Պատրաստի նյութեր

Քիմիական և դեղագործական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ալիլային և պենտենինային ամոնիումային համակարգերի հալոգենացման, դեհիդրոհալոգենացման ռեակցիաների օրինաչափությունների և ստացվող միացությունների հակավիրուսային ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված օրգանական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությունը և դրանց քիմիական փոխակերպումների հնարավոր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հալոգենացման ռեակցիաների ընթացքին, ռեակցիոն կենտրոնների ակտիվությանը, փոխակերպումների ընտրողականությանը և առաջացող նյութերի կառուցվածքային բնութագրերին։ Վերլուծվում են դեհիդրոհալոգենացման գործընթացների մեխանիզմները, դրանց վրա ազդող կառուցվածքային գործոնները և չհագեցած միացությունների առաջացման օրինաչափությունները։ Քննարկվում են ամոնիումային համակարգերի քիմիական կառուցվածքի, փոխարինիչների բնույթի և ռեակցիոն հատկությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սինթեզված միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրոսկոպիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդները, ինչպես նաև դրանց մաքրության ու հատկությունների գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված նյութերի կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը, մասնավորապես՝ հակավիրուսային ազդեցության հնարավոր դրսևորումներին և կառուցվածք–ակտիվություն փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։ Կարևորվում է հակավիրուսային ակտիվության գնահատման ընթացքում միացությունների կենսաբանական արդյունավետության և բջջային թունավորության համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ազոտ պարունակող օրգանական միացությունների քիմիայի զարգացմանը, նոր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի որոնմանը և դրանց հնարավոր դեղագործական կիրառությունների նախնական գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի, կենսաօրգանական քիմիայի և հակավիրուսային միացությունների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու գիտնականների համար։

Տնտեսագիտական, բնապահպանական և մակրոտնտեսական կարգավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մակրոտնտեսական քաղաքականության ազդեցության ուսումնասիրությանը էկոլոգատնտեսական իրավիճակի ձևավորման, փոփոխության և կայուն զարգացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում տնտեսական աճի, արտադրության ծավալների, սպառման կառուցվածքի և բնական ռեսուրսների օգտագործման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տնտեսական գործունեության բնապահպանական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկաբյուջետային, դրամավարկային, ներդրումային և կառուցվածքային քաղաքականությունների ազդեցությանը շրջակա միջավայրի որակի ու ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վրա։ Վերլուծվում են պետական ծախսերի, հարկային արտոնությունների, բնապահպանական վճարների և տնտեսական խթանների կիրառման հնարավորությունները՝ էկոլոգիական խնդիրների կարգավորման տեսանկյունից։ Քննարկվում են տնտեսական զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության նպատակների համադրման, արտադրական գործունեության բացասական արտաքին ազդեցությունների նվազեցման և բնական ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տնտեսական աճի և աղտոտման մակարդակի փոխհարաբերությունները, էներգատարության փոփոխությունները, արտանետումների ծավալները և բնապահպանական արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում կանաչ տնտեսության զարգացման, էկոլոգիապես մաքուր տեխնոլոգիաների ներդրման և վերականգնվող էներգետիկայի խթանման տնտեսական նախադրյալներին։ Կարևորվում է մակրոտնտեսական ցուցանիշների և բնապահպանական տվյալների համատեղ վերլուծությունը՝ տնտեսական քաղաքականության էկոլոգիական հետևանքները գնահատելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել տնտեսական և բնապահպանական քաղաքականությունների համաձայնեցման մեխանիզմների կատարելագործմանը, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և կայուն զարգացման ռազմավարությունների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագիտության, բնապահպանական տնտեսագիտության, պետական տնտեսական քաղաքականության, էկոլոգիական կառավարման և կայուն զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական, լեզվադիդակտիկական և կիրառական լեզվաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերենի հումանիտար կողմնորոշման դասընթացներում տեքստի վերլուծության ուսուցման տեխնոլոգիաների, մեթոդների և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում օտար լեզվի ուսուցման ժամանակակից մոտեցումները, տեքստի դերը լեզվական և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև հումանիտար մասնագիտությունների ուսանողների կրթական պահանջմունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական և մշակութաբանական տեքստերի լեզվական, ոճական, իմաստային ու կառուցվածքային վերլուծության ուսուցմանը։ Վերլուծվում են տեքստի հիմնական գաղափարի բացահայտման, տեղեկատվության մեկնաբանման, հեղինակային դիրքորոշման ճանաչման և քննադատական մտածողության զարգացմանն ուղղված ուսումնական մեթոդները։ Քննարկվում են բառապաշարային, քերականական, ոճական և խոսույթային վերլուծության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց կիրառումը անգլերենի դասավանդման տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ինտերակտիվ ուսուցման, նախագծային աշխատանքի, համագործակցային առաջադրանքների և թվային կրթական գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեքստի նախաընթերցման, ընթերցման և հետընթերցման փուլերի կազմակերպմանը, ուսանողների ինքնուրույն վերլուծական աշխատանքի խթանմանը և ուսումնառության արդյունքների գնահատման չափանիշներին։ Կարևորվում է լեզվական գիտելիքների համադրումը գրականագիտական, մշակութաբանական և միջմշակութային վերլուծության կարողությունների հետ՝ հումանիտար կրթության բովանդակային առանձնահատկություններին համապատասխան։ Աշխատանքը կարող է նպաստել անգլերենի մասնագիտական կողմնորոշման դասընթացների մեթոդական ապահովման կատարելագործմանը և ուսանողների տեքստային, հաղորդակցական ու վերլուծական կարողությունների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, օտար լեզուների կրթության, կիրառական լեզվաբանության և հումանիտար մասնագիտությունների դասախոսների ու հետազոտողների համար։

Նյութագիտության, սիլիկատային տեխնոլոգիաների և շինարարական նյութերի արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանի տարածաշրջանի մագնեզիումային ապարների հիմքով ֆորստերիտային հրակայուն բետոնների ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների և դրանց ֆիզիկաքիմիական ու շահագործական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տեղական մագնեզիումային հումքի հանքաբանական և քիմիական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և հրակայուն նյութերի արտադրության մեջ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆորստերիտի առաջացման գործընթացներին, մագնեզիումի ու սիլիցիումի միացությունների փոխազդեցությանը և բարձր ջերմաստիճաններում ձևավորվող բյուրեղային փուլերին։ Վերլուծվում են հրակայուն բետոնների բաղադրության ընտրության, լցանյութերի և կապակցող նյութերի հարաբերակցության, խառնուրդների պատրաստման ու ջերմային մշակման տեխնոլոգիական պայմանները։ Քննարկվում են ստացված նյութերի խտության, ծակոտկենության, մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության և բարձր ջերմաստիճանային ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրության գնահատման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր հավելանյութերի ազդեցությունը բետոնի կառուցվածքի ձևավորման, ամրացման գործընթացների և հրակայուն հատկությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմային ընդարձակման, ջերմաստիճանային տատանումների նկատմամբ կայունության և երկարատև շահագործման ընթացքում նյութի կառուցվածքային փոփոխությունների հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է տեղական հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործումը՝ բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող արդյունաբերական սարքավորումների համար համապատասխան հատկություններով հրակայուն բետոններ ստանալու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հրակայուն նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, ներմուծվող հումքից կախվածության նվազեցման հնարավորությունների գնահատմանը և Սևանի տարածաշրջանի մագնեզիումային ապարների արդյունաբերական կիրառության ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, հրակայուն կերամիկայի, սիլիկատային տեխնոլոգիաների, շինարարական նյութերի և արդյունաբերական ջերմային սարքավորումների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների, պինդ մարմնի մեխանիկայի և պիեզոէլեկտրական նյութերի ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պիեզոբյուրեղներում սահքային ալիքների տարածման որոշ տեսական և մաթեմատիկական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիեզոբյուրեղների ֆիզիկական հատկությունները, դրանց անիզոտրոպ կառուցվածքը և մեխանիկական ու էլեկտրական դաշտերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահքային առաձգական ալիքների առաջացման և տարածման մեխանիզմներին, դրանց արագությանը, բևեռացմանը և տարածման ուղղությունից կախված բնութագրերին։ Վերլուծվում են պիեզոէլեկտրական կապի ազդեցությունը ալիքային գործընթացների վրա, մեխանիկական տեղաշարժերի և էլեկտրական պոտենցիալի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի ֆիզիկական հաստատունների նշանակությունը ալիքների տարածման պայմանների որոշման գործում։ Քննարկվում են պիեզոէլաստիկության տեսության հիմնական հավասարումները, շարժման դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերը և դրանց լուծման համար կիրառվող մաթեմատիկական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ծավալային և մակերևութային սահքային ալիքների տարածման առանձնահատկությունները, սահմանային պայմանների ազդեցությունը և տարբեր բյուրեղագիտական ուղղություններով ալիքային բնութագրերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ալիքների դիսպերսիայի, անդրադարձման, բեկման և հնարավոր ռեզոնանսային երևույթների տեսական նկարագրությանը։ Կարևորվում է վերլուծական և թվային մեթոդների կիրառումը ալիքային գործընթացների մոդելավորման, տարածման պայմանների գնահատման և ստացված լուծումների ֆիզիկական մեկնաբանության նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պիեզոէլեկտրական միջավայրերում ալիքների տարածման տեսության զարգացմանը և ակուստոէլեկտրոնային սարքերի, տվիչների ու հաճախականային փոխակերպիչների նախագծման տեսական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել առաձգականության տեսության, բյուրեղաֆիզիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, ակուստիկայի և պիեզոէլեկտրական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրադարանագիտության, տեղեկատվական սպասարկման և գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման բնույթի այս մեթոդական հրատարակությունը նվիրված է ընթերցասրահների գործունեության արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքներին, գործնական մեթոդներին և սպասարկման գործընթացների կատարելագործմանը։ Ներկայացվում են ընթերցասրահի հիմնական գործառույթները, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման առանձնահատկությունները և ընթերցողների տեղեկատվական ու կրթական պահանջմունքների բավարարման կազմակերպական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցասրահի գրքային և պարբերական հրատարակությունների հավաքածուի ձևավորմանը, պահպանմանը, դասավորությանը և օգտագործման մատչելիության ապահովմանը։ Մեթոդական հանձնարարականների շրջանակներում կարող են դիտարկվել ընթերցողների գրանցման, սպասարկման, գրականության տրամադրման և օգտագործման հաշվառման հիմնական կանոնները։ Քննարկվում են գրադարանավարի մասնագիտական պարտականությունները, ընթերցողների հետ հաղորդակցության ձևերը, տեղեկատու-մատենագիտական օգնության տրամադրումը և տեղեկատվության որոնման գործընթացի կազմակերպումը։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցասրահի աշխատանքային միջավայրի ձևավորմանը, նստատեղերի և գրադարանային սարքավորումների նպատակահարմար տեղաբաշխմանը, լուսավորության, լռության և հարմարավետության ապահովման պահանջներին։ Կարևորվում է ընթերցողների տարբեր խմբերի սպասարկման առանձնահատկությունների հաշվառումը, գրականության հանրահռչակումը և ընթերցանության մշակույթի զարգացումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, մատենագիտական տեսությունների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման գործնական առաջարկություններ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընթերցասրահի աշխատանքի վիճակագրական հաշվառմանը, գործունեության արդյունքների գնահատմանը և սպասարկման որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Մեթոդական նյութի կիրառումը կարող է նպաստել գրադարանային աշխատանքի համակարգմանը, ընթերցողական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը և գրադարանային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, ընթերցասրահների աշխատակիցների, գրադարանային հաստատությունների ղեկավարների և գրադարանագիտություն ուսումնասիրող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտական, սոցիոլոգիական և գենդերային հետազոտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում (ԼՂՀ) զբաղվածության գենդերային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համապատասխան պատմական ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պայմանների համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխատաշուկայում կանանց և տղամարդկանց մասնակցության առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքը և աշխատանքային հնարավորությունների բաշխման վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներում կանանց և տղամարդկանց ներկայացվածությանը, մասնագիտական զբաղվածությանը, աշխատավարձերի հնարավոր տարբերություններին և կարիերայի առաջխաղացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են գենդերային անհավասարության սոցիալ-տնտեսական պատճառները, կրթական մակարդակի, մասնագիտական պատրաստվածության և ընտանեկան պարտականությունների ազդեցությունը զբաղվածության վրա։ Քննարկվում են գործազրկության, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման, աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհամաչափությունների և աշխատանքային իրավունքների ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության գենդերային տարբերությունները, ինչպես նաև տնտեսական ակտիվության վրա ժողովրդագրական և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կանանց տնտեսական մասնակցության խթանման, մասնագիտական կրթության հասանելիության, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և աշխատանքի ու ընտանեկան կյանքի համատեղման հնարավորություններին։ Կարևորվում է վիճակագրական տվյալների, սոցիոլոգիական հարցումների և համեմատական վերլուծության մեթոդների կիրառումը զբաղվածության գենդերային առանձնահատկությունների գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի աշխատաշուկայի սոցիալական կառուցվածքի առավել ամբողջական լուսաբանմանը և զբաղվածության քաղաքականության գենդերային բաղադրիչի գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, գենդերային ուսումնասիրությունների, ժողովրդագրության և տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրադարանագիտական, մատենագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարան-ընթերցարանի գրքային հավաքածուի համակարգված գրացուցակը։ Այն հրատարակվել է Բաքվում 1906 թվականին՝ կազմելով արժեքավոր սկզբնաղբյուր 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Բաքվի հայ համայնքի կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Գրացուցակում ընդգրկված են ռուսերեն և օտար լեզուներով գրքեր ու պարբերական հրատարակություններ, որոնց մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգված են համակարգված սկզբունքով։ Հրատարակության հիմնական նպատակը գրադարանային հավաքածուի վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումն է, ընթերցողների գրական պահանջմունքների բավարարումը և անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնման դյուրացումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրացուցակը՝ որպես Բաքվի հայկական հասարակական կազմակերպությունների լուսավորական գործունեությունը բնութագրող պատմական փաստաթուղթ։ Դրա միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ժամանակաշրջանի գրքային մշակույթի առանձնահատկությունները, ընթերցանության համար մատչելի գրականության թեմատիկ բազմազանությունը և գրադարանային սպասարկման կազմակերպման սկզբունքները։ Գրացուցակը կարող է օգտագործվել նաև տարբեր լեզուներով հրատարակությունների տարածվածության, գիտական ու գեղարվեստական գրականության ներկայացվածության և գրադարանային հավաքածուների համալրման ուղղությունների հետազոտության համար։ Կարևորվում է Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության դերը կրթության տարածման, ընթերցանության խրախուսման և համայնքային մշակութային կյանքի զարգացման գործում։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս լրացուցիչ տեղեկություններ ստանալ հայկական համայնքի մտավոր հետաքրքրությունների և բազմալեզու մշակութային միջավայրի վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, հայոց պատմության, սփյուռքագիտության և Կովկասի մշակութային պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագիտական, վիմագրագիտական և հայագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայկական վիմագրության նորահայտ կամ լրացուցիչ նյութերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Անի-Ալամին, Մրեն, Բագարան, Երվանդակերտ և Վերին Թալին պատմական բնակավայրերն ու հուշարձանային համալիրները։ Քննության են առնվում նշված բնակավայրերի տարածքներում պահպանված հայերեն արձանագրությունները, դրանց պատմական միջավայրը, ստեղծման հանգամանքները և աղբյուրագիտական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիմագիր հուշարձանների ընթերցման, վերծանման, թվագրման և գիտական նկարագրության խնդիրներին։ Վերլուծվում են արձանագրությունների լեզվական, գրչագրական և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանցում հիշատակվող պատմական անձինք, տեղանունները, եկեղեցական հաստատություններն ու հասարակական հարաբերությունները։ Քննարկվում են շինարարական, նվիրատվական, հիշատակագրական և տապանագրային արձանագրությունների հնարավոր տեսակները՝ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի լուսաբանման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են համադրվել նորահայտ վիմագրական նյութերը նախկինում հրատարակված արձանագրությունների, պատմագրական սկզբնաղբյուրների և հնագիտական տվյալների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական վիմագրության տարածաշրջանային առանձնահատկություններին, արձանագրությունների պահպանվածության վիճակին և պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության մեթոդաբանական խնդիրներին։ Կարևորվում է վիմագիր աղբյուրների նշանակությունը բնակավայրերի պատմական տեղագրության, եկեղեցաշինության, իշխանական տոհմերի և համայնքային կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների ճշգրտման համար։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հայկական վիմագրական ժառանգության գիտական շրջանառության ընդլայնմանը, պատմական աղբյուրների համալրմանը և միջնադարյան Հայաստանի առանձին բնակավայրերի պատմության առավել ամբողջական վերակազմությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, վիմագրագիտության, հնագիտության, միջնադարագիտության, պատմական աշխարհագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական, բառագիտական և հանրալեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդի հայերենի խոսակցական լեզվի բառապաշարի կազմի, կառուցվածքի, զարգացման միտումների և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խոսակցական բառապաշարի ձևավորման աղբյուրները, գրական լեզվի հետ ունեցած փոխհարաբերությունները և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում բառային միավորների կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսակցական բառերին ու արտահայտություններին, դրանց իմաստային երանգներին, հուզարտահայտչական նշանակությանը և հաղորդակցական գործառույթներին։ Վերլուծվում են խոսակցական բառապաշարի տարբեր շերտերը, այդ թվում՝ ժողովրդախոսակցական բառերը, բարբառային տարրերը, փոխառությունները, նորաբանությունները և ժարգոնային միավորները։ Քննարկվում են բառիմաստային փոփոխությունները, բառերի իմաստների ընդլայնման ու նեղացման գործընթացները, ինչպես նաև խոսակցական միջավայրում նոր բառերի և արտահայտությունների առաջացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարիքային, սոցիալական, մասնագիտական և տարածքային գործոնների ազդեցությունները խոսակցական բառապաշարի ընտրության ու գործածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանավոր խոսքի ինքնաբուխ բնույթին, խոսքային իրավիճակի նշանակությանը և բառային միավորների գործաբանական առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է խոսակցական և գրական լեզվական տարբերակների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ ժամանակակից հայերենի բառապաշարային փոփոխությունների և լեզվական զարգացման միտումների բացահայտման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել կենդանի խոսքի օրինակների, բանավոր հաղորդակցության նյութերի, բառարանների և ժամանակակից լեզվական կիրառությունների համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հայերենի խոսակցական բառապաշարի համակարգված նկարագրությանը, բառարանագրական աշխատանքների կատարելագործմանը և ժամանակակից լեզվական գործընթացների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի բառագիտության, ոճագիտության, հանրալեզվաբանության, բառարանագրության և խոսույթի վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական գիտությունների, պինդ մարմնի մեխանիկայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պիեզոկերամիկական նյութերից պատրաստված կոնստրուկտիվ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակների տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, դրանց էլեկտրամեխանիկական հատկությունները և արտաքին մեխանիկական ու էլեկտրական ազդեցությունների պայմաններում առաջացող դեֆորմացիաների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պիեզոէլեկտրական երևույթին, մեխանիկական լարումների, դեֆորմացիաների և էլեկտրական դաշտի փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են տարբեր երկրաչափական ձևեր ունեցող կոնստրուկտիվ տարրերի՝ սալերի, ձողերի, թաղանթների և այլ կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակների որոշման խնդիրները։ Քննարկվում են նյութերի անիզոտրոպ հատկությունների, սահմանային պայմանների, արտաքին բեռնվածքների և էլեկտրական ազդեցությունների նշանակությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքագծի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պիեզոէլաստիկության տեսության հիմնական հավասարումները, առաձգականության և էլեկտրաստատիկայի փոխկապակցված խնդիրները, ինչպես նաև դրանց լուծման վերլուծական ու թվային մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում լարումների կենտրոնացման, դեֆորմացիաների բաշխման, կառուցվածքային կայունության և հնարավոր դինամիկական ազդեցությունների գնահատման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է մաթեմատիկական մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը պիեզոկերամիկական տարրերի աշխատանքի կանխատեսման, դրանց երկրաչափական ու նյութական պարամետրերի ընտրության և կառուցվածքային հուսալիության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչների, տվիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական սարքերի նախագծման տեսական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, պիեզոէլեկտրական նյութերի, կառուցվածքային վերլուծության և էլեկտրամեխանիկական համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխարհագրական, ժողովրդագրական և տարածքային պլանավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղական տարաբնակեցման համակարգի ձևավորման, պատմական զարգացման, տարածական կազմակերպման և ժամանակակից վիճակի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղական բնակավայրերի առաջացման ու տեղաբաշխման բնական, պատմական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական նախադրյալները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բնակավայրային ցանցի կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր մարզերում գյուղական բնակավայրերի տարածքային բաշխվածությանը, բնակչության թվաքանակին, բնակավայրերի մեծությանը և դրանց գործառական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են գյուղական տարաբնակեցման շարժընթացը, բնակչության բնական աճի և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը, ինչպես նաև գյուղական բնակավայրերի զարգացման անհամաչափությունները։ Քննարկվում են լեռնային և նախալեռնային տարածքների բնակեցման առանձնահատկությունները, տրանսպորտային հասանելիության, բնական ռեսուրսների և տնտեսական գործունեության նշանակությունը գյուղական բնակավայրերի կայացման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գյուղական բնակավայրերի խոշորացման, բնակչության նվազման, որոշ բնակավայրերի աստիճանական դատարկման և բնակավայրային ցանցի կառուցվածքային փոփոխությունների հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսության զարգացման, զբաղվածության, սոցիալական ենթակառուցվածքների, կրթական ու առողջապահական ծառայությունների հասանելիության և գյուղական բնակչության կենսապայմանների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում է վիճակագրական տվյալների, պատմաաշխարհագրական աղբյուրների, քարտեզագրական նյութերի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը գյուղական տարաբնակեցման տարածաժամանակային փոփոխությունների գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը, տարածքային անհամաչափությունների գնահատմանը և գյուղական համայնքների կայուն զարգացման ուղղությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնակչության աշխարհագրության, ժողովրդագրության, տարածաշրջանային զարգացման, գյուղական բնակավայրերի պլանավորման և տարածքային կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագիտական, քաղաքագիտական և սփյուռքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայկական սփյուռքի գաղափարաքաղաքական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը 1991–2012 թվականներին՝ Հայաստանի Հանրապետության անկախության վերականգնումից հետո ձևավորված նոր քաղաքական և հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում հայկական սփյուռքի քաղաքական կազմակերպությունների, հասարակական կառույցների և համայնքային հաստատությունների գործունեության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց գաղափարական մոտեցումների զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստան–սփյուռք հարաբերությունների վերափոխմանը, համազգային առաջնահերթությունների ձևավորմանը և հայկական համայնքների քաղաքական մասնակցության խնդիրներին։ Վերլուծվում են Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման, Արցախի հիմնահարցի, Հայաստանի պետականության ամրապնդման և ազգային ինքնության պահպանման շուրջ ձևավորված գաղափարաքաղաքական դիրքորոշումները։ Քննարկվում են սփյուռքյան ավանդական կուսակցությունների, նորաստեղծ կազմակերպությունների և համայնքային կառույցների միջև համագործակցության, մրցակցության ու գաղափարական տարաձայնությունների դրսևորումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր երկրներում գործող հայկական համայնքների քաղաքական գործունեության առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված բնակության երկրների ներքին քաղաքականությամբ և միջազգային հարաբերություններով։ Անդրադարձ է կատարվում սփյուռքի քաղաքական ինքնակազմակերպման, լոբբիստական գործունեության, հայրենիքի հետ կապերի ամրապնդման և համահայկական օրակարգի ձևավորման գործընթացներին։ Կարևորվում է Հայաստանի անկախ պետականության գոյության ազդեցությունը սփյուռքահայության քաղաքական ինքնագիտակցության, գաղափարական կողմնորոշումների և ազգային նպատակների վերաիմաստավորման վրա։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել պատմական փաստաթղթերի, քաղաքական հայտարարությունների, մամուլի հրապարակումների և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության վերաբերյալ նյութերի համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հետխորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական սփյուռքի քաղաքական պատմության և Հայաստան–սփյուռք փոխհարաբերությունների զարգացման օրինաչափությունների առավել ամբողջական լուսաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սփյուռքագիտության, հայոց նորագույն պատմության, քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրադարանագիտության, մատենագիտության և տեղեկատվական սպասարկման բնույթի այս հրատարակությունը 2013 թվականի ընթացքում լույս տեսած կամ համապատասխան գրադարանային հավաքածուներում ընդգրկված նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվական տեղեկագիր է։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, գրադարանավարներին, հետազոտողներին և տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետներին նոր հրատարակությունների մասին համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Տեղեկագրի հիմնական նշանակությունը գրքային արտադրանքի ներկայացումն է, մատենագիտական տեղեկատվության տարածումը և հրատարակությունների որոնման ու ընտրության գործընթացի դյուրացումը։ Հրատարակության շրջանակներում կարող են ներկայացվել տարբեր գիտակարգերի, գրականության, մշակույթի, կրթության, հասարակական և կիրառական գիտությունների ոլորտներին վերաբերող գրքեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գրքերի մատենագիտական նկարագրություններին, հեղինակների անուններին, վերնագրերին, հրատարակության վայրին, տարեթվին, հրատարակչություններին և այլ նույնականացնող տվյալներին։ Տեղեկագրում հնարավոր է կիրառված լինեն թեմատիկ, այբբենական կամ համակարգված դասակարգման սկզբունքներ, որոնք նպաստում են անհրաժեշտ գրականության արագ հայտնաբերմանը։ Կարևորվում է նման տեղեկատվական հրատարակությունների դերը գրադարանային հավաքածուների համալրման, մատենագիտական հաշվառման և ընթերցողական պահանջարկի ուսումնասիրության գործընթացներում։ Տարեկան ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս ընդհանուր պատկերացում կազմել 2013 թվականի գրքային նորությունների և հրատարակչական գործունեության որոշ ուղղությունների վերաբերյալ՝ տեղեկագրում ներկայացված նյութերի սահմաններում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես օժանդակ աղբյուր գրահրատարակչական գործընթացների, գրադարանային տեղեկատվական գործունեության և գրքային հավաքածուների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանների աշխատակիցներին, մատենագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և նոր գրականության վերաբերյալ տեղեկություններ փնտրող ընթերցողներին։