Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է ապագա մանկավարժների ուսումնական դրդապատճառների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը բարձրագույն մասնագիտական կրթության տարբեր փուլերում։ Հետազոտության առանցքում են մանկավարժական մասնագիտություն ընտրած ուսանողների ուսումնական գործունեության շարժառիթները, մասնագիտական հետաքրքրությունների ձևավորման հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, կրթական գործընթացի նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխությունները և ուսումնառության տարիներին մոտիվացիոն համակարգի զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական դրդապատճառների էությանը, դրանց կառուցվածքին, տեսակներին և գործառույթներին, ինչպես նաև անձի ճանաչողական պահանջմունքների, մասնագիտական արժեքային կողմնորոշումների, ինքնաիրացման ձգտումների և ուսումնական հաջողությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրվում են ապագա մանկավարժների ներքին և արտաքին մոտիվացիայի առանձնահատկությունները, գիտելիքների ձեռքբերման նկատմամբ հետաքրքրության, մասնագիտական կարողությունների զարգացման, հասարակական ճանաչման, առաջադիմության և ապագա աշխատանքային գործունեության հետ կապված դրդապատճառների հարաբերակցությունն ու փոփոխությունները։ Քննարկվում են ուսումնառության սկզբնական, միջին և ավարտական փուլերում ուսանողների մոտիվացիոն համակարգի հնարավոր վերափոխումները, մասնագիտական ինքնագիտակցության աստիճանական ձևավորումը, մանկավարժական գործունեության նկատմամբ վերաբերմունքի զարգացումը և ընտրված մասնագիտության նշանակության գիտակցումը։ Կարևորվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության կրթական միջավայրի, դասավանդման մեթոդների, ուսումնական ծրագրերի բովանդակության, դասախոսների մասնագիտական և անձնային հատկանիշների, ինչպես նաև ուսանողակենտրոն ուսուցման կազմակերպման ազդեցությունը սովորելու ցանկության և մասնագիտական հետաքրքրությունների կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ուսանողների անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններին, ինքնագնահատականի, ինքնավստահության, նպատակադրման, պատասխանատվության, ինքնուրույնության և ձեռքբերումների նկատմամբ ձգտման դերին ուսումնական դրդապատճառների ձևավորման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում ուսումնական գործունեության արդյունավետության, ակադեմիական առաջադիմության, մասնագիտական պատրաստվածության և մոտիվացիայի մակարդակի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մանկավարժական պրակտիկայի, մասնագիտական փորձառության, աշակերտների հետ անմիջական հաղորդակցության և իրական կրթական իրավիճակներում ձեռք բերված հմտությունների ազդեցությունները ապագա ուսուցիչների մասնագիտական կողմնորոշման ու ուսումնական շարժառիթների զարգացման վրա։ Կարևորվում են նաև կրթական գործընթացում առաջացող դժվարությունների, հուզական լարվածության, ուսումնական ծանրաբեռնվածության, մասնագիտական սպասումների և իրական կրթական փորձառության միջև հնարավոր հակասությունների ազդեցությունները ուսանողների մոտիվացիոն համակարգի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում ուսումնական դրդապատճառների շարժընթացի գնահատման հոգեբանական և մանկավարժական մեթոդներին, հարցումների, դիտարկումների, հարցազրույցների և հոգեբանական ախտորոշման գործիքների կիրառման հնարավորություններին։ Քննարկվում են ապագա մանկավարժների ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացման, ճանաչողական ակտիվության խթանման, մասնագիտական հետաքրքրությունների ամրապնդման և ինքնակրթության պահանջմունքի զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կրթական գործընթացում դրական հոգեբանական մթնոլորտի ձևավորմանը, ուսանողների անհատական հնարավորությունների հաշվառմանը, համագործակցային և հետազոտական ուսուցման մեթոդների կիրառմանը, ինչպես նաև ուսումնական գործունեության նկատմամբ գիտակցված և պատասխանատու վերաբերմունքի զարգացմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ապագա մանկավարժների մասնագիտական ինքնորոշման և ուսումնական դրդապատճառների փոխազդեցության բացահայտումը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մանկավարժական մասնագիտության նկատմամբ կայուն հետաքրքրությունն ու ներքին մոտիվացիան կարող են նպաստել հետագա մասնագիտական գործունեության արդյունավետությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են ուսումնառության տարիներին փոխվում ուսանողների կրթական նպատակները, արժեքային առաջնահերթությունները, մասնագիտական սպասումները և ուսումնական գործունեությունը պայմանավորող հոգեբանական մեխանիզմները։ Այն ունի տեսական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով մանկավարժական կրթության որակի բարձրացման, ուսանողների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործման, կրթական միջավայրի արդյունավետ կազմակերպման և ապագա ուսուցիչների մոտիվացիոն զարգացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կազմակերպիչների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, մանկավարժական կրթության հետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների և կրթության հոգեբանության ու մասնագիտական մոտիվացիայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզում պարենային հիմնախնդիրների առաջացման պատճառների, դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և լուծման հնարավոր ուղիների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տարածաշրջանի պարենային անվտանգության ապահովման, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, բնակչության սննդամթերքի պահանջարկի բավարարման և տեղական պարենային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հետ կապված հիմնահարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզի բնական, կլիմայական, հողային և ջրային ռեսուրսների առանձնահատկություններին, դրանց ազդեցությանը գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման, հողագործության և անասնապահության զարգացման, ինչպես նաև պարենային արտադրանքի ծավալների ու կառուցվածքի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ հողատարածքների մասնատվածությունը, ոռոգման համակարգերի արդյունավետության խնդիրները, գյուղատնտեսական տեխնիկայի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների սահմանափակ հասանելիությունը, արտադրական ծախսերի աճը, ֆինանսական ռեսուրսների պակասը և գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման դժվարությունները։ Քննարկվում են մարզի գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղվածության, եկամուտների ձևավորման, աղքատության նվազեցման և պարենային ապահովվածության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում է պարենային անվտանգության հիմնական բաղադրիչների՝ սննդամթերքի ֆիզիկական առկայության, տնտեսական մատչելիության, պատշաճ օգտագործման և մատակարարման կայունության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բնակչության կենսամակարդակը և սպառողական պահանջարկի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բուսաբուծության, այգեգործության, հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության, կաթնատու և մսատու անասնապահության զարգացման հնարավորություններին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման և արտադրողականության բարձրացման հեռանկարներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման, հողերի բերրիության պահպանման, ոռոգման ջրի խնայողության, ժամանակակից ագրոտեխնիկական միջոցառումների ներդրման և կլիմայական ռիսկերի նվազեցման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման, պահպանման, փաթեթավորման, տեղափոխման և իրացման ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն պարենային կորուստների նվազեցման և տեղական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման համար։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական կոոպերացիայի ընդլայնման, փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության, արտադրողների շուկայական հնարավորությունների բարելավման և գյուղատնտեսական արժեշղթաների ձևավորման ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են նաև պետական աջակցության ծրագրերի, գյուղատնտեսական վարկավորման, սուբսիդավորման, ապահովագրության և ներդրումային խթանների նշանակությունը մարզի պարենային համակարգի կայուն զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում գյուղատնտեսական արտադրության և պարենային սպառման ցուցանիշների գնահատման, տեղական արտադրության և ներմուծվող սննդամթերքի հարաբերակցության, պարենային ինքնաբավության մակարդակի և բնակչության սննդամթերքի հասանելիության ուսումնասիրության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գյուղական բնակչության արտագաղթի, աշխատուժի պակասի, գյուղատնտեսական գործունեության եկամտաբերության և գյուղական համայնքների տնտեսական ակտիվության փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարենային հիմնախնդիրների լուծման համալիր մոտեցումների մշակումը՝ հիմնված գյուղատնտեսական արտադրության արդիականացման, բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման, գյուղական ենթակառուցվածքների բարելավման և տեղական տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործման վրա։ Կարևորվում է նաև պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացումը բնական աղետների, երաշտների, շուկայական գների տատանումների և արտաքին տնտեսական ազդեցությունների նկատմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ պատկերացում կազմելու Արագածոտնի մարզի ագրոպարենային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա կառուցվածքային խնդիրների և պարենային անվտանգության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունների մասին։ Այն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման, գյուղատնտեսական քաղաքականության, պարենային ռեսուրսների կառավարման և գյուղական բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, գյուղատնտեսության կազմակերպիչների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտանգության ու գյուղատնտեսության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի զարգացման վրա դրամավարկային քաղաքականության ազդեցության տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ֆինանսական շուկայի արդյունավետության բարձրացման և դրամավարկային կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության առանցքում են դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքների, տոկոսադրույքների, փողի առաջարկի, իրացվելիության կառավարման և գնաճային սպասումների ազդեցությունը արժեթղթերի շուկայի ձևավորման, գործունեության և զարգացման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, կապիտալի շուկայի զարգացման մակարդակին, բանկային համակարգի և արժեթղթերի շուկայի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև ֆինանսական միջնորդության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմները, որոնց միջոցով Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող քաղաքականությունն ազդում է ֆինանսական ակտիվների եկամտաբերության, ներդրումային որոշումների, արժեթղթերի պահանջարկի և առաջարկի, շուկայական տոկոսադրույքների և կապիտալի ներգրավման հնարավորությունների վրա։ Քննարկվում են պետական և կորպորատիվ պարտատոմսերի, բաժնետոմսերի և ֆինանսական այլ գործիքների շուկաների զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց իրացվելիության, գնագոյացման, եկամտաբերության և ռիսկայնության վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոնները։ Կարևորվում է պետական արժեթղթերի շուկայի դերը դրամավարկային քաղաքականության իրականացման, ֆինանսական համակարգի իրացվելիության կառավարման, եկամտաբերության կորի ձևավորման և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների համար հուսալի գնային կողմնորոշիչների ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունների, բաց շուկայական գործառնությունների, պարտադիր պահուստավորման պահանջների և դրամավարկային կարգավորման այլ միջոցների ազդեցությանը արժեթղթերի շրջանառության, ներդրումային ակտիվության և ֆինանսական ռեսուրսների տեղաբաշխման վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում արժեթղթերի շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ գործոնները, այդ թվում՝ շուկայի սահմանափակ խորությունը, ֆինանսական գործիքների ոչ բավարար բազմազանությունը, երկրորդային շուկայի իրացվելիության խնդիրները, ներդրողների շրջանակի ընդլայնման անհրաժեշտությունը և կապիտալի շուկայի ենթակառուցվածքների կատարելագործման պահանջները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նաև գնաճի, փոխարժեքի տատանումների, տնտեսական աճի, պետական պարտքի կառավարման և միջազգային ֆինանսական շուկաների զարգացումների ազդեցությունները Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի վրա։ Կարևորվում է դրամավարկային քաղաքականության կանխատեսելիության, կենտրոնական բանկի հաղորդակցման արդյունավետության, ֆինանսական կայունության և ներդրողների վստահության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցման հնարավորությունները, պետական պարտատոմսերի շուկայի խորացման, կորպորատիվ արժեթղթերի թողարկումների խթանման, ինստիտուցիոնալ ներդրողների մասնակցության ընդլայնման և երկարաժամկետ ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը, զարգացած և զարգացող ֆինանսական շուկաներում դրամավարկային քաղաքականության ազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտմանը և Հայաստանի տնտեսական պայմաններում կիրառելի արդյունավետ մոտեցումների գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են նաև արժեթղթերի շուկայի զարգացման ցուցանիշների վերլուծությունը, դրամավարկային գործոնների և շուկայական ակտիվության միջև փոխկապակցվածության գնահատումը, ինչպես նաև ֆինանսական շուկայի զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես կարող է արդյունավետ և հետևողական դրամավարկային քաղաքականությունը նպաստել ֆինանսական շուկայի կայունությանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, կապիտալի արդյունավետ բաշխմանը և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է այն հանգամանքը, որ արժեթղթերի շուկայի կայուն զարգացումը պահանջում է ոչ միայն դրամավարկային կարգավորման արդյունավետ գործիքակազմ, այլև համապատասխան իրավական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական պայմանների ձևավորում։ Աշխատությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության դրամավարկային քաղաքականության, կապիտալի շուկայի զարգացման, ֆինանսական կայունության և ներդրումային գործընթացների փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, արժեթղթերի շուկայի մասնակիցների, ներդրումային վերլուծաբանների, պետական ֆինանսական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման հեռանկարներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության և Գերմանական կայսրության քաղաքական, ռազմական և ռազմավարական համագործակցության պատմության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այդ դաշինքի ձևավորման նախադրյալներին, աշխարհաքաղաքական նպատակներին և միջազգային հարաբերությունների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Գրքում լուսաբանվում են 20-րդ դարի սկզբի եվրոպական և մերձավորարևելյան քաղաքական զարգացումները, մեծ տերությունների միջև հակասությունների խորացումը, ռազմական դաշինքների ձևավորումը և Օսմանյան կայսրության ներգրավումը համաշխարհային պատերազմի մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերմանա-օսմանյան հարաբերությունների զարգացմանը, ռազմական խորհրդատուների գործունեությանը, զինված ուժերի վերակազմակերպմանը, ռազմավարական ծրագրերի մշակմանը և երկու կայսրությունների շահերի փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական իրավիճակը, երիտթուրքական իշխանությունների քաղաքականությունը, Գերմանիայի ազդեցության ընդլայնումը Մերձավոր Արևելքում և տարածաշրջանի նկատմամբ եվրոպական տերությունների տնտեսական ու ռազմական հետաքրքրությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պատերազմի ընթացքում իրականացված ռազմական գործողություններին, Կովկասյան և Մերձավորարևելյան ռազմաճակատների նշանակությանը, ինչպես նաև պատերազմի հետևանքով տարածաշրջանի ժողովուրդների առջև ծառացած քաղաքական, սոցիալական և հումանիտար հիմնախնդիրներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա բնակչության նկատմամբ իրականացված քաղաքականության, ազգային և կրոնական հակասությունների, հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի և Հայոց ցեղասպանության հետ առնչվող հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գերմանական քաղաքական և ռազմական շրջանակների տեղեկացվածության, պատասխանատվության և օսմանյան իշխանությունների գործողությունների նկատմամբ նրանց վերաբերմունքի պատմական խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին ռազմական դաշինքները, կայսերական հավակնությունները, կրոնական գործոնները և աշխարհաքաղաքական շահերը փոխազդում պատերազմի ընթացքում՝ ազդելով միջազգային քաղաքականության և տարածաշրջանային իրադարձությունների ընթացքի վրա։ Կարևորվում են նաև դիվանագիտական հարաբերությունների, ռազմական համագործակցության, քաղաքական որոշումների և պատերազմի հետևանքների պատմական գնահատման հարցերը։ Գրքի թեմատիկան ընդգրկում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմության, գերմանա-օսմանյան հարաբերությունների, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վերափոխումների և միջազգային պատասխանատվության փոխկապակցված հիմնախնդիրները։ Այն նպաստում է 20-րդ դարի սկզբի միջազգային հարաբերությունների, ռազմական դաշինքների և Օսմանյան կայսրության պատմության առավել խորքային ընկալմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, միջազգայնագետների, քաղաքագետների, ռազմական պատմության մասնագետների, ցեղասպանագիտության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համաշխարհային պատմության ու հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսությամբ երկրներում տնտեսական աճի և կոռուպցիայի փոխկապակցվածության, դրանց փոխազդեցության մեխանիզմների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են պլանային տնտեսությունից շուկայական հարաբերությունների անցման գործընթացում առաջացող ինստիտուցիոնալ, քաղաքական, իրավական և տնտեսական փոփոխությունները, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների պայմաններում կոռուպցիոն երևույթների ձևավորման, տարածման և վերարտադրման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական աճի հիմնական գործոններին, կապիտալի կուտակմանը, ներդրումային ակտիվությանը, արտադրողականության բարձրացմանը, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացմանը և պետական կառավարման արդյունավետությանը՝ դրանք դիտարկելով կոռուպցիայի տարածվածության և ինստիտուցիոնալ միջավայրի որակի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են կոռուպցիայի առաջացման տնտեսական և հասարակական նախադրյալները, պետական կառավարման համակարգում առկա կառուցվածքային թերությունները, վարչարարական խոչընդոտները, սեփականության իրավունքի պաշտպանության խնդիրները, պետական ռեսուրսների բաշխման անհամաչափությունները և շուկայական մրցակցության սահմանափակումները։ Քննարկվում են կոռուպցիայի տարբեր դրսևորումները, այդ թվում՝ կաշառակերությունը, պաշտոնեական դիրքի չարաշահումը, հովանավորչությունը, պետական գնումների գործընթացներում շահերի բախումը և տնտեսական որոշումների կայացման վրա ոչ իրավաչափ ազդեցությունները։ Կարևորվում է այդ երևույթների ազդեցության գնահատումը տնտեսական աճի տեմպերի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման, ներքին ներդրումային միջավայրի, պետական բյուջեի եկամուտների, հանրային ծախսերի արդյունավետության և մասնավոր հատվածի զարգացման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են կոռուպցիայի և տնտեսական զարգացման միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման տեսական մոտեցումները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնց պատճառով կոռուպցիայի տնտեսական հետևանքները կարող են տարբեր լինել՝ կախված երկրի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքից, կառավարման որակից և շուկայական բարեփոխումների իրականացման աստիճանից։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում անցումային տնտեսությունների կառուցվածքային վերափոխումները, սեփականաշնորհման գործընթացները, պետական և մասնավոր հատվածների փոխհարաբերությունները, ֆինանսական շուկաների կայացումը և տնտեսական ազատականացման ընթացքում առաջացող ռիսկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր երկրների տնտեսական զարգացման փորձի համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել կոռուպցիայի մակարդակի, ինստիտուցիոնալ արդյունավետության և տնտեսական աճի ցուցանիշների միջև առկա օրինաչափություններն ու տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կոռուպցիայի չափման և գնահատման մեթոդաբանական խնդիրներին, միջազգային համաթվերի և վիճակագրական ցուցանիշների կիրառման հնարավորություններին, ինչպես նաև տնտեսական աճի վրա կոռուպցիայի ազդեցության գնահատման տնտեսաչափական մոտեցումներին։ Կարևորվում է արդյունավետ հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման, պետական կառավարման թափանցիկության բարձրացման, հաշվետվողականության ամրապնդման, դատաիրավական համակարգի անկախության ապահովման և տնտեսական ինստիտուտների կատարելագործման նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև գործարար միջավայրի բարելավման, արդար մրցակցության խթանման, պետական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման և հանրային ռեսուրսների նպատակային օգտագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են կոռուպցիոն երևույթները խոչընդոտում տնտեսական ներուժի իրացմանը, նվազեցնում ներդրողների վստահությունը, մեծացնում տնտեսական գործարքների ծախսերը և ազդում երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման հեռանկարների վրա։ Միաժամանակ ընդգծվում է ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների, իրավական մեխանիզմների կատարելագործման և արդյունավետ տնտեսական քաղաքականության իրականացման կարևորությունը կայուն ու ներառական տնտեսական աճի ապահովման գործում։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով անցումային տնտեսությունների զարգացման օրինաչափությունների, կոռուպցիայի տնտեսական հետևանքների և պետական կառավարման բարեփոխումների արդյունավետության վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հակակոռուպցիոն քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և տնտեսական զարգացման ու ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում վարկային պորտֆելի կառավարման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև վարկային գործունեության արդյունավետության բարձրացման և ռիսկերի կառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության առանցքում են առևտրային բանկերի վարկային պորտֆելի ձևավորման, կառուցվածքի, որակի գնահատման, դիվերսիֆիկացման և վերահսկողության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի բանկային համակարգի զարգացման միտումները, ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները և մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային պորտֆելի կառավարման տնտեսական էությանը, դրա հիմնական սկզբունքներին, նպատակներին և գործառույթներին, ինչպես նաև բանկերի ֆինանսական կայունության, իրացվելիության, շահութաբերության և մրցունակության ապահովման գործում վարկային քաղաքականության ունեցած նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են վարկային ռիսկերի առաջացման պատճառները, դրանց բացահայտման, չափման, գնահատման և նվազեցման մեխանիզմները, վարկառուների վճարունակության ու վարկունակության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև վարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ շարունակական վերահսկողության կազմակերպման հարցերը։ Քննարկվում են վարկային պորտֆելի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ ըստ վարկավորման ոլորտների, վարկատեսակների, ժամկետայնության, արժույթի, ապահովվածության և վարկառուների խմբերի։ Կարևորվում է խնդրահարույց և չաշխատող վարկերի կառավարման, ժամկետանց պարտավորությունների նվազեցման, վարկային կորուստների կանխատեսման և հնարավոր կորուստների համար պահուստների ձևավորման արդյունավետ մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից սահմանվող կարգավորող պահանջներին, բանկային վերահսկողության գործիքներին, կապիտալի համարժեքության և ռիսկերի կառավարման միջազգային չափանիշներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը առևտրային բանկերի վարկային քաղաքականության վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում վարկային պորտֆելի որակի գնահատման ֆինանսական ցուցանիշները, վարկային ներդրումների եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությունները, ակտիվների կենտրոնացման սահմանափակումները և պորտֆելի օպտիմալ կառուցվածքի ձևավորման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նաև տնտեսական աճի, գնաճի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքների տատանումների և ֆինանսական շուկայի անկայունության ազդեցությունները բանկերի վարկային գործունեության և վարկառուների պարտավորությունների սպասարկման կարողության վրա։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, թվային բանկային համակարգերի, վարկային գնահատման ավտոմատացված գործիքների, տվյալների վերլուծության և կանխատեսման մոդելների կիրառումը վարկային պորտֆելի կառավարման գործընթացներում։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև վարկավորման ընթացակարգերի կատարելագործման, ներքին վերահսկողության համակարգերի ամրապնդման, վարկային որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման և բանկային ռիսկերի կառավարման միջազգային առաջավոր փորձի տեղայնացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում վարկային պորտֆելի դիվերսիֆիկացման, ռիսկերի վաղ հայտնաբերման, ֆինանսական կայունության ամրապնդման և վարկային ռեսուրսների արդյունավետ տեղաբաշխման ուղղությամբ կիրառելի մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ պատկերացում կազմելու Հայաստանի առևտրային բանկերի վարկային գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունների, վարկային պորտֆելի կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոնների և բանկային համակարգի զարգացման հեռանկարների մասին։ Աշխատությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով բանկային կառավարման, ֆինանսական վերլուծության, վարկային ռիսկերի գնահատման և ֆինանսական միջնորդության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, բանկային համակարգի աշխատակիցների, վարկային մասնագետների, ռիսկերի կառավարիչների, ֆինանսական վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի գործունեությամբ ու զարգացման հեռանկարներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկացման գործընթացների իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են պետության բաժնեմասնակցությամբ գործող առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովման, վճարունակության վերականգնման, պարտավորությունների կատարման և սնանկության ընթացակարգերի արդյունավետ կիրառման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման առանձնահատկություններին, պետական և մասնավոր շահերի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմներին, որոնք կարգավորում են պետական մասնակցությամբ ընկերությունների գործունեությունը ֆինանսական դժվարությունների և անվճարունակության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են սնանկության առաջացման հիմնական տնտեսական և կառավարչական պատճառները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործումը, պարտքային պարտավորությունների կուտակումը, կառավարման համակարգի թերությունները, մրցակցային միջավայրի փոփոխությունները և կազմակերպությունների տնտեսական գործունեության վրա ազդող արտաքին ու ներքին գործոնները։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության սնանկության օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, պարտապան կազմակերպությունների և պարտատերերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները, սնանկության վարույթի մասնակիցների իրավասությունները, ինչպես նաև դատական և արտադատական գործընթացների կազմակերպման հիմնահարցերը։ Կարևորվում է պետության՝ որպես բաժնետիրոջ կամ մասնակցի, իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությունը, նրա պատասխանատվության սահմանների, կառավարչական լիազորությունների և ֆինանսական պարտավորությունների առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական մասնակցությամբ կազմակերպությունների վերակազմակերպման, ֆինանսական առողջացման, պարտքերի վերակառուցման, գույքի իրացման և լուծարման հնարավորություններին՝ դրանք դիտարկելով տնտեսական արդյունավետության և հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում սնանկացման գործընթացների ազդեցությունը պետական բյուջեի, հանրային ֆինանսների, աշխատողների սոցիալական իրավունքների, պարտատերերի պահանջների բավարարման և երկրի տնտեսական միջավայրի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նաև պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության, ֆինանսական հաշվետվողականության, կորպորատիվ կառավարման և ռիսկերի կանխարգելման համակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի և իրավական կարգավորման տարբեր մոտեցումների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատման և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկության իրավական բնույթը, տնտեսական հետևանքները և պետության մասնակցությամբ ձեռնարկատիրական գործունեության կառավարման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկան կարևոր նշանակություն ունի սնանկության իրավունքի, կորպորատիվ կառավարման, պետական գույքի կառավարման և տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, սնանկության գործերով կառավարիչների, դատական համակարգի ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական ու իրավական համակարգի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան ժողովրդաքրիստոնեական գրավոր և բանավոր աղբյուրների ուսումնասիրությանը, դրանց պատմամշակութային նշանակության բացահայտմանը և Հայ առաքելական եկեղեցու պատմության տարբեր հիմնախնդիրների լուսաբանմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում են միջնադարյան հայ հասարակության կրոնական պատկերացումները, ժողովրդական հավատալիքների և պաշտոնական քրիստոնեական վարդապետության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև եկեղեցական ավանդույթների ձևավորման ու զարգացման պատմական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քրիստոնեության տարածման և ամրապնդման գործընթացում ժողովրդական կրոնական մտածողության ունեցած դերին, նախաքրիստոնեական հավատալիքների վերափոխմանը և դրանց որոշ տարրերի պահպանմանը քրիստոնեական ծիսական ու մշակութային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան ձեռագրերում, վարքագրական երկերում, սրբախոսական պատումներում, ավանդություններում, ժողովրդական զրույցներում և կրոնական բնույթի այլ սկզբնաղբյուրներում արտացոլված տեղեկություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցու և հասարակության փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են հոգևորականության գործունեության, եկեղեցական հաստատությունների հասարակական ազդեցության, վանական կենտրոնների մշակութային նշանակության և կրոնական գաղափարների տարածման հետ կապված հարցեր։ Կարևորվում է ժողովրդական քրիստոնեության առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ որպես միջնադարյան հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, աշխարհընկալման, բարոյական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն։ Աշխատության մեջ դիտարկվող հիմնախնդիրները առնչվում են նաև եկեղեցական տոների, ծեսերի, սրբերի պաշտամունքի, ուխտագնացության, սրբավայրերի նկատմամբ ժողովրդական վերաբերմունքի և կրոնական սովորույթների պատմական զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու, թե ինչպես էին պաշտոնական եկեղեցական ուսմունքները փոխազդում ժողովրդական կրոնական ավանդույթների հետ, ինչպիսի ընդհանրություններ և տարբերություններ էին ձևավորվում դրանց միջև, և ինչպես էին այդ գործընթացներն արտահայտվում միջնադարյան հայ հասարակության առօրյա կյանքում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում պատմական սկզբնաղբյուրների քննությանը, դրանց ծագման հանգամանքների, բովանդակային առանձնահատկությունների և պատմական հավաստիության գնահատմանը։ Ժողովրդաքրիստոնեական նյութերի ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական պատմության ճանաչման միջոց, այլև որպես հայ ժողովրդի մշակութային հիշողության, ազգային ինքնության և հոգևոր ժառանգության ձևավորման գործընթացները հասկանալու կարևոր աղբյուր։ Աշխատությունը նպաստում է միջնադարյան հայ եկեղեցական պատմության վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը, կրոնական և ժողովրդական մշակույթների փոխազդեցության առավել խորքային ընկալմանը, ինչպես նաև պատմագիտական, աղբյուրագիտական և կրոնագիտական հետազոտությունների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աստվածաբանների, կրոնագետների, միջնադարագետների, ազգագրագետների, բանագետների, մշակութաբանների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողների և հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայազգի աշխարհահռչակ օպերային և կամերային երգիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Պավել (Պողոս) Գերասիմի Լիսիցյանի (1911–2004) կյանքի, ստեղծագործական ուղու և երաժշտական արվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նշանավոր բարիտոնի կենսագրության կարևորագույն դրվագները՝ սկսած մանկության և պատանեկության տարիներից մինչև միջազգային ճանաչման ձեռքբերումը և երաժշտական գործունեության հասուն շրջանը։ Անդրադարձ է կատարվում նրա ընտանեկան միջավայրին, երաժշտության նկատմամբ վաղ տարիքում դրսևորած հետաքրքրությանը, մասնագիտական կրթությանը և կատարողական վարպետության ձևավորման գործընթացին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լենինգրադի Փոքր օպերային թատրոնում, Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում և Մոսկվայի Մեծ թատրոնում ծավալած ստեղծագործական գործունեությանը։ Լուսաբանվում են երգչի բեմական հաջողությունները, օպերային խաղացանկի բազմազանությունը, տարբեր երաժշտական ոճերի և ժանրերի մեկնաբանման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա բացառիկ ձայնային հնարավորություններն ու արտիստական անհատականությունը։ Կարևորվում են համաշխարհային օպերային գրականության նշանավոր ստեղծագործություններում նրա մարմնավորած կերպարները, որոնց միջոցով բացահայտվում են երգչի վոկալ տեխնիկան, երաժշտական մտածողությունը, դերասանական արտահայտչականությունը և կերպարների հոգեբանական խորությունը փոխանցելու կարողությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կամերային երգարվեստում նրա ունեցած նվաճումներին, դասական ռոմանսների, հայկական և այլ ժողովուրդների երգերի կատարումներին, համերգային շրջագայություններին և միջազգային երաժշտական հանրության շրջանում ձեռք բերած հեղինակությանը։ Ուսումնասիրվում է նրա կատարողական արվեստի առանձնահատուկ տեղը 20-րդ դարի երաժշտական մշակույթի պատմության մեջ՝ ընդգծելով հայկական և ռուսական վոկալ դպրոցների ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Ներկայացվում է նաև երգչի մանկավարժական գործունեությունը, մասնավորապես Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդելու տարիները, երիտասարդ երաժիշտների մասնագիտական զարգացման գործում ունեցած ներդրումը և կատարողական հարուստ փորձի փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատության շրջանակներում կարևորվում են արվեստագետի ստեղծագործական սկզբունքները, երաժշտական ժառանգությունը, ձայնագրությունները, ստացած պետական պարգևներն ու պատվավոր կոչումները, ինչպես նաև նրա արվեստի գնահատականը ժամանակակիցների և հետագա սերունդների կողմից։ Երգչի կյանքի և գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու 20-րդ դարի հայ և խորհրդային օպերային արվեստի զարգացման, միջազգային մշակութային կապերի ընդլայնման և հայ կատարողական արվեստի համաշխարհային ճանաչման գործընթացների մասին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում երաժշտագետների, արվեստաբանների, վոկալ արվեստի մասնագետների, երաժշտական ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ և նշանավոր արվեստագետների կենսագրություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական-քաղաքական և իրավական մտքի զարգացման առանձնահատկությունների, գաղափարական ուղղությունների և ազատական աշխարհայացքի ձևավորման պատմական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանին, երբ արևելահայ հասարակությունը գտնվում էր քաղաքական, սոցիալական և մշակութային նշանակալի փոփոխությունների փուլում, իսկ ազգային մտավորականության շրջանում աստիճանաբար տարածվում էին ազատության, իրավահավասարության, սահմանադրականության, քաղաքացիական իրավունքների և հասարակական առաջընթացի գաղափարները։ Ուսումնասիրության առանցքում են ազատական գաղափարախոսության ձևավորման գործընթացները, եվրոպական և ռուսական հասարակական-քաղաքական մտքի ազդեցությունը հայ մտավորականության վրա, ինչպես նաև ազգային ինքնագիտակցության վերելքի և իրավական մտածողության զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի ազատության, օրենքի գերակայության, պետական իշխանության սահմանափակման, հասարակական կառավարման բարեփոխումների և քաղաքացիական հասարակության ձևավորման վերաբերյալ գաղափարական մոտեցումներին։ Քննարկվում են արևելահայ առաջադեմ մտածողների հայացքները հասարակության ժողովրդավարացման, կրթության տարածման, ազգային իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական արդարության հաստատման հարցերի շուրջ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես էին ազատական գաղափարները ներթափանցում հայ հասարակական կյանք, ինչպիսի հակասությունների էին հանդիպում ավանդական հասարակական հարաբերությունների պայմաններում և ինչ դեր էին կատարում ազգային քաղաքական մտածողության արդիականացման գործընթացում։ Կարևորվում է նաև ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսության, իրավական քննարկումների և մտավորական բանավեճերի նշանակությունը նոր գաղափարների տարածման գործում։ Ուսումնասիրությունը լուսաբանում է ազատական իրավաքաղաքական մտքի կապը ազգային ազատագրական ձգտումների, հասարակական ինքնակազմակերպման և հայ ժողովրդի քաղաքական ապագայի վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Ներկայացվող հիմնախնդիրները դիտարկվում են պատմական իրադարձությունների, Ռուսական կայսրության քաղաքական ու իրավական համակարգի և արևելահայ հասարակության ներքին զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական, իրավագիտական և քաղաքագիտական նշանակություն՝ նպաստելով հայ հասարակական մտքի զարգացման օրինաչափությունների, ազատական գաղափարների պատմական արմատների և ազգային իրավաքաղաքական ավանդույթների առավել խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, իրավագետների, քաղաքագետների, հասարակական մտքի պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ քաղաքական գաղափարախոսության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ներկայացմանը, մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներում իրականացվող գիտական ու ստեղծագործական աշխատանքների լուսաբանմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին տրամադրել ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ գրքերի, գիտական հոդվածների, մենագրությունների, ժողովածուների, ուսումնամեթոդական ձեռնարկների, պարբերական մամուլի հրապարակումների և այլ նյութերի վերաբերյալ, որոնք առնչվում են հայկական մշակույթի պատմությանը, զարգացման օրինաչափություններին և ժամանակակից գեղարվեստական գործընթացներին։ Տեղեկատուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է արվեստագիտության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոարվեստի, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տարբեր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի զարգացմանը, արվեստի տարբեր ճյուղերում տեղի ունեցող ստեղծագործական գործընթացներին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և ազգային գեղարվեստական ավանդույթների պահպանման ու զարգացման խնդիրներին։ Մատենագիտական նյութերը ներկայացվում են համակարգված սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին կողմնորոշվել հրատարակվող գրականության բազմազանության մեջ, բացահայտել մասնագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները և հետևել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունների ընթացքին։ Կարևորվում է հայկական թատերական արվեստի պատմության, բեմադրական գործունեության, դերասանական վարպետության, դրամատուրգիայի և թատերական քննադատության վերաբերյալ հրապարակումների մատենագիտական ներկայացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտական մշակույթի տարբեր բնագավառներին, մասնավորապես դասական և ժողովրդական երաժշտությանը, կոմպոզիտորական ստեղծագործությանը, կատարողական արվեստին, երաժշտական կրթությանը և երաժշտագիտության տեսական ու պատմական հիմնախնդիրներին։ Կերպարվեստին առնչվող նյութերի շրջանակում կարևորվում են գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և արվեստի պատմության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության գիտական արժևորումը։ Հրատարակության թեմատիկ ընդգրկման կարևոր ուղղություններից են ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրությունը, պատմամշակութային արժեքների պահպանությունը, հայկական միջնադարյան և նոր շրջանի ճարտարապետության զարգացման առանձնահատկությունները, թանգարանային գործի կազմակերպումը և մշակութային ժառանգության հանրահռչակումը։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև կինոարվեստի զարգացմանը, հայկական կինեմատոգրաֆիայի պատմությանը, կինոռեժիսուրայի, դերասանական արվեստի և կինոքննադատության վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական տեղեկատուն կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդական արվեստի, բանահյուսության, ազգագրության, ավանդական արհեստների և ազգային մշակութային սովորույթների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով համապատասխան գրականության հայտնաբերմանն ու օգտագործմանը։ Հրատարակության տեղեկատվական գործառույթներից է նաև մշակութային քաղաքականության, գեղարվեստական կրթության, գրադարանային և թանգարանային գործունեության, մշակութային կազմակերպությունների աշխատանքի ու հանրային մշակութային կյանքի վերաբերյալ հրապարակումների համակարգումը։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը հնարավորություն է տալիս հետևել գիտական մտքի զարգացման միտումներին, բացահայտել նոր հետազոտական ուղղություններ, ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային առաջնահերթությունները և գնահատել խորհրդային Հայաստանի արվեստագիտական գրականության հրատարակչական ակտիվությունը։ Տեղեկատուն առանձնահատուկ արժեք ունի նաև պատմագիտական և աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ դրա տարբեր համարներում ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտագործվել հայկական մշակույթի պատմության առանձին փուլերի, արվեստագիտական հետազոտությունների զարգացման և մշակութային հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության ընթացքում։ Հրատարակությունը նպաստում է գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը, մասնագիտական գրականության որոնման արդյունավետության բարձրացմանը և գիտական ու կրթական հաստատությունների միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գիտահետազոտական աշխատանքների, մատենագիտական ուսումնասիրությունների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրադարանային միջոցառումների և ուսումնական ծրագրերի կազմակերպման համար։ Պարբերականի պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի հիմնական ուղղությունների, գիտական հետաքրքրությունների և արվեստագիտական հրապարակումների շրջանակի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, երաժշտագետների, թատերագետների, կինոգետների, ճարտարապետության պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև հայկական մշակույթի և արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ստեղծագործության թեմատիկ առանցքում անցյալի մնացորդների, հիշողության, կորստի, ժամանակի ազդեցության և մարդկային գոյության շարունակականության գաղափարներն են։ Վերնագրի խորհրդանշական իմաստը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես անցյալի իրադարձություններից, ապրումներից, հարաբերություններից և պատմական փոփոխություններից պահպանված հետքերի գեղարվեստական արտահայտություն։ Նման թեմատիկ ուղղվածությամբ ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, հիշողության ազդեցությունը մարդու ինքնության ձևավորման վրա, ինչպես նաև անցյալի փորձառության և ներկայի իրականության միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Հնարավոր մեկնաբանությունների շրջանակում կարևորվում են մարդկային ճակատագրերի փոփոխությունները, հոգեբանական ապրումները, կորցրած արժեքների վերագնահատումը և ժամանակի ընթացքում պահպանվող նյութական ու հոգևոր ժառանգության նշանակությունը։ Անցյալի մնացորդները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես ֆիզիկական առարկաներ կամ պատմական վկայություններ, այլև որպես հիշողություններ, զգացմունքներ, գաղափարներ և մարդկային հարաբերությունների հետքեր։ Այս տեսանկյունից ստեղծագործության հնարավոր գաղափարական բովանդակությունն առնչվում է հիշողության և մոռացության, կորստի և վերականգնման, փոփոխության և շարունակականության փոխհարաբերություններին։ Գրական մեկնաբանության շրջանակում նման թեմաները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու խորհրդանշական պատկերների կիրառությունը, գեղարվեստական ժամանակի կազմակերպումը, կերպարների ներաշխարհի բացահայտումը և անցյալի ու ներկայի հակադրության արտահայտչական նշանակությունը։ Միաժամանակ միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել տվյալ հրատարակության իրական բովանդակությունը, ժանրը, հեղինակային մտահղացումը կամ կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քանի որ նույն անվանումով կարող են գոյություն ունենալ տարբեր բնույթի ստեղծագործություններ։

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների համատեքստում ինտեգրացիոն քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և իրականացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների քաղաքական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Եվրոպական միության միջև հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում եվրոպական ինտեգրման պատմական նախադրյալներին, Եվրոպական միության ձևավորման և ընդլայնման հիմնական փուլերին, դրա քաղաքական ու տնտեսական կառավարման համակարգին և միջազգային հարաբերություններում ունեցած դերակատարությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղությանը, եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության ձևերին, փոխադարձ տնտեսական շահերին և ռազմավարական առաջնահերթություններին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերը, համագործակցության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, քաղաքական երկխոսության առանձնահատկությունները և փոխադարձ վստահության ձևավորման ու պահպանման դժվարությունները։ Կարևորվում է ինտեգրացիոն քաղաքականության ազդեցությունը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, ներդրումային համագործակցության, էներգետիկ անվտանգության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների և տեխնոլոգիական փոխանակումների վրա։ Ուսումնասիրվում են եվրոպական և եվրասիական ինտեգրացիոն մոդելների առանձնահատկությունները, դրանց կազմակերպական կառուցվածքները, իրավական կարգավորման սկզբունքները և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հետխորհրդային տարածքում ինտեգրացիոն գործընթացների ձևավորմանը, Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ զարգացող տարածաշրջանային միավորումներին և դրանց փոխհարաբերություններին եվրոպական ինտեգրման նախագծերի հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եվրոպական միության ընդլայնման, Արևելյան գործընկերության, հարևանության քաղաքականության և հետխորհրդային պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր ինտեգրացիոն համակարգերի միջև տնտեսական և քաղաքական շահերի համընկնման ու հակասության հնարավորությունները, տարածաշրջանային մրցակցության պատճառները և համագործակցության սահմանափակումները։ Կարևորվում են միջազգային իրավունքի սկզբունքները, պետական ինքնիշխանության պահպանման հարցերը, ազգային շահերի և վերազգային կառավարման մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ինտեգրացիոն կառույցների շրջանակում որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև անվտանգության քաղաքականության, միջազգային հակամարտությունների, աշխարհաքաղաքական մրցակցության և տնտեսական փոխկախվածության ազդեցությունները ռուս-եվրոպական հարաբերությունների վրա։ Ուշադրություն է հատկացվում էներգետիկ համագործակցության ռազմավարական նշանակությանը, բնական պաշարների մատակարարման և սպառման փոխկապակցվածությանը, էներգետիկ շուկաների կարգավորման խնդիրներին և տնտեսական շահերի քաղաքականացման հնարավոր հետևանքներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական տարաձայնությունների, տնտեսական սահմանափակումների, դիվանագիտական հակասությունների և միջազգային ճգնաժամերի պայմաններում ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման դժվարություններին։ Ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման հնարավոր մոդելները, համագործակցության և մրցակցության փոխհարաբերությունները, բազմակողմ դիվանագիտության նշանակությունը և միջազգային կազմակերպությունների դերը տարածաշրջանային կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալացման և տարածաշրջայնացման գործընթացների փոխազդեցությանը, տնտեսական ինտեգրման և քաղաքական ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության որոնմանը, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների համակարգում ուժային կենտրոնների փոխհարաբերությունների փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների բարդ կառուցվածքը, ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման քաղաքական ու տնտեսական խոչընդոտները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջազգային հարաբերությունների տեսության, քաղաքագիտության, աշխարհաքաղաքականության, եվրոպագիտության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգայնագետների, դիվանագետների, տնտեսագետների, եվրոպագիտության և ռուսաստանյան արտաքին քաղաքականության հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև միջազգային ինտեգրման, տարածաշրջանային անվտանգության և Ռուսաստանի ու Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։