Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսության հանրային կառավարման արդյունավետության տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում պետության դերը տնտեսական գործընթացների կարգավորման գործում, հանրային կառավարման մարմինների գործառույթները և տնտեսական քաղաքականության իրականացման հիմնական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և ցուցանիշներին, պետական ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը, կառավարչական որոշումների հիմնավորվածությանը և դրանց սոցիալ-տնտեսական արդյունքների գնահատմանը։ Վերլուծվում են տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների մշակման ու իրականացման, պետական ծրագրերի կառավարման, բյուջետային միջոցների բաշխման և պետական կառույցների միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կառավարման համակարգում առկա կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները, վարչարարական գործընթացների կատարելագործման, հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետական և մասնավոր հատվածների փոխգործակցությանը, տնտեսական գործունեության կարգավորման մեխանիզմներին, ներդրումային միջավայրի ձևավորմանը և ձեռնարկատիրական գործունեության համար նպաստավոր պայմանների ապահովմանը։ Կարևորվում է կառավարման արդյունքների և օգտագործված ֆինանսական, նյութական ու մարդկային ռեսուրսների հարաբերակցության գնահատումը՝ հանրային քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսության կառավարման համակարգի զարգացման հիմնական խնդիրները և դիտարկելու կառավարման որակի բարձրացման, պետական ծրագրերի արդյունավետության բարելավման ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մեքենաների և մեխանիզմների լիսեռների հոգնածային դիմադրության բարձրացմանը՝ ջերմամշակման արդյունավետ տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով։ Քննության են առնվում փոփոխական և կրկնվող մեխանիկական բեռնվածքների ազդեցությամբ մետաղական լիսեռներում հոգնածային վնասվածքների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց ծառայության ժամկետի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմամշակման տարբեր ռեժիմների ազդեցությանը նյութի միկրոկառուցվածքի, կարծրության, ամրության, մնացորդային լարումների և մաշակայունության վրա։ Վերլուծվում են տաքացման ջերմաստիճանի, պահման տևողության, սառեցման պայմանների և հետագա ջերմային մշակման պարամետրերի ընտրության հնարավորությունները՝ անհրաժեշտ մեխանիկական հատկություններ ապահովելու նպատակով։ Քննարկվում են մխման, մխամեղմման և մակերևութային ամրացման տեխնոլոգիական մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը տարբեր աշխատանքային պայմաններում շահագործվող լիսեռների համար։ Դիտարկվում է լիսեռների երկրաչափական առանձնահատկությունների, մակերևույթի վիճակի, լարվածությունների կենտրոնացման և նյութի կառուցվածքային անհամասեռության ազդեցությունը հոգնածային ճաքերի առաջացման հավանականության վրա։ Կարևորվում է փորձարարական փորձարկումների միջոցով մշակված տեխնոլոգիական ռեժիմների արդյունավետության գնահատումը և ջերմամշակումից առաջ ու հետո ստացված մեխանիկական բնութագրերի համեմատությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ջերմամշակման օպտիմալ ռեժիմների ընտրության, մեքենամասերի հուսալիության և երկարակեցության բարձրացման, վաղաժամ վնասումների նվազեցման և շահագործման անվտանգության բարելավման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության, մետաղագիտության, նյութագիտության և ջերմամշակման տեխնոլոգիաների ոլորտների ինժեներների, նախագծողների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միզապարկի ինվազիվ քաղցկեղի ախտադարձման հավանականության հետ կապված կանխորոշիչ գործոնների ուսումնասիրությանը և հիվանդության հետագա ընթացքի գնահատման հնարավորությունների կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում կլինիկական, ախտաբանական, մորֆոլոգիական և այլ ցուցանիշներ, որոնք կարող են կապված լինել բուժումից հետո հիվանդության կրկնության ռիսկի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուռուցքային գործընթացի տարածվածությանը, հյուսվածաբանական առանձնահատկություններին, ախտահարման բնույթին, բուժման եղանակներին և պացիենտների անհատական կլինիկական տվյալներին։ Վերլուծվում է տարբեր գործոնների և ախտադարձման հաճախականության ու ժամկետների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունը՝ առավել նշանակալի կանխորոշիչ ցուցանիշները բացահայտելու նպատակով։ Քննարկվում են պացիենտների ռիսկային խմբերի առանձնացման, բուժման արդյունքների գնահատման և հետագա հսկողության անհատականացման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ախտադարձման բարձր ռիսկ ունեցող դեպքերի ժամանակին հայտնաբերումը, քանի որ կանխատեսման առավել ճշգրիտ համակարգը կարող է նպաստել բժշկական հսկողության և բուժական ռազմավարության առավել հիմնավորված կազմակերպմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կլինիկական և ախտաբանական տվյալների համակցված գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծության կիրառմանը և առանձին կանխորոշիչ գործոնների տեղեկատվական արժեքի որոշմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հիվանդության ընթացքի կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, պացիենտների հետագա հսկողության արդյունավետ կազմակերպմանը և բուժման արդյունքների գնահատման չափանիշների հստակեցմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանների, ուրոլոգների, ախտաբանների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆինանսական կայունության տնտեսական բովանդակությունը, դրա ձևավորման հիմնական գործոնները և կազմակերպության ֆինանսական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների համակարգը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփական և փոխառու կապիտալի հարաբերակցությանը, իրացվելիությանը, վճարունակությանը, շահութաբերությանը, գործարար ակտիվությանը և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների հիման վրա կազմակերպությունների կայունության գնահատման մեթոդները, տարբեր ֆինանսական գործակիցների տեղեկատվական նշանակությունը և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ կապիտալի կառուցվածքը, եկամուտների ու ծախսերի հարաբերակցությունը, պարտավորությունների մակարդակը, դրամական հոսքերի կառավարումը և տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Կարևորվում է ֆինանսական դժվարությունների և հնարավոր ռիսկերի ժամանակին բացահայտումը, ինչպես նաև այնպիսի գնահատման համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա առավել ամբողջական պատկերացում կազմել կազմակերպության ընթացիկ վիճակի և երկարաժամկետ ֆինանսական հնարավորությունների մասին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ֆինանսական կայունության ամրապնդման ուղղություններին՝ ֆինանսավորման աղբյուրների օպտիմալացման, սեփական կապիտալի արդյունավետ օգտագործման, պարտքային բեռի կառավարման և ֆինանսական պլանավորման կատարելագործման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, հիմնավորված կառավարչական որոշումների ընդունմանը և ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական կառավարիչների, հաշվապահների, կազմակերպությունների ղեկավարների, վերլուծաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ ճարտարապետության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործական գործունեության և ճարտարապետական ժառանգության համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա մասնագիտական գործունեության հիմնական փուլերը, ստեղծագործական սկզբունքների ձևավորումը, նախագծային մտածողության առանձնահատկությունները և հայկական մոդեռնիզմի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Ուսումնասիրվում են տարբեր նշանակության հասարակական, մշակութային և քաղաքաշինական կառույցներ՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ծավալատարածական հորինվածքին, գործառական կազմակերպմանը, կառուցվածքային լուծումներին և քաղաքային միջավայրի հետ փոխհարաբերությանը։ Ստեղծագործական ժառանգության կարևոր մաս են կազմում այնպիսի հայտնի նախագծեր, ինչպիսիք են Երիտասարդության պալատը, «Զվարթնոց» օդանավակայանի համալիրը և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրը, որոնք կապված են հայկական մոդեռնիստական ճարտարապետության զարգացման հետ։ Վերլուծվում է ազգային ճարտարապետական ավանդույթների և ժամանակակից նախագծային մոտեցումների համադրման սկզբունքը, նոր շինանյութերի ու ինժեներական հնարավորությունների կիրառումը և արտահայտիչ ճարտարապետական կերպարի ձևավորման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև համահեղինակային աշխատանքներին, քանի որ բազմաթիվ նախագծեր ստեղծվել են այլ հայ ճարտարապետների հետ համագործակցությամբ։ Քննարկվում են առանձին կառույցների պատմական և մշակութային նշանակությունը, դրանց հետագա փոփոխությունները, պահպանության խնդիրները և ժամանակակից քաղաքային միջավայրում դրանց արժեքի վերագնահատման անհրաժեշտությունը։ Ստեղծագործական ուղու ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հետպատերազմյան հայկական ճարտարապետության զարգացման միտումները և այն նորարարական մոտեցումները, որոնք նպաստել են Երևանի ու Հայաստանի այլ բնակավայրերի ճարտարապետական կերպարի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմաբանների, ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Ստեղծագործությունը հուշագրական բնույթի աշխատություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է իր կյանքի տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող հիշողությունները, անձնական փորձառությունները և իրեն շրջապատող հասարակական ու մշակութային միջավայրի վերաբերյալ դիտարկումները։ Պատումը կառուցվում է անցյալի իրադարձությունների վերաիմաստավորման հիման վրա՝ համադրելով անձնական կենսագրությունը, մարդկանց մասին հիշողությունները և ժամանակաշրջանի առօրյա կյանքի նկարագրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի կյանքի վրա ազդեցություն ունեցած անձանց, ընտանեկան և հասարակական հարաբերությունների, կրթության, աշխատանքի, ճանապարհորդությունների կամ այլ նշանակալի իրադարձությունների ներկայացմանը։ Հիշողությունների միջոցով բացահայտվում են ոչ միայն անհատական ապրումներն ու աշխարհընկալումը, այլև այն պատմական ու սոցիալական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են հեղինակի հայացքները և կենսափորձը։ Նկարագրվող դեպքերը հաճախ ուղեկցվում են հետադարձ գնահատականներով, մտորումներով և անցյալի նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքի արտահայտմամբ, ինչի շնորհիվ փաստագրական նյութը ձեռք է բերում նաև գրական և հոգեբանական արժեք։ Կարևորվում է անհատական հիշողության դերը պատմական իրականության վերականգնման գործում, քանի որ անձնական վկայությունները հնարավորություն են տալիս ժամանակաշրջանը դիտարկել անմիջական մասնակցի կամ ականատեսի տեսանկյունից։ Նման բնույթի աշխատությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր հանդիսանալ հեղինակի կենսագրության, նրա ապրած ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, մշակութային միջավայրի և առօրյա կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հուշագրական և ինքնակենսագրական գրականության, պատմության, մշակույթի և հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո հետխորհրդային տարածքում ձևավորված եվրասիական ինտեգրացիոն գործընթացների առաջացման, զարգացման և ինստիտուցիոնալ վերափոխումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նորանկախ պետությունների միջև տնտեսական համագործակցության խորացման նախադրյալները, ինտեգրացիոն նախաձեռնությունների հիմնական փուլերը և դրանց շրջանակում ստեղծված կազմակերպական ու իրավական մեխանիզմները։ Ուշադրություն է դարձվում 1990-ական թվականներից ձևավորված մաքսային և տնտեսական համագործակցության նախագծերին, 2000 թվականին Եվրասիական տնտեսական ընկերակցության ստեղծմանը, հետագայում Մաքսային միության և Միասնական տնտեսական տարածքի ձևավորմանը, ինչպես նաև Եվրասիական տնտեսական միության ստեղծմամբ ինտեգրման նոր փուլի սկզբնավորմանը։ Եվրասիական տնտեսական միության մասին պայմանագիրը ստորագրվել է 2014 թվականի մայիսի 29-ին և ուժի մեջ է մտել 2015 թվականի հունվարի 1-ին։ Վերլուծվում են ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատուժի տեղաշարժի պայմանների բարելավմանը, տնտեսական քաղաքականությունների համաձայնեցմանը և ընդհանուր շուկաների ձևավորմանն ուղղված գործընթացները։ Քննարկվում են անդամ պետությունների ազգային տնտեսական շահերի, ինքնիշխան որոշումների և ընդհանուր ինտեգրացիոն նպատակների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև համագործակցության խորացման ընթացքում ի հայտ եկող տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի և Ղրղզստանի միացման արդյունքում ինտեգրացիոն միավորման ընդլայնմանը. Հայաստանը միությանը միացել է 2015 թվականի հունվարի 2-ին, իսկ Ղրղզստանը՝ 2015 թվականի օգոստոսի 12-ին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու եվրասիական ինտեգրման հիմնական փուլերը, տարբեր ձևաչափերի միջև շարունակականությունն ու փոփոխությունները և հետխորհրդային տարածաշրջանում տնտեսական համագործակցության ինստիտուցիոնալ զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, տարածաշրջանագիտության և միջազգային տնտեսագիտության մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մայրաքաղաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնական օրինաչափությունների, առկա խնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բնակչության թվաքանակի և կառուցվածքի փոփոխությունները, զբաղվածության ու գործազրկության առանձնահատկությունները, բնակչության եկամուտները, կենսամակարդակը և սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացման վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային տնտեսության կառուցվածքին, արդյունաբերության, առևտրի, ծառայությունների, շինարարության և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման միտումներին ու դրանց ազդեցությանը քաղաքի տնտեսական ներուժի վրա։ Վերլուծվում են բնակարանային ապահովվածության, տրանսպորտային համակարգի, կոմունալ ծառայությունների, կրթության, առողջապահության և քաղաքային այլ ծառայությունների կազմակերպման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են քաղաքի տարբեր վարչական տարածքների զարգացման անհամաչափությունները, բնակչության և տնտեսական գործունեության տարածքային կենտրոնացումը, ինչպես նաև քաղաքային ենթակառուցվածքների նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրումային միջավայրի, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման նշանակությանը։ Կարևորվում են նաև շրջակա միջավայրի պահպանության, քաղաքաշինական զարգացման, կանաչ տարածքների, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության և բնակչության համար բարենպաստ կենսապայմանների ապահովման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու քաղաքային կառավարման և տնտեսական քաղաքականության դերը սոցիալական ու տնտեսական խնդիրների լուծման գործում և բացահայտելու զարգացման առաջնահերթ ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքային և տարածքային զարգացման մասնագետների, քաղաքաշինարարների, հանրային կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է խոր ինֆիլտրատիվ էնդոմետրիոզի հետ զուգակցված անպտղության ախտորոշման, կլինիկական գնահատման և վարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունները, վերարտադրողական ֆունկցիայի խանգարման հետ դրա հնարավոր փոխկապակցվածությունը և պացիենտների համալիր հետազոտման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման արդյունավետության բարձրացմանը՝ կլինիկական տվյալների, լաբորատոր հետազոտությունների և ժամանակակից պատկերային ախտորոշման մեթոդների համադրման միջոցով։ Վերլուծվում են ախտահարման տեղակայման և տարածվածության գնահատման, ուղեկցող վերարտադրողական խնդիրների հայտնաբերման և անհատական վարման ռազմավարության ընտրության հարցերը։ Քննարկվում են պահպանողական, վիրաբուժական և վերարտադրողական բժշկության հնարավորությունների կիրառման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդության առանձնահատկությունները, պացիենտի վերարտադրողական նպատակները և բուժման ակնկալվող արդյունքները։ Կարևորվում է բազմամասնագիտական մոտեցումը, որի շրջանակում կարող են համագործակցել գինեկոլոգները, վերարտադրողական բժշկության մասնագետները, պատկերային ախտորոշման մասնագետները և անհրաժեշտության դեպքում այլ ոլորտների բժիշկները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բուժման արդյունավետության գնահատմանը, հետագա հսկողությանը, կրկնության ռիսկի և վերարտադրողական արդյունքների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտությունը նպատակ ունի նպաստել ախտորոշման և վարման առավել հիմնավորված ալգորիթմների մշակմանը, անհատականացված բժշկական մոտեցումների կատարելագործմանը և պացիենտների վերարտադրողական առողջության պահպանմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգների, վերարտադրողական բժշկության մասնագետների, վիրաբույժների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ցածր ինտենսիվությամբ միլիմետրային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության ուսումնասիրությանը էրիթրոցիտների թաղանթների որոշ ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային հատկությունների վրա։ Քննության են առնվում էրիթրոցիտների բջջաթաղանթի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրա կայունությունը, թափանցելիությունը և արտաքին ֆիզիկական գործոնների նկատմամբ արձագանքման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր հաճախականություններով և ազդեցության տևողությամբ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման պայմաններում բջջաթաղանթներում հնարավոր փոփոխությունների փորձարարական գնահատմանը։ Վերլուծվում են թաղանթային կառուցվածքի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող ցուցանիշները, էրիթրոցիտների ձևաբանական և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը կիրառվող ազդեցության պարամետրերից։ Քննարկվում են էլեկտրամագնիսական դաշտի և բջջաթաղանթի բաղադրիչների փոխազդեցության հնարավոր կենսաֆիզիկական մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով թաղանթային սպիտակուցների, լիպիդային կառուցվածքների և բջջային միջավայրի դերը։ Կարևորվում է ցածր ինտենսիվության ազդեցությունների առանձնահատկությունների բացահայտումը և դրանց տարբերակումը ջերմային ազդեցություններից։ Փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու էրիթրոցիտների թաղանթային համակարգի զգայունությունը միլիմետրային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների նկատմամբ և բացահայտելու դիտվող փոփոխությունների հնարավոր օրինաչափությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել կենսաբանական համակարգերի վրա թույլ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և համապատասխան կենսաֆիզիկական հետազոտությունների մեթոդների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, բջջային կենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի և կենսաբժշկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկայում դեպոզիտարային ծառայությունների զարգացման հիմնախնդիրների և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիայի գործունեության նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում դեպոզիտարային համակարգի դերը ֆինանսական շուկայի ենթակառուցվածքում, արժեթղթերի հաշվառման, պահպանման, սեփականության իրավունքի գրանցման և արժեթղթերով գործարքների սպասարկման հիմնական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնական դեպոզիտարիայի գործառույթներին, ծառայությունների կազմակերպման սկզբունքներին և շուկայի տարբեր մասնակիցների՝ ներդրողների, թողարկողների, ներդրումային ընկերությունների ու ֆինանսական այլ կազմակերպությունների հետ փոխգործակցությանը։ Վերլուծվում են դեպոզիտարային ծառայությունների արդյունավետության, հուսալիության, հասանելիության և տեխնոլոգիական զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են արժեթղթերի հաշվառման համակարգերի արդիականացման, գործարքների սպասարկման արագության բարձրացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման և գործառնական ռիսկերի նվազեցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ֆինանսական շուկայի զարգացման և դեպոզիտարային ենթակառուցվածքի միջև փոխկապակցվածությանը, ներդրողների իրավունքների պաշտպանությանն ու արժեթղթերի շրջանառության թափանցիկության ապահովմանը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ծառայությունների շրջանակի ընդլայնման, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման, էլեկտրոնային համակարգերի զարգացման և շուկայի մասնակիցների սպասարկման որակի բարձրացման ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի ֆինանսական շուկայի ենթակառուցվածքի զարգացման վերաբերյալ գիտական և գործնական առաջարկությունների ձևավորմանը և օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական շուկայի մասնագետների, ներդրումային ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1918–1995 թվականներին Հայաստանում սոցիալական ապահովության ոլորտը կարգավորող օրենսդրության ձևավորման և զարգացման պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր պատմական փուլերում սոցիալական պաշտպանության իրավական համակարգի ձևավորման նախադրյալները, ընդունված իրավական ակտերի հիմնական ուղղությունները և սոցիալական ապահովության առանձին ինստիտուտների աստիճանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաթոշակային ապահովությանը, ժամանակավոր անաշխատունակության, ծերության, հաշմանդամության, կերակրողին կորցնելու և սոցիալական աջակցության այլ դեպքերի իրավական կարգավորմանը։ Վերլուծվում են Հայաստանի առաջին հանրապետության, խորհրդային ժամանակաշրջանի և անկախ պետականության սկզբնական տարիների իրավակարգավորումները՝ բացահայտելով դրանց միջև շարունակականությունն ու էական փոփոխությունները։ Քննարկվում է պետության դերի փոփոխությունը սոցիալական ապահովության կազմակերպման գործում, սոցիալական իրավունքների իրավական ամրագրումը և քաղաքացիներին տրամադրվող երաշխիքների շրջանակի զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությանը համապատասխան օրենսդրության վրա, ինչպես նաև սոցիալական ապահովության համակարգի կառավարման և ֆինանսավորման իրավական հիմքերին։ Կարևորվում է պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում գործող իրավական նորմերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ սոցիալական պաշտպանության համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ 1918–1995 թվականների օրենսդրական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերի մասին, որոնց վրա հետագայում զարգացել է Հայաստանի սոցիալական ապահովության համակարգը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սոցիալական ապահովության իրավունքի և իրավունքի պատմության մասնագետների, սոցիալական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կենսաբանական համակարգերից ստացվող ազդանշանների հետազոտմանը՝ բարձր կարգի սպեկտրալ վերլուծության մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում կենսաազդանշանների ձևավորման, գրանցման և թվային մշակման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանցում պարունակվող տեղեկատվական բաղադրիչների բացահայտման մաթեմատիկական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր կարգի սպեկտրների կիրառմանը՝ կենսաազդանշաններում ոչ գծային փոխազդեցությունների, փուլային կապերի և սովորական հզորության սպեկտրային վերլուծությամբ դժվար բացահայտվող օրինաչափությունների ուսումնասիրման համար։ Վերլուծվում են ազդանշանների վիճակագրական բնութագրերը, հաճախականային բաղադրիչները, աղմուկի ազդեցությունը և օգտակար տեղեկատվության առանձնացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են բիսպեկտրային, տրիսպեկտրային և բարձր կարգի այլ սպեկտրային գնահատումների տեսական հիմքերը և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները կենսաբժշկական տվյալների մշակման ժամանակ։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրասրտագրական, էլեկտրաուղեղագրական և այլ ֆիզիոլոգիական ազդանշանների հետազոտման հնարավորություններին՝ օրգանիզմում ընթացող գործընթացների վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկատվություն ստանալու նպատակով։ Կարևորվում է բարձր կարգի սպեկտրալ մեթոդների միջոցով ոչ գաուսյան բաղադրիչների և բարդ փոխկապակցվածությունների հայտնաբերման հնարավորությունը, ինչպես նաև ստացված ցուցանիշների համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել կենսաազդանշանների մշակման ալգորիթմների կատարելագործմանը, ֆիզիոլոգիական վիճակների տարբերակման և կենսաբժշկական տեղեկատվության ավտոմատացված վերլուծության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ճարտարագիտության, ազդանշանների թվային մշակման, բժշկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի որոշ սնկային հիվանդությունների և խմորման գործընթացին մասնակցող շաքարասնկերի ազդեցության ուսումնասիրությանը կոնյակի արտադրության համար օգտագործվող հումքի և վերջնական արտադրանքի որակական ցուցանիշների վրա։ Քննության են առնվում խաղողի ախտահարման հետևանքով դրա քիմիական կազմի, շաքարայնության, թթվայնության, բուրավետ և այլ կարևոր բաղադրիչների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հետագա տեխնոլոգիական գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր շաքարասնկերի կենսաքիմիական ակտիվությանը, սպիրտային խմորման ընթացքին և խմորման արդյունքում առաջացող միացությունների կազմին, որոնք կարող են էական նշանակություն ունենալ կոնյակի բույրի, համի և ընդհանուր զգայաբանական հատկանիշների ձևավորման համար։ Վերլուծվում է առողջ և սնկային հիվանդություններով ախտահարված խաղողից ստացված հումքի տեխնոլոգիական վարքը, խմորման առանձնահատկությունները և ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը։ Քննարկվում են շաքարասնկերի տարբեր տեսակների կամ շտամների ընտրության հնարավորությունները՝ խմորման գործընթացի արդյունավետ կառավարման և ցանկալի որակական հատկանիշների ապահովման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հումքի մանրէաբանական վիճակի վերահսկման, անցանկալի միկրոֆլորայի ազդեցության սահմանափակման և արտադրական գործընթացների կայունության ապահովման խնդիրներին։ Կարևորվում է խաղողի առողջական վիճակի, միկրոկենսաբանական գործոնների և պատրաստի արտադրանքի որակի միջև առկա փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հումքի ընտրության չափանիշների կատարելագործմանը, տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկման արդյունավետության բարձրացմանը և կայուն որակական հատկանիշներով արտադրանքի ստացման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գինեգործության, խաղողագործության, սննդի տեխնոլոգիայի և մանրէաբանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։