Պատրաստի նյութեր

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկավարժական բուհերում «Ձեռնարկատիրական գործունեության հիմունքներ» դասընթացի մոդելավորման և ուսուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական կրթության տեսական հիմքերը, ուսումնական ծրագրերի կառուցման սկզբունքները և ապագա մանկավարժների համար անհրաժեշտ տնտեսական ու գործարար կարողությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է դասընթացի բովանդակության կառուցվածքը, ուսուցման ինտերակտիվ և գործնական մեթոդները՝ ներառյալ դեպքի ուսումնասիրությունները, նախագծային ուսուցումը, սիմուլյացիոն խաղերը և թիմային աշխատանքը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կրթական միջավայրի կազմակերպման խնդիրները, ուսանողների մոտ ձեռնարկատիրական մտածողության զարգացման ուղիները և գնահատման արդյունավետ համակարգերի կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն մանկավարժական կրթության արդիականացմանը, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագիտական հմտությունների ձևավորմանը և կրթական նորարարությունների ներդրմանը։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մեթոդական լուծումներ ձեռնարկատիրական կրթության ոլորտում։

Այս թեման վերաբերում է անգլերեն գիտական խոսքում լեզվական տնտեսման (linguistic economy) երևույթին, որտեղ ուսումնասիրվում են գիտական հաղորդակցության մեջ լեզվի առավել արդյունավետ, սեղմ և տեղեկատվական արտահայտման սկզբունքները։ Հետազոտության կենտրոնում է այն, թե ինչպես է գիտական անգլերենը ձևավորում կառուցվածքային և բառապաշարային մեխանիզմներ՝ նվազագույն լեզվական միջոցներով առավելագույն տեղեկատվություն փոխանցելու համար՝ պահպանելով ճշգրտությունը, միանշանակությունը և տրամաբանական հստակությունը։ Լեզվական տնտեսման դրսևորումները գիտական խոսքում արտահայտվում են տերմինաբանության խտացմամբ, կարճ և ստանդարտացված շարահյուսական կառուցվածքների կիրառմամբ, պասիվ ձևերի ու անվանական կոնստրուկցիաների հաճախականությամբ, ինչպես նաև հապավումների, սիմվոլների և ֆորմալացված լեզվական միավորների լայն օգտագործմամբ։ Այս գործընթացը պայմանավորված է գիտական հաղորդակցության հիմնական նպատակով՝ տեղեկատվության օբյեկտիվ, ճշգրիտ և արագ փոխանցմամբ՝ առանց ավելորդ լեզվական բեռի։

Ներկայացված աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ոլորտի կառավարման համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրա զարգացման գերակա ուղղությունների բացահայտմանը։ Հեղինակը վերլուծում է զբոսաշրջության կառավարման տեսամեթոդաբանական հիմքերը, ոլորտի պետական կարգավորման մեխանիզմները, կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը, ինչպես նաև զբոսաշրջության զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ զբոսաշրջային քաղաքականության արդյունավետությանը, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության կատարելագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրներին և ոլորտի մրցունակության բարձրացման ուղիներին։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են գործող կառավարման մոդելների առավելություններն ու թերությունները, ներկայացվում են ոլորտի զարգացման խոչընդոտները և առաջարկվում են կառավարման նորարարական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել զբոսաշրջային հոսքերի աճին, տարածաշրջանային զարգացման ակտիվացմանը և երկրի տնտեսական առաջընթացին։ Գիրքը հետաքրքիր և օգտակար է տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, զբոսաշրջության ոլորտի աշխատակիցների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև զբոսաշրջության և ծառայությունների կառավարման ուղղություններով սովորող ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Այս հրատարակությունը՝ «New books. Information bulletin. 2017 yearly», ընդհանուր առմամբ ներկայացնում է 2017 թվականի ընթացքում լույս տեսած նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվական-մատենագիտական տարեկան ամփոփագիր, որը սովորաբար կազմվում է գրադարանային կամ տեղեկատվական կենտրոնների կողմից և ծառայում է որպես ընթերցողների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար գրքային նորությունների համակարգված ուղեցույց։ Այդպիսի տեղեկատվական բյուլետենները նպատակ ունեն ներկայացնել տարվա ընթացքում հրատարակված նոր գրքերի ընտրանի կամ հաշվառում՝ ըստ թեմաների, հեղինակների, հրատարակությունների և երբեմն նաև ըստ ոլորտների՝ գիտական, գեղարվեստական, մանկական կամ մասնագիտական գրականություն։ 2017 թվականի նման տարեկան բյուլետենները սովորաբար արտացոլում են հրատարակչական շուկայի ընդհանուր միտումները, նոր գրական հոսքերը և տեղեկատվական ռեսուրսների ընդլայնումը, ինչպես նաև օգնում են գրադարաններին համալրել իրենց ֆոնդերը արդիական և պահանջարկ ունեցող նյութերով։ Այս տեսակի հրատարակությունները հաճախ օգտագործվում են նաև որպես մատենագիտական հղման աղբյուր՝ նոր գրքերի գրանցման, դասակարգման և գիտական տեղեկատվության տարածման համար։ Դրանք կարևոր դեր ունեն գրադարանային գործի և տեղեկատվական սպասարկման համակարգում՝ ապահովելով տարվա ընթացքում լույս տեսած գրականության մասին համառոտ, բայց համակարգված պատկերացում։

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ճիշտ փոփոխվող բաշխումների անալիտիկ հատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառություններին ասիմպտոտիկ վերլուծության ու հավանականությունների տեսության մեջ։ Գրքում ներկայացվում են ճիշտ փոփոխվող (regularly varying) ֆունկցիաների և բաշխումների հիմնական հասկացությունները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և սահմանային վարքագիծը։ Հեղինակը վերլուծում է Կaramata-ի տեսության հիմնական արդյունքները, Tauberian թեորեմները և դրանց կապը ծանր պոչ ունեցող բաշխումների մոդելավորման հետ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ինտեգրալ փոխակերպումների, լապլասյան և ֆուրիեի անալիզի մեթոդների կիրառությունները նման բաշխումների ուսումնասիրության մեջ, ինչպես նաև դրանց դերակատարությունը ստոխաստիկ գործընթացների, ռիսկերի տեսության և վիճակագրական ֆիզիկայի խնդիրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ասիմպտոտիկ գնահատումների ճշգրտությանը, կոնվերգենցիայի հատկություններին և կիրառական մոդելներին, որոնք օգտագործվում են ֆինանսական մաթեմատիկայում, հուսալիության տեսությունում և մեծ շեղումների վերլուծության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, հավանականությունների տեսության մասնագետների, կիրառական վիճակագիրների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար՝ առաջարկելով խորը տեսական հիմքեր և ժամանակակից կիրառական մոտեցումներ։

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղից (Բերգ-Քարաբախ) տեղի ունեցած զանգվածային արտագաղթի և տեղահանության իրադարձություններին, երբ տասնյակ հազարավոր էթնիկ հայեր ստիպված եղան լքել իրենց բնակավայրերը ռազմական գործողությունների և տարածաշրջանի քաղաքական վերահսկողության փոփոխության հետևանքով։ Նյութում ներկայացվում են այդ իրադարձությունների մարդկային, սոցիալական և հումանիտար հետևանքները՝ ընդգծելով բնակչության արագ և գրեթե ամբողջական տեղափոխումը դեպի Հայաստանի Հանրապետություն, ինչպես նաև ընդունող համայնքների վրա ստեղծված ծանր բեռը։ Վերլուծվում են տեղահանության պատճառները՝ ներառյալ անվտանգային միջավայրի կտրուկ վատթարացումը, ենթակառուցվածքների փլուզումը և բնակչության անվտանգության նկատմամբ վստահության կորուստը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է միջազգային արձագանքներին, հումանիտար օգնության կազմակերպման խնդիրներին և փախստականների սոցիալական ինտեգրման դժվարություններին՝ բնակարանային ապահովումից մինչև աշխատանքային շուկա մուտք։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն կոնկրետ թվային տվյալ, այլ նաև լայն հումանիտար ճգնաժամի նկարագրություն՝ կենտրոնանալով մարդու իրավունքների, անվտանգության և տարածաշրջանային կայունության խնդիրների վրա։

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության պատմամշակութային համալիրների շինարարական տեխնոլոգիաների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ավանդական ճարտարապետության, շինարարական նյութերի և վերականգնման ժամանակակից մեթոդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել պատմական հուշարձանների և համալիրների կառուցման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանց կիրառված շինանյութերի կազմը, կառուցվածքային լուծումները և ժամանակի ընթացքում դրանց պահպանման ու վերականգնման խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են հայկական ավանդական շինարարական տեխնիկաները՝ քարե շարվածքի մեթոդները, կրաշաղախի կիրառությունը, սեյսմակայուն կառուցվածքային լուծումները և տեղական բնական նյութերի օգտագործումը, որոնք ձևավորել են հայկական ճարտարապետության յուրահատուկ դիմագիծը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև պատմամշակութային համալիրների վերականգնման ժամանակ կիրառվող ժամանակակից ինժեներական և կոնսերվացիոն տեխնոլոգիաներին՝ նպատակ ունենալով պահպանել հուշարձանների իսկությունը և կառուցվածքային ամբողջականությունը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը շինությունների քայքայման գործընթացների վրա, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման միջոցառումները։ Միաժամանակ ընդգծվում է մշակութային ժառանգության պահպանման պետական քաղաքականության դերը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները ՀՀ-ում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի շինարարական տեխնոլոգիաների, ճարտարապետության պատմության և հուշարձանների պահպանության ոլորտներում՝ նպաստելով ազգային մշակութային ժառանգության գիտական պահպանման և վերականգնման գործընթացների կատարելագործմանը։

Այս թեման վերաբերում է հայ գիտնականների ուսումնասիրություններին և «վկա քարերի» (վիշապաքարեր, հուշաքարեր, խաչքարեր և այլ քարե հուշարձաններ, որոնք կրում են արձանագրություններ կամ խորհրդանշական պատկերներ) մշակութաբանական ու պատմագիտական մեկնաբանություններին։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես են հայկական գիտական դպրոցները՝ հնագիտության, պատմության, արվեստագիտության և ազգագրության ոլորտներում, ուսումնասիրել քարե հուշարձանները որպես տեղեկատվական աղբյուրներ, որոնք «վկայում» են ոչ միայն պատմական իրադարձությունների, այլ նաև հասարակական հարաբերությունների, հավատալիքների և մշակութային մտածողության մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան և ավելի վաղ շրջանի քարե հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրություններին, պատկերագրական համակարգերին և դրանց սիմվոլիկ լեզվին, որոնք գիտնականների կողմից մեկնաբանվում են որպես պատմական հիշողության նյութական կրողներ։ Հայկական հնագիտության և էպիգրաֆիկայի զարգացման ընթացքում տարբեր հետազոտողներ փորձել են համակարգել այս նյութերը՝ վերականգնելու քաղաքական, կրոնական և սոցիալական գործընթացների ընթացքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ գրավոր աղբյուրները սահմանափակ են։

Այս թեման վերաբերում է V–XV դարերի հայ պատմագրության աղբյուրների ուսումնասիրությանը երաժշտական միջնադարագիտության համատեքստում, որտեղ դիտարկվում է, թե ինչպես են միջնադարյան պատմիչների աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները նպաստում հայկական երաժշտական մշակույթի, եկեղեցական երգեցողության և նոտագրական համակարգերի զարգացման վերակազմությանը։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմագրական տեքստերում հանդիպող վկայություններին՝ կապված հոգևոր երաժշտության ձևերի, շարականների կատարման ավանդույթների, եկեղեցական ծեսերի երաժշտական ուղեկցության և երաժիշտների ու երգիչների սոցիալական դերի նկարագրությունների հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմագրության տվյալների արժեքը որպես միջնադարյան երաժշտության պատմության երկրորդային, բայց կարևոր աղբյուր, քանի որ երաժշտական նոտագրական նյութերի սակավության պայմաններում հենց պատմիչների հաղորդած տեղեկություններն են հաճախ հնարավորություն տալիս վերականգնելու երաժշտական մտածողության և կատարողական պրակտիկայի որոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է միջգիտակարգային մոտեցման կարևորությունը՝ պատմագրության, երաժշտագիտության և միջնադարագիտության համադրության միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական միջնադարյան մշակութային համակարգի մասին։

Այս հրատարակությունը մեթոդական նյութերի ժողովածու է՝ նախատեսված գրադարանավարների համար՝ նվիրված Օրջոնիկիձեի 100-ամյակին։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման, տեղեկատվական-մատենագիտական աշխատանքի և ցուցադրությունների ձևավորման մեթոդական ուղեցույցներ՝ կապված թեմատիկ գրադարանային գործունեության հետ։ Գրքում ընդգրկված են առաջարկություններ՝ գրքային ցուցահանդեսների կազմակերպման, տեղեկատվական վահանակների պատրաստման, մատենագիտական ցանկերի կազմման և ընթերցողների հետ աշխատանքի արդյունավետ ձևերի վերաբերյալ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև գրադարանային-տեղեկատվական ծառայությունների պլանավորման սկզբունքներ, հոբելյանական նյութերի համակարգման փորձ և մեթոդական մոտեցումներ՝ ուղղված մշակութային-կրթական միջոցառումների որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր գործիք է գրադարանավարների, մշակութային կենտրոնների աշխատակիցների և տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների համար՝ նպաստելով հոբելյանական միջոցառումների արդյունավետ կազմակերպմանը և գրադարանային աշխատանքի կատարելագործմանը։

Այս թեման վերաբերում է ռելյատիվիստական արագացվող լիցքավորված մասնիկների կողմից ստեղծվող էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածաժամանակային կառուցվածքների ուսումնասիրությանը, որտեղ դիտարկվում են դաշտերի ձևավորումը, տարածումը և էվոլյուցիան բարձր էներգիաների և մեծ արագությունների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են Մաքսվելի հավասարումների լուծումները շարժվող լիցքերի համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ մասնիկների արագությունները մոտենում են լույսի արագությանը, ինչի հետևանքով դաշտերի բաշխումը դառնում է խիստ անիզոտրոպ և ժամանակային առումով ոչ ստացիոնար։ Այս պայմաններում առաջանում են բնորոշ երևույթներ՝ Լիենար-Վիհերտի պոտենցիալներ, ռելյատիվիստական ճառագայթում (bremsstrahlung), ինչպես նաև դաշտերի սեղմում շարժման ուղղությանը ուղղահայաց հարթությունում, ինչը հանգեցնում է էներգիայի և իմպուլսի խտության վերափոխման բարդ կառուցվածքների։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է արագացումների դերը ճառագայթման ինտենսիվության և սպեկտրի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև ժամանակային կոհերենտության և փուլային կառուցվածքի փոփոխությունները։ Այս թեման կարևոր է մասնիկների արագացուցիչների ֆիզիկայում, սինքրոտրոնային ճառագայթման աղբյուրների նախագծման մեջ և աստղաֆիզիկական երևույթների՝ օրինակ՝ պուլսարների և ռելյատիվիստական ջետերի մոդելավորման համար, որտեղ նման դաշտային կառուցվածքները վճռորոշ դեր են խաղում դիտվող ճառագայթման բնութագրերի ձևավորման մեջ։

Միկրոէկոնոմիկա աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար դասընթացային ձեռնարկ է, որը ուսումնասիրում է առանձին տնտեսական գործակալների՝ տնային տնտեսությունների, ֆիրմաների և շուկաների վարքագիծը, այն բացատրում է պահանջարկի և առաջարկի մեխանիզմները, շուկայի հավասարակշռության ձևավորումը, գների ազդեցությունը ռեսուրսների բաշխման վրա, ինչպես նաև սպառողի ընտրության և արտադրողի վարքագծի տեսությունները, գիրքը ներկայացնում է նաև տարբեր շուկայական կառուցվածքներ՝ կատարյալ մրցակցություն, մոնոպոլիա, օլիգոպոլիա և մոնոպոլիստական մրցակցություն, միաժամանակ անդրադառնում է շուկայի ձախողումներին, արտաքին ազդեցություններին և պետական միջամտության անհրաժեշտությանը, ընդգծելով տնտեսական արդյունավետության և բարեկեցության կապը, ինչը այն դարձնում է կարևոր հիմք տնտեսագիտության ուսանողների և հետազոտողների համար։

Այս թեման վերաբերում է վարչական պատասխանատվության ինստիտուտի կատարելագործման հիմնական ուղղություններին իրավական համակարգում, որտեղ ուսումնասիրվում են վարչական իրավախախտումների կանխարգելման, պատասխանատվության արդարացի կիրառման և վարչական վարույթների արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմները։ Հետազոտության կենտրոնում է վարչական պատասխանատվության դերը որպես պետական կարգապահական և իրավական վերահսկողության գործիք, որը նպատակ ունի ապահովել հանրային կարգի, պետական կառավարման կանոնների և հասարակական հարաբերությունների կայունությունը։ Առանձնացվում են բարելավման հիմնական ուղղությունները՝ վարչական իրավախախտումների հստակ և կանխատեսելի օրենսդրական կարգավորում, պատասխանատվության համաչափության սկզբունքի ամրապնդում, վարչական վարույթի ընթացակարգային երաշխիքների ուժեղացում, ինչպես նաև բողոքարկման և դատական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացում։ Միաժամանակ ընդգծվում է թվայնացման և էլեկտրոնային վարչարարության ներդրման կարևորությունը, ինչը կարող է նվազեցնել վարչական բեռը, արագացնել գործընթացները և բարձրացնել թափանցիկությունը։ Հետազոտությունը նաև դիտարկում է իրավակիրառ պրակտիկայի միատեսակեցման անհրաժեշտությունը, վարչական մարմինների պատասխանատվության հստակեցումը և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների ուժեղացումը։ Ընդհանուր առմամբ, ինստիտուտի բարելավման նպատակն է ապահովել արդար, արդյունավետ և կանխատեսելի վարչական արդարադատության համակարգ։