Աթանեսյան, Գայանե Սարգսի

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ դասական գրականության մեջ աստվածաշնչյան ավանդույթի գեղարվեստական արտահայտությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրոնական պատկերների, խորհրդանիշների, սյուժետային տարրերի և բարոյափիլիսոփայական գաղափարների դերը գրողի ստեղծագործական աշխարհում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն ստեղծագործությունները, որոնցում ուղղակի կամ անուղղակի կերպով արտահայտվում են աստվածաշնչյան պատմությունների, կերպարների, գաղափարների և պատկերային համակարգի ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարու և չարի, մեղքի և հատուցման, արդարության, սիրո, գթասրտության, զոհաբերության, հավատի, ներողամտության, մարդկային արժանապատվության և բարոյական ընտրության խնդիրների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են ավանդական կրոնական պատկերներն ու գաղափարները վերաիմաստավորվում ազգային մշակույթի, ժողովրդական աշխարհընկալման և հեղինակի մարդասիրական հայեցակարգի շրջանակում։ Քննության են առնվում աստվածաշնչյան ակնարկները, խորհրդանիշները, համեմատությունները, փոխաբերությունները և կերպարային զուգահեռները՝ պարզելու դրանց նշանակությունը ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղարվեստական կառուցվածքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրիստոնեական բարոյական արժեքների և ժողովրդական մտածողության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե համամարդկային բարոյական գաղափարներն ինչպիսի նոր արտահայտություն են ստանում ազգային գրական միջավայրում։ Ուսումնասիրվում են նաև մարդու և Աստծո, մարդու և հասարակության, անհատի և բարոյական պատասխանատվության հարաբերությունների գեղարվեստական ընկալումները։ Աստվածաշնչյան շերտի քննությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ բացահայտելու ստեղծագործությունների ենթատեքստը, խորհրդանշական իմաստները և փիլիսոփայական ընդհանրացումները։ Միաժամանակ դիտարկվում են ժողովրդական բանահյուսության և քրիստոնեական մշակույթի փոխազդեցությունները, որոնք կարող են միավորվել նույն գեղարվեստական համակարգում և ձևավորել յուրահատուկ ազգային պատկերաշխարհ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գրողի աշխարհայացքի, գեղագիտական մտածողության և բարոյափիլիսոփայական գաղափարների առավել ամբողջական ընկալման համար՝ միաժամանակ հնարավորություն տալով գնահատել աստվածաշնչյան մշակութային ժառանգության դերը հայ գրականության զարգացման և ազգային գրական մտածողության ձևավորման գործընթացներում։