Պատրաստի նյութեր

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը և ընթերցողներին տեղեկացնել տվյալ բնագավառներում լույս տեսած աշխատությունների մասին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ոլորտներին նվիրված գրքեր, գիտական ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ, տեղեկատուներ և այլ տպագիր աղբյուրներ։ Ներկայացված գրականությունը հնարավորություն է տալիս հետևել կերպարվեստի, ճարտարապետության, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, պարարվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության պահպանության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրապարակումների ընթացքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղբյուրների պարբերական հավաքագրումն ու դասակարգումը, քանի որ այն հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումը և հնարավորություն տալիս ուսումնասիրողին արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նյութերի շրջանակում։ Տեղեկատուի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել նաև համապատասխան ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների, հետազոտական առաջնահերթությունների և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունների մասին։ Մատենագիտական գրառումները ծառայում են որպես սկզբնաղբյուրների որոնման գործիք՝ օգնելով բացահայտել առանձին արվեստագետների, ստեղծագործական միավորումների, մշակութային հաստատությունների, հուշարձանների, գեղարվեստական ժանրերի և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի պատմամշակութային արժեք, քանի որ դրա մեջ արձանագրված գրականության ամբողջությունը արտացոլում է որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական մտքի զարգացումը, գիտական ուսումնասիրությունների թեմատիկան և հրատարակչական գործունեությունը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև հետահայաց ուսումնասիրությունների ժամանակ՝ տարբեր տարիների մատենագիտական տվյալները համադրելու և մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության զարգացման դինամիկան բացահայտելու նպատակով։ Որպես տեղեկատվական և որոնողական նշանակություն ունեցող հրատարակություն՝ այն նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուրների համակարգմանը, դրանց մատչելիության բարձրացմանը և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանային աշխատողների, թանգարանային մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական գիտելիքների և մասնագետների կողմից կիրառվող որոշումների ընդունման մարտավարությունների ձևական ներկայացման մոդելների մշակմանը, ինչպես նաև դրանց ծրագրային իրականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի տեղեկատվական և տրամաբանական կառուցվածքների ստեղծման վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգչային միջավայրում հնարավորինս համարժեք ներկայացնել փորձագետի դատողությունների հաջորդականությունը, ընտրության սկզբունքները, իրավիճակների գնահատման չափանիշները և որոշումների ընդունման գործընթացը։ Քննության են առնվում փորձագիտական համակարգերի գիտելիքների բազայի ձևավորման, գիտելիքների ներկայացման, կանոնների և տրամաբանական կապերի նկարագրման, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում համապատասխան ռազմավարության ընտրության խնդիրները։ Կարևորվում է իրական փորձագիտական գործունեության առանձնահատկությունների ձևականացումը, քանի որ մասնագետի որոշումները հաճախ հիմնված են ոչ միայն հստակ սահմանված տվյալների, այլև կուտակված փորձի, մասնագիտական գնահատականների և փոխկապակցված պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են փորձագիտական մարտավարությունների ներկայացման տարբեր մոդելների կառուցման սկզբունքները, դրանց ճկունությունը, ամբողջականությունը և կիրառելիությունը տարբեր խնդիրների լուծման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մոդելների ծրագրային իրականացմանը, տվյալների և գիտելիքների կազմակերպմանը, տրամաբանական եզրահանգումների իրականացման մեխանիզմներին և օգտագործողի ու համակարգի միջև փոխգործակցության կազմակերպմանը։ Ծրագրային բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս ստուգել առաջարկվող մոդելների գործնական կիրառելիությունը, իրականացնել տարբեր իրավիճակների համակարգչային մշակում և համեմատել համակարգի ստացած արդյունքները փորձագիտական գնահատականների հետ։ Կարևորվում են նաև ծրագրային համակարգի ընդլայնելիության և նոր գիտելիքների ավելացման հնարավորությունները, որոնք անհրաժեշտ են կիրառական միջավայրի փոփոխություններին համապատասխան համակարգը զարգացնելու համար։ Մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համադրումը նպաստում է մարդկային մասնագիտական փորձի համակարգմանն ու մեքենայական մշակման համար հասանելի ձևով ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ որոշումների աջակցման համակարգերի, գիտելիքահեն ծրագրային միջոցների և ինտելեկտուալ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, փորձագիտական համակարգերի, գիտելիքների ներկայացման և որոշումների ընդունման ավտոմատացման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական կուսակցությունների դասակարգման տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ կուսակցությունները դիտարկելով որպես քաղաքական համակարգի և հասարակության քաղաքական կազմակերպման կարևորագույն ինստիտուտներ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն չափանիշների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է առանձնացնել կուսակցությունների տարբեր տեսակներ՝ հաշվի առնելով դրանց գաղափարախոսությունը, կազմակերպական կառուցվածքը, սոցիալական հենարանը, քաղաքական նպատակները, անդամակցության բնույթը, իշխանության նկատմամբ դիրքորոշումը և քաղաքական գործընթացներում ունեցած գործառույթները։ Քննության են առնվում զանգվածային և կադրային, խորհրդարանական և արտախորհրդարանական, իշխանական և ընդդիմադիր, գաղափարախոսական և պրագմատիկ, ինչպես նաև քաղաքական գիտության մեջ ընդունված այլ կուսակցական տիպերի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է կուսակցությունների կազմակերպական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ ղեկավար մարմինների, շարքային անդամների, տեղական կառույցների և քաղաքական առաջնորդության միջև հարաբերությունների տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում կուսակցությունների գաղափարական ուղղվածությանը և այն սկզբունքներին, որոնց հիման վրա դրանք ձևավորում են իրենց քաղաքական ծրագրերը, ներկայացնում հասարակական տարբեր խմբերի շահերը և մասնակցում ընտրական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև քաղաքական կուսակցությունների տիպաբանության և կուսակցական համակարգերի միջև փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով միակուսակցական, երկկուսակցական և բազմակուսակցական համակարգերում տարբեր տիպի կուսակցությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմական զարգացման ազդեցությանը, քանի որ կուսակցությունների կառուցվածքը, գաղափարախոսությունը և գործունեության ձևերը կարող են փոփոխվել հասարակական հարաբերությունների, ընտրական համակարգերի, քաղաքական մշակույթի և պետական ինստիտուտների զարգացման հետ միասին։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր երկրների և քաղաքական համակարգերի կուսակցությունների ընդհանուր հատկանիշներն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել գոյություն ունեցող դասակարգումների կիրառելիությունն ու սահմանափակումները։ Քաղաքական կուսակցությունների տիպաբանական ուսումնասիրությունը նպաստում է դրանց դերի առավել ամբողջական ընկալմանը քաղաքական ներկայացուցչության, հասարակական շահերի արտահայտման, ընտրողների քաղաքական մասնակցության և պետական իշխանության ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտության, քաղաքական սոցիոլոգիայի, համեմատական քաղաքականության, կուսակցական համակարգերի և քաղաքական ինստիտուտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական զարգացման արդյունավետ կազմակերպման քաղաքական և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պետության, տնտեսության և հասարակական ինստիտուտների փոխազդեցության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն գործոնների վրա, որոնք պայմանավորում են սոցիալ-տնտեսական համակարգերի կայուն զարգացումը, հասարակական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը և տնտեսական ու քաղաքական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Քննության են առնվում տնտեսական աճի, արտադրության արդյունավետության, սոցիալական բարեկեցության, եկամուտների բաշխման և հասարակական պահանջմունքների բավարարման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում է պետության տնտեսական քաղաքականության դերը զարգացման առաջնահերթությունների սահմանման, ռեսուրսների վերաբաշխման, սոցիալական խնդիրների կարգավորման և երկարաժամկետ տնտեսական նպատակների իրականացման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական որոշումների և տնտեսական գործընթացների փոխադարձ ազդեցությանը՝ ցույց տալով, որ հասարակական զարգացման արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն տնտեսական հնարավորություններով, այլև կառավարման համակարգի արդյունավետությամբ, ինստիտուցիոնալ միջավայրով և հասարակական շահերի համաձայնեցման մեխանիզմներով։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական և սոցիալական արդյունավետության չափանիշները, դրանց գնահատման տեսական մոտեցումները, ինչպես նաև հասարակության տարբեր ոլորտների միջև հավասարակշռված զարգացման ապահովման խնդիրները։ Վերլուծվում են արտադրական ներուժի, աշխատանքի, ներդրումների և այլ տնտեսական ռեսուրսների նպատակահարմար օգտագործման հնարավորությունները՝ հասարակական զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունների ընտրության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալական քաղաքականության, զբաղվածության, կենսամակարդակի, հասարակական ծառայությունների և տնտեսական բարեփոխումների նշանակությանը։ Հասարակական զարգացման օպտիմալացումը դիտարկվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է համադրել տնտեսական արդյունավետությունը, սոցիալական նպատակները և պետական կառավարման հնարավորությունները։ Տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել զարգացման տարբեր մոդելների առավելություններն ու սահմանափակումները և բացահայտել քաղաքական ու տնտեսական որոշումների միջև գոյություն ունեցող համակարգային կապերը։ Աշխատությունն ունի նաև պատմագիտական նշանակություն, քանի որ դրանում արտահայտված մոտեցումները կարող են ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանում գերակշռող տնտեսական և հասարակական զարգացման հայեցակարգերը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել քաղաքատնտեսության, տնտեսագիտության, հասարակագիտության, պետական կառավարման, սոցիալական քաղաքականության և տնտեսական զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անձի բնավորության արտահայտված գծերի ձևավորման վրա ազդող հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը և դրանց դերի բացահայտմանը անհատական զարգացման տարբեր փուլերում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հոգեբանական առանձնահատկությունների վրա, որոնց ազդեցությամբ բնավորության առանձին գծեր կարող են առավել ընդգծված դրսևորվել՝ պայմանավորելով մարդու վարքի, հուզական արձագանքների, հաղորդակցման և սոցիալական փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում անհատական հոգեբանական տարբերությունները, խառնվածքի առանձնահատկությունները, ինքնագնահատականը, հուզական կայունությունը, ինքնակարգավորման կարողությունները, միջանձնային հարաբերությունները և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը։ Կարևորվում է ընտանիքի, դաստիարակության ոճի, հասակակիցների հետ հարաբերությունների, կրթական միջավայրի և սոցիալական փորձի նշանակությունը բնավորության ձևավորման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դեռահասության և երիտասարդության շրջաններին, երբ անձնային հատկանիշները շարունակաբար զարգանում են, իսկ շրջապատի հետ փոխհարաբերությունները և սեփական անձի վերաբերյալ պատկերացումները կարող են էական նշանակություն ունենալ բնավորության գծերի արտահայտվածության համար։ Ուսումնասիրվում են նաև սթրեսային իրավիճակներին արձագանքելու առանձնահատկությունները, հուզական լարվածությունը, հաղորդակցական դժվարությունները և սոցիալական հարմարվողականության հետ կապված գործոնները։ Բնավորության շեշտվածությունը դիտարկվում է որպես որոշ հատկանիշների առավել ընդգծված դրսևորում, այլ ոչ ինքնին որպես հոգեկան խանգարում, ինչը կարևոր է անհատական տարբերությունների ճիշտ մեկնաբանման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցարաններ, դիտարկման, համեմատական վերլուծության և հոգեախտորոշիչ այլ մեթոդներ՝ տարբեր բնավորության գծերի և դրանց հետ կապված հոգեբանական գործոնների փոխհարաբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել անձի զարգացման ընթացքում ներքին հոգեբանական առանձնահատկությունների և արտաքին սոցիալական պայմանների փոխազդեցության մասին։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հոգեբանական խորհրդատվության, կրթական հոգեբանության և անձի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով անհատական առանձնահատկությունների ավելի ճշգրիտ գնահատմանը և համապատասխան հոգեբանական աջակցության մոտեցումների մշակմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անձի և զարգացման հոգեբանության, մանկավարժական հոգեբանության և հոգեբանական խորհրդատվության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2010 թվականների հայ գրական մամուլի զարգացման ընթացքի, բովանդակային առանձնահատկությունների և գրական-մշակութային կյանքում ունեցած դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի անկախացմանը հաջորդած հասարակական, քաղաքական և մշակութային փոփոխությունների պայմաններում գրական պարբերականների գործունեությունը, դրանց գաղափարական և գեղագիտական ուղղվածությունը, ինչպես նաև նոր գրական միջավայրի ձևավորման գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական թերթերի և ամսագրերի էջերում ներկայացված գեղարվեստական ստեղծագործություններին, գրաքննադատական հոդվածներին, գրականագիտական ուսումնասիրություններին, հրապարակախոսությանը, հարցազրույցներին, թարգմանություններին և մշակութային քննարկումներին։ Վերլուծվում է մամուլի նշանակությունը ժամանակակից հայ գրողների ստեղծագործությունների տարածման, նոր հեղինակների ներկայացման և գրական տարբեր սերունդների միջև կապի պահպանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հետխորհրդային ժամանակաշրջանում գրական մամուլի առջև ծառացած կազմակերպական և բովանդակային խնդիրներին, հրատարակչական պայմանների փոփոխությանը, ընթերցողական միջավայրի վերափոխմանը և հասարակության մշակութային պահանջների ազդեցությանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տվյալ ժամանակահատվածի պարբերականները ոչ միայն ներկայացնում էին գրական ստեղծագործություններ, այլև հանդիսանում էին գրական գործընթացների գնահատման, նոր գեղագիտական հայեցակարգերի քննարկման և գրականության զարգացման ուղղությունների շուրջ բանավեճերի կարևոր հարթակներ։ Ուսումնասիրվում են ավանդական և նորարարական միտումների փոխհարաբերությունները, ազգային գրական ժառանգության վերարժևորման գործընթացը, համաշխարհային գրականության հետ կապերի ընդլայնումը և թարգմանական գրականության դերը։ Գրական մամուլի նյութերի միջոցով հնարավոր է հետևել նաև ժամանակաշրջանի հասարակական մտահոգությունների, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, մշակութային արժեքների և ժամանակակից մարդու խնդիրների գրական արտացոլմանը։ Առանձին նշանակություն ունի գրաքննադատության և գրականագիտական մտքի ուսումնասիրությունը, քանի որ մամուլի էջերում հրապարակված հոդվածներն ու քննարկումները արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի գրական գնահատման չափանիշների և տեսական մոտեցումների փոփոխությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գրական մամուլը դիտարկել ոչ միայն որպես ստեղծագործությունների հրապարակման միջոց, այլև որպես հայ գրական կյանքի կազմակերպման, մտավոր հաղորդակցության և մշակութային հիշողության պահպանման կարևոր հաստատություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրաքննադատության, լրագրության, մամուլի պատմության և ժամանակակից մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների, լրագրողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ճկման և կայունության խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր եզրային պայմանների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հանգամանքի վրա, թե թիթեղի եզրերի ամրացման կամ հենման տարբեր եղանակներն ինչպես են փոխում արտաքին բեռնվածության ազդեցությամբ առաջացող դեֆորմացիաները, լարվածային վիճակը և կայունության կորստի պայմանները։ Քննության են առնվում կառուցվածքային մեխանիկայի և առաձգականության տեսության համապատասխան դրույթները, որոնց հիման վրա նկարագրվում է բարակ թիթեղների մեխանիկական վարքը։ Վերլուծվում են տարբեր եզրային պայմաններով համակարգեր, այդ թվում՝ ամրակցված, ազատ կամ հենված եզրերով կառուցվածքային տարբերակներ և դրանց հնարավոր համակցությունները։ Կարևորվում է արտաքին բեռների բնույթի, ինտենսիվության և բաշխման ազդեցությունը թիթեղի ճկվածքի, ներքին ուժերի և կրիտիկական վիճակի ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կայունության կորստի խնդրին, երբ սեղմող ազդեցությունների որոշակի մակարդակի դեպքում սկզբնական հավասարակշռության ձևը կարող է փոխվել և առաջացնել կառուցվածքի մեխանիկական վարքի էական փոփոխություն։ Ուսումնասիրվում է կրիտիկական բեռնվածության կախվածությունը թիթեղի երկրաչափական չափերից, հաստությունից, նյութի մեխանիկական հատկություններից և եզրերի ամրացման պայմաններից։ Տարբեր հաշվարկային դեպքերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե որ գործոններն են առավել նշանակալի ճկման մեծության և կայունության սահմանների որոշման համար։ Տեսական վերլուծության շրջանակում կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ հավասարումների, սահմանային խնդիրների և մոտավոր հաշվարկային մեթոդների վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնց միջոցով որոշվում են թիթեղի տեղաշարժերը, լարվածությունները և կրիտիկական պարամետրերը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են շինարարական և մեքենաշինական կոնստրուկցիաների հաշվարկման տեսանկյունից, քանի որ թիթեղային տարրերը լայնորեն կիրառվում են տարբեր ինժեներական համակարգերում, իսկ դրանց հուսալի աշխատանքը զգալիորեն կախված է ոչ միայն նյութից և չափերից, այլև ամրացման իրական պայմաններից։ Աշխատությունը նպաստում է բարակ պատերով կառուցվածքների հաշվարկային մոդելների կատարելագործմանը և տարբեր եզրային պայմաններում դրանց ամրության ու կայունության առավել ճշգրիտ գնահատմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, շինարարական ճարտարագիտության և մեքենաշինության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կոմպենսացված կիսահաղորդիչների հիման վրա ստեղծված կառուցվածքներում կրկնակի ներարկման պայմաններում առաջացող ֆիզիկական երևույթների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն գործընթացների վրա, որոնք կապված են կիսահաղորդչային նյութի մեջ միաժամանակ տարբեր տեսակի լիցքակիրների՝ էլեկտրոնների և խոռոչների ներարկման, դրանց տեղափոխման, վերաբաշխման և փոխազդեցության հետ։ Քննության են առնվում կոմպենսացման հետևանքով ձևավորվող էլեկտրական հատկությունները, խառնուրդային կենտրոնների ազդեցությունը լիցքակիրների կոնցենտրացիայի և շարժունակության վրա, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրական դաշտի պայմաններում կառուցվածքի հաղորդականության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կրկնակի ներարկման մեխանիզմներին, քանի որ նման պայմաններում կիսահաղորդչի ներսում կարող են ձևավորվել հավասարակշռությունից էապես տարբերվող լիցքակիրների բաշխումներ, որոնք պայմանավորում են հոսանք–լարում բնութագրերի և էլեկտրական հաղորդականության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են լիցքակիրների գեներացիայի, վերամիավորման, գրավման և ազատման գործընթացները, ինչպես նաև տարբեր արատների և էներգիական մակարդակների հնարավոր ազդեցությունը դրանց կյանքի տևողության և տեղափոխման հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են տարածական լիցքի ձևավորման, ներքին էլեկտրական դաշտերի փոփոխության և ոչ գծային էլեկտրական երևույթների առաջացման պայմանները։ Կարևորվում է նաև ջերմաստիճանի, կիրառվող լարման, նյութի կոմպենսացման աստիճանի և կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը դիտարկվող ֆիզիկական գործընթացների վրա։ Տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել լիցքափոխադրման հիմնական օրինաչափությունները և որոշել այն գործոնները, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն կառուցվածքների էլեկտրական բնութագրերի վրա։ Հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն կիսահաղորդիչների հիմնարար ֆիզիկայի տեսանկյունից, այլև տարբեր էլեկտրոնային և կիսահաղորդչային սարքերի աշխատանքի ֆիզիկական հիմքերի ըմբռնման համար։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են նպաստել հատուկ էլեկտրական հատկություններով կիսահաղորդչային կառուցվածքների նախագծման, դրանց պարամետրերի գնահատման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման գիտական մոտեցումների զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, միկրոէլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային սարքերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ֆիզիկոսների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսարևմտյան Իրանում բնակվող ժողովուրդների գենետիկական կառուցվածքի, նրանց միջև կենսաբանական ազգակցության և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հայրական և մայրական գծերով փոխանցվող գենետիկական մարկերների համադրված վերլուծության միջոցով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Y քրոմոսոմի և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի փոփոխականության վրա, որոնք պոպուլյացիոն գենետիկայում հնարավորություն են տալիս համապատասխանաբար ուսումնասիրել հայրական և մայրական ծագումնաբանական գծերի տարածվածությունն ու բազմազանությունը։ Տարբեր բնակչական խմբերից ստացված տվյալների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով գնահատվում են գենետիկական նմանություններն ու տարբերությունները, առանձին գենետիկական գծերի հաճախականությունները և պոպուլյացիաների միջև հնարավոր պատմական կապերը։ Կարևորվում է տարածաշրջանի աշխարհագրական և պատմամշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությունը բնակչության գենետիկական կազմի ձևավորման վրա, քանի որ Հյուսիսարևմտյան Իրանը պատմականորեն գտնվել է տարբեր ժողովուրդների տեղաշարժերի, առևտրային ճանապարհների և մշակութային փոխազդեցությունների տարածքում։ Գենետիկական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բնակչության ձևավորման երկարաժամկետ գործընթացները, հնարավոր միգրացիոն հոսքերը, տարբեր խմբերի միջև գենային փոխանակությունը և որոշ հայրական կամ մայրական գծերի աշխարհագրական տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Y քրոմոսոմային և միտոքոնդրիումային տվյալների համեմատությանը, քանի որ դրանց միջև արձանագրվող տարբերությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել անցյալում տղամարդկանց և կանանց տեղաշարժերի ու ժողովրդագրական գործընթացների առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև ուսումնասիրվող խմբերի տվյալների համեմատություն հարևան տարածաշրջանների և այլ պոպուլյացիաների գենետիկական ցուցանիշների հետ՝ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխհարաբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրությունը կատարվում է բնակչությունների պատմության վերակառուցման համատեքստում և չի ենթադրում անհատների մշակութային, լեզվական կամ ազգային ինքնության որոշում միայն կենսաբանական տվյալների հիման վրա։ Աշխատությունը համադրում է գենետիկայի, մարդաբանության, ժողովրդագրության և բնակչությունների պատմության մոտեցումները՝ տարածաշրջանի բնակչական կազմի ձևավորման վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պոպուլյացիոն և էվոլյուցիոն գենետիկայի, մոլեկուլային մարդաբանության, պատմական ժողովրդագրության և տարածաշրջանի ժողովուրդների ծագման ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի զինծառայողների՝ բարձր լեռնային պայմաններին հարմարվելու բժշկական և կազմակերպական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև համապատասխան համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների գնահատմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բարձրադիր վայրերին բնորոշ միջավայրային գործոնների ազդեցության, օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքների և զինծառայողների առողջական ու ֆիզիկական վիճակի պահպանման կազմակերպական խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում բարձրության պայմաններում մթնոլորտային և կլիմայական առանձնահատկությունների ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, աշխատունակության և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության փոփոխությունները, ինչպես նաև նոր պայմաններին աստիճանական հարմարվելու նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զինվորական ծառայության բնույթին, քանի որ բարձր լեռնային շրջաններում ծառայողական պարտականությունների իրականացումը կարող է ուղեկցվել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ, եղանակային փոփոխություններով և միջավայրային այլ գործոններով, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել բժշկական ապահովման կազմակերպման ժամանակ։ Ուսումնասիրվում են զինծառայողների առողջական վիճակի գնահատման, բժշկական դիտարկման, կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման և հարմարվողական գործընթացի արդյունավետության վերահսկման մոտեցումները։ Կարևորվում է նաև բժշկական ծառայությունների կազմակերպումը՝ համապատասխան պայմաններում անձնակազմի առողջության պահպանման և ծառայողական գործունեության կայունության ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական, ֆիզիոլոգիական, հիգիենիկ և կազմակերպական ցուցանիշներ՝ բարձր լեռնային միջավայրին հարմարվողականության ընթացքը համալիր գնահատելու նպատակով։ Առանձին տեղ է հատկացվում տարբեր անհատական գործոնների նշանակությանը, քանի որ ֆիզիկական պատրաստվածությունը, նախնական առողջական վիճակը և միջավայրային պայմաններին արձագանքելու առանձնահատկությունները կարող են ազդել հարմարվողականության ընթացքի վրա։ Բժշկակազմակերպական համակարգի կատարելագործումը դիտարկվում է անձնակազմի առողջության պահպանման, բժշկական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և համապատասխան ծառայությունների աշխատանքի համակարգման համատեքստում։ Աշխատությունն ունի կիրառական նշանակություն ռազմական բժշկության համար, քանի որ բարձր լեռնային պայմանները Հայաստանի աշխարհագրական միջավայրում կարևոր գործոն են զինվորական ծառայության բժշկական ապահովման կազմակերպման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ռազմական բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, կանխարգելիչ բժշկության, առողջապահության կազմակերպման և բարձր լեռնային պայմաններին մարդու հարմարվողականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բժիշկների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է տեսողական ընկալում արտահայտող բայերի իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունների համակարգված լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բայական միավորների վրա, որոնք արտահայտում են տեսնելու, նայելու, դիտելու, նկատելու, հետևելու և տեսողական ընկալման հետ կապված այլ գործողություններ ու վիճակներ։ Քննության են առնվում այդ բայերի բառային նշանակությունները, իմաստային տարբերակները, միմյանց հետ ունեցած հարաբերությունները և տարբեր խոսքային իրավիճակներում դրանց գործածության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեսողական ընկալման ակտիվ և պասիվ բնույթի տարբերակումը, քանի որ որոշ բայեր կարող են արտահայտել նպատակաուղղված դիտում, իսկ մյուսները՝ առանց հատուկ մտադրության տեղի ունեցող զգայական ընկալում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բայերի շարահյուսական հնարավորություններին՝ ուսումնասիրելով դրանց կապակցելիությունը ենթակայի, ուղիղ կամ անուղղակի խնդրի, հանգամանքների և նախադասության այլ անդամների հետ։ Վերլուծվում է, թե բայի իմաստային կառուցվածքն ինչպես կարող է պայմանավորել նախադասության կառուցվածքը, անհրաժեշտ լրացումների ընտրությունը և գործողության մասնակիցների միջև ձևավորվող հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև բազմիմաստության, իմաստային անցումների և փոխաբերական գործածությունների դեպքերը, երբ տեսողական ընկալման սկզբնական նշանակություն ունեցող բայը կարող է արտահայտել ճանաչողություն, գիտակցում, գնահատում կամ այլ վերացական իմաստներ։ Նման փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտել զգայական ընկալման և մտավոր գործունեության լեզվական արտահայտման միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Բայերի իմաստային դասակարգումը համադրվում է դրանց շարահյուսական վարքագծի հետ, ինչը թույլ է տալիս պարզել, թե տարբեր նշանակություններն ինչպիսի կառուցվածքային մոդելներում են առավել հաճախ իրացվում։ Աշխատությունում կարող են դիտարկվել նաև համատեքստի դերը բայական իմաստի հստակեցման, հոմանիշ ձևերի տարբերակման և խոսքային նշանակության ձևավորման գործընթացներում։ Հետազոտությունը նպաստում է բառային իմաստաբանության և շարահյուսության փոխկապակցվածության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով, որ բայական միավորների նշանակությունը սերտորեն կապված է դրանց քերականական գործառույթների հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, իմաստաբանության, շարահյուսության, բառագիտության և բայական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական ցանկ է, որը նախատեսված է ատոմային էներգիայի խաղաղ կիրառությունների և տնտեսության տարբեր ոլորտներում դրա օգտագործման վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացման համար։ Նյութում ընդգրկվող աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալ միջուկային գիտության և տեխնիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, ատոմային էներգիայի տնտեսական նշանակությանը և դրա կիրառական հնարավորություններին արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, բժշկության, գիտական հետազոտությունների և տեխնիկական արտադրության բնագավառներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջուկային էներգիայի՝ որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության աղբյուրի նշանակությանը, ատոմային էլեկտրակայանների զարգացմանը և միջուկային տեխնոլոգիաների արդյունաբերական կիրառություններին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել նաև ռադիոակտիվ իզոտոպների օգտագործումը տարբեր նյութերի և գործընթացների հետազոտման, չափումների, վերահսկման և արտադրական խնդիրների լուծման նպատակով։ Գյուղատնտեսության ոլորտում ներկայացվող գրականությունը կարող է վերաբերել իոնացնող ճառագայթման և իզոտոպային մեթոդների գիտական կիրառություններին, իսկ բժշկության ոլորտում՝ միջուկային տեխնոլոգիաների ախտորոշիչ և հետազոտական նշանակությանը։ Որպես հանձնարարական ցանկ՝ հրատարակության հիմնական գործառույթը թեմային վերաբերող գիտական, գիտահանրամատչելի և մասնագիտական աղբյուրների ընտրությունն ու ընթերցողին ուղղորդելն է, այլ ոչ թե խնդրի ամբողջական տեսական շարադրանքը։ Այդ պատճառով այն կարևոր տեղեկատվական և մատենագիտական օժանդակ միջոց է համապատասխան ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական գրականության ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ աղբյուրների կազմը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե տվյալ ժամանակաշրջանում ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործման որ ուղղություններն էին համարվում առավել կարևոր և հեռանկարային։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմագիտական արժեք, քանի որ արտացոլում է միջուկային տեխնոլոգիաների զարգացման որոշակի փուլի գիտական առաջնահերթությունները, տնտեսական ակնկալիքները և տեխնոլոգիական պատկերացումները։ Այն կարող է օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի և գիտության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մատենագետների, գրադարանային ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմայով գրականություն որոնող ուսանողների և ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հարկաբյուջետային քաղաքականության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի, դրա հիմնական գործիքների ու տնտեսական գործընթացների վրա ազդեցության մեխանիզմների համակարգված ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է պետական եկամուտների և ծախսերի ձևավորման, հարկային համակարգի, պետական բյուջեի հավասարակշռության, բյուջետային պակասուրդի և պետական պարտքի կառավարման տեսական խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում հարկերի և պետական ծախսերի ազդեցությունը տնտեսական աճի, համախառն պահանջարկի, ներդրումային ակտիվության, զբաղվածության և բնակչության եկամուտների բաշխման վրա։ Կարևորվում է հարկաբյուջետային քաղաքականության դերը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործում՝ հատկապես տնտեսական անկումների, աճի արագացման, գնաճային ճնշումների և այլ տնտեսական տատանումների պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում խթանող և զսպող քաղաքականության առանձնահատկություններին, դրանց կիրառման նախադրյալներին և հնարավոր տնտեսական հետևանքներին։ Ուսումնասիրվում են պետական ֆինանսական ռեսուրսների հավաքագրման և վերաբաշխման սկզբունքները, հարկային բեռի արդյունավետ բաշխման խնդիրները, հարկման արդարության և տնտեսական արդյունավետության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև պետական ծախսերի կառուցվածքի և առաջնահերթությունների որոշման մեթոդաբանական հարցերը։ Դիտարկվում են բյուջետային պլանավորման, կանխատեսման և վերահսկողության մեխանիզմները՝ որպես պետական ֆինանսների արդյունավետ կառավարման կարևոր բաղադրիչներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բյուջետային պակասուրդի ֆինանսավորման տարբեր մոտեցումներին, պետական պարտքի կայունության գնահատմանը և երկարաժամկետ հարկաբյուջետային հավասարակշռության ապահովման անհրաժեշտությանը։ Տեսական տարբեր մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել պետության տնտեսական միջամտության սահմանների, հարկային քաղաքականության արդյունավետության և հանրային ֆինանսների կառավարման վերաբերյալ գոյություն ունեցող հիմնական հայեցակարգային տարբերությունները։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից կարևորվում են հարկաբյուջետային ցուցանիշների գնահատման, տնտեսական ազդեցությունների վերլուծության և քաղաքական որոշումների արդյունավետության չափման սկզբունքները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել պետական բյուջեի և հարկային համակարգի փոխկապակցվածության, ինչպես նաև հարկաբյուջետային որոշումների կարճաժամկետ և երկարաժամկետ տնտեսական հետևանքների մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, մակրոտնտեսագիտության, հարկային քաղաքականության, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի քաղաքական և միջազգային-դիվանագիտական կողմերի քննությանը՝ այն դիտարկելով Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դրության, հայկական բարենորոգումների պահանջների և մեծ տերությունների քաղաքական շահերի փոխազդեցության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է խնդրի առաջացման պատմական նախադրյալների, դրա միջազգային բնույթ ստանալու գործընթացի և հնարավոր կարգավորման վերաբերյալ ձևավորված քաղաքական մոտեցումների վրա։ Քննության են առնվում հայ բնակչության իրավունքների և անվտանգության ապահովման, վարչական բարեփոխումների իրականացման, քաղաքական ներկայացվածության և ազգային պահանջների հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի դիրքորոշումներին, նրանց դիվանագիտական նախաձեռնություններին և Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությանը՝ ցույց տալով, որ հայկական խնդիրը սերտորեն կապված էր ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների և աշխարհաքաղաքական մրցակցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների և բարենորոգումների ծրագրերի նշանակությանը, ինչպես նաև դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած հակասություններին և սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրվում են հայկական քաղաքական ու հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեսակետները, խնդրի կարգավորման վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները և արտաքին քաղաքական պայմանների ազդեցությունը հայկական ազգային նպատակների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ խնդրի լուծման տարբեր ծրագրեր կարող էին հիմնվել քաղաքական ինքնավարության, բարենորոգումների, միջազգային երաշխիքների կամ այլ քաղաքական մեխանիզմների վրա՝ կախված տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական պայմաններից և հեղինակային դիրքորոշումից։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես էր հայկական խնդիրը ներկայացվում քաղաքական և հրապարակախոսական մտքում և ինչպիսի լուծումներ էին առաջարկվում տարբեր պատմական փուլերում։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես իր ստեղծման ժամանակաշրջանի քաղաքական մտածողությունն արտացոլող սկզբնաղբյուր, ուստի դրա դրույթները կարևոր է գնահատել համապատասխան պատմական միջավայրի և հեղինակի քաղաքական հայացքների հաշվառմամբ։ Այն արժեքավոր է Հայկական հարցի պատմության, հայ ժողովրդի ազգային-քաղաքական շարժումների, Օսմանյան կայսրության քաղաքականության և XIX–XX դարերի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, դիվանագիտության պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Հայկական հարցով և քաղաքական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների և ուսանողների համար։