Աբուսեֆյան, Մարի Ռոզ Պողոսի

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Հակոբ Օշականի ծավալուն արձակ ժառանգության կարևոր հատվածներից մեկի գրականագիտական քննությանը՝ այն դիտարկելով հեղինակի գեղարվեստական մտածողության, պատմության ընկալման և արևմտահայ իրականության պատկերման համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում ստեղծագործության կառուցվածքին, պատումի կազմակերպմանը, կերպարային համակարգին, ժամանակի և տարածության գեղարվեստական ներկայացմանը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների մեկնաբանությանը։ Կարևորվում է պատմական իրականության և գեղարվեստական հորինվածքի հարաբերակցությունը, քանի որ հեղինակի արձակում հասարակական ու ազգային կյանքի երևույթները հաճախ բացահայտվում են առանձին մարդկանց ճակատագրերի, հոգեբանական ապրումների և միջանձնային հարաբերությունների միջոցով։ Քննվում է արևմտահայ հասարակության ներքին կառուցվածքը, ավանդական կենսակերպի փոփոխությունները, ընտանիքի, համայնքի, բարոյական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների արտացոլումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը և նրանց ներաշխարհի բացահայտման միջոցներին, որոնք Օշականի արձակի բնորոշ հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրվում են նաև պատումի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, հեղինակային խոսքի և կերպարների լեզվի հարաբերակցությունը, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի գործածությունը, պատկերավորման միջոցները և շարադրանքի ռիթմը։ Ստեղծագործության եռամաս կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել առանձին հատվածների ներքին կապերը, թեմատիկ շարունակականությունը և պատմական ժամանակի զարգացման տրամաբանությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիշողության և անցյալի գեղարվեստական վերակազմության խնդիրը, որի միջոցով անհատական պատմությունները միավորվում են ժողովրդի հավաքական փորձառության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալական հակասություններին, մշակութային ինքնությանը, ավանդույթի և նոր իրականության բախմանը, ինչպես նաև պատմական փոփոխությունների պայմաններում մարդու հոգեբանական ու բարոյական ընտրություններին։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ստեղծագործության ժանրային բնույթը, վիպական մտածողության առանձնահատկությունները և դրա տեղը XX դարի հայ արձակի զարգացման գործընթացում։ Համեմատական դիտարկումները կարող են նաև ցույց տալ հեղինակի ստեղծագործական կապերը արևմտահայ գրական ավանդույթի և ժամանակակից եվրոպական արձակի գեղարվեստական որոնումների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, սփյուռքահայ գրականության, վիպագիտության, գրականության տեսության և Օշականի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։