Анучин, Дмитрий Николаевич, 1843-1923

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի մարդաբանական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ֆիզիկական մարդաբանության, ազգագրության և պատմական աշխարհագրության պատկերացումների շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել հայ բնակչության տարածքային տեղաբաշխումը, տարբեր պատմաաշխարհագրական շրջաններում բնակության առանձնահատկությունները, բնակավայրերի ձևավորումը, ժողովրդագրական պատկերը և բնական միջավայրի հետ փոխհարաբերությունները։ Աշխարհագրական տեսանկյունից ուշադրություն կարող է հատկացվել Հայկական լեռնաշխարհի բնական պայմաններին, բնակչության տեղաբաշխման վրա լեռնային ռելիեֆի, կլիմայական առանձնահատկությունների, ջրային պաշարների և հաղորդակցության ուղիների ունեցած նշանակությանը, ինչպես նաև պատմական Հայաստանի տարբեր շրջաններում հայ բնակչության տարածմանը։ Մարդաբանական բաժնում կարող են ներկայացված լինել ժամանակի գիտական գրականությանը բնորոշ ֆիզիկական հատկանիշների նկարագրություններ, չափումներ և բնակչության խմբերի համեմատություններ։ Այդ նյութերը ժամանակակից տեսանկյունից անհրաժեշտ է մեկնաբանել պատմագիտական զգուշությամբ, քանի որ XIX և XX դարերի սկզբի ֆիզիկական մարդաբանության բազմաթիվ դասակարգումներ հիմնված էին այնպիսի տիպաբանական և ռասայական պատկերացումների վրա, որոնք ներկայիս մարդաբանության ու գենետիկայի շրջանակում համարվում են հնացած կամ գիտականորեն սահմանափակ։ Այդ պատճառով աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն հայերի վերաբերյալ հավաքված պատմական տվյալների, այլև մարդաբանական գիտելիքի զարգացման պատմության ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հնարավորություն տալ պարզելու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հետազոտողները ինչ չափանիշներով էին նկարագրում բնակչությանը, ինչպես էին կապում ֆիզիկական առանձնահատկությունները աշխարհագրական տարածքի հետ և ինչպիսի պատկերացումներ ունեին ժողովրդի ծագման ու պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև ազգագրական դիտարկումները՝ բնակչության կենցաղի, տնտեսական զբաղմունքների, բնակավայրերի տեսակների, տեղաշարժերի և տարածաշրջանային խմբերի վերաբերյալ։ Աշխարհագրական ու մարդաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս աշխատությունը դիտարկել որպես բազմաշերտ պատմական աղբյուր, սակայն դրա առանձին եզրահանգումները պահանջում են համեմատություն ժամանակակից մարդաբանական, հնագիտական, պատմական և բնակչության գենետիկայի ուսումնասիրությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության և մարդաբանության պատմության համար՝ արտացոլելով ինչպես հայ բնակչության վերաբերյալ ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկությունները, այնպես էլ այն մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնց միջոցով դրանք ուսումնասիրվել և դասակարգվել են։