Գասպարյան, Սարգիս Արմենի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բլազարների ուսումնասիրությանը բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթային տիրույթում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այս ակտիվ գալակտիկական միջուկների ամենաէներգետիկ գործընթացների ֆիզիկական բնույթը և ճառագայթման առաջացման մեխանիզմները։ Բլազարները առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում այն պատճառով, որ դրանց կենտրոնում գտնվող գերզանգվածային սև խոռոչների շուրջ ձևավորվող հարաբերականիստական շիթերից մեկը ուղղված է դիտորդի տեսադաշտին, ինչի հետևանքով դրանց ճառագայթումը կարող է դիտվել շատ բարձր պայծառությամբ և զգալի փոփոխականությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթման դիտողական հատկությունները, աղբյուրների հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց հոսքի, սպեկտրի և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման եղանակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բլազարների գամմա-ճառագայթային փոփոխականությանը, քանի որ բռնկումները և պայծառության կտրուկ փոփոխությունները կարևոր տեղեկություն են տալիս շիթերում ընթացող մասնիկների արագացման և էներգիայի արտազատման գործընթացների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել գամմա-ճառագայթների լուսային կորերի կառուցում և վերլուծություն, բռնկումների հաճախականության, տևողության, ամպլիտուդի և էներգետիկ բնութագրերի գնահատում, ինչպես նաև տարբեր ժամանակահատվածներում աղբյուրների ակտիվության համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է գամմա-ճառագայթային սպեկտրի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել ֆոտոնների էներգետիկ բաշխումը և բացահայտել այն ֆիզիկական գործընթացները, որոնք պատասխանատու են բարձր էներգիայի ճառագայթման առաջացման համար։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել էլեկտրոնների և այլ մասնիկների արագացման, սինքրոտրոնային ճառագայթման, հակադարձ Կոմպտոնի ցրման և այլ հնարավոր մեխանիզմների դերը։ Տարբեր տեսական մոդելների համադրումը դիտողական տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել հարաբերականիստական շիթերի ֆիզիկական պարամետրերը, մասնիկների էներգետիկ բաշխումը, մագնիսական դաշտի ազդեցությունը և ճառագայթման առաջացման տարածքի հնարավոր հատկությունները։ Բարձր էներգիայի գամմա-տիրույթի տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նաև համադրվել ռադիո, օպտիկական և ռենտգենյան դիտումների հետ, ինչը թույլ է տալիս կառուցել բլազարների բազմալիքային սպեկտրալ պատկերը և ուսումնասիրել տարբեր էներգետիկ տիրույթներում դիտվող փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տվյալների վիճակագրական մշակումը, չափումների անորոշությունների գնահատումը և փոփոխականության իրական բնույթի տարբերակումը դիտողական սխալներից կամ ֆոնային ազդանշաններից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստղաֆիզիկոսներին, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետներին, դիտողական աստղագետներին, տիեզերական ճառագայթման հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթների միջոցով ավելի խորությամբ հետազոտելու բլազարների ակտիվ գալակտիկական միջուկները, դրանց հարաբերականիստական շիթերը և ծայրահեղ էներգետիկ պայմաններում ընթացող մասնիկների արագացման ու ճառագայթման գործընթացները։