերենի լեզվամշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտմանը, երկու լեզուների հասկացութային համակարգերի վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և լեզվական աշխարհապատկերի ուսումնասիրման մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, անգլերենի մասնագետների, թարգմանաբանների, մշակութաբանների, ճանաչողական լեզվաբանության և միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի ժամանակ իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների, շրջանառու իմունային կոմպլեքսների ձևավորման և կոմպլեմենտի համակարգի ակտիվացման դասական ուղու առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հիվանդության իմունաբանական և ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, բորբոքային գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները, օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի փոխազդեցությունը և իմունային պատասխանին մասնակցող կենսաբանական գործոնների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջանառու իմունային կոմպլեքսների առաջացմանը, դրանց բաղադրությանը, օրգանիզմում շրջանառության առանձնահատկություններին և բորբոքային ռեակցիաների զարգացման հետ հնարավոր փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում հակածինների և հակամարմինների փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող իմունային կոմպլեքսների կենսաբանական նշանակությունը, դրանց հեռացման մեխանիզմները և իմունային համակարգի հավասարակշռության պահպանման գործընթացները։ Ուսումնասիրվում է կոմպլեմենտի համակարգի կառուցվածքային և գործառնական կազմակերպումը, դրա առանձին բաղադրիչների մասնակցությունը իմունային պատասխանին, ինչպես նաև դասական ուղու ակտիվացման հիմնական կենսաքիմիական և իմունաբանական մեխանիզմները։ Կարևորվում է կոմպլեմենտի համակարգի դերը բորբոքային ռեակցիաների կարգավորման, իմունային կոմպլեքսների հեռացման, բջջային պաշտպանական գործընթացների ակտիվացման և օրգանիզմի իմունաբանական հոմեոստազի պահպանման գործում։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են պարբերական հիվանդությանը բնորոշ կրկնվող բորբոքային նոպաների և դրանց միջև ընկած ժամանակահատվածների ընթացքում իմունաբանական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև հիվանդության կլինիկական ընթացքի և լաբորատոր տվյալների փոխհարաբերությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում շրջանառու իմունային կոմպլեքսների քանակական և որակական առանձնահատկությունների գնահատման, կոմպլեմենտի բաղադրիչների ակտիվության որոշման և բորբոքային գործընթացների արտահայտվածության հետ դրանց կապի ուսումնասիրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պարբերական հիվանդության ժառանգական բնույթին, բնածին իմունային համակարգի կարգավորման խանգարումներին և բորբոքային պատասխանի զարգացման մեջ գենետիկական ու կենսաքիմիական գործոնների նշանակությանը։ Քննարկվում են իմունային համակարգի տարբեր օղակների փոխազդեցությունները, բորբոքային միջնորդանյութերի մասնակցությունը հիվանդության ախտածագմանը և կոմպլեմենտի ակտիվացման հնարավոր նշանակությունը բորբոքային փոփոխությունների խորացման կամ կարգավորման գործընթացներում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իմունաբանական ցուցանիշների ախտորոշիչ և կանխատեսական արժեքի գնահատման հարցը, մասնավորապես՝ հիվանդության ակտիվության, նոպաների հաճախականության, բորբոքային գործընթացների արտահայտվածության և հնարավոր բարդությունների հետ դրանց առնչությունների ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պարբերական հիվանդության ժամանակ զարգացող ամիլոիդոզի խնդիրը, դրա ախտածագման առանձնահատկությունները և երկարատև բորբոքային գործընթացների հնարավոր ազդեցությունը տարբեր օրգանների ու համակարգերի գործառնական վիճակի վրա։ Դիտարկվում են նաև իմունաբանական հետազոտությունների լաբորատոր մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, ստացված ցուցանիշների մեկնաբանման սկզբունքները և դրանց նշանակությունը հիվանդության կլինիկական ու կենսաբանական առանձնահատկությունների առավել ամբողջական գնահատման համար։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում է պարբերական հիվանդության վերաբերյալ ժամանակակից իմունաբանական պատկերացումների համադրումը կլինիկական դիտարկումների հետ, ինչը կարող է նպաստել հիվանդության զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է տեսական հիմք ծառայել բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ իմունային կոմպլեքսների և կոմպլեմենտի համակարգի փոխազդեցությունների հետագա ուսումնասիրության, լաբորատոր գնահատման մոտեցումների կատարելագործման և կլինիկական հետազոտությունների նոր ուղղությունների մշակման համար։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել իմունաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական կենսաքիմիկոսների, գենետիկների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է 1915 թվականին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած պաշտպանական մարտերի, հայկական բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարի, ռազմական գործողությունների և դրանց պատմաքաղաքական ու հասարակական նախադրյալների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակը, արևմտահայության նկատմամբ իրականացված բռնությունների և տեղահանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պայմաններում հայկական բնակավայրերի պաշտպանական դիմադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններում հայկական բնակչության ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը, տեղական պաշտպանական խմբերի ձևավորմանը, բնակավայրերի պաշտպանության միջոցառումներին և ռազմական ու քաղաքացիական բնակչության փոխգործակցությանը։ Ուսումնասիրվում են Վանի, Շատախի, Սասունի, Մուշի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական պայքարի պատմական հանգամանքները, դիմադրության առաջացման պատճառները, պաշտպանական գործողությունների ընթացքը և դրանց նշանակությունը տեղի հայ բնակչության գոյատևման համար։ Քննարկվում են պաշտպանական պայքարի կազմակերպման պայմանները, զինված ուժերի և կամավորական խմբերի մասնակցությունը, տեղական ղեկավարների ու հասարակական գործիչների դերակատարությունը, ինչպես նաև սահմանափակ նյութական և ռազմական հնարավորությունների պայմաններում դիմադրության կազմակերպման դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնակչության անվտանգության ապահովման, կանանց, երեխաների և տարեցների պաշտպանության, պարենային ու բժշկական օգնության կազմակերպման, ինչպես նաև ռազմական գործողությունների հետևանքով առաջացած մարդասիրական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական ինքնապաշտպանական մարտերի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի ռազմական գործողությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ռուսական բանակի առաջխաղացման և նահանջի ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանի բնակչության դրության վրա, հայկական կամավորական շարժման պատմական նշանակությունը և ռազմական իրադարձությունների հետևանքները տարածաշրջանի բնակավայրերի համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ինքնապաշտպանական պայքարի քաղաքական և բարոյահոգեբանական նշանակությանը, համայնքային համախմբման դրսևորումներին, տեղական բնակչության դիմադրողականությանը և պատմական ճգնաժամի պայմաններում կազմակերպված գործողությունների առանձնահատկություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայոց ցեղասպանության պատմության և հայկական ինքնապաշտպանական պայքարի փոխառնչությունները, բռնի տեղահանությունների, բնակավայրերի ավերման, բնակչության զանգվածային գաղթի և մարդկային կորուստների պատմական հետևանքները։ Քննության են առնվում նաև ռազմական դիմադրության վերաբերյալ պատմական տեղեկությունների ուսումնասիրության աղբյուրագիտական խնդիրները, ականատեսների վկայությունների, հուշագրությունների, պաշտոնական փաստաթղթերի, ռազմական հաղորդագրությունների և ժամանակաշրջանի մամուլի նյութերի նշանակությունը պատմական իրադարձությունների վերակառուցման համար։ Կարևորվում են տարբեր աղբյուրներում ներկայացված տեղեկությունների համեմատական վերլուծությունը, ռազմական գործողությունների ժամանակագրության ճշգրտումը և պատմական իրադարձությունների գնահատման գիտական մոտեցումները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու 1915 թվականի իրադարձությունների ընթացքում արևմտահայության դիմադրության ձևերի, ինքնապաշտպանության կազմակերպման անհրաժեշտության և հայկական համայնքների գոյության պահպանմանն ուղղված ջանքերի մասին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են պաշտպանական մարտերի տեղը հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի պատմության մեջ, դրանց ազդեցությունը պատմական հիշողության ձևավորման վրա և հետագա սերունդների ազգային ինքնագիտակցության զարգացման գործում ունեցած նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունների գիտական լուսաբանմանը, Հայոց ցեղասպանության պատմության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը և հայկական ինքնապաշտպանական պայքարի վերաբերյալ պատմագիտական պատկերացումների խորացմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, աղբյուրագիտական և ռազմապատմական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, ռազմական պատմության մասնագետների, ցեղասպանագիտության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի նորագույն պատմությամբ և ազգային-ազատագրական պայքարով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկ համակարգի տնտեսական և ինստիտուցիոնալ զարգացման, էլեկտրական էներգիայի արտադրության, հաղորդման, բաշխման և մատակարարման ոլորտներում պետական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև էներգետիկ շուկայի արդյունավետ գործունեության ապահովման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում էլեկտրաէներգետիկ ոլորտի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, էներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացման նախադրյալները, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացները և պետական կառավարման ու կարգավորման մարմինների դերակատարությունը ոլորտի կայուն գործունեության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգի կազմակերպական կառուցվածքին, արտադրող, հաղորդող, բաշխող և մատակարարող կազմակերպությունների փոխհարաբերություններին, շուկայի մասնակիցների տնտեսական շահերի համադրմանը և մրցակցային միջավայրի ձևավորման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրաէներգիայի շուկայի պետական կարգավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, բնական մենաշնորհների կարգավորման առանձնահատկությունները, սակագնային քաղաքականության սկզբունքները և էներգետիկ ծառայությունների տնտեսական հիմնավորվածության գնահատման մոտեցումները։ Քննարկվում են էլեկտրական էներգիայի արտադրության և մատակարարման ծախսերի կառուցվածքը, սակագների ձևավորման վրա ազդող գործոնները, ներդրումային ծախսերի փոխհատուցման մեխանիզմները, ինչպես նաև սպառողների և էներգետիկ կազմակերպությունների շահերի հավասարակշռման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական կարգավորման իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերին, լիցենզավորման ընթացակարգերին, կարգավորող մարմինների իրավասություններին, շուկայի մասնակիցների պարտավորություններին և վերահսկողության իրականացման սկզբունքներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էլեկտրաէներգետիկ շուկայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով արտադրական հզորությունների օգտագործումը, էլեկտրաէներգիայի տեխնիկական և առևտրային կորուստները, մատակարարման հուսալիությունը, ներդրումների արդյունավետությունը և սպառողների համար ծառայությունների հասանելիությունը։ Դիտարկվում են էներգետիկ շուկայի ազատականացման, մրցակցության զարգացման, մեծածախ առևտրի կազմակերպման և շուկայական գնագոյացման մեխանիզմների ներդրման հնարավորություններն ու դրանց հետ կապված կարգավորիչ մարտահրավերները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը, էլեկտրաէներգիայի արտադրության աղբյուրների բազմազանեցմանը, ներմուծման և արտահանման հնարավորություններին, տարածաշրջանային էներգետիկ համագործակցությանը և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությանը Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգի գործունեության վրա։ Քննության են առնվում վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման տնտեսական և կարգավորիչ նախադրյալները, արևային, հողմային և հիդրոէներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև նոր արտադրական հզորությունների ինտեգրման հետ կապված տեխնիկական և ֆինանսական հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են նաև էլեկտրաէներգետիկ ենթակառուցվածքների արդիականացումը, հաղորդման և բաշխման ցանցերի տեխնիկական վերազինումը, էներգաարդյունավետության բարձրացումը, թվային հաշվառման համակարգերի զարգացումը և ոլորտում ներդրումային միջավայրի բարելավումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են պետական կարգավորման միջազգային մոդելները, տարբեր երկրների էներգետիկ շուկաների կազմակերպման փորձը, կարգավորման տնտեսական գործիքները և դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում երկարաժամկետ էներգետիկ պլանավորման, սակագնային քաղաքականության կանխատեսելիության, կարգավորիչ որոշումների թափանցիկության, հանրային հաշվետվողականության և էներգետիկ կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ապահովման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել էլեկտրաէներգետիկ ոլորտի պետական կարգավորման մեթոդաբանության կատարելագործմանը, շուկայի մասնակիցների միջև տնտեսական հարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպմանը, էներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացման խթանմանը և Հայաստանի էներգետիկ համակարգի հուսալիության ու կայունության բարձրացմանն ուղղված գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի տնտեսագետների, պետական կառավարման և կարգավորման մասնագետների, էլեկտրաէներգետիկ կազմակերպությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների, էներգետիկ քաղաքականության հետազոտողների, ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական ու տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկական կրթության շարունակականության և հաջորդականության ապահովման, ուսուցման տարբեր աստիճանների միջև բովանդակային ու մեթոդական կապերի ամրապնդման, ինչպես նաև տասներկուամյա կրթական համակարգում մաթեմատիկայի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մաթեմատիկայի ուսուցման կազմակերպման մանկավարժական և հոգեբանական հիմքերը, կրթության տարբեր մակարդակներում սովորողների գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների աստիճանական զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև ուսումնական նյութի կառուցվածքային ամբողջականության ապահովման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարրական, հիմնական և ավագ դպրոցներում մաթեմատիկական հասկացությունների ձևավորման հաջորդականությանը, նախկինում ձեռք բերված գիտելիքների ամրապնդման և նոր ուսումնական բովանդակության հետ դրանց կապակցման մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են մաթեմատիկայի ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքը, առարկայական չափորոշիչների պահանջները, դասագրքերի բովանդակային համապատասխանությունը և կրթական աստիճանների միջև հնարավոր կրկնությունների, բացթողումների ու անհամապատասխանությունների հաղթահարման ուղիները։ Քննարկվում են թվաբանական, հանրահաշվական, երկրաչափական և ֆունկցիոնալ գիտելիքների զարգացման առանձնահատկությունները, մաթեմատիկական մտածողության ձևավորման փուլերը, վերացական և տրամաբանական դատողությունների զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև խնդիրների լուծման կարողությունների աստիճանական կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, ճանաչողական գործունեության կազմակերպմանը, ուսումնական մոտիվացիայի պահպանմանը և մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացման ընթացքում առաջացող դժվարությունների հաղթահարմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կրթական աստիճանների միջև մեթոդական կապերի ուսումնասիրությունը, ուսուցման նպատակների և ակնկալվող արդյունքների համապատասխանեցումը, ինչպես նաև գիտելիքների փոխանցման և խորացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտումը։ Դիտարկվում են մաթեմատիկայի ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդների համադրման հնարավորությունները, խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների, գործնական աշխատանքների և միջառարկայական կապերի կիրառման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսուցման տարբեր փուլերում մաթեմատիկական լեզվի, խորհրդանշական գրառումների, սահմանումների, թեորեմների և ապացուցումների ներկայացման աստիճանական բարդացման սկզբունքներին։ Քննության են առնվում սովորողների նախնական պատրաստվածության գնահատման, գիտելիքների բացերի հայտնաբերման, ընթացիկ և ամփոփիչ գնահատման մեթոդների կատարելագործման, ինչպես նաև ուսուցման արդյունքների շարունակական մշտադիտարկման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև ուսուցիչների մասնագիտական համագործակցությունը, տարբեր դասարաններում դասավանդման մոտեցումների համաձայնեցումը, ուսումնական ծրագրերի համատեղ պլանավորումը և կրթական աստիճանների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են մաթեմատիկական կրթության զարգացման միջազգային փորձը, տասներկուամյա կրթական համակարգերի կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց մեթոդական մոտեցումների կիրառելիությունը Հայաստանի հանրակրթական միջավայրում։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, ինտերակտիվ ուսումնական միջոցների, մաթեմատիկական ծրագրային ապահովման և թվային կրթական ռեսուրսների կիրառման հնարավորություններին՝ գիտելիքների շարունակական յուրացման և ուսումնական գործընթացի անհատականացման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մաթեմատիկայի ուսուցման բովանդակության և մեթոդաբանության կատարելագործմանը, կրթական աստիճանների միջև տրամաբանական կապերի ամրապնդմանը, սովորողների մաթեմատիկական պատրաստվածության որակի բարձրացմանը և հանրակրթական համակարգում ուսուցման շարունակականության ապահովման արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսումնական ծրագրեր և դասագրքեր մշակող մասնագետների, կրթության որակի գնահատման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Պատմական և իրավական բնույթի փաստաթուղթը ներկայացնում է Թիֆլիսում գործող հայկական կանանց բարեգործական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության նպատակները, կառավարման սկզբունքները և հասարակական նախաձեռնությունների իրականացման կանոնակարգային հիմքերը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է Կովկասում հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության, կանանց հասարակական մասնակցության, բարեգործական գործունեության և ազգային համայնքային ինքնակազմակերպման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին և քսաներորդ դարի սկզբին Թիֆլիսը հանդիսանում էր հայ հասարակական, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ձևավորվում և գործում էին տարբեր հասարակական միավորումներ, կրթական հաստատություններ և բարեգործական կազմակերպություններ։ Կանանց նախաձեռնությամբ ստեղծված բարեգործական ընկերությունները նպաստում էին հասարակական կյանքում կանանց մասնակցության ընդլայնմանը, սոցիալական աջակցության կազմակերպմանը և համայնքային փոխօգնության ավանդույթների զարգացմանը։ Կանոնադրության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է կազմակերպության հիմնադրման նպատակների սահմանմանը, անդամակցության պայմաններին, անդամների իրավունքներին և պարտականություններին, ղեկավար մարմինների ձևավորման սկզբունքներին, ժողովների անցկացման կարգին և կազմակերպության ներքին գործունեության կարգավորմանը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական և նյութական միջոցների ձևավորման, անդամավճարների, նվիրատվությունների, հասարակական հանգանակությունների և այլ օրինական եկամուտների օգտագործման հնարավոր մեխանիզմները։ Նմանատիպ կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում էին նաև կազմակերպության ընդհանուր ժողովի, վարչության և այլ ղեկավար մարմինների իրավասությունները, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը, հաշվետվողականության պահանջները և ֆինանսական վերահսկողության սկզբունքները։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը կարգավորող իրավական միջավայրի, վարչական պահանջների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների կազմակերպման առանձնահատկությունների մասին։ Կարևորվում է կանանց բարեգործական գործունեության սոցիալական նշանակությունը, մասնավորապես՝ կարիքավոր ընտանիքների աջակցության, կրթական հնարավորությունների ընդլայնման, երեխաների և կանանց սոցիալական պաշտպանության, ինչպես նաև հասարակության խոցելի խմբերի նկատմամբ հոգատարության մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ կանանց հասարակական ինքնագիտակցության ձևավորման, կազմակերպչական կարողությունների զարգացման և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների տարածման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Կանոնադրական դրույթների վերլուծությունը կարող է նպաստել հասարակական կազմակերպությունների կառավարման պատմական ձևերի, կամավորական աշխատանքի սկզբունքների, բարեգործական նախաձեռնությունների ֆինանսավորման և համայնքային համագործակցության մեխանիզմների բացահայտմանը։ Առանձին ուշադրության են արժանի կանանց հասարակական միավորումների գործունեության և ժամանակաշրջանի սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, կրթության տարածման գործընթացները և հասարակական կյանքում կանանց դերակատարության աստիճանական ընդլայնումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև Կովկասի տարբեր ազգային համայնքներում գործող բարեգործական կազմակերպությունների կանոնադրությունների համեմատական ուսումնասիրության, հասարակական միավորումների իրավական կարգավիճակի և կազմակերպական առանձնահատկությունների հետազոտման նպատակով։ Փաստաթղթի աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է հասարակական կազմակերպության գործունեության սկզբունքների պաշտոնական ձևակերպմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բարեգործական գործունեության նպատակները, այլև դրանց իրականացման համար նախատեսված կազմակերպական և իրավական կառուցակարգերը։ Այն կարող է նպաստել հայ հասարակական մտքի, բարեգործական մշակույթի, կանանց շարժման և քաղաքացիական հասարակության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, իրավագիտական, հասարակագիտական և մշակութաբանական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, կանանց պատմության և գենդերային ուսումնասիրությունների մասնագետների, սոցիոլոգների, իրավաբանների, հասարակական կազմակերպությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, արխիվագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Թիֆլիսի հայկական համայնքի և Կովկասի հասարակական կյանքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի հրատարակությունը նվիրված է գյուղատնտեսության ոլորտում ստեղծված նոր գյուտերի, տեխնիկական լուծումների, հեղինակային վկայագրերի և արտոնագրերի վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է մասնագետներին, գիտաշխատողներին և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպիչներին ծանոթացնել ագրարային ոլորտում գիտատեխնիկական առաջընթացի արդյունքներին, նորարարական մշակումներին և արտադրական գործընթացների կատարելագործման հնարավորություններին։ Թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, բուսաբուծության, անասնաբուծության, հողագործության, ոռոգման, բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական մթերքների պահպանման և վերամշակման ոլորտներին առնչվող գյուտարարական գործունեության տարբեր ուղղություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական աշխատանքների մեքենայացման և ավտոմատացման տեխնիկական լուծումներին, հողամշակման և ցանքսի սարքավորումների կատարելագործմանը, բերքահավաքի տեխնոլոգիաներին, արտադրական գործընթացներում աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և նյութական ռեսուրսների խնայողության հնարավորություններին։ Հրատարակության թեմատիկ ընդգրկման տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում հողի բերրիության պահպանման և բարձրացման, պարարտանյութերի կիրառման, մշակաբույսերի աճեցման պայմանների բարելավման, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության բնապահպանական անվտանգության ապահովմանն ուղղված տեխնիկական նորարարությունները։ Դիտարկվում են նաև անասնաբուծության ոլորտում կիրառվող սարքավորումների, կենդանիների կերակրման և խնամքի տեխնոլոգիաների, անասնապահական շինությունների տեխնիկական հագեցվածության և արտադրական գործընթացների կազմակերպման կատարելագործման հնարավորությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի պահպանման, մթերքների վերամշակման, պահեստավորման, տեղափոխման և կորուստների նվազեցման նպատակով մշակվող տեխնիկական միջոցներն ու տեխնոլոգիական եղանակները։ Հեղինակային վկայագրերի և արտոնագրերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուտերի տեխնիկական էության, դրանց կիրառման հնարավոր ոլորտների և նորարարական լուծումների առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Նմանատիպ տեղեկատու հրատարակությունները կարող են ներառել գյուտերի անվանումներ, հեղինակների և հայտատուների վերաբերյալ տվյալներ, գրանցման համարներ, տեխնիկական նկարագրություններ, դասակարգման ցուցիչներ և այլ մատենագիտական տեղեկություններ, որոնք նպաստում են համապատասխան փաստաթղթերի որոնմանը և նույնականացմանը։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու գյուղատնտեսական գիտության և տեխնիկայի զարգացման միտումներին, բացահայտելու արտադրության տարբեր ճյուղերում առաջացող տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման ուղղությունները և գնահատելու գյուտարարական գործունեության նշանակությունը ագրարային ոլորտի արդիականացման համար։ Կարևորվում է նաև գիտահետազոտական հաստատությունների, նախագծային կազմակերպությունների, արդյունաբերական ձեռնարկությունների և գյուղատնտեսական տնտեսությունների միջև գիտատեխնիկական համագործակցության դերը նորարարությունների մշակման ու ներդրման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում մտավոր սեփականության պաշտպանության նշանակությանը, գյուտարարների իրավունքների ճանաչմանը, տեխնիկական լուծումների իրավական ամրագրմանը և արտոնագրային տեղեկատվության օգտագործմանը հետազոտական ու նախագծային աշխատանքներում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր նոր տեխնոլոգիաների որոնման, գոյություն ունեցող տեխնիկական լուծումների համեմատական ուսումնասիրության, կրկնվող մշակումներից խուսափելու և նոր հետազոտական ուղղությունների ընտրության համար։ Այն կարող է նպաստել գյուղատնտեսական արտադրության տեխնիկական վերազինմանը, նորարարական մտածողության զարգացմանը, գիտական արդյունքների գործնական կիրառության ընդլայնմանը և արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Հրատարակությունն ունի գիտատեխնիկական, մատենագիտական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, ագրարային ինժեներների, գյուտարարների, տեխնոլոգների, արտոնագրային տեղեկատվության մասնագետների, գիտաշխատողների, նախագծողների, ագրարային ձեռնարկությունների ղեկավարների, ասպիրանտների և գյուղատնտեսական ու տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Պատմական և տեղեկատու բնույթի հրատարակությունը նվիրված է Կովկասում գործող կանանց հասարակական կազմակերպության՝ 1911–1912 թվականների գործունեության ամփոփմանը և ներկայացնում է քսաներորդ դարի սկզբի հասարակական կյանքի, կանանց կազմակերպված գործունեության և քաղաքացիական նախաձեռնությունների ուսումնասիրման համար հետաքրքրություն ներկայացնող սկզբնաղբյուր։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Կովկասի հասարակական և մշակութային միջավայրին, կանանց հասարակական մասնակցության զարգացման պատմական նախադրյալներին, հասարակական միավորումների ձևավորման առանձնահատկություններին և դրանց գործունեության կազմակերպական սկզբունքներին։ Տարեկան հաշվետվության ձևաչափը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կազմակերպությունների աշխատանքի փաստագրման, իրականացված նախաձեռնությունների ներկայացման, կազմակերպական գործունեության ամփոփման և հանրության առջև հաշվետվողականության ապահովման ընդունված մոտեցումների մասին։ Նմանատիպ փաստաթղթերում սովորաբար արտացոլվում են կազմակերպության կառավարման մարմինների գործունեությունը, անդամակցության հարցերը, ժողովների և հանդիպումների կազմակերպումը, իրականացված միջոցառումները, ֆինանսական միջոցների ձևավորումն ու օգտագործումը, ինչպես նաև հետագա գործունեության հնարավոր ուղղությունները։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ քսաներորդ դարի սկզբին կանանց հասարակական միավորումները կարևոր դեր էին ստանձնում հասարակական նախաձեռնությունների, կրթական և մշակութային գործունեության, փոխօգնության ու սոցիալական աջակցության տարբեր ձևերի զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում կանանց հասարակական ինքնակազմակերպման հնարավորությունները, նրանց մասնակցությունը հանրային կյանքին, հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումները և կանանց դերի փոփոխությունները ժամանակաշրջանի սոցիալական հարաբերություններում։ Հաշվետվության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել Կովկասի հասարակական կազմակերպությունների պատմության, կանանց շարժման զարգացման, քաղաքացիական ակտիվության և հասարակական փոխօգնության ավանդույթների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Այն հնարավորություն է ընձեռում ուսումնասիրելու կազմակերպությունների գործունեության իրավական և վարչական միջավայրը, հասարակական նախաձեռնությունների իրականացման պայմանները և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև համագործակցության հնարավոր ձևերը։ Կարևորվում է նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ տարեկան հաշվետվությունները կարող են պարունակել տեղեկություններ անդամավճարների, նվիրատվությունների, ծախսերի և կազմակերպության նյութական ապահովման վերաբերյալ։ Նման փաստաթղթերը կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն կազմակերպությունների առանձին գործունեության ուսումնասիրության, այլև հասարակական հարաբերությունների, բարեգործական մշակույթի և կանանց սոցիալական դերակատարության պատմական փոփոխությունների բացահայտման համար։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև Կովկասի բազմազգ և բազմամշակութային հասարակության առանձնահատկությունների, տարբեր համայնքների հասարակական նախաձեռնությունների և կանանց կազմակերպությունների միջև հնարավոր փոխհարաբերությունների հետազոտման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի հաշվետու ժամանակաշրջանի պատմական համատեքստը, երբ տարածաշրջանում հասարակական կյանքի զարգացումը պայմանավորված էր սոցիալական վերափոխումներով, կրթական հնարավորությունների ընդլայնմամբ և հասարակական միավորումների գործունեության ակտիվացմամբ։ Փաստաթուղթը կարող է օգտագործվել որպես սկզբնաղբյուր պատմական հետազոտություններում՝ նպաստելով կազմակերպության գործունեության ժամանակագրության վերականգնմանը, հասարակական նախաձեռնությունների բնույթի պարզաբանմանը և կանանց հասարակական մասնակցության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Միաժամանակ դրա բովանդակության ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու տարբեր տարիների հաշվետվությունները, բացահայտելու կազմակերպական գործունեության շարունակականությունը և գնահատելու հասարակական նախաձեռնությունների զարգացման միտումները։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, աղբյուրագիտական և մշակութաբանական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հասարակագետների, կանանց պատմության և գենդերային ուսումնասիրությունների մասնագետների, սոցիոլոգների, արխիվագետների, գրադարանագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Կովկասի հասարակական կյանքի և քսաներորդ դարի սկզբի կանանց կազմակերպությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է սովորող երիտասարդության ընթերցողական կարողությունների ձևավորման և զարգացման, ընթերցանության մշակույթի խթանման, ինչպես նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում գրքային ակումբների գործունեության կազմակերպման և դրանց կրթադաստիարակչական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում ժամանակակից կրթական միջավայրում ընթերցանության դերը, երիտասարդների մտավոր և անձնային զարգացման վրա գրականության ազդեցությունը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման առանձնահատկությունները և ընթերցանության նկատմամբ կայուն մոտիվացիայի զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցողական կոմպետենցիաների կառուցվածքին, տեքստի ընկալման, վերլուծության, մեկնաբանման և քննադատական գնահատման կարողություններին, ինչպես նաև ընթերցված նյութի վերաբերյալ սեփական դիրքորոշում ձևավորելու և այն հիմնավոր ներկայացնելու հմտություններին։ Ուսումնասիրվում են ուսանող երիտասարդության ընթերցողական վարքագծի առանձնահատկությունները, գրական նախասիրությունների ձևավորման գործոնները, ընթերցանության հաճախականության և նպատակների փոփոխությունները, ինչպես նաև թվային տեղեկատվական միջավայրի ազդեցությունը գրքի նկատմամբ հետաքրքրության և ընթերցողական սովորությունների վրա։ Քննարկվում են ընթերցանության խթանման ժամանակակից մանկավարժական և սոցիալ-մշակութային մոտեցումները, կրթական հաստատությունների, գրադարանների և ուսանողական նախաձեռնությունների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքային ակումբների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց գործունեության կազմակերպական սկզբունքներին, մասնակիցների ներգրավման մեխանիզմներին և ընթերցանության շուրջ հաղորդակցական միջավայր ստեղծելու առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գրքային ակումբի՝ որպես ոչ ֆորմալ կրթության և մշակութային հաղորդակցության միջոցի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակներում կարևորվում են համատեղ ընթերցանությունը, գրական քննարկումները, ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծությունը և մասնակիցների միջև մտքերի ազատ փոխանակումը։ Դիտարկվում են գրական ստեղծագործությունների ընտրության չափանիշները, ընթերցողական հանդիպումների պլանավորումը, քննարկումների կազմակերպման մեթոդները, խմբային աշխատանքի ձևերը և ուսանողների ակտիվ մասնակցությունը խթանող մանկավարժական գործիքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գրքային ակումբների ազդեցության գնահատմանը ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների, քննադատական մտածողության, ստեղծագործական երևակայության, ինքնուրույն դատողությունների և սոցիալական փոխգործակցության հմտությունների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում ընթերցողական գործունեության անհատական և խմբային ձևերի փոխկապակցվածությունը, ուսանողների ընթերցողական ինքնուրույնության ձևավորման պայմանները և գրականության միջոցով մշակութային ու արժեքային պատկերացումների ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև բուհական գրադարանների դերակատարությունը, գրքային հավաքածուների հասանելիությունը, էլեկտրոնային գրադարանային ռեսուրսների օգտագործումը և թվային հարթակների կիրառումը ընթերցողական նախաձեռնությունների կազմակերպման գործընթացում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են գրքային ակումբների գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ ներառելով ուսանողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, հարցումների, դիտարկումների, հարցազրույցների և կրթական արդյունքների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընթերցանության խթանման միջազգային փորձին, բարձրագույն կրթության համակարգում կիրառվող մշակութային և կրթական նախաձեռնություններին, ինչպես նաև տարբեր մասնագիտությունների ուսանողների համար ընթերցողական միջավայրի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ընթերցանության խթանման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը, ուսանողների գրական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, ընթերցողական կոմպետենցիաների զարգացմանը և համալսարանական մշակութային կյանքի ակտիվացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանագետների, բանասերների, կրթության կազմակերպիչների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողական նախաձեռնությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից բեմական տեխնոլոգիաների զարգացման, դրանց ճարտարապետական և ինժեներական առանձնահատկությունների, ինչպես նաև Հայաստանի հանդիսատեսային դահլիճներ ունեցող մշակութային շինությունների վերակառուցման և արդիականացման գործընթացներում կիրառման հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում թատրոնների, համերգասրահների, մշակույթի տների և բազմաֆունկցիոնալ հանդիսատեսային կառույցների ճարտարապետական ու տարածական կազմակերպման սկզբունքները, բեմական տարածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հանդիսատեսի և կատարողների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակակից ներկայացումների տեխնիկական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բեմական սարքավորումների, մեխանիկական համակարգերի, լուսային և ձայնային տեխնոլոգիաների, տեսապատկերային լուծումների և ավտոմատացված կառավարման միջոցների զարգացման հիմնական ուղղություններին։ Ուսումնասիրվում են շարժական բեմահարթակների, բարձրացնող և իջեցնող մեխանիզմների, պտտվող բեմերի, փոխակերպվող դեկորացիոն համակարգերի, բեմական վարագույրների և այլ տեխնիկական միջոցների կիրառման հնարավորությունները՝ տարբեր նշանակության հանդիսատեսային շինություններում։ Քննարկվում են ժամանակակից լուսավորության համակարգերի, թվային կառավարման տեխնոլոգիաների, ձայնային ուժեղացման և ակուստիկական մշակման սարքավորումների, տեսապրոյեկցիոն համակարգերի և մուլտիմեդիա լուծումների նշանակությունը բեմական ներկայացումների գեղարվեստական արտահայտչականության բարձրացման համար։ Անդրադարձ է կատարվում բեմի և հանդիսատեսային դահլիճի տարածական փոխկապակցվածությանը, տեսանելիության և լսելիության ապահովման պահանջներին, դահլիճների ակուստիկական հատկություններին, բեմական տարածքների չափերին և տեխնիկական ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի մշակութային շինությունների ճարտարապետական և տեխնիկական վիճակի գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումների ուսումնասիրությունը, դրանց գործառական հնարավորությունների բացահայտումը և ժամանակակից բեմական տեխնոլոգիաների ներդրման համար անհրաժեշտ վերակառուցման սկզբունքների մշակումը։ Դիտարկվում են գոյություն ունեցող շինությունների ծավալատարածական սահմանափակումները, կրող կառուցվածքների առանձնահատկությունները, ինժեներական հաղորդակցությունների արդիականացման անհրաժեշտությունը և նոր սարքավորումների տեղադրման հետ կապված տեխնիկական ու կազմակերպական խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատմաճարտարապետական և մշակութային արժեք ունեցող շինությունների վերակառուցման առանձնահատկություններին, դրանց գեղարվեստական կերպարի պահպանմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիական պահանջների և պատմական միջավայրի ներդաշնակ համադրմանը։ Քննության են առնվում հանդիսատեսային տարածքների բազմաֆունկցիոնալ օգտագործման հնարավորությունները, դահլիճների փոխակերպվող կառուցվածքները, տարբեր ժանրերի ներկայացումների և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման համար անհրաժեշտ ճկուն ճարտարապետական լուծումները։ Կարևորվում են նաև բեմական տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական նպատակահարմարությունը, սարքավորումների շահագործման և սպասարկման պահանջները, էներգաարդյունավետության բարձրացումը, տեխնիկական անվտանգության ապահովումը և շինությունների երկարաժամկետ օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները, ժամանակակից թատերական և համերգային շինությունների նախագծման միտումները, տեխնոլոգիական նորարարությունների ազդեցությունը բեմական արվեստի զարգացման վրա և դրանց համապատասխանեցումը Հայաստանի մշակութային ենթակառուցվածքների առանձնահատկություններին։ Անդրադարձ է կատարվում ճարտարապետների, կառուցվածքային և ինժեներական համակարգերի մասնագետների, բեմադրիչների, բեմանկարիչների, լուսային և ձայնային տեխնիկների համագործակցության նշանակությանը՝ վերակառուցման համալիր նախագծերի մշակման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի հանդիսատեսային շինությունների վերակառուցման գիտամեթոդական հիմքերի կատարելագործմանը, մշակութային կառույցների գործառական հնարավորությունների ընդլայնմանը, բեմական տեխնոլոգիաների արդյունավետ ինտեգրմանը և ժամանակակից պահանջներին համապատասխան ճարտարապետական միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, շինարարական և ինժեներական համակարգերի նախագծողների, թատերական տեխնոլոգիաների մասնագետների, բեմանկարիչների, մշակութային հաստատությունների ղեկավարների, վերակառուցման նախագծերով զբաղվող մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ճարտարապետաշինարարական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության ոլորտի կառավարման, կազմակերպական կառուցվածքի, ֆինանսական ապահովման և բժշկական ծառայությունների մատուցման արդյունավետության բարձրացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում առողջապահական համակարգի ձևավորման և զարգացման սոցիալ-տնտեսական նախադրյալները, պետական կառավարման և կարգավորման մեխանիզմները, առողջապահական հաստատությունների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնակչության առողջության պահպանման ոլորտում պետական և մասնավոր հատվածների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի առողջապահության համակարգի կառուցվածքային փոփոխություններին, առողջապահական բարեփոխումների հիմնական ուղղություններին, բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներին և ոլորտի կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոններին։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման աղբյուրները, պետական բյուջեի միջոցների բաշխման մեխանիզմները, բնակչության ուղղակի վճարումները, մասնավոր ֆինանսավորման հնարավորությունները և առողջապահական ապահովագրության տարբեր մոդելների կիրառման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են առողջապահական ծախսերի պլանավորման, ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, բժշկական հաստատությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության գնահատման և առողջապահական ծառայությունների արժեքի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում բժշկական օգնության մատչելիության և հասանելիության ապահովմանը, բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի առողջապահական կարիքներին, տարածքային անհամաչափություններին և բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունների վրա սոցիալ-տնտեսական գործոնների ազդեցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առողջապահական ֆինանսավորման արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բժշկական ծառայությունների որակը, բուժօգնության արդյունքները, ֆինանսական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը և բնակչության ֆինանսական պաշտպանվածության մակարդակը։ Դիտարկվում են առաջնային բժշկական օգնության, ամբուլատոր-պոլիկլինիկական և հիվանդանոցային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, առողջապահական հաստատությունների նյութատեխնիկական ապահովվածությունը և բժշկական անձնակազմի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում առողջապահության ոլորտում պետական պատվերի կազմակերպման, բժշկական ծառայությունների փոխհատուցման մեխանիզմների, ֆինանսական վերահսկողության և առողջապահական կազմակերպությունների հաշվետվողականության հարցերին։ Քննության են առնվում առողջապահական համակարգի ֆինանսավորման միջազգային մոդելները, հարկային ֆինանսավորման, պարտադիր և կամավոր բժշկական ապահովագրության, ինչպես նաև խառը ֆինանսավորման համակարգերի առավելություններն ու սահմանափակումները՝ Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններում դրանց կիրառելիության գնահատման տեսանկյունից։ Կարևորվում են նաև առողջապահական կազմակերպությունների կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, ռազմավարական պլանավորումը, ֆինանսական կայունության ապահովումը, ծախսերի օպտիմալացումը և բժշկական ծառայությունների որակի վերահսկման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են առողջապահության ոլորտում մարդկային ռեսուրսների կառավարման, բուժաշխատողների մասնագիտական պատրաստվածության, աշխատանքի վարձատրության, մասնագիտական մոտիվացիայի և բժշկական հաստատությունների կազմակերպական արդյունավետության փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առողջապահական տեղեկատվական համակարգերի զարգացմանը, բժշկական ծառայությունների թվայնացմանը, առողջապահական տվյալների օգտագործմանը և ֆինանսական կառավարման գործընթացներում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են առողջապահական քաղաքականության մշակման և իրականացման մեխանիզմները, պետական կարգավորման գործիքները, ֆինանսավորման առաջնահերթությունների սահմանման սկզբունքները և առողջապահական ծրագրերի սոցիալ-տնտեսական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բնակչության առողջապահական կարիքների և առկա ֆինանսական հնարավորությունների համապատասխանեցմանը, կանխարգելիչ բժշկության զարգացմանը, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերմանն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորմանը և առողջապահական ծառայությունների շարունակականության ապահովմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի առողջապահության համակարգի կազմակերպական և ֆինանսական հիմնախնդիրների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, կառավարման ու ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, առողջապահական ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը և բնակչության համար որակյալ բժշկական օգնության հասանելիության բարձրացմանն ուղղված առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչների, առողջապահական տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հանրային առողջապահության փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական ու տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեռնային տարածքների բնական և տեխնածին վտանգների առաջացման, զարգացման, տարածական բաշխման, կանխատեսման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային և հյուսիսարևելյան լեռնային շրջանների աշխարհագրական, երկրաբանական, բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում լեռնային երկրահամակարգերի կառուցվածքը, դրանց բաղադրիչների փոխազդեցությունը, բնական միջավայրի կայունության վրա ազդող գործոնները և մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լոռի-Փամբակի և Աղստև-Տավուշի տարածաշրջանների երկրաբանական կառուցվածքին, ռելիեֆի առանձնահատկություններին, կլիմայական պայմաններին, ջրագրական ցանցին, հողային և բուսական ծածկույթին, ինչպես նաև բնական գործընթացների ակտիվացման վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են սողանքների, սելավների, քարաթափումների, հողային էրոզիայի, ջրհեղեղների, երկրաշարժերի և լեռնային տարածքներին բնորոշ այլ վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալները, զարգացման օրինաչափությունները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են բնական վտանգների և տեխնածին ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, արդյունաբերական գործունեության, հանքարդյունաբերության, ճանապարհաշինության, անտառահատումների, հողօգտագործման փոփոխությունների և բնակավայրերի տարածական ընդարձակման ազդեցությունները լեռնային երկրահամակարգերի կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բնական միջավայրի խոցելիության գնահատման սկզբունքներին, վտանգավոր գործընթացների տարածական և ժամանակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը բնակչության անվտանգության, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսական տարածքների և տնտեսական գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնատեխնածին ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ ներառելով վտանգների նույնականացումը, դրանց առաջացման հավանականության գնահատումը, հնարավոր վնասների որոշումը և ռիսկի ենթակա տարածքների առանձնացումը։ Դիտարկվում են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հեռահար զոնդավորման տվյալների, քարտեզագրական վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ վտանգավոր բնական գործընթացների տարածական բաշխման բացահայտման և կանխատեսման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեռնային լանդշաֆտների մարդածին փոփոխությունների գնահատմանը, բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքներին, էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառներին և երկրահամակարգերի դիմակայունության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում ռիսկերի տարածքային տարբերակման, վտանգավոր գոտիների քարտեզագրման, բնակավայրերի և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների խոցելիության որոշման, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման գործընթացներում ռիսկերի հաշվառման սկզբունքները։ Կարևորվում են բնական և տեխնածին վտանգների մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմների կատարելագործումը, կանխարգելիչ ինժեներական և բնապահպանական միջոցառումների իրականացումը և արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները լեռնային տարածքների բնական գործընթացների ակտիվության վրա, տեղումների ռեժիմի փոփոխությունները, ջրային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրները և լեռնային էկոհամակարգերի հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական անվտանգության ապահովման, տարածքային զարգացման ռազմավարությունների մշակման, բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման և ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պետական կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, բնապահպանական և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մարմինների համագործակցությանը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության և համայնքների պատրաստվածության բարձրացման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի լեռնային տարածքների բնատեխնածին վտանգների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ռիսկերի գնահատման և կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տարածքային անվտանգության բարձրացմանը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, երկրաբանների, գեոմորֆոլոգների, բնապահպանների, երկրահամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, տարածքային պլանավորման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բնագիտական ու աշխարհագրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեղապարկի քրոնիկական ոչ քարային բորբոքային հիվանդությունների և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև պրոբիոտիկ պատրաստուկների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը համալիր բուժման և վերականգնողական բժշկության շրջանակներում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում լեղապարկի և լեղուղիների ֆիզիոլոգիական գործառույթները, լեղարտադրության և լեղազատման գործընթացների առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի տարբեր օրգանների փոխազդեցությունը և աղիքային միկրոբիոտայի նշանակությունը օրգանիզմի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկական խոլեցիստիտի զարգացման ախտածնական մեխանիզմներին, լեղապարկի շարժողական և ֆունկցիոնալ խանգարումներին, բորբոքային գործընթացների առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրվում են աղիքային դիսբիոզի առաջացման պատճառները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցության փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների խանգարումները և դրանց կապը լյարդալեղային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են պրոբիոտիկների կենսաբանական հատկությունները, կաթնաթթվային բակտերիաների մասնակցությունը աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանմանը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը նյութափոխանակային գործընթացների, տեղային պաշտպանական մեխանիզմների և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հայրենական արտադրության «Նոր Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման գիտական նախադրյալներին, դրա կենսաբանական առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումներում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պրոբիոտիկի կիրառման արդյունքների գնահատումը հիվանդության կլինիկական ախտանշանների, աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի, կենսաքիմիական ցուցանիշների և օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են համալիր վերականգնողական բուժման սկզբունքները, պրոբիոտիկների և բնական բուժական գործոնների համատեղ կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների նշանակությունը մարսողական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունների բուժման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոբիոցենոզի փոփոխությունների գնահատման լաբորատոր մեթոդներին, արյան լիպիդային կազմի, հակաօքսիդանտային համակարգի և էներգետիկ փոխանակության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կլինիկական հետազոտությունների կազմակերպման, հիվանդների վիճակի համեմատական գնահատման, բուժումից առաջ և հետո ստացված տվյալների վերլուծության և բուժական արդյունավետության որոշման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև քրոնիկական հիվանդությունների ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, վերականգնողական բուժման անհատականացման հնարավորությունները և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները։ Թեմային առնչվող կլինիկական հետազոտություններից մեկում ուսումնասիրվել են քրոնիկական ոչ քարային խոլեցիստիտով և աղիքային դիսբիոզով 60 հիվանդներ։ Հրապարակված արդյունքներում նկարագրվել է պրոբիոտիկի, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ֆիզիկական բուժական գործոնների համակցված կիրառման պայմաններում կլինիկական ցուցանիշների բարելավում և աղիքային միկրոբիոցենոզի, լիպիդային փոխանակության ու հակաօքսիդանտային համակարգի ցուցանիշների կարգավորման միտում։