Գևորգյան, Հովհաննես Ռուբենի

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ֆինանսական հսկողության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով բանկերի ֆինանսական կայունության, հուսալիության, թափանցիկության և ռիսկերի արդյունավետ կառավարման ապահովման անհրաժեշտությունը։ Ֆինանսական հսկողությունը բանկային համակարգի բնականոն գործունեության առանցքային պայմաններից է, քանի որ բանկերի կողմից ներգրավված և տեղաբաշխված ֆինանսական միջոցների մեծ ծավալները պահանջում են շարունակական վերահսկողություն, հաշվետվողականություն և prudential պահանջների պահպանում։ ՀՀ-ում բանկերի գործունեության նկատմամբ վերահսկողության բացառիկ իրավասությունը վերապահված է Կենտրոնական բանկին, որը սահմանում է բանկերի գործունեության հիմնական կարգավորիչ պահանջները, իրականացնում լիցենզավորում, վերահսկում ֆինանսական խմբերի գործունեությունը և անհրաժեշտության դեպքում կիրառում պատասխանատվության միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆինանսական հսկողության տեսական հիմքերը, դրա կազմակերպման սկզբունքները և բանկային համակարգում կիրառվող վերահսկողական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի կապիտալի բավարարության, իրացվելիության, ակտիվների որակի, վարկային ռիսկի, շուկայական և գործառնական ռիսկերի, շահութաբերության ու ֆինանսական կայունության ցուցանիշների վերահսկմանը։ ՀՀ ԿԲ-ն կարգավորման շրջանակում սահմանում է կապիտալի և իրացվելիության պահանջներ, ինչպես նաև ռիսկերի կառավարման և կորպորատիվ կառավարման չափանիշներ, որոնք ուղղված են հնարավոր կորուստների կլանման կարողության և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովմանը։ Կարևոր ուղղություն է բանկերի ներքին հսկողության համակարգի ուսումնասիրությունը։ Բանկերը պարտավոր են ունենալ ներքին հսկողություն իրականացնող համապատասխան կառուցվածքային ստորաբաժանում, իսկ Կենտրոնական բանկը սահմանում է այդ համակարգի իրականացման նվազագույն պայմանները։ Ներքին հսկողության արդյունավետությունը կարևոր է ֆինանսական հաշվետվությունների արժանահավատության, ներքին ռիսկերի բացահայտման, խարդախությունների կանխարգելման և կառավարչական որոշումների որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև արտաքին վերահսկողության և ներքին հսկողության փոխկապակցվածությունը։ ՀՀ ԿԲ-ն կիրառում է ինչպես հեռակա, այնպես էլ տեղում վերահսկողության մեխանիզմներ․ հեռակա վերահսկողության ընթացքում վերլուծվում են բանկերի հաշվետվությունները, ֆինանսական ցուցանիշները և ռիսկային պրոֆիլները, իսկ տեղում ստուգումների միջոցով գնահատվում են ներքին գործընթացները, կառավարման համակարգերը և ռիսկերի կառավարման գործելակերպը։ Ժամանակակից վերահսկողության կարևոր առանձնահատկություններից է ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումը, որի շրջանակում վերահսկողական ռեսուրսներն առավելապես ուղղվում են բարձր ռիսկայնություն ունեցող ոլորտներին և կազմակերպություններին։ ՀՀ ԿԲ-ն այս մոտեցումը կիրառում է 2020 թվականից՝ նպատակ ունենալով ավելի վաղ բացահայտել հնարավոր խնդիրները և ժամանակին նվազեցնել դրանց ազդեցությունը ֆինանսական համակարգի վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային համակարգի թվայնացման, նոր ֆինանսական ծառայությունների, կիբեռռիսկերի, տվյալների որակի, սպառողների պաշտպանության և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածության հետևանքով առաջացող վերահսկողական նոր մարտահրավերներին։ 2026-2028 թվականների համար ՀՀ ԿԲ-ի կողմից սահմանված վերահսկողական առաջնահերթությունները ևս ընդգծում են նոր և առկա ռիսկերի նկատմամբ բանկերի դիմակայունության բարձրացման և համապատասխան վերահսկողական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է բացահայտել գործող ֆինանսական հսկողության համակարգի արդյունավետության սահմանափակումները և մշակել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով միջազգային վերահսկողական չափանիշները և ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունները։ Այդ ուղղությունները կարող են ներառել ռիսկերի վաղ հայտնաբերման մեխանիզմների կատարելագործումը, վերահսկողական տվյալների վերլուծության զարգացումը, ներքին հսկողության համակարգերի ամրապնդումը, հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացումը և վերահսկողության տեխնոլոգիական գործիքների ընդլայնումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ՀՀ բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը, հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակների կանխարգելմանը և բանկերի նկատմամբ հասարակության ու ներդրողների վստահության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, աուդիտորներին, պետական կարգավորող մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և ֆինանսական ու բանկային ուղղությունների ուսանողներին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է կաթնատամների վերականգնողական և օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի շրջանակում ներպուլպային հենարանների ու ատամների կառուցվածքային վերականգնման նոր մոտեցումների մշակման և գնահատման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում մանկական տարիքում զգալիորեն վնասված կաթնատամների ձևի և գործառույթի պահպանման հնարավորություններն են՝ հաշվի առնելով դրանց անատոմիական առանձնահատկությունները, ժամանակավոր բնույթը և մշտական ատամնաշարի հետագա բնական զարգացման անհրաժեշտությունը։ Քննվում է ներպուլպային հենարանների կիրառման ընդհանուր նշանակությունը վերականգնողական կառուցվածքի կայունության ապահովման տեսանկյունից, ինչպես նաև այն կենսամեխանիկական և կլինիկական գործոնները, որոնք կարող են ազդել վերականգնման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կաթնատամների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, պահպանված ատամնային հյուսվածքների վիճակին, ծամողական ծանրաբեռնվածության բաշխմանը և վերականգնողական նյութերի ու օրթոպեդիկ կառուցվածքների փոխազդեցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր կառուցվածքային լուծումներ՝ գնահատելով դրանց ամրությունը, կայունությունը, ֆունկցիոնալ համապատասխանությունը և մանկական ստոմատոլոգիայում կիրառելիությունը։ Կարևորվում է նաև վերականգնված ատամի արտաքին ձևի և բնական ատամնաշարի հետ ներդաշնակության պահպանումը, քանի որ կաթնատամները մասնակցում են ոչ միայն ծամողական գործառույթին, այլև խոսքի ձևավորմանը և մշտական ատամների համար անհրաժեշտ տարածության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ օրթոպեդիկ կառուցվածքների նկատմամբ ներկայացվող կենսաբանական և մեխանիկական պահանջներին՝ հատկապես հաշվի առնելով աճող օրգանիզմի առանձնահատկությունները։ Նոր մեթոդների գնահատման ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի դրանց կանխատեսելիության, հուսալիության և երկարաժամկետ կլինիկական նպատակահարմարության ուսումնասիրությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկական, օրթոպեդիկ և վերականգնողական ստոմատոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել կաթնատամների կառուցվածքային վերականգնման առավել արդյունավետ սկզբունքները և նպաստել մանկական ատամնաբուժական օգնության որակի կատարելագործմանը։