Книги автора (1)

Онлайн

История

Սմբատ Սպարապետ

Սմբատ Սպարապետը հայ միջնադարյան պատմական մտքի և պատմագրական ժառանգության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սմբատ Գունդստաբլի պատմական գործունեության, ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների և Կիլիկյան հայկական պետության պատմության հետ առնչվող աշխատությունների ու պատմական ժառանգության ուսումնասիրության համար արժեքավոր նյութ է։ Ստեղծագործության բովանդակային առանցքում հայոց միջնադարյան պատմության այն ժամանակաշրջանն է, երբ Կիլիկյան Հայաստանը գտնվում էր տարածաշրջանային բարդ քաղաքական հարաբերությունների, ռազմական բախումների, դիվանագիտական բանակցությունների և պետական ինքնուրույնության պահպանման կարևոր խնդիրների կենտրոնում։ Սմբատ Սպարապետի պատմական կերպարը ներկայացնում է միջնադարյան հայ պետական գործչի այնպիսի հատկանիշներ, ինչպիսիք են քաղաքական հեռատեսությունը, ռազմական կազմակերպվածությունը, դիվանագիտական հմտությունը և պետական շահերի գիտակցումը։ Նրա գործունեությունը սերտորեն կապված է Կիլիկյան Հայաստանի պետական կառավարման, արտաքին հարաբերությունների և երկրի անվտանգության ապահովման հետ, իսկ պատմական ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ պատկերացնելու հայոց պետականության զարգացման առանձնահատկությունները միջնադարում։ Աշխատանքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ Սմբատ Սպարապետի անունը կապվում է հայ միջնադարյան իրավական և պատմագրական մշակույթի զարգացման հետ․ նա հայտնի է որպես իրավական մտածողության ներկայացուցիչ և «Անտիոքի ասիզների» հայերեն մշակման ու տարածման հետ առնչվող հեղինակ, ինչպես նաև Կիլիկյան Հայաստանի պատմական իրադարձությունների կարևոր վկայությունների հեղինակ։ Նրա թողած ժառանգությունն արտացոլում է ժամանակաշրջանի պետական, հասարակական և մշակութային կյանքի առանձնահատկությունները, միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ, քրիստոնեական աշխարհի և Արևելքի քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությունը։ Պատմական նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին գործչի գործունեությունը գնահատելու, այլև Կիլիկյան Հայաստանի պետական համակարգի, իշխանական հարաբերությունների, ռազմական կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները հասկանալու տեսանկյունից։ Գործչի պատմական կերպարը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու միջնադարյան հայ իրականության մեջ պետական ծառայության, պատասխանատվության և ազգային շահերի պաշտպանության գաղափարները։ Աշխատանքն ունի գիտաճանաչողական և մշակութային նշանակություն, քանի որ նպաստում է հայ միջնադարյան պատմության կարևոր դեմքերից մեկի ժառանգության արժևորմանը, հայ պատմագրության զարգացման ընթացքի բացահայտմանը և Կիլիկյան Հայաստանի պատմական դերի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտությամբ, միջնադարյան պատմությամբ, Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական ու իրավական պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և հայ պատմական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-19
Սմբատ Սպարապետ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее