Գասպարյան, Գուրգեն Աղասու

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժույթի փոխարինման երևույթի մոդելավորման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես մակրոտնտեսական և դրամավարկային գործընթաց, որը կարող է էական ազդեցություն ունենալ տնտեսության ֆինանսական կայունության, դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության և ազգային արժույթի նկատմամբ վստահության վրա։ Հետազոտության կենտրոնում արժույթի փոխարինման դրսևորումների, դրանց առաջացման պատճառների, տնտեսական հետևանքների և քանակական գնահատման ու մոդելավորման հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Արժույթի փոխարինումը կարող է արտահայտվել տնտեսության տարբեր հատվածներում օտարերկրյա արժույթի լայն կիրառմամբ՝ խնայողությունների, վարկավորման, գնագոյացման, վճարումների կամ այլ ֆինանսական գործարքների ընթացքում, ինչի հետևանքով ազգային արժույթի դերը որոշ ոլորտներում կարող է նվազել։ Աշխատությունը կարևորում է այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել նման գործընթացների ձևավորմանը և խորացմանը։ Դրանց թվում կարող են լինել գնաճային սպասումները, ազգային արժույթի նկատմամբ վստահության մակարդակը, փոխարժեքի տատանումները, ֆինանսական շուկաների զարգացվածությունը, արտաքին առևտրի ծավալները, արտերկրից դրամական փոխանցումները, բնակչության եկամուտների կառուցվածքը և տնտեսության արտաքին բացվածության աստիճանը։ ՀՀ պայմաններում թեմայի ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է փոքր և բաց տնտեսության առանձնահատկությունների, արտաքին տնտեսական կապերի և ֆինանսական համակարգի կառուցվածքի պատճառով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել տնտեսագիտական և վիճակագրական մոդելներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել արժույթի փոխարինման մակարդակը և դրա վրա ազդող հիմնական գործոնների ազդեցությունը։ Մոդելավորման ընթացքում կարող են օգտագործվել ժամանակային շարքերի, ռեգրեսիոն վերլուծության և այլ քանակական մեթոդներ՝ բացահայտելու տարբեր մակրոտնտեսական ցուցանիշների և արժույթի փոխարինման միջև առկա կապերը։ Կարևոր խնդիր է նաև արժույթի փոխարինման ցուցանիշների ճիշտ ընտրությունը, քանի որ երևույթը կարող է դրսևորվել ֆինանսական համակարգի տարբեր հատվածներում և ունենալ տարբեր ինտենսիվություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ավանդների և վարկերի արժութային կառուցվածքին, ֆինանսական ակտիվների արժութային բաշխմանը, փոխարժեքային սպասումներին և բնակչության ու տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծային որոշումներին։ Արժույթի փոխարինման բարձր մակարդակը կարող է սահմանափակել կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմների արդյունավետությունը, քանի որ տնտեսական գործակալների վարքագիծը կարող է ավելի զգայուն դառնալ օտարերկրյա արժույթների նկատմամբ։ Միաժամանակ այն կարող է մեծացնել փոխարժեքային ռիսկերը այն կազմակերպությունների և տնային տնտեսությունների համար, որոնց եկամուտներն ու պարտավորությունները տարբեր արժույթներով են ձևավորվում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հակադարձ գործընթացի՝ ապադոլարացման կամ ազգային արժույթի դերի վերականգնման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Մոդելավորման արդյունքները կարող են օգտագործվել դրամավարկային և ֆինանսական քաղաքականության այնպիսի միջոցառումների գնահատման համար, որոնք ուղղված են ազգային արժույթի նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը, ֆինանսական համակարգի կայունության բարձրացմանը և արժութային ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, դրամավարկային քաղաքականության մասնագետներին, բանկային ոլորտի ներկայացուցիչներին, պետական կառավարման և ֆինանսական կարգավորման մասնագետներին, ինչպես նաև մակրոտնտեսական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ՀՀ տնտեսության պայմաններում արժույթի փոխարինման քանակական գնահատման և դրա տնտեսական վարքագծային ու մակրոտնտեսական պատճառների մոդելավորման տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ավելի հիմնավորված գնահատել երևույթի ազդեցությունը ֆինանսական կայունության և դրամավարկային քաղաքականության վրա։