Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Նախամաշտոցյան հայ գրերն ու գրչության մշակույթը

Գիրքը նվիրված է հայ գրի և գրչության պատմության նախամաշտոցյան շրջանին՝ անդրադառնալով հայ ժողովրդի գրավոր մշակույթի ձևավորման նախադրյալներին, գրային համակարգերի զարգացմանը և գրավոր հաղորդակցության ավանդույթներին մինչև Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի ստեղծումը։ Աշխատության առանցքում հայոց գրավոր մշակույթի ակունքների ուսումնասիրությունն է, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նախաքրիստոնեական Հայաստանի մտավոր, կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական ու լեզվամշակութային պայմաններին, որոնցում ձևավորվել և գործածվել են գրավոր հաղորդակցության տարբեր միջոցներ, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների գրային համակարգերի և տարածաշրջանային մշակութային ազդեցությունների հնարավոր դերին հայոց գրավոր ավանդույթի զարգացման գործում։ Քննության առարկա են դառնում նախամաշտոցյան շրջանում գրի կիրառության, գրավոր հիշատակությունների, արձանագրությունների, վիմագրական նյութերի և ձեռագրական մշակույթի նախադրյալների հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր տեղ է հատկացնում հայոց գրի ծագման ու զարգացման պատմության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն ոչ միայն որպես լեզվական հաղորդակցության միջոց, այլև որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր գործոն։ Գրավոր մշակույթի պատմական զարգացումը ներկայացվում է Հայաստանի քաղաքական, կրոնական և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում՝ ընդգծելով գրի նշանակությունը պետական կառավարման, կրթության, կրոնական կյանքի, գիտելիքի փոխանցման և մշակութային կապերի հաստատման գործում։ Կարևոր թեմաներից է նաև նախամաշտոցյան գրավոր ավանդույթների և հայոց այբուբենի ստեղծման պատմական նշանակության փոխհարաբերությունը, քանի որ Մեսրոպ Մաշտոցի իրականացրած այբուբենաստեղծ գործունեությունը դիտարկվում է ավելի լայն մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է հայոց գրի պատմության վաղ շրջանի ուսումնասիրության կարևորությամբ և այն հարցերի լուսաբանմամբ, որոնք առնչվում են հայ ժողովրդի գրավոր ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Այն նպաստում է հայ գրի ծագման, գրչության ավանդույթների, լեզվական պատմության և հին Հայաստանի մշակութային միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը՝ միաժամանակ ընդգծելով գրավոր ժառանգության դերը ազգային մշակույթի շարունակականության ապահովման գործում։ Գիրքը արժեքավոր ուսումնասիրություն է հայագետների, պատմաբանների, լեզվաբանների, ձեռագրագետների, մշակութաբանների, ինչպես նաև հայոց լեզվի, գրականության և ազգային մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարևոր նյութ է հայ գրի պատմության վաղ շրջանի, նախամաշտոցյան մշակութային ժառանգության և հայ ժողովրդի գրավոր քաղաքակրթության ակունքների վերաբերյալ գիտական պատկերացում կազմելու համար։

Обновлено. 2026-11-17
Նախամաշտոցյան հայ գրերն ու գրչության մշակույթը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее