Հակոբ Օշականի «Հարյուր մեկ տարվան» եռագրությունը

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է նանոսենսորներում տեղի ունեցող ֆիզիկական երևույթների մոդելավորմանն ու դրանց տեսական ուսումնասիրությանը։ Գրքում դիտարկվում են նանոմասշտաբային համակարգերի աշխատանքի հիմքում ընկած ֆիզիկական գործընթացները, դրանց մաթեմատիկական նկարագրության սկզբունքները և համակարգչային մոդելավորման միջոցով տարբեր երևույթների հետազոտման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնք պայմանավորում են նանոսենսորների զգայունությունը, ընտրողականությունը, արձագանքի բնույթը և չափման ճշգրտությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել նանոկառուցվածքների էլեկտրական, մեխանիկական, ջերմային, օպտիկական և այլ ֆիզիկական հատկությունները, ինչպես նաև արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դրանց արձագանքի մեխանիզմները։ Մոդելավորման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նանոսենսորների վարքագիծը տարբեր պայմաններում, բացահայտել պարամետրերի միջև փոխկապակցվածությունները և կանխատեսել համակարգի արձագանքը՝ առանց յուրաքանչյուր գործընթացի անմիջական փորձարարական իրականացման։ Աշխատությունը կարևոր է նանոֆիզիկայի, նանոէլեկտրոնիկայի, սենսորային տեխնոլոգիաների և կիրառական ֆիզիկայի տեսանկյունից, քանի որ համադրում է տեսական մոտեցումները և հաշվարկային մեթոդները՝ նանոմասշտաբային սարքերի աշխատանքի ավելի խոր ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսներին, ինժեներներին, նանոտեխնոլոգիայի մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ որպես նանոսենսորների ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրության և մոդելավորման մեթոդների վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ծանրացնող հանգամանքներում կատարված սպանությունների քրեաիրավական բնութագրին, դրանց տեսակների և որակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համադրմամբ։ Գրքում վերլուծվում է սպանության՝ որպես մարդու կյանքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության, իրավական բնույթը, դրա հանցակազմի տարրերը և ծանրացնող հանգամանքների առկայության դեպքում քրեական պատասխանատվության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպանությունների առանձին տեսակների տարբերակմանը, դրանց օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներին, հանցագործության շարժառիթի ու նպատակի նշանակությանը և այն հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի քրեաիրավական որակավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են սպանության որակման ընթացքում առաջացող բարդությունները, մասնավորապես՝ ծանրացնող հանգամանքի փաստական առկայության հաստատումը, մեղավորի դիտավորության բովանդակության բացահայտումը և տարբեր հանցակազմերի միմյանցից սահմանազատումը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև սպանության փորձի, հանցագործության համակցության, համակատարության և այլ քրեաիրավական ինստիտուտների հետ կապված որակավորման հարցերին։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ արարքի ճիշտ իրավական գնահատումը պահանջում է ինչպես քրեական օրենսդրության համապատասխան նորմերի ճշգրիտ մեկնաբանություն, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքների ամբողջական և օբյեկտիվ գնահատում։ Քննության են առնվում իրավակիրառ պրակտիկայում հանդիպող խնդիրները, ապացույցների գնահատման նշանակությունը, սպանության եղանակի, գործիքի, տուժողի կարգավիճակի, շարժառիթների և այլ հանգամանքների ազդեցությունը արարքի որակավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ծանրացնող հանգամանքներում կատարված սպանությունների քրեաիրավական կարգավորման տեսական խնդիրները և դրանց գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, ինչպես նաև դիտարկել օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և սպանությունների քրեաիրավական որակավորման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային կառավարման համակարգի ֆինանսական ապակենտրոնացման տեսական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց կարգավորման և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության առանցքում պետական և տեղական կառավարման մակարդակների միջև ֆինանսական ռեսուրսների, եկամտային աղբյուրների, ծախսային պարտավորությունների և համապատասխան լիազորությունների բաշխման փոխհարաբերություններն են։ Ֆինանսական ապակենտրոնացումը դիտարկվում է որպես հանրային ֆինանսների կառավարման կարևոր բաղադրիչ, որը կապված է տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական ինքնուրույնության, համայնքային ծառայությունների կազմակերպման և տարածքային զարգացման հնարավորությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական և համայնքային բյուջեների փոխհարաբերությունները, տեղական եկամուտների ձևավորման մեխանիզմները, հարկային և ոչ հարկային մուտքերի նշանակությունը, պետական բյուջեից տրամադրվող փոխանցումների դերը և համայնքների ֆինանսական կարողությունների տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել լիազորությունների և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների համապատասխանության խնդրին, քանի որ գործառույթների փոխանցումն առանց բավարար ֆինանսական հիմքի կարող է սահմանափակել տեղական կառավարման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է միջբյուջետային հարաբերությունների և ֆինանսական համահարթեցման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ տարբեր համայնքների եկամտային ներուժի ու ծախսային պահանջների անհամաչափությունները մեղմելու տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև համայնքային բյուջետային պլանավորման, ֆինանսական վերահսկողության, հաշվետվողականության և հանրային միջոցների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Ֆինանսական ապակենտրոնացման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել ոչ միայն տեղական եկամուտների ծավալով, այլև համայնքների՝ սեփական զարգացման առաջնահերթությունները սահմանելու, ենթակառուցվածքային ծրագրեր իրականացնելու և բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների որակը բարելավելու կարողությամբ։ Միաժամանակ կարևոր է պահպանել տեղական ֆինանսական ինքնուրույնության և համապետական հարկաբյուջետային կայունության միջև հավասարակշռությունը։ Հայաստանի պայմաններում խնդիրը կարող է դիտարկվել նաև համայնքների տնտեսական ներուժի և տարածքային զարգացման անհամաչափությունների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային կառավարման, պետական և տեղական ֆինանսների ու տարածքային կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգային գնահատել ֆինանսական ապակենտրոնացման գործող կառուցակարգերը և բացահայտել դրանց կատարելագործման հնարավորությունները։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Թեհրան քաղաքի կանաչապատ տարածքների տարածական տեղաբաշխման առանձնահատկությունների, դրանց զարգացման օրինաչափությունների և կայուն քաղաքային լանդշաֆտի նախագծման սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ 1980–2014 թվականների ժամանակահատվածում։ Քննարկվում են քաղաքային կանաչ տարածքների նշանակությունը բնակչության կենսապայմանների բարելավման, էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման և քաղաքային միջավայրի կայուն զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թեհրանի քաղաքաշինական զարգացմանը, բնակչության աճին, կառուցապատման խտության փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը կանաչապատ տարածքների քանակի, կառուցվածքի ու աշխարհագրական բաշխման վրա։ Ուսումնասիրվում են քաղաքային զբոսայգիների, պուրակների, ծառապատ փողոցների, հանգստի գոտիների և այլ կանաչ ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով քաղաքի բնական, կլիմայական, սոցիալ-տնտեսական և տարածական պայմանները։ Դիտարկվում են կանաչապատ տարածքների հասանելիության, բնակչության տարբեր խմբերի համար դրանց հավասարաչափ բաշխման, քաղաքային թաղամասերի էկոլոգիական ապահովվածության և կանաչ տարածքների փոխկապակցվածության հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են կայուն լանդշաֆտային նախագծման սկզբունքները, որոնք ուղղված են բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը, քաղաքային ջերմային կղզու ազդեցության մեղմմանը և շրջակա միջավայրի որակի բարելավմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, քարտեզագրական վերլուծության, հեռահար զոնդավորման և տարածական մոդելավորման մեթոդներ՝ կանաչապատ տարածքների փոփոխությունների դինամիկան և տեղաբաշխման օրինաչափությունները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքային հողօգտագործման կառուցվածքին, կանաչապատման նորմատիվային պահանջներին, բնակչության խտության և կանաչ տարածքների ապահովվածության հարաբերակցությանը, ինչպես նաև քաղաքաշինական քաղաքականության ազդեցությանը լանդշաֆտային միջավայրի ձևավորման վրա։ Առանձնացվում են կանաչ տարածքների պակասի, դրանց անհամաչափ բաշխման, քաղաքային էկոհամակարգերի մասնատման և բնական միջավայրի պահպանության հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում են նաև կանաչ ենթակառուցվածքների միասնական ցանցի ձևավորման, նոր կանաչ գոտիների տեղակայման, գոյություն ունեցող տարածքների վերակազմակերպման և քաղաքային միջավայրի էկոլոգիական կայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել քաղաքային կանաչապատման տարածական մոդելների կատարելագործմանը, լանդշաֆտային նախագծման գիտական սկզբունքների զարգացմանը և կայուն քաղաքաշինական որոշումների հիմնավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ Թեհրանի և նմանատիպ խոշոր քաղաքների կանաչ ենթակառուցվածքների պլանավորման, քաղաքային միջավայրի բարելավման և երկարաժամկետ տարածական զարգացման ծրագրերի մշակման համար։ Այն օգտակար է քաղաքաշինարարների, լանդշաֆտային ճարտարապետների, բնապահպանների, աշխարհագրագետների և տարածքային պլանավորման մասնագետների համար։

Ֆիզիկա

Տրանզիստորը կիսահաղորդչային էլեկտրոնային բաղադրիչ է, որը նախատեսված է էլեկտրական ազդանշանների ուժեղացման և փոխարկման համար և հանդիսանում է ժամանակակից էլեկտրոնիկայի հիմնական կառուցվածքային տարրերից մեկը։ Այն սովորաբար կազմված է երեք հիմնական շերտերից և երեք էլեկտրոդներից՝ էմիտեր, բազա և կոլեկտոր, որոնց միջև ձևավորվում են p-n անցումներ՝ կախված նրանից, թե սարքը n-p-n է, թե p-n-p տիպի։ Էմիտերը պատասխանատու է կրիչների (էլեկտրոնների կամ անցքերի) ներմուծման համար, բազան՝ շատ բարակ և թույլ դոպավորված շերտ է, որը վերահսկում է կրիչների հոսքը, իսկ կոլեկտորը հավաքում է անցած կրիչները՝ ապահովելով հոսանքի ելքը։ Տրանզիստորի աշխատանքի հիմնական սկզբունքը հիմնված է փոքր մուտքային ազդանշանով մեծ ելքային հոսանքի կառավարելու վրա, ինչը թույլ է տալիս այն օգտագործել որպես ուժեղացուցիչ կամ էլեկտրոնային անջատիչ։ Կառուցվածքային տեսանկյունից այն պատրաստվում է հիմնականում սիլիցիումից կամ գերմանիումից՝ հատուկ դոպավորման գործընթացներով, որոնք ստեղծում են p և n տիպի շրջաններ և ապահովում անհրաժեշտ էլեկտրական հատկություններ։ Տրանզիստորի զարգացումը հնարավորություն է տվել ստեղծել միկրոսխեմաներ, համակարգիչներ և ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաներ՝ դարձնելով այն էլեկտրոնիկայի հիմքային տարր։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման շուկայի զարգացման հիմնախնդիրների, շուկայավարման մեխանիզմների և արտահանման ռազմավարության ձևավորման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են գյուղմթերքների արտադրության և իրացման շղթայի առանձնահատկությունները, ներքին և արտաքին շուկաների պահանջարկը, մրցունակության բարձրացման գործոնները, գնագոյացման, լոգիստիկայի, պահեստավորման և արտադրանքի իրացման կազմակերպման արդիական խնդիրները։ Հեղինակը գնահատում է արտահանման ներուժը, միջազգային շուկաներում հայկական գյուղմթերքի դիրքավորման հնարավորությունները, պետական աջակցության գործիքների արդյունավետությունը և արտաքին առևտրի զարգացման հիմնական ուղղությունները՝ առաջարկելով ոլորտի կայուն զարգացմանն ուղղված ռազմավարական և գործնական լուծումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, արտահանմամբ զբաղվող կազմակերպությունների, գիտաշխատողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են գյուղատնտեսության տնտեսագիտությամբ, շուկայի զարգացմամբ և արտահանման քաղաքականությամբ։