Պատրաստի նյութեր

Լևոն Աբրահամյանի գիտական աշխատությունը նվիրված է նախնադարյան հասարակությունների տոնական ծեսերի և դիցաբանական պատկերացումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով տոնի՝ որպես մշակութային, սոցիալական և խորհրդանշական երևույթի առաջացմանն ու զարգացմանը։ Աշխատության թեմատիկ առանցքում տոնական արարողությունների և առասպելների միջև առկա կապն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են վաղ հասարակությունները մեկնաբանել աշխարհի ծագումը, բնության երևույթները, կյանքի ու մահվան շրջափուլերը, համայնքի գոյությունը և մարդու տեղը տիեզերական կարգի մեջ։ Նախնադարյան տոնը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ուրախության կամ հավաքական հանգստի դրսևորում, այլև որպես ծիսական գործողությունների համակարգ, որի միջոցով համայնքը վերարտադրում էր իր հավատալիքները, ամրապնդում հասարակական կապերը և փոխանցում սերունդներին մշակութային հիշողությունը։ Դիցաբանական պատումները նման ծեսերին հաղորդում էին իմաստ և խորհրդանշական հիմք՝ բացատրելով դրանց ծագումը, նշանակությունն ու կատարման կարգը։ Այս տեսանկյունից տոնը, ծեսը և առասպելը հանդես են գալիս որպես փոխկապակցված մշակութային ձևեր, որոնց միջոցով կազմակերպվում էին համայնքային կյանքը և աշխարհընկալումը։ Աշխատության ուսումնասիրական նշանակությունը կապված է նաև մշակութային երևույթների համեմատական վերլուծության հնարավորության հետ՝ տարբեր ժողովուրդների ծիսական ավանդույթներում ընդհանրություններ և առանձնահատկություններ բացահայտելու նպատակով։ Տոնական վարքաձևերի, խորհրդանիշների, ծիսական գործողությունների և առասպելական պատկերների քննությունը կարևոր նյութ է տրամադրում վաղ կրոնական մտածողության, հասարակական հարաբերությունների և մշակույթի պատմական զարգացման մասին։ Այս մոտեցումը նպաստում է տոնի՝ որպես հասարակության ինքնակազմակերպման, հավաքական ինքնության պահպանման և մշակութային իմաստների փոխանցման միջոցի ըմբռնմանը։ Գիրքը արժեքավոր է նախնադարյան մշակույթի, ծիսագիտության, դիցաբանության և կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար է մարդաբաններին, ազգագրագետներին, բանագետներին, մշակութաբաններին, կրոնագետներին ու մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Գարեգին Սրվանձտյանցի երկերի այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության, ավանդական մշակույթի, կենցաղի, հավատալիքների և պատմական հիշողության ուսումնասիրման համար նշանակալի ժառանգության մի մասը։ Սրվանձտյանցը հայ բանահավաքության և ազգագրության պատմության կարևոր դեմքերից է, որի գործունեությունը մեծ դեր է ունեցել ժողովրդական բանավոր ավանդույթների գրառման, պահպանման և գիտական ու գրական շրջանառության մեջ ներմուծման գործում։ Նրա աշխատությունները արժեքավոր են իրենց հավաքած նյութերի բազմազանությամբ, ժողովրդական խոսքի կենդանի արտահայտչականությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր ու նյութական մշակույթի նկատմամբ ունեցած ուշադրությամբ։ Դրանցում ժողովրդական պատմությունները, ավանդությունները, զրույցները, երգերն ու կենցաղային պատկերները դիտարկվում են որպես հավաքական հիշողության և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր միջոցներ։ Հեղինակի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու ոչ միայն առանձին բանահյուսական ստեղծագործություններ, այլև այն հասարակական միջավայրը, որտեղ դրանք ստեղծվել, փոխանցվել և փոփոխվել են սերնդեսերունդ։ Ժողովրդական պատմությունների և սովորույթների գրառումը կարևոր նշանակություն ունի լեզվական առանձնահատկությունների, տեղական խոսվածքների, պատկերավոր արտահայտությունների, ավանդական աշխարհընկալման և համայնքային կյանքի ուսումնասիրման համար։ Սրվանձտյանցի ժառանգությունը հատկապես կարևոր է հայ ազգային մշակույթի պահպանման տեսանկյունից, քանի որ բանավոր ավանդույթները հաճախ փոխանցում են այնպիսի պատմական և մշակութային տեղեկություններ, որոնք գրավոր աղբյուրներում կարող են ամբողջությամբ արտացոլված չլինել։ Նրա հավաքած նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ ժողովրդի ինքնության ձևավորման պատմական հիմքերը, տարածաշրջանային մշակութային տարբերությունները և ժողովրդական ստեղծագործության կապը առօրյա կյանքի հետ։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում բանագետների, ազգագրագետների, բանասերների, պատմաբանների, մշակութաբանների և հայ ժողովրդի ավանդական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ուսանողներին, ուսուցիչներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են խորությամբ ծանոթանալ հայ բանահյուսության պատմությանը, ժողովրդական հիշողության պահպանման եղանակներին և ազգային մշակույթի ուսումնասիրության սկզբնաղբյուրներին։

Յու. Վ. Հարությունյանի աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանում բնակվող հայ համայնքների սոցիալական կառուցվածքի, էթնիկ ինքնության, համայնքային կյանքի և հարմարվողականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Մոսկվայի և Կրասնոդարի հայերի էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության հիման վրա։ Գիրքը հայ սփյուռքի ուսումնասիրությունը դիտարկում է սոցիոլոգիական տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով այն գործոններին, որոնք ձևավորում են էթնիկ պատկանելության գիտակցումը, համայնքային համախմբվածությունը և հայերի հարաբերությունները բնակության երկրի հասարակական միջավայրի հետ։ Ռուսաստանի հայ համայնքների փորձը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից հայկական սփյուռքի բազմազանությունը հասկանալու համար, քանի որ համայնքների սոցիալական դիրքը, բնակության պայմանները, զբաղվածության ոլորտները և տեղական հասարակության հետ փոխհարաբերությունները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանային միջավայրից և պատմական հանգամանքներից։ Մոսկվայի և Կրասնոդարի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են քաղաքային և տարածաշրջանային պայմանները ներգործում համայնքային կազմակերպվածության, սոցիալական կապերի, ազգային ինքնության պահպանման և հասարակական ինտեգրման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն էթնիկ ինքնության վերարտադրության մեխանիզմները, ընտանեկան ու համայնքային կապերի դերը, մշակութային ավանդույթների պահպանումը, մայրենի լեզվի կիրառությունը և սերունդների միջև ազգային պատկանելության փոխանցումը։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը թույլ է տալիս հայկական սփյուռքը դիտարկել ոչ միայն որպես պատմականորեն ձևավորված համայնքների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների, ինքնության ձևավորման և շարունակական փոփոխությունների միջավայր։ Գիրքը կարևոր է Ռուսաստանի հայ համայնքների սոցիալական կյանքի, հետխորհրդային միգրացիոն գործընթացների և ժամանակակից սփյուռքի զարգացման միտումների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգներին, ազգագրագետներին, միգրացիայի և սփյուռքի հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին ու հայ համայնքների հասարակական և մշակութային կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային փոքրամասնությունների հասարակական դիրքին, քաղաքացիական կյանքին մասնակցությանը և երկրի ժողովրդավարական զարգացման ու քաղաքացիական հասարակության կայացման գործընթացներում նրանց ունեցած դերին։ Այն անդրադառնում է ազգային փոքրամասնությունների և պետության փոխհարաբերություններին, բազմազան հասարակության ձևավորման առանձնահատկություններին, էթնիկ ինքնության պահպանմանն ու զարգացմանը, ինչպես նաև տարբեր համայնքների հասարակական ինտեգրման և հավասար մասնակցության խնդիրներին։ Քաղաքացիական հասարակության կայացումը ենթադրում է ոչ միայն ժողովրդավարական ինստիտուտների և հասարակական կազմակերպությունների զարգացում, այլև քաղաքացիների ակտիվ ներգրավվածություն հանրային կյանքում, իրավունքների պաշտպանություն, տարբեր խմբերի շահերի ներկայացում և հասարակական երկխոսության ամրապնդում։ Այս համատեքստում ազգային փոքրամասնությունների մասնակցությունը կարևոր է հասարակության ներառականության, փոխադարձ վստահության և սոցիալական համերաշխության ձևավորման համար։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ազգային ու մշակութային ինքնության պահպանման, մայրենի լեզվի և մշակութային ժառանգության փոխանցման, կրթական ու տեղեկատվական հասանելիության, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության և որոշումների կայացման գործընթացներում ներկայացվածության հարցերը։ Միաժամանակ այն առնչվում է փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերին, հավասար հնարավորությունների ապահովմանը և խտրականության կանխարգելման կարևորությանը։ Հրատարակությունը նշանակալի է Հայաստանի հասարակական-քաղաքական զարգացման և ազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ազգային փոքրամասնությունների խնդիրները դիտարկում է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման ավելի լայն համատեքստում։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, իրավաբաններին, էթնիկ ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, ուսանողներին և ազգային փոքրամասնությունների իրավունքներով ու ժողովրդավարական հասարակության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ժողովածուն ամփոփում է Յուրի Մկրտումյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութերը՝ ներկայացնելով նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական հետաքրքրությունների և հայ հասարակության ու մշակույթի ուսումնասիրության մեջ ունեցած ներդրման հետ առնչվող հարցեր։ Հոբելյանական գիտաժողովի նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու գիտնականի գործունեության նշանակությանը, գնահատելու նրա հետազոտությունների տեղը համապատասխան գիտակարգերի զարգացման պատմության մեջ և դիտարկելու նրա առաջադրած խնդիրների շարունակական արդիականությունը։ Ազգագրական և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում ավանդական հասարակության կառուցվածքի, կենցաղի, սովորույթների, համայնքային հարաբերությունների, մշակութային ժառանգության և պատմական փոփոխությունների ուսումնասիրությունները։ Այսպիսի գիտական ժողովածուները նպաստում են տարբեր հետազոտական մոտեցումների և մեթոդների փոխանակմանը, գիտական բանավեճի զարգացմանը և նոր սերնդի մասնագետների ներգրավմանը համապատասխան բնագավառներում։ Դրանք միաժամանակ փաստագրում են գիտական հանրության վերաբերմունքը նշանավոր հետազոտողի ժառանգությանը և պահպանելով գիտաժողովի զեկուցումները՝ ստեղծում են հետագա ուսումնասիրությունների համար կարևոր նյութական հիմք։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ազգագրությամբ, մարդաբանությամբ, հայագիտությամբ և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև Յուրի Մկրտումյանի գիտական գործունեությամբ, հայ հասարակության ավանդական մշակույթի ուսումնասիրության պատմությամբ և հայաստանյան գիտական մտքի զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ռուբեն Վարդանյանի գիտական աշխատությունը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության դրամագիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Լևոն I Մեծագործի կառավարման ժամանակաշրջանի և այդ շրջանի դրամների վրա։ Այն «Հայաստանի հայկական դրամների սիլլոգե» մատենաշարի առաջին հատորն է և կարևոր ներդրում է հայկական դրամագիտության, միջնադարյան պետականության պատմության ու պատմական նյութական մշակույթի ուսումնասիրման բնագավառում։ Աշխատության հիմնական առարկան կիլիկյան հայկական դրամներն են, որոնք դիտարկվում են ոչ միայն որպես դրամաշրջանառության միջոցներ, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ՝ տեղեկություններ հաղորդելով թագավորական իշխանության, պետական խորհրդանիշների, արքայական տիտղոսների, պատկերագրական ավանդույթների և ժամանակաշրջանի մշակութային կապերի մասին։ Դրամների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական պատմության վերակազմության համար, քանի որ դրանց վրա պահպանված պատկերները, արձանագրությունները, դիմանկարներն ու խորհրդանշական տարրերը կարող են բացահայտել իշխանության ներկայացման ձևերը և արքունական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Լևոն Մեծագործի կառավարման շրջանը Կիլիկիայի հայկական պատմության առանցքային փուլերից է․ 1198 թվականին նրա թագադրումը նշանավորեց իշխանապետության վերածումը թագավորության և հայկական պետականության միջազգային դիրքի ամրապնդումը։ Այդ պատմական միջավայրում դրամահատությունը կապված էր պետական ինքնուրույնության, արքայական հեղինակության և տնտեսական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Հատորի գիտական արժեքը պայմանավորված է դրամագիտական նյութի համակարգված ներկայացմամբ, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին համեմատել դրամների տեսակները, պատկերագրական հատկանիշները և արձանագրությունները, ինչպես նաև դրանք համադրել պատմական այլ տվյալների հետ։ Հայերեն և անգլերեն լեզուներով նյութերի ներկայացումը նպաստում է աշխատության օգտագործմանը ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ միջազգային գիտական շրջանակներում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է դրամագետների, պատմաբանների, հնագետների, թանգարանային մասնագետների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմական ժառանգության ճանաչմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառությանը։

Ժողովածուն ընդգրկում է հայ բանահյուսության և ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրության համար կարևոր նյութեր՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի ավանդական աշխարհընկալումը, կենցաղը, հավատալիքները, սովորույթներն ու պատմական հիշողությունը։ Հատորում ներառված են Գարեգին Սրվանձտյանցի հայտնի աշխատությունները՝ «Գրոց ու բրոց», «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», «Մանանա» և «Համով-հոտով», որոնք նշանակալի տեղ են զբաղեցնում հայ բանահյուսական ժառանգության հավաքման, պահպանման և ուսումնասիրության պատմության մեջ։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է ժողովրդական պատմություններին, ավանդություններին, վիպական պատումներին, բանավոր խոսքի արտահայտչականությանը և ժողովրդական մտածողության առանձնահատկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ» աշխատությունը, որը կապված է հայ ժողովրդական էպոսի գրառման և պահպանման ավանդույթի հետ։ Սրվանձտյանցի գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել բանավոր մշակույթի արժեքների գիտական ու գրական շրջանառության մեջ մտնելու գործում։ Հատորը արժեքավոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, ազգագրության, լեզվի, ժողովրդական հավատալիքների և ավանդական մշակույթի հետազոտողների համար, ինչպես նաև օգտակար է հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու ուսանողների համար:

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի հայոց հայրենադարձության պատմական, հասարակական և ազգային-մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հայ ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերափոխման գործընթացների համատեքստում։ Հայրենադարձությունը հայ ժողովրդի պատմության կարևոր երևույթներից է, քանի որ առնչվում է հայրենիք հասկացությանը, ազգային պատկանելության գիտակցմանը, պատմական հիշողությանը և սփյուռքահայ համայնքների ու Հայաստանի միջև ձևավորված կապերին։ 20-րդ դարում հայրենադարձության տարբեր փուլերը պայմանավորված էին քաղաքական փոփոխություններով, պատմական իրադարձություններով, ազգային և հայրենասիրական շարժումներով, ինչպես նաև հայրենիքում ապրելու և ազգային միջավայրին վերամիավորվելու ձգտմամբ։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենադարձների անձնական ու հավաքական փորձառության, մշակութային հարմարվողականության և հասարակական ինտեգրման նշանակությունը։ Հատուկ կարևորություն ունի հայրենադարձների ինքնության բազմաշերտ բնույթը, որը ձևավորվում էր ինչպես հայկական լեզվամշակութային ժառանգության, այնպես էլ սփյուռքում ձեռք բերած կենսափորձի ազդեցությամբ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմության, սփյուռքի ուսումնասիրության, միգրացիոն գործընթացների և ազգային ինքնության տեսական ու գործնական հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հայագիտության, պատմության և հասարակական գիտությունների ուսանողներին։

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ մանկական բանահյուսության կարևոր և ինքնատիպ մի հատված՝ ժողովրդական օրորոցայիններն ու մանկական երգերը, որոնք սերնդեսերունդ փոխանցվել են բանավոր ավանդույթի միջոցով և պահպանել հայ ժողովրդի ընտանեկան ու մանկական կյանքի պատկերները։ Օրորոցային երգերը կապված են երեխային քնեցնելու, հանգստացնելու և նրա հանդեպ ծնողական քնքշանքն արտահայտելու հետ։ Դրանցում արտացոլվում են մոր կամ ընտանիքի անդամների սերը, բարեմաղթանքները, երեխայի ապագայի վերաբերյալ հույսերն ու երազանքները, ինչպես նաև ժողովրդական աշխարհընկալմանն ու առօրյա կյանքին բնորոշ պատկերներն ու խորհրդանիշները։ Մանկական երգերն իրենց հերթին ուղեկցում են երեխայի խաղը, շարժումը, հաղորդակցությունը և շրջապատող աշխարհի ճանաչումը՝ նպաստելով լեզվական ու երաժշտական զգացողության ձևավորմանը։ Դրանց պարզ, կրկնվող կառուցվածքները, ռիթմը, մեղեդայնությունը և արտահայտիչ բառապաշարը կարևոր նշանակություն ունեն մանկական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում հայ բանավոր ավանդույթի, ժողովրդական երգարվեստի, մանկական դաստիարակության և ընտանեկան սովորույթների հետազոտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, երաժշտագետներին, ազգագրագետներին, մանկավարժներին, երաժշտության ուսուցիչներին և հայ ժողովրդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գիրքը պատկանում է 19-րդ դարի հայերեն գեղարվեստական ընթերցանության այն շրջանակին, որտեղ պատմողական սյուժեի միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են արտասովոր դեպքեր, ուշագրավ կերպարներ և բարոյական կամ դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրավիճակներ։ Վերնագրում հիշատակվող կայսեր և զարմանալի տղայի կերպարների համադրությունը հուշում է իշխանության ու անհատական կարողությունների, փորձառության և երիտասարդական հնարամտության հնարավոր հակադրության մասին։ Նման պատմությունները հաճախ նպատակ են ունեցել ոչ միայն հետաքրքրել ընթերցողին զարգացող դեպքերով, այլև խրախուսել խելամտությունը, քաջությունը, հնարամտությունը և դժվար իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշվելու կարողությունը։ Ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել նաև իր ժամանակաշրջանի ընթերցանության մշակույթի համատեքստում, երբ թարգմանական և այլալեզու գրականությունից հայերեն փոխադրված պատմությունները նպաստում էին գեղարվեստական ընթերցանության տարածմանը և երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների ընդլայնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, մանկապատանեկան ընթերցանության ձևավորմամբ և 19-րդ դարի հայերեն գեղարվեստական հրատարակություններով զբաղվող հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է գրավոր և բանավոր խոսքի մշակմանը՝ ընդգրկելով շարադրության կազմման և վայելչախոսության հիմնական սկզբունքները։ Այն վերաբերում է մտքերը հստակ, տրամաբանական, գրագետ և արտահայտիչ ձևով ներկայացնելու հմտությունների զարգացմանը՝ կարևորելով ինչպես բովանդակության ճիշտ կազմակերպումը, այնպես էլ լեզվական միջոցների նպատակահարմար ընտրությունը։ Շարադրության արվեստը ենթադրում է թեմայի ըմբռնում, նյութի ընտրություն և դասավորում, մտքերի հաջորդական զարգացում, պարբերությունների տրամաբանական կապակցում ու ամբողջական խոսքի կառուցում։ Վայելչախոսությունը, իր հերթին, կապված է խոսքի պարզության, ճշգրտության, արտահայտչականության և լսարանի վրա ներգործելու կարողության հետ։ Այս երկու ոլորտների համատեղ ուսումնասիրությունը նպաստում է լեզվական ճաշակի ձևավորմանը, բառապաշարի հարստացմանը և խոսքի տարբեր իրավիճակներում պատշաճ արտահայտվելու կարողությանը։ Գիրքը ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ կրթական մշակույթում կարևոր տեղ զբաղեցնող հռետորական և շարադրական ուսուցման ավանդույթը, երբ գրագետ խոսքը դիտվում էր որպես կրթվածության և մտավոր զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Այն արժեքավոր է հայ մանկավարժության, լեզվի ուսուցման և խոսքի մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվողների, ինչպես նաև հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչների և հետազոտողների համար։

Գիրքը գերմաներեն լեզվի քերականության ուսուցմանն ուղղված ձեռնարկ է, որը նախատեսված է լեզվի կառուցվածքը համակարգված ուսումնասիրելու և քերականական կանոնները գործնականում կիրառելու համար։ Այն պատկանում է օտար լեզուների ուսուցման այն ավանդույթին, որի շրջանակում լեզվական գիտելիքները ներկայացվում էին կանոնների և քերականական ձևերի հաջորդական ուսումնասիրության միջոցով՝ նպաստելով ընթերցանության, գրավոր խոսքի և լեզվի ճիշտ գործածության հմտությունների զարգացմանը։ Ձեռնարկի թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է գերմաներենի քերականական համակարգին, որի կարևոր բաղադրիչներն են գոյականների հոլովումը, բայերի խոնարհումը, սեռի և թվի արտահայտումը, բառերի ու նախադասության անդամների փոխհարաբերությունները և նախադասությունների կառուցման սկզբունքները։ Գործնական քերականության ուսումնասիրությունը սովորողին հնարավորություն է տալիս ավելի լավ ըմբռնել գերմաներենի առանձնահատկությունները, համեմատել դրանք իրեն ծանոթ լեզուների կառուցվածքի հետ և ամրապնդել լեզվական գիտելիքները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ կրթական և լեզվաբանական մտքի պատմության տեսանկյունից՝ որպես հայ ընթերցողին օտար լեզու սովորեցնելու նպատակով ստեղծված ուսումնական գրականության օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել գերմաներենի ուսուցիչներին, լեզվաբաններին, բանասերներին և 19-րդ դարի հայկական կրթական հրատարակությունների ուսումնասիրողներին։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանը և նախատեսված է լեզվի կանոնները համակարգված կերպով յուրացնելու ու գործնականում կիրառելու համար։ Այն ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքի ուսումնասիրման կարևոր սկզբունքները՝ նպաստելով լեզվական ձևերի, բառերի քերականական հատկանիշների և նախադասության կազմության վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորմանը։ Գործնական քերականության այս հատորը պատկանում է հայոց լեզվի ուսուցման և լեզվաբանական գիտելիքների տարածման պատմական ավանդույթին, երբ քերականական ձեռնարկները կարևոր նշանակություն ունեին դպրոցական կրթության, ինքնուսուցման և գրագետ հայերեն խոսքի զարգացման համար։ Նման աշխատությունները նպաստել են լեզվի կանոնների դասակարգմանը, քերականական հասկացությունների բացատրությանը և հայերենի ուսուցման մեթոդների կատարելագործմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես լեզվի ուսումնասիրման ուսումնական նյութ, այլև որպես հայերեն քերականական մտքի և 19-րդ դարի կրթական մշակույթի պատմության աղբյուր։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչներին, բանասերներին, լեզվաբաններին, մանկավարժության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին հայկական դասագրքերի ուսումնասիրողներին։

Այս ուսումնական ձեռնարկը նվիրված է ֆրանսերենի քերականության գործնական ուսուցմանը և նախատեսված է լեզուն սովորողների համար՝ որպես քերականական գիտելիքների ձեռքբերման ու ամրապնդման օժանդակ միջոց։ Այն նպատակ ունի ներկայացնել ֆրանսերեն լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, օգնել հասկանալու բառերի ձևափոխության, խոսքի մասերի գործածության և նախադասությունների կազմության հիմնական սկզբունքները։ Գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է քերականական կանոնների կիրառական յուրացում՝ լեզուն ավելի ճիշտ հասկանալու, կարդալու և գրավոր արտահայտվելու հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել օտար լեզուների դասավանդման ավանդույթների ձևավորման գործում՝ սովորողներին հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ուսումնասիրել լեզվի կանոնները և կիրառել դրանք ուսումնական գործընթացում։ Գիրքը նշանակալի է նաև հայալեզու ֆրանսերենի ուսուցման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործածվող լեզվական ձեռնարկների տեսակը։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի ուսուցիչներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ հետաքրքրվողներին և հին հայկական ուսումնական գրականության հետազոտողներին։