Պատրաստի նյութեր

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության անկման պատմական գործընթացների, դրա քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և հասարակական պատճառների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կայսրության զարգացման վերջին փուլերը, պետական կառավարման համակարգի ճգնաժամը, ներքին հակասությունների խորացումը և միջազգային հարաբերություններում Օսմանյան պետության դիրքերի աստիճանական թուլացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական իրադարձություններին, բարեփոխումների փորձերին, ազգայնական շարժումների վերելքին և կայսրության բազմազգ հասարակության ներսում առաջացած լարվածություններին։ Վերլուծվում են Բալկանյան պատերազմների, Առաջին համաշխարհային պատերազմի և մեծ տերությունների արտաքին քաղաքականության ազդեցությունները Օսմանյան կայսրության տարածքային ու քաղաքական ամբողջականության վրա։ Քննարկվում են նաև երիտթուրքական շարժման գործունեությունը, պատերազմի տարիներին իրականացված պետական քաղաքականությունը, Հայոց ցեղասպանությունը և կայսրության քրիստոնյա բնակչության նկատմամբ բռնությունների պատմական հետևանքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Օսմանյան կայսրության պարտությունը, հետպատերազմյան միջազգային պայմանագրերը, տարածքային վերափոխումները և Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում կայսրության փլուզման ազդեցությանը Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի, տարածաշրջանային հակամարտությունների և ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համաշխարհային պատմության, արևելագիտության, միջազգային հարաբերությունների և Օսմանյան կայսրության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ակտիվների արժեթղթավորման համակարգի ներդրման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ակտիվների արժեթղթավորման տնտեսական էությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, ֆինանսական գործիքների ձևավորման մեխանիզմները և արժեթղթավորման նշանակությունը կապիտալի շուկայի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ակտիվների համախմբման, դրանց հիման վրա արժեթղթերի թողարկման, դրամական հոսքերի կառավարման և ներդրումային ռիսկերի բաշխման գործընթացներին։ Վերլուծվում են միջազգային ֆինանսական շուկաներում ակտիվների արժեթղթավորման կիրառման փորձը, համապատասխան ինստիտուցիոնալ կառուցվածքները և կարգավորման հիմնական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև Հայաստանի ֆինանսական համակարգի առանձնահատկությունները, բանկային և ոչ բանկային ֆինանսական կազմակերպությունների մասնակցության հնարավորությունները, ինչպես նաև արժեթղթավորման գործիքների ներդրման իրավական, տնտեսական և կազմակերպական նախադրյալները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հիփոթեքային վարկերի, լիզինգային պահանջների և այլ ֆինանսական ակտիվների արժեթղթավորման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով դրանց իրացվելիությունը, եկամտաբերությունը և ռիսկայնությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրողների իրավունքների պաշտպանության, ֆինանսական թափանցիկության ապահովման, վարկային ռիսկերի գնահատման և արժեթղթերի երկրորդային շուկայի զարգացման հարցերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական կառավարման, բանկային գործի, կապիտալի շուկայի կարգավորման և ներդրումային գործունեության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Երկրաբանական և հանքարդյունաբերական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մարցիգետի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայրի հանքայնացման տեղայնացման երկրաբանակառուցվածքային առանձնահատկությունների և հանքաքարերի արդյունաբերական յուրացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքը, ապարային համալիրների կազմը, տեկտոնական խախտումների տարածական բաշխումը և հանքայնացման ձևավորման երկրաբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային մարմինների տեղադրման պայմաններին, դրանց ձևաբանական առանձնահատկություններին, հանքանյութերի տարածական բաշխմանը և ոսկու ու ուղեկցող մետաղների հանքայնացման օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են ապարների ճեղքավորվածության, խզվածքային գոտիների, հիդրոթերմալ փոփոխությունների և հանքառաջացման գործընթացների փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև հանքաքարերի նյութական կազմի, օգտակար բաղադրիչների պարունակության, հանքային մարմինների շարունակականության և երկրաբանական հետախուզման արդյունքների գնահատման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հանքավայրի պաշարների գնահատման, արդյունաբերական նշանակության որոշման, հանքաքարերի արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքավայրի շահագործման տնտեսական նպատակահարմարությանը, երկրաբանական ռիսկերի գնահատմանը, շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջներին և հանքարդյունաբերական գործունեության կայուն կազմակերպման սկզբունքներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսական երկրաբանության, հանքավայրերի երկրաբանության, մետաղային օգտակար հանածոների հետախուզման և հանքարդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրեական գործի քննության տեղին և նշանակությանը քրեադատավարական գործառույթների համակարգում՝ համեմատական իրավական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննության են առնվում քրեական դատավարության հիմնական գործառույթների հասկացությունը, դրանց դասակարգման տեսական մոտեցումները և քրեական գործի քննության փոխհարաբերությունները քրեական հետապնդման, պաշտպանության ու արդարադատության իրականացման գործառույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաքննության մարմինների իրավական կարգավիճակին, քննիչի դատավարական ինքնուրույնությանը, լիազորությունների սահմաններին և քրեական վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության երաշխիքներին։ Վերլուծվում են քրեական գործի քննության կազմակերպման սկզբունքները, ապացույցների հավաքման և գնահատման գործընթացները, դատավարական որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները և գործառույթների տարանջատման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև տարբեր երկրների քրեադատավարական օրենսդրություններում նախնական քննության իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, դատախազական հսկողության մեխանիզմները և դատական վերահսկողության նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մրցակցային և խառը քրեադատավարական համակարգերում քննության գործառույթի իրականացման տարբերությունները, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափորոշիչների ազդեցությունը ազգային օրենսդրությունների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարույթի արդյունավետության բարձրացման, դատավարական լիազորությունների հավասարակշռման և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության, համեմատական իրավագիտության, քրեական արդարադատության և իրավապահ մարմինների գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ստոմատոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակավոր անշարժ կամրջաձև պրոթեզների ներբերանային պատրաստման նոր եղանակի կիրառման գիտական հիմնավորմանը և դրա կլինիկական արդյունավետության համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում ժամանակավոր ատամնային պրոթեզավորման հիմնական սկզբունքները, կամրջաձև կոնստրուկցիաների նշանակությունը ծամողական ֆունկցիայի, խոսքի, գեղագիտական տեսքի և հենակետային ատամների պաշտպանության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակավոր պրոթեզների պատրաստման նյութերի ընտրությանը, ներբերանային ձևավորման տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին, կոնստրուկցիաների ճշգրտությանը և բերանի խոռոչի հյուսվածքների հետ դրանց կենսաբանական համատեղելիությանը։ Վերլուծվում են առաջարկվող եղանակի և ավանդական մեթոդների հնարավոր տարբերությունները՝ պատրաստման տևողության, տեխնիկական բարդության, եզրային հպման ճշգրտության, մեխանիկական ամրության և պացիենտի հարմարավետության տեսանկյունից։ Քննարկվում են նաև ժամանակավոր պրոթեզների ամրացման, ծամողական ծանրաբեռնվածության բաշխման, լնդային հյուսվածքների պահպանման և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կլինիկական դիտարկումների, համեմատական փորձարկումների և պրոթեզավորման արդյունքների գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում բուժման գործընթացի կազմակերպման արդյունավետությանը, պացիենտների ֆունկցիոնալ ու գեղագիտական պահանջների բավարարմանը և ժամանակավոր պրոթեզավորման տեխնոլոգիաների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի, ատամնային պրոթեզավորման և ստոմատոլոգիական նյութագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրամագնիսական ալիքների տեսության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ալիքատար կառուցվածքներում միլիմետրային և ենթամիլիմետրային ալիքային տիրույթների տարբերական հաճախականությունների գեներացման ֆիզիկական մեխանիզմների և տեխնիկական իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ոչ գծային էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների տեսական հիմքերը, տարբեր հաճախականություններով ալիքների փոխազդեցության գործընթացները և դրանց արդյունքում նոր հաճախականային բաղադրիչների առաջացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ալիքատարների երկրաչափական կառուցվածքին, էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածական բաշխմանը, դիսպերսիոն հատկություններին և հաճախականությունների փոխակերպման արդյունավետության վրա ազդող գործոններին։ Վերլուծվում են ալիքների փուլային համաձայնեցման, էներգիայի փոխանցման, ոչ գծային միջավայրերի հատկությունների և ալիքատար կառուցվածքներում առաջացող կորուստների ազդեցությունները տարբերական հաճախականությունների գեներացման գործընթացի վրա։ Քննարկվում են նաև միլիմետրային և ենթամիլիմետրային ճառագայթման աղբյուրների ստեղծման, ելքային հզորության բարձրացման, հաճախականային կայունության ապահովման և համակարգերի տեխնիկական բնութագրերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների, թվային հաշվարկների և փորձարարական չափումների կիրառման մոտեցումները՝ էլեկտրամագնիսական փոխակերպումների օրինաչափությունները պարզաբանելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված արդյունքների հնարավոր կիրառություններին բարձրահաճախականային էլեկտրոնիկայում, հեռահաղորդակցական համակարգերում, սպեկտրոսկոպիայում և ենթամիլիմետրային տեխնոլոգիաներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռադիոֆիզիկայի, միկրոալիքային էլեկտրոնիկայի, ոչ գծային էլեկտրադինամիկայի և ալիքատար համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Սպորտային ֆիզիոլոգիայի և նյարդահոգեբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թենիսում գլխուղեղի կիսագնդերի ֆունկցիոնալ անհամաչափության նշանակության և մարզիկների շարժողական, ճանաչողական ու հոգեֆիզիոլոգիական կարողությունների վրա դրա հնարավոր ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գլխուղեղի աջ և ձախ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ մասնագիտացման առանձնահատկությունները, շարժումների կառավարման նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները և միջկիսագնդային փոխազդեցության դերը բարդ շարժողական գործողությունների իրականացման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թենիսիստների տեսաշարժողական համակարգմանը, տարածական կողմնորոշմանը, արձագանքման արագությանը, ուշադրության բաշխմանը և արագ որոշումներ կայացնելու կարողությանը։ Վերլուծվում են աջ և ձախ ձեռքի գերակայության, շարժողական ասիմետրիայի և գլխուղեղի ֆունկցիոնալ կազմակերպման հնարավոր կապերը մարզական տեխնիկայի յուրացման ու կատարելագործման հետ։ Քննարկվում են նաև կիսագնդային անհամաչափության դրսևորումները մատուցումների, հարվածների, տեղաշարժերի և մրցակցային իրավիճակներում շարժողական գործողությունների ընտրության ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հոգեֆիզիոլոգիական գնահատման, շարժողական թեստավորման և մարզիկների անհատական առանձնահատկությունների բացահայտման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում մարզումային գործընթացի անհատականացման, շարժումների երկկողմանի համակարգման զարգացման և մարզական պատրաստվածության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սպորտային ֆիզիոլոգիայի, նյարդահոգեբանության, շարժողական ուսուցման և թենիսի մարզման մեթոդաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Էկոլոգիական և կենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արարատյան գոգավորության էկոհամակարգերի կենսաբանական արտադրողականության ձևավորման գործընթացների, դրանց վրա ազդող բնական և մարդածին գործոնների ու էկոլոգիական վիճակի բարելավման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնակլիմայական առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների վիճակը, բուսական համակեցությունների կառուցվածքը և էկոհամակարգերում օրգանական նյութի առաջացման ու կուտակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոտոսինթեզի ինտենսիվությանը, առաջնային կենսաբանական արտադրողականությանը, բուսական կենսազանգվածի ձևավորմանը և նյութերի ու էներգիայի շրջանառության գործընթացներին։ Վերլուծվում են ջերմաստիճանի, տեղումների, հողի խոնավության, աղակալման և գյուղատնտեսական գործունեության ազդեցությունները էկոհամակարգերի արտադրողականության ու կայունության վրա։ Քննարկվում են նաև բնական և մշակովի բուսական համակեցությունների փոխհարաբերությունները, հողերի դեգրադացիայի, ջրային ռեսուրսների օգտագործման և կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են էկոհամակարգերի արտադրողականության գնահատման, էկոլոգիական մշտադիտարկման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում հողերի բերրիության բարձրացման, ոռոգման համակարգերի կատարելագործման, բուսածածկույթի վերականգնման և էկոհամակարգերի կայուն զարգացման ապահովման հնարավոր միջոցառումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էկոլոգիայի, կենսաերկրաբանության, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի և բնապահպանական կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մատենագիտական և պատմակենսագրական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Կամո անունով հայտնի Սիմոն Տեր-Պետրոսյանի (1882–1922) կյանքի, գործունեության և պատմական կերպարի վերաբերյալ գրականության ու տեղեկատվական աղբյուրների համակարգված ներկայացմանը։ Հրատարակության շրջանակներում կարող են ընդգրկվել նրա կենսագրությանը, հեղափոխական գործունեությանը, հասարակական-քաղաքական միջավայրին և ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձություններին առնչվող գրքեր, հոդվածներ, հուշագրություններ, փաստաթղթային հրապարակումներ և այլ նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տեղեկությունների հավաքագրմանը, դասակարգմանը և նկարագրմանը՝ համապատասխան աղբյուրների որոնումն ու ուսումնասիրությունը դյուրացնելու նպատակով։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս դիտարկելու Կամոյի գործունեությունը XX դարի սկզբի Կովկասի և Ռուսական կայսրության հեղափոխական շարժումների պատմական համատեքստում։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել ժամանակակիցների վկայությունները, կենսագրական ուսումնասիրությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում նրա գործունեությանը տրված պատմագիտական գնահատականները։ Մատենագիտական ցանկը կարող է ներառել ինչպես առանձին հրատարակություններ, այնպես էլ պարբերական մամուլում հրապարակված նյութեր՝ նպաստելով թեմային վերաբերող տեղեկատվության ամբողջականացմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի պատմական աղբյուրների բացահայտման, համապատասխան գրականության ուսումնասիրության և հետագա հետազոտությունների համար անհրաժեշտ տեղեկատվական հիմքի ձևավորման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանագետների և XX դարի սկզբի հասարակական-քաղաքական շարժումների պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1860–1894 թվականներին Օսմանյան կայսրության տարածքում բնակվող արևմտահայության ազգային-վարչական կացության, ինքնակառավարման համակարգի և հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արևմտահայ համայնքների վարչական կազմակերպման առանձնահատկությունները, ազգային հաստատությունների գործունեությունը և օսմանյան պետական կառավարման համակարգի հետ դրանց փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1860 թվականին ընդունված և 1863 թվականին օսմանյան իշխանությունների կողմից հաստատված Հայոց ազգային սահմանադրության նշանակությանը, ազգային ժողովների, կրոնական ու աշխարհիկ կառավարման մարմինների լիազորություններին և համայնքային ինքնակառավարման զարգացման գործընթացներին։ Վերլուծվում են արևմտահայության իրավական դրությունը, հարկային պարտավորությունները, կրթական և կրոնական հաստատությունների գործունեությունը, ինչպես նաև վարչական համակարգում առաջացող հակասություններն ու սահմանափակումները։ Քննարկվում են նաև Օսմանյան կայսրությունում իրականացվող բարեփոխումների ազդեցությունը հայկական բնակչության վրա, հայկական նահանգների վարչական կառավարման առանձնահատկությունները և Հայկական հարցի ձևավորման պատմական նախադրյալները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ազգային ինքնակառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետությունը, հասարակական կազմակերպվածության զարգացումը և արևմտահայության քաղաքական ու իրավական պահանջների ձևավորման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական ներգրավվածության և օսմանյան իշխանությունների քաղաքականության ազդեցությանը արևմտահայության ազգային-վարչական դրության վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, պատմական իրավագիտության և Հայկական հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ջերմատեխնիկայի և էներգետիկական համակարգերի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գազային խառնուրդը որպես ջերմության աղբյուր օգտագործող ջերմային պոմպի, ջեռուցման կաթսայի և արևային օդատաքացուցիչի համակցությամբ ջերմացրտամատակարարման հիբրիդ համակարգի մշակմանը և դրա հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում շենքերի ջեռուցման և հովացման համակարգերի աշխատանքի սկզբունքները, ջերմային էներգիայի տարբեր աղբյուրների համատեղ օգտագործման հնարավորությունները և էներգետիկական արդյունավետության բարձրացման տեխնիկական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմային պոմպի, կաթսայի և արևային օդատաքացուցիչի աշխատանքային ռեժիմների համաձայնեցմանը, ջերմային հոսքերի բաշխմանը և համակարգի հիմնական բաղադրիչների փոխազդեցությանը։ Վերլուծվում են արտաքին կլիմայական պայմանների, ջերմային բեռնվածության, ջերմակրի պարամետրերի և սարքավորումների տեխնիկական բնութագրերի ազդեցությունները համակարգի արտադրողականության ու էներգասպառման վրա։ Քննարկվում են նաև ջերմության վերականգնման, արևային էներգիայի օգտագործման, օժանդակ ջերմաղբյուրների միացման և կառավարման ավտոմատացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հիբրիդ համակարգի ջերմային հաշվեկշռի կազմման, սարքավորումների հզորությունների ընտրության, աշխատանքային ռեժիմների մոդելավորման և էներգետիկական ցուցանիշների հաշվարկման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում համակարգի տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, վառելիքի ծախսի նվազեցմանը և շենքերի ջերմային հարմարավետության ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջերմաէներգետիկայի, ջեռուցման և օդափոխության, վերականգնվող էներգետիկայի և շենքերի ինժեներական համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Շինարարագիտության և շինարարական ջերմաֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շենքերի և շինությունների արտաքին պատերում կիրառվող շինարարական նյութերի, իրերի և կոնստրուկցիաների ջերմաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման արդյունավետ ուղիների մշակմանը։ Քննության են առնվում արտաքին պատող կոնստրուկցիաների ջերմապաշտպան հատկությունները, ջերմահաղորդականության, ջերմային դիմադրության, ջերմունակության և խոնավության ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական նյութերի կառուցվածքի, խտության, ծակոտկենության և բաղադրության ազդեցությանը դրանց ջերմամեկուսիչ հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տեսակի պատային նյութերի և բազմաշերտ կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական առանձնահատկությունները, ջերմային կորուստների առաջացման պատճառները և արտաքին պատերի էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից ջերմամեկուսիչ նյութերի կիրառման, կոնստրուկտիվ լուծումների կատարելագործման, ջերմային կամուրջների ազդեցության նվազեցման և խոնավաջերմային ռեժիմի կարգավորման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջերմաֆիզիկական ցուցանիշների փորձարարական որոշման, հաշվարկային մոդելավորման և շինարարական կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շենքերի ջեռուցման և հովացման էներգածախսերի կրճատմանը, ներքին միջավայրի ջերմային հարմարավետության ապահովմանը և շինարարական նյութերի շահագործական հատկությունների բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութագիտության, շենքերի ջերմատեխնիկայի, էներգաարդյունավետ շինարարության և շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ավտոմատ կառավարման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պատահական ազդեցությունների պայմաններում գործող բազմաչափ կառավարման համակարգերի ուսումնասիրությանը՝ սկալյար գնահատումների մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բազմաչափ դինամիկական համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, կառավարման ազդանշանների և վիճակի փոփոխականների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև արտաքին պատահական խանգարումների ազդեցությունը համակարգերի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաչափ համակարգերի վարքագծի գնահատման համար սկալյար բնութագրերի և օժանդակ ֆունկցիաների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս պարզեցնելու բարդ դինամիկական գործընթացների վերլուծությունը։ Վերլուծվում են համակարգերի կայունության, կառավարելիության, անցումային գործընթացների և պատահական ազդեցությունների նկատմամբ զգայունության գնահատման տեսական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև ստոխաստիկ խանգարումների մաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակի փոփոխականների սահմանափակվածության և կառավարման որակի ցուցանիշների որոշման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սկալյար գնահատումների միջոցով բազմաչափ համակարգերի դինամիկ հատկությունների հետազոտման, բավարար կայունության պայմանների ձևակերպման և հաշվարկային մեթոդների պարզեցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կառավարման ալգորիթմների արդյունավետության բարձրացմանը, համակարգերի հուսալիության ապահովմանը և ստացված տեսական արդյունքների հնարավոր կիրառություններին տեխնիկական ու ավտոմատացված կառավարման համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման, ստոխաստիկ համակարգերի, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգային վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Օրգանական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է α- և β-ացետիլենային կամ ալենային խմբեր պարունակող չորրորդային ֆոսֆոնիումային աղերի նուկլեոֆիլների հետ փոխազդեցության օրինաչափությունների, ռեակցիոն ունակության և քիմիական փոխակերպումների մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆոսֆոնիումային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆոսֆորի ատոմի և չհագեցած ածխածնային խմբերի էլեկտրոնային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միացությունների քիմիական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր նուկլեոֆիլ ռեագենտների մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաներին, նուկլեոֆիլային հարձակման հնարավոր ուղղություններին և առաջացող միջանկյալ միացությունների կայունությանը։ Վերլուծվում են ացետիլենային և ալենային խմբերի դիրքի, տեղակալիչների բնույթի, լուծիչների և ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունները փոխակերպումների ընթացքի, ընտրողականության և վերջնական արգասիքների կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են նաև ֆոսֆոնիումային աղերի մասնակցությամբ ընթացող միացման, տեղակալման, վերախմբավորման և այլ հնարավոր օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ստացվող միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրոսկոպիական մեթոդները, ռեակցիաների ընթացքի վերահսկման և սինթեզի պայմանների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոսֆորօրգանական միացությունների կիրառությանը նպատակային օրգանական սինթեզում, նոր ֆունկցիոնալ ածանցյալների ստացման և քիմիական փոխակերպումների ընտրողականության բարձրացման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի և նուրբ օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։