Айвазян, Мария Арамовна

Айвазян, Мария Арамовна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Ռ. Աճառյանը և իրանագիտությունը

Աշխատությունը նվիրված է հայ անվանի լեզվաբան, հայագետ և բանասեր Ռ. Աճառյանի գիտական գործունեությանն ու իրանագիտության բնագավառում ունեցած ներդրմանը՝ անդրադառնալով հայերենի և իրանական լեզուների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման կարևորությանը։ Այն ներկայացնում է Աճառյանի գիտական հետաքրքրությունների այն ուղղությունը, որը կապված է իրանական լեզուների, դրանց պատմական զարգացման, լեզվական առանձնահատկությունների և հայերենի հետ ունեցած բազմաբնույթ առնչությունների հետ։ Հայերենի պատմական բառապաշարի, ստուգաբանության և լեզվական շփումների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման մեջ, քանի որ հայ ժողովրդի պատմական ու մշակութային կյանքը դարերի ընթացքում սերտորեն կապված է եղել իրանական աշխարհի հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում իրանական ծագում ունեցող բառերի, փոխառությունների, լեզվական ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտումը, ինչպես նաև դրանց միջոցով հայերենի պատմական զարգացման առանձին փուլերի լուսաբանումը։ Ռ. Աճառյանի գիտական ժառանգությունը կարևոր հիմք է նման հետազոտությունների համար՝ իր մեջ միավորելով պատմահամեմատական լեզվաբանության, ստուգաբանության, բարբառագիտության և հայերենի պատմության ուսումնասիրության սկզբունքները։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու իրանագիտությունը ոչ միայն որպես առանձին լեզվաբանական գիտակարգ, այլև որպես հայագիտության հետ սերտորեն փոխկապակցված գիտական բնագավառ, որի միջոցով բացահայտվում են հայերենի ձևավորման, բառապաշարի հարստացման և պատմական զարգացման տարբեր շերտերը։ Կարևորվում է նաև լեզվական նյութի գիտական քննության դերը՝ որպես ժողովուրդների միջև պատմական շփումների, մշակութային փոխազդեցությունների և քաղաքակրթական կապերի ուսումնասիրության միջոց։ Աշխատությունը ներկայացնում է Ռ. Աճառյանի գիտական ժառանգության նշանակությունը հայ-իրանական լեզվական հարաբերությունների հետազոտման համատեքստում և ընդգծում նրա ուսումնասիրությունների արժեքը հետագա սերունդների լեզվաբանների ու արևելագետների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ լեզվաբանության, իրանագիտության, արևելագիտության և պատմական լեզվական կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով հայ և իրանական լեզուների փոխհարաբերությունների, դրանց պատմական հիմքերի և գիտական ուսումնասիրության ավանդույթների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։

Обновлено. 2026-11-19
Ռ. Աճառյանը և իրանագիտությունը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее