ՀՀ էլեկտրաէներգետիկ շուկայի պետական կարգավորման հիմնախնդիրները

Mathematics

Գրաֆիտե միկրոժապավենի և միկրոգլանի ալիքային արձագանքի մեծության և փուլի կառավարումը վերաբերում է գրաֆիտի վրա հիմնված մանրածավալ կառուցվածքներում էլեկտրամագնիսական կամ ակուստիկ ալիքների տարածման և փոխազդեցության վերահսկման գործընթացներին, որտեղ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարելի է փոխել անդրադարձված կամ անցած ալիքի ինտենսիվությունը և փուլային բնութագրերը՝ նյութի կառուցվածքային և ֆիզիկական պարամետրերի միջոցով։ Այս ուղղությունը կարևոր է նանո և միկրոտեխնոլոգիաներում, քանի որ գրաֆիտե շերտերը և միկրոգլանային կառուցվածքները հնարավորություն են տալիս ձևավորել բարձր ճշգրտությամբ ալիքային վարքագիծ՝ կիրառելի սենսորներում, ռեզոնատորներում և ֆունկցիոնալ էլեկտրոնային սարքերում։ Ալիքային արձագանքի կառավարումը իրականացվում է նյութի երկրաչափության, շերտավորման, էլեկտրահաղորդականության և արտաքին դաշտերի փոփոխման միջոցով, ինչը թույլ է տալիս հասնել ցանկալի ֆազային տեղաշարժերի և ամպլիտուդայի մոդուլացման։ Այսպիսի հետազոտությունները նպաստում են նոր սերնդի միկրոսարքերի մշակմանը, որտեղ բարձր արդյունավետությամբ ազդանշանի կառավարումը և կորուստների նվազեցումը հանդիսանում են հիմնական նպատակներ։

History

Այս աշխատությունը վերաբերում է Ստեփանոս Տարոնացու՝ Ասողիկ մականունով հայտնի XI դարի պատմիչի «Համաշխարհային պատմություն» (Всеобщая история) աշխատության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով միջնադարյան հայ պատմագրության, աղբյուրագիտության և պատմական մտածողության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել Ստեփանոս Տարոնացու պատմագրական ժառանգությունը, նրա կողմից ներկայացված պատմական իրադարձությունների շրջանակը և դրանց գաղափարական ու մշակութային մեկնաբանությունները։ Ուսումնասիրվում է «Համաշխարհային պատմություն» աշխատության կառուցվածքը, որտեղ համադրվում են ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ հայոց պատմության դրվագներ՝ սկսած աստվածաշնչյան ժամանակներից մինչև հեղինակի ժամանակակից շրջանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տարոնացու պատմագրական մեթոդին, աղբյուրների օգտագործմանը, ժամանակագրական կառուցվածքին և պատմության աստվածաբանական ընկալմանը, որը բնորոշ է միջնադարյան քրիստոնեական պատմագիտությանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է 19–20-րդ դարերում հայերեն երաժշտական տերմինաբանության ձևավորման, զարգացման և համակարգման գործընթացների լեզվաբանական ու պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտության տեսությանը, կատարողական արվեստին, գործիքագիտությանը, ձայնային երևույթներին, երաժշտական ձևերին և ժանրերին վերաբերող մասնագիտական բառապաշարն է՝ դիտարկված տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրների և երաժշտագիտական գրականության համատեքստում։ Քննվում են տերմինների ծագման հիմնական ուղիները, հայերենի ներքին բառակազմական հնարավորությունների օգտագործումը, հին և միջին հայերենից ժառանգված բառերի նոր իմաստային կիրառությունները, ինչպես նաև այլ լեզուներից կատարված փոխառություններն ու պատճենումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե եվրոպական երաժշտական մշակույթի և մասնագիտական կրթության զարգացման հետ մեկտեղ ինչպես են հայերենում ձևավորվել նոր հասկացությունների անվանումները և ինչ սկզբունքներով են դրանք հարմարեցվել լեզվի հնչյունական, ձևաբանական ու բառակազմական համակարգին։ Ուսումնասիրվում են միևնույն հասկացության համար տարբեր ժամանակներում գործածված զուգահեռ անվանումները, դրանց մրցակցությունը և աստիճանական տերմինաբանական կայունացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևելահայ և արևմտահայ լեզվական միջավայրերում ձևավորված երաժշտական բառապաշարի համեմատությունը՝ բացահայտելով ընդհանուր հիմքերը և տերմինագործածության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում երաժշտագիտական աշխատությունների, դասագրքերի, բառարանների, պարբերական մամուլի և թարգմանական գրականության նշանակությանը մասնագիտական բառապաշարի տարածման և նորմավորման գործում։ Տերմինները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մասնագիտական հասկացությունների անվանումներ, այլև որպես երաժշտական մշակույթի զարգացման պատմությունը արտացոլող լեզվական միավորներ։ Նրանց փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու երաժշտական գիտելիքի նոր ոլորտների ներմուծմանը, ազգային երաժշտագիտական մտքի զարգացմանը և միջազգային տերմինաբանության հետ հայերենի փոխազդեցությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, պատմական բառագիտության, երաժշտագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայերեն երաժշտական մասնագիտական բառապաշարի զարգացման և համակարգման հիմնական օրինաչափությունները։

Philosophy

Այս գիրքը նվիրված է V–XII դարերի հայ միջնադարյան արվեստի կրոնափիլիսոփայական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այն գաղափարական և հոգևոր սկզբունքները, որոնք ձևավորել են հայկական արվեստի գեղագիտական ու խորհրդանշական համակարգը։ Աշխատանքում վերլուծվում են քրիստոնեական աշխարհընկալման ազդեցությունը արվեստի տարբեր ձևերի վրա, կրոնական պատկերացումների արտացոլումը ճարտարապետության, քանդակագործության, մանրանկարչության և այլ արվեստների մեջ, ինչպես նաև դրանց գաղափարական բովանդակությունը։ Գրքում ներկայացվում են միջնադարյան հայ մտածողների, արվեստագետների և եկեղեցական ավանդույթի փոխազդեցության առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով արվեստի դերը որպես հոգևոր, մշակութային և փիլիսոփայական արժեքների արտահայտման միջոց։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, փիլիսոփաների, պատմաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և հայ միջնադարյան մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է գերմանացի և ռուսաստանցի երկրաբան Հերման Վիլհելմովիչ Աբիխի գիտական գործունեությունն ու հատկապես նրա ուսումնասիրությունները Հայկական լեռնաշխարհում։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է Աբիխի՝ Անի կատարած այցելությանը 1844–1845 թվականներին, երբ նա ուսումնասիրել է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր մայրաքաղաքի ավերակները և կազմել քաղաքատեղիի առաջին մանրամասն հատակագծերից մեկը։ Նրա գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունեցավ ոչ միայն երկրաբանական, այլև պատմահնագիտական ուսումնասիրությունների զարգացման համար, քանի որ Աբիխը փորձել է համադրել տարածքի բնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնագույն և միջնադարյան կառույցների, բնակավայրերի ու մշակութային հետքերի դիտարկման հետ։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում է 19-րդ դարի գիտական հետաքրքրությունը Հայկական լեռնաշխարհի նկատմամբ, այդ տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրության գործընթացը և գիտական ճանապարհորդությունների դերը պատմական հուշարձանների բացահայտման ու փաստագրման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Անիի քաղաքաշինական կառուցվածքի, պահպանված ճարտարապետական հուշարձանների և քաղաքի ընդհանուր տեղագրության ուսումնասիրությանը, որի համար կազմված հատակագիծը հետագայում կարևոր սկզբնաղբյուր դարձավ քաղաքի պատմական ու հնագիտական հետազոտությունների համար։ Աբիխի դիտարկումները արժեքավոր են նաև նրանով, որ դրանք իրականացվել են այն ժամանակաշրջանում, երբ Անիի և Հայկական լեռնաշխարհի բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ դեռևս համակարգված կերպով ուսումնասիրված չէին։ Նրա աշխատանքը նպաստեց տարածաշրջանի պատմական և մշակութային ժառանգության նկատմամբ եվրոպական ու ռուսական գիտական շրջանակների հետաքրքրության մեծացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ Աբիխը կարող է ներկայացվել ոչ միայն որպես երկրաբան, այլև որպես բազմակողմանի հետազոտող, որի գիտական գործունեությունը հատվում էր աշխարհագրության, երկրաբանության, հնագիտության և պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության ոլորտների հետ։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են Անիի պատմությունը, 19-րդ դարի գիտական արշավախմբերը, Հայկական լեռնաշխարհի հետազոտման պատմությունը և հայկական մշակութային ժառանգության վաղ գիտական փաստագրումը։

Other Subjects

Հեղինակներ Կոստանդյան Ա.Ա.-ն և Ֆահրադյան Մ.Վ.-ն այս ժողովածուում հավաքագրել և համակարգել են տարբեր բարդության խնդիրներ, որոնք ընդգրկում են վիճակագրական գիտության հիմնական բաժինները՝ տվյալների հավաքագրում, խմբավորում, ընդհանրացում, ինչպես նաև վերլուծություն և եզրակացությունների ձևավորում։ Գիրքը կառուցված է այնպես, որ ընթերցողը կարողանա աստիճանաբար անցնել պարզ հաշվարկներից դեպի ավելի բարդ վերլուծական խնդիրներ՝ կիրառելով տեսական գիտելիքները գործնական իրավիճակներում։ Այն ներառում է խնդիրներ բացարձակ, հարաբերական և միջին մեծությունների հաշվարկման վերաբերյալ, վիճակագրական բաշխումների ուսումնասիրություն, տատանումների չափումներ, ինդեքսների հաշվարկ, ինչպես նաև ժամանակային շարքերի վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս հասկանալ սոցիալ-տնտեսական երևույթների դինամիկան։ Աշխատության առանձնահատկություններից է այն, որ բազմաթիվ խնդիրներ ուղեկցվում են լուծումների օրինակներով կամ մեթոդական ցուցումներով, ինչը հեշտացնում է ինքնուրույն ուսուցումը և գիտելիքների ստուգումը։ Ժողովածուն նպաստում է վերլուծական մտածողության ձևավորմանը, օգնում է հասկանալ վիճակագրական մեթոդների կիրառման տրամաբանությունը և զարգացնում է տվյալների հետ աշխատելու կարողությունները։ Այն հատկապես օգտակար է բուհերի ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև այն մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները վիճակագրության ոլորտում և կիրառել դրանք տնտեսագիտական ու սոցիալական հետազոտություններում։ Ընդհանուր առմամբ, այս գիրքը կարելի է բնութագրել որպես գործնական ուղղվածություն ունեցող ուսումնական նյութ, որը լրացնում է տեսական գիտելիքները և նպաստում է վիճակագրական մեթոդների արդյունավետ յուրացմանը։