Յուրի Մկրտումյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութերի ժողովածու

Գյուղատնտեսություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ որպես հետազոտության կոնկրետ օրինակ դիտարկելով կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեությունը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները, գնահատել դրանց տնտեսական գործունեության արդյունավետությունը և մշակել ոլորտի զարգացմանն ուղղված հնարավոր մոտեցումներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հումքի արտադրության և վերամշակման փոխկապակցվածությունը, կաթի մատակարարման առանձնահատկությունները, հումքի որակի և ծավալների փոփոխականությունը, սեզոնայնությունը և այդ գործոնների ազդեցությունը վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին կազմակերպությունների ֆինանսական հնարավորություններին, վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը, ներդրումային սահմանափակումներին, արտադրական տեխնոլոգիաների արդիականացմանը և ժամանակակից սարքավորումների ներդրման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, արտադրանքի որակի բարձրացման, սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանման և ներքին ու արտաքին շուկաներում մրցունակության ապահովման խնդիրները։ Կարևոր ուղղություն է գյուղատնտեսական արտադրողների և կաթվերամշակող կազմակերպությունների միջև կայուն համագործակցության ձևավորումը, որը կարող է նպաստել հումքի մատակարարման կանխատեսելիությանն ու որակի վերահսկմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև պետական տնտեսական քաղաքականության և աջակցության գործիքների ազդեցությանը՝ ներառյալ ֆինանսավորման ծրագրերը, հարկային և ներդրումային խթանները, տեխնիկական վերազինման հնարավորությունները և խորհրդատվական ծառայությունները։ Կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտի գործնական խնդիրները, գնահատել դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների արտադրական և ֆինանսական ցուցանիշների վրա և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական վերազինման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման, հումքի մատակարարման շղթայի բարելավման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, շուկայավարման արդյունավետության բարձրացման և նոր իրացման շուկաների յուրացման միջոցառումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հիմնավորում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման նշանակությունը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ ընդգծելով դրա դերը տեղական արտադրության խթանման, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև կապերի ամրապնդման, զբաղվածության ավելացման և գյուղական համայնքների տնտեսական զարգացման գործում։

Քիմիա

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է VI B խմբի տարրերի կոմպլեքսագոյացման գործընթացների վերլուծությանը որոշ օքսիթթուների հետ ջրային լուծույթներում։ Աշխատությունում դիտարկվում են մետաղական իոնների և լիգանդների փոխազդեցության թերմոդինամիկական և կինետիկական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ձևավորվող կոմպլեքսային միացությունների կայունության գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծույթային հավասարակշռությունների, pH-ի ազդեցության, իոնային ուժի և մրցակցային լիգանդների առկայության պայմաններում կոմպլեքսների ձևավորման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև սպեկտրոսկոպիկ և պոտենցիոմետրիկ մեթոդներով ստացված տվյալների մշակման մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս որոշել կայունության հաստատունները և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անօրգանական քիմիայի, լուծույթային քիմիայի և կոմպլեքսային միացությունների տեսության զարգացման համար՝ նպաստելով մետաղ-լիգանդ փոխազդեցությունների ավելի խորքային ընկալմանը։

Գրականություն

Այս հրատարակությունը երգերի ժողովածու է, որի վերնագիրը՝ «Լիակատար երգարան», մատնանշում է երգային նյութերի հնարավոր լայն ընդգրկումը։ Երգարանները կարևոր դեր են ունեցել երգերի բառերի պահպանման, տարածման և տարբեր առիթներով դրանց կատարման ավանդույթի շարունակման գործում։ Դրանք կարող էին ներառել ժողովրդական, սիրային, հայրենասիրական, կենցաղային, տոնական կամ այլ բնույթի երգեր, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական և մշակութային կյանքում տարածված երգային ստեղծագործություններ։ Երգերի միջոցով արտահայտվել են մարդկանց զգացմունքները, անձնական ապրումները, ընտանեկան հարաբերությունները, ազգային պատկանելության գիտակցումը և առօրյա կյանքի տարբեր կողմերը։ Նման ժողովածուները կարող էին օգտագործվել ընտանեկան հավաքույթների, հասարակական միջոցառումների, ժամանցի կամ խմբային երգեցողության ժամանակ՝ նպաստելով երգերի տարածմանը և հիշողությամբ փոխանցվող ավանդույթների պահպանմանը։ «Լիակատար» բնորոշումը հուշում է, որ կազմողը կամ հրատարակիչը նպատակ է ունեցել ներկայացնել երգերի համեմատաբար ընդգրկուն ընտրանի, սակայն այն ինքնին չի նշանակում, որ ժողովածուն ներառում է տվյալ ժամանակաշրջանում հայտնի բոլոր երգերը։ Առանց բովանդակության ցանկի կամ գրքի բնագրի հնարավոր չէ պարզել երգերի ճշգրիտ քանակը, հեղինակային կամ ժողովրդական ծագումը, թեմատիկ բաժանումը, լեզուն կամ մեղեդիների նոտագրության առկայությունը։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել XIX դարի հայերեն երգարանների, երգեցողության մշակույթի և Թիֆլիսի հայ հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպիսի երգային նյութեր էին հասանելի հայ ընթերցողին այդ ժամանակաշրջանում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հին և վաղմիջնադարյան Հայաստանի հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, հասարակական դասերի ձևավորման ու զարգացման և եռադաս համակարգի դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հասարակության տարբեր խմբերի սոցիալական կարգավիճակը, նրանց գործառույթները, փոխհարաբերությունները և տեղը պետական ու հասարակական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանական, հոգևոր և արտադրող խավերի առանձնացման պատմական նախադրյալներին, ինչպես նաև այդ բաժանման քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և գաղափարական հիմքերին։ Վերլուծվում են թագավորական իշխանության, ազնվականության, զինվորական խավի, հոգևորականության, գյուղացիության և հասարակության մյուս խմբերի դերերն ու փոխադարձ կապերը։ Քննարկվում է քրիստոնեության ընդունումից և եկեղեցական կազմակերպության ամրապնդումից հետո հասարակական հարաբերություններում տեղի ունեցած փոփոխությունների ազդեցությունը սոցիալական կառուցվածքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իշխանության, ռազմական պարտականությունների, հողատիրության, տնտեսական գործունեության և հոգևոր գործառույթների բաշխմանը՝ որպես հասարակության դասային տարբերակման կարևոր գործոնների։ Հին և միջնադարյան գրավոր աղբյուրների, պատմագիտական ուսումնասիրությունների և այլ նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել սոցիալական բաժանման առանձնահատկությունները և գնահատել եռադասության գաղափարի կիրառելիությունը հայկական պատմական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Կարևորվում է նաև հայկական հասարակական կառուցվածքի համադրումը ժամանակակից այլ հասարակությունների սոցիալական կազմակերպման ձևերի հետ՝ ընդհանրություններն ու տեղական առանձնահատկությունները պարզելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, միջնադարագետների, սոցիալական պատմության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է սրտամկանի սուր ինֆարկտ տարած հիվանդների մոտ անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչների կիրառման ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հատկապես նվազագույն արտահայտված սրտային անբավարարության պայմաններում։ Վերլուծվում է դեղաբանական բուժման ազդեցությունը հիվանդների ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության նկատմամբ դիմադրողականության, սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի և կյանքի որակի ցուցանիշների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են սրտամկանի ինֆարկտից հետո վերականգնողական գործընթացները, բուժման արդյունավետության գնահատման մեթոդները, ֆիզիկական ակտիվության հանդուրժողականության որոշման չափանիշները և հիվանդների երկարաժամկետ վիճակի բարելավման հնարավորությունները։ Քննարկվում է անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչների դերը սրտի աշխատանքի կարգավորման, բարդությունների կանխարգելման և հետինֆարկտային շրջանում հիվանդների ֆունկցիոնալ հնարավորությունների պահպանման գործում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի սրտաբանության և կլինիկական դեղաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով սրտամկանի ինֆարկտից հետո բուժական ռազմավարությունների կատարելագործմանը և հիվանդների կյանքի որակի բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, բժիշկների, վերականգնողական մասնագետների և բժշկական գիտությունների հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

РУССКИЙ ЯЗЫК И КУЛЬТУРА ДЕЛОВОЙ РЕЧИ աշխատությունը ռուսաց լեզվի գործարար հաղորդակցության և պաշտոնական ոճի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գործնական և մասնագիտական խոսքի մշակույթի հիմունքները, այն բացատրում է պաշտոնական-գործարար ոճի լեզվական առանձնահատկությունները՝ հստակություն, ճշգրտություն, ստանդարտացված արտահայտություններ և տերմինաբանություն, գիրքը ընդգրկում է գործնական փաստաթղթերի կազմման կանոնները՝ նամակներ, դիմումներ, պայմանագրեր և հաշվետվություններ, ինչպես նաև գործարար հաղորդակցության էթիկետը՝ բանավոր և գրավոր ձևերով, միաժամանակ ներկայացնելով սխալների կանխման և ճիշտ լեզվական ձևակերպումների օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների, տնտեսագետների և գործարար հաղորդակցության ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։