Բելյաևա, Օլգա Ալեքսանդրի

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հանքարդյունաբերական շրջաններում ձևավորված ագրոբիոցենոզների էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությանը և արդյունաբերական գործունեության հետևանքով աղտոտված հողերի կենսատեխնոլոգիական վերականգնման արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են հանքարդյունաբերական տարածքների հարակից գյուղատնտեսական հողերի ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական առանձնահատկությունները, աղտոտիչների տարածման բնույթը և դրանց ազդեցությունը հողային միջավայրի, բուսականության ու միկրոօրգանիզմների կենսագործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների և հանքարդյունաբերական ծագման այլ աղտոտիչների կուտակմանը, դրանց շարժունակությանը, կենսամատչելիությանը և գյուղատնտեսական էկոհամակարգերի տարբեր բաղադրիչներում հնարավոր ներգրավմանը։ Ուսումնասիրվում են բույսերի տեսակային կազմը, աճի և զարգացման առանձնահատկությունները, հողային միկրոֆլորայի վիճակը և այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ երկարատև տեխնածին ազդեցության պայմաններում։ Կարևորվում է աղտոտվածության մակարդակի և ագրոբիոցենոզների կենսաբանական կայունության միջև կապի բացահայտումը, ինչպես նաև այն օրգանիզմների ընտրությունը, որոնք կարող են ցուցաբերել աղտոտիչների նկատմամբ դիմադրողականություն կամ մասնակցել հողի բնական վերականգնման գործընթացներին։ Քննության են առնվում կենսավերականգնման տարբեր մեթոդներ՝ բույսերի, միկրոօրգանիզմների և դրանց համակցված ազդեցության կիրառմամբ, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել վնասակար նյութերի շարժունակությունը, նպաստել դրանց կուտակմանը կամ փոխակերպմանը և աստիճանաբար բարելավել հողի էկոլոգիական վիճակը։ Վերլուծվում են նաև հողի բերրիության վերականգնման, օգտակար միկրոօրգանիզմների ակտիվության բարձրացման և բուսական ծածկույթի վերականգնման հնարավորությունները։ Փորձարարական մոտեցումների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող կենսատեխնոլոգիական մեթոդների արդյունավետությունը և ընտրել տարբեր աստիճանի աղտոտվածություն ունեցող տարածքների համար առավել նպատակահարմար լուծումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել հանքարդյունաբերության բացասական էկոլոգիական հետևանքների նվազեցմանը, վնասված գյուղատնտեսական տարածքների վերականգնմանը, հողային ռեսուրսների պահպանմանը և շրջակա միջավայրի համար առավել անվտանգ վերականգնողական տեխնոլոգիաների զարգացմանը։