Պատրաստի նյութեր

Պատմաճարտարապետական ուսումնասիրությունը նվիրված է Էջմիածնի Մայր տաճարի հնագույն ճարտարապետական ձևերի, սկզբնական կառուցվածքի և պատմական զարգացման առանձնահատկությունների հետազոտությանը՝ հայկական վաղքրիստոնեական ճարտարապետության ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում հայկական եկեղեցաշինության սկզբնական շրջանի ճարտարապետական ավանդույթները, քրիստոնեության ընդունումից հետո պաշտամունքային կառույցների ձևավորման պատմական նախադրյալները և Էջմիածնի տաճարի նշանակությունը հայ ժողովրդի կրոնական, մշակութային ու ճարտարապետական ժառանգության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաճարի նախնական հատակագծային հորինվածքի վերակազմության խնդիրներին, կառուցվածքային տարրերի առանձնահատկություններին, տարածական կազմակերպման սկզբունքներին և շինարարական տարբեր ժամանակաշրջաններում իրականացված փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տաճարի հնագույն ճարտարապետական ձևերի վերաբերյալ պատմական տեղեկությունները, միջնադարյան մատենագրական վկայությունները, շինարարական ավանդույթները և դրանց համադրման հնարավորությունները պահպանված ճարտարապետական կառույցի առանձնահատկությունների հետ։ Կարևորվում են տաճարի սկզբնական կառուցվածքի վերաբերյալ գիտական տեսակետների համեմատական քննությունը, վաղքրիստոնեական եկեղեցական շինությունների հատակագծային տիպերի ուսումնասիրությունը և հայկական կենտրոնագմբեթ ճարտարապետության զարգացման պատմական օրինաչափությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում շինության կառուցվածքային համակարգին, կրող պատերի և հենարանների կազմակերպմանը, ներքին տարածության բաժանմանը, գմբեթային հորինվածքի ձևավորման խնդիրներին և ճարտարապետական առանձին տարրերի ժամանակագրական պատկանելության որոշման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հայկական եկեղեցական ճարտարապետության և հարակից տարածաշրջանների վաղքրիստոնեական շինարարական ավանդույթների միջև առկա տիպաբանական ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով պատմամշակութային փոխազդեցությունները և տեղական ճարտարապետական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված վերակառուցումների, նորոգումների և հավելումների ազդեցության գնահատումը տաճարի նախնական ճարտարապետական կերպարի վրա։ Քննության են առնվում հնագույն կառուցվածքային շերտերի տարբերակման, շինարարական փուլերի հաջորդականության պարզաբանման և սկզբնական հորինվածքի գիտական վերականգնման մեթոդաբանական հարցերը։ Աշխատությունը կարևորում է ճարտարապետական հուշարձանի ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես կրոնական նշանակություն ունեցող կառույցի, այլև որպես հայկական շինարարական արվեստի, գեղագիտական պատկերացումների և պատմական հիշողության բացառիկ վկայության։ Հատուկ նշանակություն է տրվում Էջմիածնի Մայր տաճարի տեղին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության զարգացման պատմության մեջ, նրա կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությանը հետագա եկեղեցաշինության վրա և հայկական ճարտարապետական ինքնատիպության ձևավորման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայկական վաղքրիստոնեական ճարտարապետության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, պատմական հուշարձանների կառուցվածքային զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և մշակութային ժառանգության պահպանության ու վերականգնման գիտական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմաբանների, հնագետների, արվեստաբանների, հայագետների, պատմաբանների, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների, ինչպես նաև հայկական եկեղեցական ճարտարապետության, վաղքրիստոնեական արվեստի և Էջմիածնի Մայր տաճարի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթական համակարգում 1991-2005 թվականներին իրականացված վերափոխումների պատմական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մանկավարժական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ անկախ պետականության ձևավորման և հասարակական հարաբերությունների արմատական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում խորհրդային կրթական համակարգից անկախ Հայաստանի ազգային կրթական համակարգին անցման գործընթացները, կրթության պետական քաղաքականության ձևավորման նախադրյալները, օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները, ինչպես նաև կրթության կառավարման նոր սկզբունքների ներդրման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախության առաջին տարիներին կրթության ոլորտում առաջացած դժվարություններին, տնտեսական ճգնաժամի, ֆինանսական միջոցների սահմանափակության, սոցիալական փոփոխությունների և ժողովրդագրական տեղաշարժերի ազդեցությանը ուսումնական հաստատությունների գործունեության ու կրթության մատչելիության վրա։ Ուսումնասիրվում են հանրակրթության բովանդակության վերանայման, ազգային կրթական չափորոշիչների ձևավորման, ուսումնական ծրագրերի և դասագրքերի մշակման, հայոց լեզվի, պատմության և ազգային մշակույթի դասավանդման դերի վերարժևորման գործընթացները։ Քննարկվում են կրթության համակարգի ապակենտրոնացման, պետական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման, ուսումնական հաստատությունների ինքնուրույնության ընդլայնման և կրթության որակի ապահովմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նախադպրոցական, հանրակրթական, միջին մասնագիտական և բարձրագույն կրթության համակարգերում տեղի ունեցած կառուցվածքային ու բովանդակային փոփոխություններին, մասնավոր կրթական հաստատությունների ձևավորմանը, կրթական ծառայությունների շուկայի զարգացմանը և պետական ու ոչ պետական կրթական կազմակերպությունների գործունեության իրավական կարգավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բարձրագույն կրթության վերափոխումների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ բուհական կառավարման համակարգի փոփոխությունները, կրթական ծրագրերի արդիականացումը, միջազգային կրթական համագործակցության ընդլայնումը և եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքին ինտեգրվելու նախադրյալների ձևավորումը։ Դիտարկվում են նաև 2005 թվականին Հայաստանի՝ Բոլոնիայի գործընթացին միանալու նշանակությունը, բարձրագույն կրթության աստիճանակարգման, կրեդիտային համակարգի և որակի ապահովման նոր մոտեցումների ներդրման հեռանկարները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչների և դասախոսների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացմանը, մանկավարժական կադրերի վերապատրաստման անհրաժեշտությանը, կրթության ֆինանսավորման մեխանիզմների փոփոխությանը և կրթական հաստատությունների նյութատեխնիկական պայմանների բարելավման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում միջազգային կազմակերպությունների և արտաքին գործընկերների մասնակցությամբ իրականացված կրթական ծրագրերի նշանակությունը, կրթության ոլորտում միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները և ազգային կրթական ավանդույթների պահպանման ու նորարարական մոտեցումների ներդրման փոխհարաբերությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են կրթական բարեփոխումների սոցիալական հետևանքները, կրթության հասանելիության և հավասար հնարավորությունների ապահովման խնդիրները, քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերի կրթական պայմանների տարբերությունները, ինչպես նաև կրթության դերը նոր հասարակական արժեքների, քաղաքացիական գիտակցության և մասնագիտական ներուժի ձևավորման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում կրթական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, իրականացված փոփոխությունների ձեռքբերումներն ու սահմանափակումները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի կրթական համակարգի հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրթության պատմության հետազոտողների, մանկավարժների, պատմաբանների, կրթության կառավարման մասնագետների, պետական քաղաքականության ուսումնասիրողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության անկախության առաջին տասնամյակներում կրթական համակարգի զարգացման և բարեփոխումների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է կազմակերպությունների իրացվելիության վերլուծության, ֆինանսական կայունության գնահատման և ներքին վերահսկողության համակարգի կատարելագործման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ոլորտի կազմակերպությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում իրացվելիության տնտեսական էությունը, դրա նշանակությունը կազմակերպությունների վճարունակության ապահովման, ֆինանսական պարտավորությունների ժամանակին կատարման և ընթացիկ գործունեության անընդհատության պահպանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կազմակերպությունների ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, շրջանառու կապիտալի կառավարման արդյունավետությանը, դրամական միջոցների հոսքերի պլանավորմանը և կարճաժամկետ ֆինանսական ռիսկերի գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության վերլուծության հիմնական մեթոդներն ու ցուցանիշները, մասնավորապես՝ ընթացիկ, արագ և բացարձակ իրացվելիության գործակիցները, դրանց հաշվարկման առանձնահատկությունները, տնտեսական մեկնաբանությունը և ֆինանսական որոշումների ընդունման գործընթացում կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են կազմակերպությունների իրացվելիության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ արտադրական գործունեության սեզոնայնությունը, պաշարների շրջանառության արագությունը, դեբիտորական և կրեդիտորական պարտքերի կառավարումը, արտադրանքի իրացման ծավալները, շուկայական պահանջարկի փոփոխությունները և ֆինանսավորման աղբյուրների կառուցվածքը։ Անդրադարձ է կատարվում ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ոլորտին բնորոշ տնտեսական և կազմակերպական առանձնահատկություններին, հումքի ձեռքբերման, արտադրական պաշարների ձևավորման, արտադրանքի պահպանման, իրացման և արտահանման գործընթացների ազդեցությանը կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իրացվելիության ներքին վերահսկողության համակարգի կազմակերպման և արդյունավետության գնահատման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով ֆինանսական տեղեկատվության արժանահավատության ապահովման, ռիսկերի ժամանակին բացահայտման և կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Դիտարկվում են ներքին վերահսկողության ընթացակարգերի մշակման, պատասխանատվության բաշխման, ֆինանսական գործառնությունների փաստաթղթավորման, հաշվապահական տեղեկատվության ստուգման և դրամական միջոցների օգտագործման նկատմամբ վերահսկողության կատարելագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծությանը, իրացվելիության ցուցանիշների փոփոխությունների գնահատմանը, ֆինանսական անհամամասնությունների բացահայտմանը և կանխատեսման մեթոդների կիրառմանը։ Քննության են առնվում նաև ներքին աուդիտի դերը, վերահսկողական միջավայրի բարելավման ուղիները, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործիքները և կազմակերպությունների վճարունակության պահպանմանն ուղղված կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են իրացվելիության կառավարման և ներքին վերահսկողության փոխկապակցվածությունը, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, կազմակերպությունների տնտեսական գործունեության թափանցիկության բարձրացումը և ֆինանսական կայունության ապահովման ռազմավարական մոտեցումները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել իրացվելիության գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործմանը, ներքին վերահսկողության արդյունավետ մեխանիզմների մշակմանը և արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կառավարման համակարգի զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հաշվապահների, աուդիտորների, ֆինանսական կառավարիչների, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության, իրացվելիության կառավարման և ներքին վերահսկողության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է խոզերի սալմոնելյոզի ժամանակ առաջացող ախտաբանաանատոմիական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով խառն վարակների պայմաններում հիվանդության զարգացման, ընթացքի և օրգանիզմում առաջացող կառուցվածքային ու գործառական խանգարումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում սալմոնելյոզի հարուցիչների ախտածին հատկությունները, վարակի առաջացման և տարածման գործոնները, հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև տարբեր վարակիչ գործոնների միաժամանակյա ազդեցության հետևանքով ձևավորվող ախտաբանական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոզերի օրգանիզմում սալմոնելային վարակի ազդեցությամբ առաջացող փոփոխություններին, մարսողական համակարգի, լյարդի, փայծաղի, ավշային հանգույցների և այլ ներքին օրգանների ախտահարման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բորբոքային, դիստրոֆիկ և նեկրոտիկ գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները, օրգանների հյուսվածքային կառուցվածքի փոփոխությունները և դրանց կապը հիվանդության կլինիկական ընթացքի ու ծանրության աստիճանի հետ։ Քննարկվում են խառն վարակների դեպքում տարբեր մանրէային և այլ վարակիչ հարուցիչների փոխազդեցության հնարավորությունները, դրանց ազդեցությունը կենդանիների իմունային համակարգի վրա և հիվանդության ախտաբանական դրսևորումների փոփոխման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում սալմոնելյոզի սուր, ենթասուր և քրոնիկական ընթացքի առանձնահատկություններին, ախտաբանական փոփոխությունների արտահայտվածության տարբերություններին և համակցված վարակների պայմաններում դրանց ախտորոշիչ նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ախտաբանաանատոմիական և հյուսվածաբանական հետազոտությունների միջոցով հիվանդության բնորոշ փոփոխությունների բացահայտումը, ինչպես նաև սալմոնելյոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների միջև տարբերակիչ ախտորոշման չափանիշների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կենդանիների ընդհանուր վիճակի, տարիքային առանձնահատկությունների, պահվածքի պայմանների, կերակրման և օրգանիզմի դիմադրողականության ազդեցությունը վարակային գործընթացի զարգացման ու ախտաբանական փոփոխությունների ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համակցված վարակների հետևանքով հիվանդության կլինիկական պատկերի բարդացմանը, օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների փոփոխություններին և տարբեր օրգան-համակարգերում առաջացող ախտահարումների փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում անասնաբուժական ախտորոշման մեթոդների կատարելագործման, ախտաբանաանատոմիական տվյալների և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համադրման, ինչպես նաև հիվանդության առաջացման պատճառների առավել ճշգրիտ բացահայտման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են խոզաբուծական տնտեսություններում վարակիչ հիվանդությունների տարածման կանխարգելման, անասնաբուժասանիտարական վերահսկողության, կենդանիների առողջության պահպանման և տնտեսական կորուստների նվազեցման հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել խոզերի վարակիչ հիվանդությունների ախտածագման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, համակցված վարակների ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը և անասնաբուժական պրակտիկայում ախտաբանաանատոմիական հետազոտությունների արդյունավետ կիրառմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուժական ախտաբանների, մանրէաբանների, համաճարակաբանների, խոզաբուծության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և անասնաբուժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման և կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է բուհական և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորային փոխհարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կազմակերպման գիտատեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մենթորության՝ որպես կրթական, մասնագիտական և անձնային զարգացման կարևոր մեխանիզմի էությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, գործառույթները և կիրառման առանձնահատկությունները բարձրագույն կրթության տարբեր աստիճաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մենթորի և մենթիի միջև համագործակցային հարաբերությունների ձևավորմանը, փոխադարձ վստահության, մասնագիտական աջակցության, փորձի փոխանցման և անհատական զարգացման համար նպաստավոր կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են մենթորային գործունեության հոգեբանամանկավարժական հիմքերը, մասնագիտական հաղորդակցության առանձնահատկությունները, ուսուցման անհատականացման հնարավորությունները և կրթական գործընթացի մասնակիցների միջև արդյունավետ փոխգործակցության ապահովման մեխանիզմները։ Քննարկվում են մենթորության դերը ուսանողների, մագիստրանտների, ասպիրանտների և երիտասարդ հետազոտողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, գիտահետազոտական հմտությունների կատարելագործման, ինքնուրույն մտածողության ձևավորման և ակադեմիական միջավայրին հարմարվելու գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում մենթորային փոխհարաբերությունների կազմակերպման տարբեր մոդելներին, անհատական և խմբային մենթորության առանձնահատկություններին, ակադեմիական խորհրդատվության և գիտական ղեկավարության հետ դրանց փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև մենթորական աջակցության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մենթորային գործունեության գիտամեթոդական ապահովման ուսումնասիրությունը, որը ներառում է մենթորների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, հաղորդակցական և մանկավարժական կարողությունների զարգացման, խորհրդատվական մեթոդների ընտրության և կրթական գործընթացում դրանց նպատակային կիրառման հիմնախնդիրները։ Դիտարկվում են նաև մենթորային հարաբերությունների ազդեցությունը սովորողների ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնավստահության, մասնագիտական ինքնորոշման, ստեղծագործական ներուժի և հետազոտական նախաձեռնողականության զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հետբուհական կրթության համակարգում գիտական սերնդափոխության ապահովմանը, երիտասարդ գիտնականների մասնագիտական կայացմանը, հետազոտական մշակույթի ձևավորմանը և գիտական համայնքի ներսում գիտելիքների ու փորձառության փոխանցման շարունակականությանը։ Քննության են առնվում մենթորային ծրագրերի մշակման և ներդրման կազմակերպական պայմանները, կրթական հաստատությունների կառավարման համակարգում դրանց ինտեգրման հնարավորությունները, մենթորների և շահառուների ընտրության սկզբունքները, համագործակցության փուլերը և հետադարձ կապի ապահովման մեխանիզմները։ Կարևորվում են նաև մենթորային հարաբերություններում մասնագիտական էթիկայի, փոխադարձ պատասխանատվության, ակադեմիական ազնվության, անհատական առանձնահատկությունների հարգման և հոգեբանական անվտանգության ապահովման հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության որակի բարելավման, ուսանողակենտրոն ուսուցման զարգացման, մասնագիտական շարունակական կրթության և ակադեմիական համագործակցության ամրապնդման հնարավորությունները՝ մենթորային համակարգի գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորության տեսական հիմքերի հստակեցմանը, կրթական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործմանը և մասնագիտական զարգացման առավել արդյունավետ մոդելների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության հոգեբանների, բուհերի դասախոսների, գիտական ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, մենթորների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մագիստրանտների, ինչպես նաև բարձրագույն կրթության կառավարման, մասնագիտական զարգացման և կրթական նորարարությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսության ոլորտում գործող տնտեսավարող սուբյեկտների վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման կազմակերպատնտեսական, կառավարչական և սոցիալ-հոգեբանական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասան Ռազավի նահանգի գյուղատնտեսական Ջիհադ կազմակերպության գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, վարչակառավարչական անձնակազմի գործառույթները, աշխատանքային պարտականությունների բաշխման սկզբունքները և կառավարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային ռեսուրսների կառավարման կատարելագործմանը, աշխատակիցների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, աշխատանքային արտադրողականության բարձրացմանը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակների իրականացման գործընթացում կառավարչական անձնակազմի դերակատարությանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության ոլորտի կառավարման առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված արտադրության սեզոնայնությամբ, բնական և կլիմայական գործոնների ազդեցությամբ, նյութատեխնիկական ռեսուրսների սահմանափակությամբ, գյուղատնտեսական արտադրության ռիսկայնությամբ և կազմակերպական գործընթացների բազմազանությամբ։ Քննարկվում են կառավարչական աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ կազմակերպական կառուցվածքը, ղեկավարության ոճը, աշխատակիցների մոտիվացիան, մասնագիտական պատրաստվածությունը, աշխատանքի գնահատման համակարգը, տեղեկատվական ապահովվածությունը և որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումներին, կառավարման գործառույթների համակարգմանը, ստորաբաժանումների միջև համագործակցության ամրապնդմանը և կազմակերպության ներսում հաղորդակցական գործընթացների կատարելագործմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունքների գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքի որակը, ժամանակային և նյութական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, առաջադրված խնդիրների կատարման աստիճանը և կազմակերպության ընդհանուր գործունեության արդյունքները։ Դիտարկվում են աշխատակիցների խրախուսման և մոտիվացիայի մեխանիզմները, նյութական և ոչ նյութական խթանների կիրառման հնարավորությունները, մասնագիտական վերապատրաստման ծրագրերի նշանակությունը և աշխատանքային միջավայրի բարելավման ազդեցությունը կառավարչական արդյունավետության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Իրանի գյուղատնտեսական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին, տարածաշրջանային կառույցների գործունեության կազմակերպմանը և Խորասան Ռազավի նահանգի սոցիալ-տնտեսական ու գյուղատնտեսական պայմանների ազդեցությանը վարչակառավարչական գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում կառավարման ապակենտրոնացման, պատասխանատվության հստակ բաշխման, վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման և կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում են կազմակերպական մշակույթի ձևավորումը, աշխատակիցների մասնակցությունը կառավարչական որոշումների մշակմանը, ղեկավարների մասնագիտական և առաջնորդական հմտությունների զարգացումը, ինչպես նաև մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման պայմանների ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները, կազմակերպական բարեփոխումների իրականացման հնարավորությունները և վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկությունների մշակման հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել գյուղատնտեսության ոլորտում մարդկային ռեսուրսների կառավարման, կազմակերպական զարգացման և վարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ագրարային ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է անկայուն ստենոկարդիայի պայմաններում սրտի փորոքային ռիթմի խանգարումների և իմունաբանական որոշ փոփոխությունների կանխատեսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ սրտանոթային հիվանդությունների ընթացքի, հնարավոր բարդությունների և հիվանդների կլինիկական վիճակի գնահատման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են սրտի իշեմիկ հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունները, անկայուն ստենոկարդիայի զարգացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, սրտամկանի արյունամատակարարման խանգարումների հետևանքները և դրանց ազդեցությունը սրտի էլեկտրական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորոքային առիթմիաների առաջացման պատճառներին, դրանց կլինիկական դրսևորումներին, հաճախականությանը, ծանրության աստիճանին և սրտանոթային անբարենպաստ իրադարձությունների կանխատեսման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են սրտի ռիթմի խանգարումների և սրտամկանի իշեմիայի փոխկապակցվածությունը, էլեկտրասրտագրական հետազոտությունների ու սրտի ռիթմի երկարատև մշտադիտարկման նշանակությունը, ինչպես նաև փորոքային էքստրասիստոլաների և այլ առիթմիկ դրսևորումների գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են օրգանիզմի իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունները, բորբոքային գործընթացների մասնակցությունը աթերոսկլերոտիկ ախտահարումների զարգացմանը, իմունաբանական ցուցանիշների հնարավոր կապը կորոնար արյան շրջանառության խանգարումների և սրտանոթային բարդությունների առաջացման հետ։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում իմունային պատասխանի առանձնահատկությունները, բջջային և հումորալ իմունիտետի որոշ ցուցանիշների փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կիրառությունը հիվանդության ընթացքի և կանխատեսման գնահատման գործընթացում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սրտի փորոքային ռիթմի խանգարումների և իմունաբանական շեղումների միջև հնարավոր փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ նպատակ ունենալով գնահատելու դրանց համակցված կանխատեսական նշանակությունը։ Դիտարկվում են կլինիկական, էլեկտրասրտագրական և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համադրման հնարավորությունները, ռիսկի գործոնների տարբերակումը և հիվանդների վիճակի գնահատման առավել ամբողջական մոտեցումների մշակման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անկայուն ստենոկարդիայի ախտորոշման, հիվանդության ծանրության գնահատման, սրտամկանի ինֆարկտի և այլ սրտանոթային բարդությունների առաջացման վտանգի որոշման հարցերին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են սրտանոթային համակարգի և իմունային գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, հիվանդության զարգացման կենսաբանական մեխանիզմների բացահայտումը և կլինիկական կանխատեսման համար նշանակություն ունեցող ցուցանիշների առանձնացումը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել սրտի իշեմիկ հիվանդության կլինիկական ընթացքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ախտորոշիչ և կանխատեսական չափանիշների կատարելագործմանը, ինչպես նաև սրտանոթային բարդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, թերապևտների, կլինիկական իմունաբանների, ֆունկցիոնալ ախտորոշման մասնագետների, բժշկական գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար, ինչպես նաև սրտանոթային հիվանդությունների ախտածագման, ախտորոշման և կանխատեսման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի ողբերգություններում բառախաղի և փոխաբերության լեզվաոճական առանձնահատկությունների, դրանց գեղարվեստական գործառույթների և թարգմանության ընթացքում իմաստային ու արտահայտչական համարժեքության պահպանման հիմնախնդիրների զուգադրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում անգլերեն բնագրերում կիրառված բառախաղերի և փոխաբերական արտահայտությունների կառուցվածքային, իմաստաբանական, ոճական ու մշակութային առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց վերարտադրման հնարավորություններին թարգմանական տարբերակներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվի բազմաշերտությանը, բառերի բազմիմաստության կիրառմանը, պատկերավոր արտահայտությունների գեղարվեստական ազդեցությանը և դրանց միջոցով կերպարների հոգեբանական վիճակների, ներքին հակասությունների ու դրամատիկական լարվածության արտահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են բառախաղի ձևավորման լեզվական մեխանիզմները, մասնավորապես՝ բազմիմաստությունը, համանունությունը, հնչյունական նմանությունները, իմաստային հակադրությունները և ենթատեքստային զուգորդումները, որոնք կարևոր դեր են կատարում շեքսպիրյան խոսքի գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորման գործում։ Քննարկվում են փոխաբերության ճանաչողական և գեղագիտական գործառույթները, դրա կապը կերպարային մտածողության, խորհրդանշական պատկերների և ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակության հետ։ Զուգադրական վերլուծության ընթացքում դիտարկվում են ողբերգական իրադարձությունների, սիրո, ճակատագրի, իշխանության, բարոյական ընտրության, մեղքի և մարդկային ապրումների արտահայտման լեզվական միջոցները՝ բացահայտելով դրանց թարգմանության ընթացքում առաջացող իմաստային և ոճական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բնագրի բառախաղը կամ փոխաբերությունը պայմանավորված է անգլերենի լեզվական կառուցվածքով, պատմամշակութային միջավայրով կամ տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհընկալմամբ, ինչի հետևանքով թարգմանիչը կանգնում է բառացի վերարտադրության և գեղարվեստական համարժեքության ապահովման ընտրության առաջ։ Քննության են առնվում թարգմանական փոխակերպումների, իմաստային փոխհատուցման, բացատրական փոխանցման, փոխաբերական պատկերների պահպանման կամ վերակառուցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով թարգմանվող լեզվի բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնագրի և թարգմանությունների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով թարգմանչական ռազմավարությունների բացահայտումը, ինչպես նաև գեղարվեստական տեքստի իմաստային ամբողջականության, հուզական ներգործության և հեղինակային ոճի պահպանման չափանիշների դիտարկումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական պատկերավորման, գրական ավանդույթների փոխազդեցության և թարգմանչի ստեղծագործական մեկնաբանության հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ ընկալելու Շեքսպիրի դրամատուրգիական արվեստի լեզվական առանձնահատկությունները, գեղարվեստական խոսքի թարգմանության բարդությունները և տարբեր լեզուներում փոխաբերական ու բազմիմաստ արտահայտությունների վերարտադրման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, բանասիրական մասնագիտությունների դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ և Շեքսպիրի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է սովորողների մտածողության զարգացման հոգեբանամանկավարժական հիմունքների, համատեղ ստեղծագործական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունների և ուսուցման գործընթացում մտավոր կարողությունների ձևավորման արդյունավետ մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում սովորողների ճանաչողական գործունեության ակտիվացման, ինքնուրույն և ստեղծագործական մտածողության զարգացման, ինչպես նաև համագործակցային ուսուցման պայմաններում մտավոր գործընթացների կատարելագործման տեսական և գործնական հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համատեղ ստեղծագործական գործունեության դերին սովորողների վերլուծական, քննադատական, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացման գործում՝ ընդգծելով փոխգործակցության, գաղափարների փոխանակման, համատեղ խնդիրների լուծման և կոլեկտիվ որոշումների ընդունման նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են ուսուցչի և սովորողների, ինչպես նաև սովորողների միջև համագործակցության հոգեբանական մեխանիզմները, խմբային աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները և ստեղծագործական առաջադրանքների ազդեցությունը ճանաչողական հետաքրքրությունների ու մտավոր ակտիվության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են ուսումնական գործունեության ընթացքում խնդիրների առաջադրման, վարկածների ձևակերպման, այլընտրանքային լուծումների որոնման, փաստարկման և ինքնուրույն եզրահանգումներ կատարելու կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սովորողների անհատական առանձնահատկությունների, տարիքային զարգացման օրինաչափությունների, մոտիվացիայի, հաղորդակցական հմտությունների և սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի ազդեցությանը համատեղ ստեղծագործական աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համագործակցային գործունեության պայմաններում սովորողների մտավոր ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, երևակայության և ստեղծագործական ներուժի բացահայտման ու զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ուսուցման ակտիվ և փոխներգործուն մեթոդների, խմբային քննարկումների, նախագծային աշխատանքների, խնդրահարույց իրավիճակների և հետազոտական առաջադրանքների կիրառման մանկավարժական հնարավորությունները։ Կարևորվում է ուսուցչի՝ որպես ուսումնական համագործակցության կազմակերպչի և ուղղորդողի դերակատարությունը, որը նպաստում է սովորողների փոխադարձ աջակցությանը, ճանաչողական դժվարությունների հաղթահարմանը և գիտելիքների համատեղ կառուցմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև ստեղծագործական համագործակցության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, սովորողների մտածողության զարգացման մակարդակների բացահայտմանը և կրթական գործընթացի կազմակերպման այնպիսի պայմանների ձևավորմանը, որոնք խթանում են ինքնուրույն դատողությունը, նոր գաղափարների առաջադրումը և ձեռք բերված գիտելիքների կիրառումը տարբեր իրավիճակներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից մանկավարժության, կրթության հոգեբանության, զարգացման հոգեբանության և ուսուցման մեթոդաբանության տեսանկյունից՝ նպաստելով սովորողակենտրոն կրթության և համագործակցային ուսուցման գիտական հիմքերի լուսաբանմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կազմակերպիչների, ուսուցման մեթոդաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների, ինչպես նաև սովորողների մտավոր և ստեղծագործական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների և որոշումների կատարման իրավական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական կառուցակարգերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության համակարգի արդյունավետության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Եվրոպական կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր իրավական ուժը, դրանց կատարման նկատմամբ միջազգային վերահսկողության մեխանիզմները և անդամ պետությունների պատասխանատվությունը ստանձնած պարտավորությունների պատշաճ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի վերահսկողական լիազորություններին, դատարանի վճիռների կատարման ընթացակարգերին, ինչպես նաև պետությունների կողմից անհատական և ընդհանուր բնույթի միջոցառումների իրականացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են մարդու խախտված իրավունքների վերականգնման իրավական հնարավորությունները, արդարացի փոխհատուցման տրամադրման կարգը, անհրաժեշտության դեպքում դատական վարույթների վերաբացման մեխանիզմները և իրավախախտումների կրկնությունը կանխարգելող օրենսդրական ու վարչական բարեփոխումների նշանակությունը։ Քննարկվում են միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական իրավական համակարգերի փոխհարաբերությունները, ազգային դատարանների ու պետական մարմինների դերակատարությունը, ինչպես նաև միջազգային պարտավորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և գործնական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դատարանի վճիռների կատարման վերահսկողության ընթացակարգերին, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերին և հաշվետվություններին, կատարման գործընթացի գնահատման չափանիշներին ու միջազգային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային և ներպետական իրավական կառուցակարգերի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով իրավունքի գերակայության, իրավական որոշակիության, արդյունավետ դատական պաշտպանության և մարդու հիմնարար իրավունքների երաշխավորման սկզբունքները։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում եվրոպական դատական նախադեպերի կիրառման, միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական օրենսդրության կատարելագործման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև դատական իշխանության անկախության, պետական մարմինների հաշվետվողականության, իրավակիրառ պրակտիկայի բարելավման և մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների ամրապնդման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, միջազգային դատական վերահսկողության նշանակության և դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման համար անհրաժեշտ իրավական ու կազմակերպական նախադրյալների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, միջազգային և սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զինվորական ծառայության սահմանադրաիրավական հիմունքների, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների և զինվորական պարտականությունների իրականացման հետ կապված հասարակական հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում զինվորական ծառայության սահմանադրական սկզբունքները, պետության պաշտպանության իրավական հիմքերը, քաղաքացիների՝ հայրենիքի պաշտպանությանը մասնակցելու պարտականությունը, ինչպես նաև զինվորական ծառայության կազմակերպման և իրականացման իրավական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված դրույթներին, զինվորական ծառայությունը կարգավորող օրենսդրական ակտերին և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող իրավական հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են պարտադիր և պայմանագրային զինվորական ծառայության իրավական առանձնահատկությունները, զորակոչի կազմակերպման կարգը, զինծառայողների իրավական կարգավիճակը, նրանց իրավունքների, ազատությունների և պարտականությունների սահմանադրական երաշխիքները։ Քննարկվում են զինվորական ծառայության ընթացքում մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության, իրավաչափ սահմանափակումների կիրառման, զինվորական կարգապահության ապահովման և զինծառայողների սոցիալական ու իրավական պաշտպանության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև զինվորական ծառայության ոլորտում պետական կառավարման մարմինների իրավասություններին, զինված ուժերի նկատմամբ քաղաքացիական վերահսկողության սկզբունքներին, պետական անվտանգության ապահովման սահմանադրաիրավական մեխանիզմներին և զինվորական ծառայության կազմակերպման նկատմամբ պետական վերահսկողության ձևերին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է զինվորական ծառայության իրավական կարգավորման համապատասխանության ուսումնասիրությունը սահմանադրականության, իրավական պետության, օրինականության և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին։ Դիտարկվում են նաև միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային օրենսդրության զարգացման վրա, զինծառայողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային փորձը և համապատասխան իրավական կարգավորումների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են պետության պաշտպանունակության ապահովման և անհատի սահմանադրական իրավունքների միջև իրավական հավասարակշռության պահպանման խնդիրները, ինչպես նաև զինվորական ծառայության ոլորտում իրավական պատասխանատվության, օրենսդրական բարեփոխումների և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական իրավունքի, ռազմական իրավունքի և պետական կառավարման համակարգի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, սահմանադրական և ռազմական իրավունքի մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների, զինվորական ծառայության կազմակերպման հարցերով զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական համակարգի իրավական հիմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արհեստական նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ալգորիթմների մշակման, կատարելագործման և արդյունավետության բարձրացման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են նեյրոնային ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի մաթեմատիկական հիմունքները, ուսուցման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր ալգորիթմական մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնային ցանցերի պարամետրերի օպտիմալացման մեթոդներին, սխալի նվազեցման գործընթացներին, կշիռների ճշգրտման մեխանիզմներին և ուսուցման արագության ու ճշգրտության բարձրացման ուղիներին։ Քննության են առնվում վերահսկվող և չվերահսկվող ուսուցման հիմնական սկզբունքները, հետադարձ տարածման ալգորիթմի կիրառությունը, գրադիենտային օպտիմալացման մեթոդները և դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Ուսումնասիրվում են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ընթացքում առաջացող խնդիրները, մասնավորապես՝ գերհարմարեցումը, ուսուցման գործընթացի անկայունությունը, տեղային նվազագույնների ազդեցությունը և մեծածավալ տվյալների մշակման հետ կապված հաշվարկային դժվարությունները։ Կարևորվում են ուսուցման ալգորիթմների ընտրության և կատարելագործման չափանիշները՝ հաշվի առնելով նեյրոնային ցանցի ճարտարապետությունը, մուտքային տվյալների բնույթը, հաշվարկային ռեսուրսների սահմանափակումները և լուծվող խնդրի բարդությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նեյրոնային ցանցերի ընդհանրացման ունակության բարձրացմանը, ուսուցման արդյունքների գնահատման մեթոդներին և տարբեր ալգորիթմների համեմատական վերլուծության հնարավորություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային օպտիմալացման, մեքենայական ուսուցման և արհեստական բանականության փոխկապակցված հարցերը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման գործում։ Ներկայացվող գիտական ուղղությունը կարևոր է պատկերների ճանաչման, տվյալների դասակարգման, կանխատեսման, ազդանշանների մշակման, ավտոմատացված կառավարման և բարդ համակարգերի մոդելավորման խնդիրների լուծման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, կիրառական մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման մեթոդների տեսական հիմնավորմամբ և գործնական կիրառմամբ։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վրացերենի բայական համակարգերում ժամանակի քերականական կարգի արտահայտման միջոցների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում երկու լեզուներում ժամանակային հարաբերությունների ձևավորման և արտահայտման լեզվական մեխանիզմները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները քերականական, իմաստաբանական և գործառական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայական ժամանակաձևերի համակարգերին, ներկայի, անցյալի և ապառնիի արտահայտման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակային իմաստների և գործողության ընթացքի, ավարտվածության ու կրկնության հարաբերակցությանը։ Վերլուծվում են ժամանակի քերականական կարգի փոխազդեցությունները բայի կերպի, եղանակի և այլ քերականական կարգերի հետ՝ հաշվի առնելով հայերենի և վրացերենի կառուցվածքային ու տիպաբանական առանձնահատկությունները։ Զուգադրական քննության միջոցով դիտարկվում են ժամանակաձևերի կազմության ձևաբանական և վերլուծական միջոցները, դրանց կիրառության պայմանները, խոսքային համատեքստում առաջացող իմաստային տարբերությունները և ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու լեզուների բայական համակարգերի տիպաբանական համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակի քերականական կարգի կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափություններն ու յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակային իմաստների փոխանցման խնդիրներին, հատկապես այն դեպքերում, երբ մի լեզվի որոշակի քերականական ձևը մյուսում չունի անմիջական կառուցվածքային կամ իմաստային համարժեք։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, քերականական տիպաբանության, հայագիտության և վրացագիտության զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, թարգմանաբանների, ինչպես նաև հայերենի և վրացերենի քերականական կառուցվածքների ու լեզվական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Միության պետական իշխանության բարձրագույն ներկայացուցչական մարմնի ընտրությունների կազմակերպման, նախապատրաստման և անցկացման գործընթացներին՝ ներկայացնելով դրանց գաղափարական, քաղաքական, իրավական և կազմակերպչական առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը պարունակում է մեթոդական ցուցումներ և առաջարկվող գրականության համառոտ մատենագիտական ցանկ, որոնք նախատեսված են ընտրական գործընթացների վերաբերյալ տեղեկատվական և բացատրական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Անդրադարձ է կատարվում խորհրդային ընտրական համակարգի կառուցվածքին, ընտրական օրենսդրության հիմնական դրույթներին, պատգամավորների առաջադրման և ընտրության կարգին, ինչպես նաև ընտրական հանձնաժողովների գործունեության առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են խորհրդային պետական կառավարման համակարգում ընտրությունների նշանակությունը, քաղաքացիների ընտրական իրավունքների պաշտոնական սկզբունքները և հասարակական կազմակերպությունների ու աշխատանքային կոլեկտիվների մասնակցության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական-լուսավորչական աշխատանքների իրականացման մեթոդներին, քարոզչական միջոցառումների կազմակերպմանը, ընտրողների շրջանում բացատրական գործունեության ծավալմանը և համապատասխան տեղեկատվական նյութերի օգտագործմանը։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են խորհրդային ժամանակաշրջանին բնորոշ գաղափարախոսական մոտեցումները, որոնց շրջանակներում ընտրությունները ներկայացվում էին որպես սոցիալիստական ժողովրդավարության և ժողովրդի մասնակցության արտահայտություն պետական կառավարմանը։ Միաժամանակ հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ընտրական համակարգի պատմական առանձնահատկությունները, պետական և կուսակցական կառույցների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև քաղաքական քարոզչության և հասարակական գիտակցության ձևավորման մեխանիզմները։ Հանձնարարական գրականության ցանկը կարող է ծառայել որպես լրացուցիչ աղբյուր խորհրդային սահմանադրական կարգի, պետական հաստատությունների գործունեության և ընտրական քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը պատմական և աղբյուրագիտական արժեք ունի՝ հատկապես Խորհրդային Միության քաղաքական համակարգի, ընտրական մշակույթի, գաղափարախոսական քարոզչության և պետական կառավարման պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների, քաղաքագետների, գրադարանավարների և ուսանողների համար։