Գագինյան, Արմինե Ռոմիկի

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Յոզեֆ Կարստի լեզվաբանական հայացքներին՝ առանձնապես ընդգծելով նրա ներդրումը հայագիտության և համեմատական լեզվաբանության ոլորտում։ Նյութում վերլուծվում են նրա մոտեցումները հայերենը հնդեվրոպական լեզուների համակարգում դիտարկելու, լեզվական կառուցվածքների պատմական զարգացման և ստուգաբանական հետազոտությունների վերաբերյալ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա փորձերին՝ բացահայտելու հայերենի հնչյունաբանական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ համադրելով դրանք հարակից լեզվական համակարգերի տվյալների հետ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Կարստի գիտական մեթոդաբանությունը՝ հիմնված համեմատական-պատմական վերլուծության վրա, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը եվրոպական հայագիտական դպրոցի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են նրա ուսումնասիրությունների սահմանափակումներն ու հետագա լեզվաբանական քննադատական գնահատականները։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անորոշ դերբայի՝ ինֆինիտիվի կառուցվածքային, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունների տիպաբանական ուսումնասիրությանը տարբեր լեզուների նյութի համադրությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում ինֆինիտիվն է որպես բայական համակարգի յուրահատուկ միավոր, որը մի կողմից պահպանում է բային բնորոշ գործողության կամ վիճակի իմաստը և որոշ քերականական հատկություններ, իսկ մյուս կողմից սովորաբար չի արտահայտում դիմավոր բայաձևերին հատուկ դեմքի ու թվի ամբողջական հակադրությունները։ Քննվում են տարբեր լեզուներում ինֆինիտիվի ձևաբանական կառուցվածքը, դրա կազմության միջոցները, քերականական կարգերի արտահայտման հնարավորությունները և նախադասության մեջ կատարած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր լեզվական համակարգերում ինչպիսի հարաբերակցություն է ձևավորվում ինֆինիտիվի բայական և անվանական հատկանիշների միջև։ Ուսումնասիրվում են ենթակայի, խնդրառության, ժամանակային և կերպային հարաբերությունների արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինֆինիտիվային կառույցների կապը նախադասության հիմնական ստորոգման հետ։ Տիպաբանական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել լեզուների միջև ընդհանուր օրինաչափություններն ու կառուցվածքային տարբերությունները՝ առանց որևէ առանձին լեզվի քերականական համակարգը համընդհանուր չափանիշ ընդունելու։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինֆինիտիվի շարահյուսական գործառույթների քննությունը, քանի որ այն տարբեր լեզուներում կարող է հանդես գալ բարդ ստորոգյալի բաղադրիչի, լրացման, նպատակի կամ այլ հարաբերությունների արտահայտման միջոցի դերում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ինֆինիտիվային կառույցների և այլ ոչ դիմավոր բայական ձևերի՝ դերբայների ու բայանունների հարաբերակցությանը՝ պարզաբանելով դրանց սահմանազատման տիպաբանական չափանիշները։ Պատմական և համեմատական տվյալների ներգրավումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև նման ձևերի քերականացման և գործառութային փոփոխությունների ընդհանուր միտումները։ Լեզուների համադրական ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում է, թե նույն կամ մոտ հաղորդակցական գործառույթները տարբեր քերականական համակարգերում ինչպիսի կառուցվածքային միջոցներով կարող են արտահայտվել։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լեզվաբանական տիպաբանության, ձևաբանության, շարահյուսության և քերականական իմաստաբանության մոտեցումները՝ ինֆինիտիվի տեղը լեզուների բայական համակարգերում և դրա համընդհանուր ու լեզվահատուկ հատկանիշները համակարգված կերպով բնութագրելու նպատակով։