Ֆինանսական հսկողության հիմնախնդիրները ՀՀ բանկային համակարգում

Գրականություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է անտիկ աշխարհի գեղարվեստական և գաղափարական իմաստավորմանը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գրողը դիմում հին հունական և հռոմեական մշակույթի կերպարներին, առասպելներին, գաղափարներին ու գեղարվեստական սկզբունքներին՝ դրանք վերաիմաստավորելով ժամանակակից մարդու խնդիրների համատեքստում։ Ուայլդերի ստեղծագործական աշխարհում անտիկ մշակույթը պարզապես պատմական անցյալի պատկեր չէ, այլ մտածողության և գեղարվեստական արտահայտության կարևոր միջոց, որի միջոցով հեղինակը անդրադառնում է մարդու գոյության, ժամանակի, մահվան, սիրո, ճակատագրի, հիշողության և մարդկային հարաբերությունների համամարդկային հարցերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է անտիկ առասպելների և գրական սյուժեների վերափոխման սկզբունքների բացահայտումը։ Հեղինակը հաճախ օգտագործում է արդեն հայտնի մշակութային նյութը՝ փոխելով դրա շեշտադրումները, կերպարների հոգեբանական մեկնաբանությունը և գաղափարական ենթատեքստը։ Այս գործընթացում անտիկ սյուժեները դուրս են գալիս իրենց սկզբնական պատմամշակութային շրջանակից և ձեռք բերում նոր նշանակություն՝ համապատասխանելով 20-րդ դարի մարդու աշխարհընկալմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել անտիկ աշխարհի վերաբերյալ Ուայլդերի պատկերացումների ձևավորման աղբյուրները, դասական գրականության և դիցաբանության ազդեցությունը նրա գեղարվեստական մտածողության վրա, ինչպես նաև անտիկ մշակույթի և ժամանակակից ամերիկյան իրականության փոխհարաբերությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, որ գրողի համար անցյալն ու ներկան ոչ թե մեկուսացված ժամանակաշրջաններ են, այլ փոխկապակցված գոյության ձևեր։ Անտիկ աշխարհի կերպարներն ու գաղափարները նրա ստեղծագործություններում հնարավորություն են տալիս ժամանակակից կյանքի երևույթները դիտարկել ավելի լայն՝ պատմական և փիլիսոփայական հեռանկարում։ Կարևոր թեմա է ժամանակի խնդիրը։ Անտիկ մշակույթի միջոցով Ուայլդերը հաճախ ընդգծում է մարդկային կյանքի անցողիկությունը և միաժամանակ մարդու փորձառությունների կրկնվող բնույթը։ Տարբեր դարաշրջանների մարդկանց ապրումները՝ սերը, կորուստը, սպասումը, հույսը և մահվան գիտակցումը, ներկայացվում են որպես միմյանց հետ կապվող համամարդկային փորձառություններ։ Այս տեսանկյունից անտիկ աշխարհը դառնում է մի յուրօրինակ հայելի, որի միջոցով ժամանակակից մարդը կարող է ճանաչել ինքն իրեն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի դրամատուրգիական և վիպական տեխնիկային։ Անտիկ թատերական ավանդույթների, դիմակավորման, պայմանականության, երգչախմբային սկզբունքների և բեմական խաղի որոշ տարրերի ստեղծագործական օգտագործումը նպաստում է նրա յուրահատուկ դրամատիկական լեզվի ձևավորմանը։ Դրանք միաժամանակ կարող են ստեղծել ժամանակակից իրականության և անտիկ մշակութային հիշողության միջև երկխոսություն։ Առանձին նշանակություն ունի մարդու և ճակատագրի հարաբերության խնդիրը։ Անտիկ ողբերգության համար բնորոշ ճակատագրի անխուսափելիության գաղափարը Ուայլդերի ստեղծագործություններում կարող է վերափոխվել՝ դառնալով մարդու ընտրության, պատասխանատվության և սեփական կյանքի իմաստը գտնելու խնդրի արտահայտություն։ Այսպիսով, անտիկ ժառանգությունը չի կրկնվում մեխանիկորեն, այլ վերածվում է ժամանակակից փիլիսոփայական հարցադրումների աղբյուրի։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննվել նաև անտիկ մշակույթի հետ կապված խորհրդանիշները, կերպարները և գեղարվեստական դետալները։ Դրանց միջոցով հեղինակը կառուցում է բազմաշերտ տեքստ, որտեղ առաջին հայացքից պարզ պատմության ներքո կարող են թաքնված լինել պատմական, փիլիսոփայական և մշակութաբանական բազմաթիվ հղումներ։ Միջտեքստային կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է Ուայլդերը երկխոսության մեջ մտնում նախորդ դարաշրջանների գրական ժառանգության հետ և ստեղծում նոր իմաստներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ անտիկ աշխարհը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում հանդես է գալիս որպես կենդանի մշակութային հիշողություն և գեղարվեստական մտածողության գործուն բաղադրիչ։ Հին աշխարհի կերպարների, առասպելների և գաղափարների միջոցով հեղինակը բարձրացնում է ժամանակից անկախ հարցեր և դրանք կապում ժամանակակից մարդու հոգեբանական ու հասարակական փորձի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Ուայլդերի ստեղծագործության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև անտիկ ժառանգության ժամանակակից գրականության մեջ վերաիմաստավորման մեխանիզմները բացահայտելու տեսանկյունից։

Քաղաքագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի ազգային գրադարանի 2016 թվականի գործունեության ծրագրային ուղղություններին և այդ տարվա ընթացքում իրականացված մշակութային, գիտական և կազմակերպչական նախաձեռնություններին, որոնք ուղղված էին ազգային գրավոր ժառանգության պահպանմանն ու թվայնացմանը, տեղեկատվական ռեսուրսների ընդլայնմանը և գրադարանային համակարգի արդիականացմանը։ Այդ ժամանակահատվածում գրադարանն իրականացրել է բազմաբնույթ ծրագրեր՝ ներառելով մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործում, հազվագյուտ և արժեքավոր հավաքածուների պահպանություն, ինչպես նաև էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացում, որոնք նպաստում էին գիտական հետազոտությունների համար ավելի մատչելի տեղեկատվական միջավայրի ստեղծմանը։ Կարևոր ուղղություններից էր նաև միջազգային համագործակցության ակտիվացումը, մասնավորապես՝ հայկական գրադարանների միջազգային համաժողովների շրջանակում գիտական քննարկումների կազմակերպումը, որտեղ ներկայացվել են թվային գրադարանների զարգացման, հին տպագիր նյութերի պահպանման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հարցեր։ Այդ տարի գրադարանի գործունեության մեջ նկատելի էր նաև կառուցվածքային փոփոխությունների և համակարգային բարեփոխումների միտումը, ներառյալ տարբեր մշակութային կազմակերպությունների միավորման և ռեսուրսների կենտրոնացման գործընթացները, որոնք նպատակ ունեին բարձրացնել ազգային գրադարանի արդյունավետությունը որպես գիտական և մշակութային խոշոր կենտրոն։ Ընդհանուր առմամբ, 2016 թվականի ծրագիրը արտացոլում էր գրադարանի դերը որպես Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանման, գիտական տեղեկատվության տարածման և ժամանակակից թվային գրադարանային համակարգի զարգացման առանցքային հաստատություն։

Պատմություն

Այս մեթոդական ձեռնարկը նախատեսված է գրադարանավարների համար և նվիրված է Մեծ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության 70-ամյակի գաղափարական-մշակութային նշման կազմակերպմանը գրադարանային համակարգում։ Աշխատությունում ներկայացվում են թեմատիկ միջոցառումների պլանավորման և իրականացման մեթոդական ուղեցույցներ, որոնք ուղղված են ընթերցողների շրջանում համապատասխան պատմական գիտելիքների տարածմանը և գաղափարական դաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Քննարկվում են գրքային ցուցադրությունների, թեմատիկ երեկոների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և տեղեկատվական արշավների կազմակերպման ձևերը՝ շեշտադրելով գրադարանների դերը հասարակական-քաղաքական հիշողության պահպանման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության ընտրության, նյութերի համակարգման և տարբեր տարիքային խմբերի հետ աշխատանքի մեթոդական առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև գրադարանային գործունեության պլանավորման օրինակներ, միջոցառումների սցենարային մոտեցումներ և տեղեկատվական նյութերի օգտագործման արդյունավետ եղանակներ։ Ձեռնարկը նպատակ ունի աջակցել գրադարանային աշխատողներին գաղափարական-կրթական աշխատանքի կազմակերպման գործում՝ ապահովելով համապատասխան նյութերի համակարգված և նպատակային օգտագործում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման արդյունքում առաջացող բնապահպանական հետևանքների քանակական գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսության աճի և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ տնտեսական գործունեությունը միաժամանակ ստեղծում է արտադրական և սոցիալական արդյունքներ, սակայն կարող է առաջացնել նաև բնական ռեսուրսների սպառում, շրջակա միջավայրի աղտոտում և էկոհամակարգերի վրա բացասական ազդեցություններ։ ՀՀ պետական փաստաթղթերում նույնպես նշվում է, որ տնտեսական գործունեության և բնապահպանական խնդիրների միջև առկա է անմիջական կապ, իսկ հիմնական մարտահրավերների թվում են ռեսուրսների գերշահագործումը, օդի և ջրերի աղտոտումը, հողերի դեգրադացիան, կենսաբազմազանության կորուստը և թափոնների ոչ պատշաճ կառավարումը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը բնապահպանական ազդեցությունները ոչ միայն որակական, այլև քանակական ցուցանիշներով գնահատելու փորձն է։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել տնտեսական աճի, արտադրության ծավալների, էներգիայի և բնական ռեսուրսների օգտագործման, արտանետումների, աղտոտվածության և բնապահպանական վնասների միջև փոխկապակցվածությունները։ Քանակական գնահատումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական զարգացման տարբեր սցենարների պայմաններում հաշվարկել շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունները և բացահայտել այն գործոնները, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն էկոլոգիական վիճակի փոփոխության վրա։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել վիճակագրական վերլուծություն, տնտեսամաթեմատիկական և էկոնոմետրիկ մոդելներ, կանխատեսման մեթոդներ և տարբեր ցուցանիշների համակարգեր։ Հայաստանի վերաբերյալ նմանատիպ հետազոտություններում կիրառվել են նաև էկոլոգիական ճնշումը քանակապես ներկայացնող ցուցանիշներ և տնտեսաչափական մոտեցումներ՝ տնտեսական աճի ու բնապահպանական ազդեցության միջև երկարաժամկետ և կարճաժամկետ կապերը գնահատելու համար։ Կարևոր ուղղություն է նաև բնապահպանական ցուցանիշների ճիշտ ընտրությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս տարբեր բնապահպանական գործընթացներն ու դրանց փոփոխության միտումները ներկայացնել չափելի ձևով և օգտագործել դրանք քաղաքականության մշակման ու մոնիթորինգի համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտների՝ արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի և հանքարդյունաբերության բնապահպանական ազդեցություններին։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ հանքարդյունաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ Հայաստանում տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական շահերի միջև հակասությունները հատկապես ակնառու են բնական պաշարների արդյունահանման ոլորտում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել ոչ միայն աղտոտման կամ ռեսուրսների սպառման ուղղակի ազդեցությունները, այլև դրանց տնտեսական արժեքը՝ առողջապահական ծախսերի, արտադրողականության կորուստների, վերականգնման անհրաժեշտ ծախսերի և այլ հնարավոր հետևանքների միջոցով։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բնապահպանական խնդիրները ներառել տնտեսական որոշումների կայացման գործընթացում և գնահատել այն իրական «արժեքը», որը կարող է ունենալ տնտեսական աճի որոշակի մոդելը հասարակության և բնության համար։ Կարևորվում է նաև արտաքին ազդեցությունների խնդիրը, երբ արտադրական գործունեությունից ստացվող տնտեսական օգուտը և դրա բնապահպանական վնասը կրող կողմերը կարող են տարբեր լինել։ Այդ հանգամանքը հիմնավորում է պետական կարգավորման, բնապահպանական հարկերի ու վճարների, տնտեսական խթանների և բնապահպանական սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը։ ՀՀ-ում բնապահպանական և բնօգտագործման վճարները դիտարկվել են նաև որպես բնապահպանական ծրագրերի ֆինանսավորման հնարավոր տնտեսական հիմք։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել կայուն զարգացման քաղաքականության մշակման համար՝ տնտեսական աճը բնապահպանական սահմանափակումների հետ համադրելու նպատակով։ Ժամանակակից մոտեցումներում այս խնդիրը կապվում է կանաչ և շրջանաձև տնտեսության անցման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ցածր ածխածնային զարգացման և բնապահպանական ցուցանիշների մշտադիտարկման հետ։ ՀՀ մինչև 2030 թվականը կանաչ, կայուն և շրջանաձև տնտեսության զարգացման շրջանակային ծրագիրը նույնպես նախատեսում է բնապահպանական ցուցանիշների և մշտադիտարկման համակարգերի կիրառություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանական տնտեսագիտության մասնագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի հետազոտողներին, բնապահպաններին, վիճակագիրներին և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրության հիմնական արժեքն այն է, որ այն տնտեսական զարգացման և բնապահպանական փոփոխությունների միջև կապը դիտարկում է չափելի և վերլուծելի համակարգի շրջանակում՝ հնարավորություն տալով ոչ միայն արձանագրել տնտեսական գործունեության էկոլոգիական հետևանքները, այլև գնահատել դրանց չափը, կանխատեսել հնարավոր զարգացումները և գիտականորեն հիմնավորել բնապահպանական ու տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցված լուծումները։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի ուռուցքային ախտահարումների ցիտոլոգիական և հյուսվածաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես շտապ ներվիրահատական հետազոտությունների ընթացքում։ Գրքում ուսումնասիրվում են բջջային և հյուսվածքային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ուռուցքային գործընթացների արագ ախտորոշման, բնույթի գնահատման և վիրաբուժական մարտավարության ընտրության համար։ Հեղինակը ներկայացնում է ցիտոլոգիական և հիստոլոգիական մեթոդների կիրառման սկզբունքները, դրանց ախտորոշիչ հնարավորությունները, ճշգրտության գնահատման չափանիշները և համեմատական վերլուծությունը՝ հիմնվելով վիրահատական նյութերի հետազոտության արդյունքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են կրծքագեղձի բարորակ և չարորակ նորագոյացությունների բջջային կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ուռուցքային փոփոխությունների տարբերակման խնդիրները, ինչպես նաև արագ ախտորոշման մեթոդների դերը ժամանակակից օնկովիրաբուժության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներվիրահատական հետազոտությունների նշանակությանը, քանի որ դրանց արդյունքները կարող են ազդել վիրահատության ծավալի որոշման և հիվանդի հետագա բուժման ռազմավարության ընտրության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ախտաբանների, ուռուցքաբանների, վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կրծքագեղձի հիվանդությունների ախտորոշման, բջջային հետազոտությունների և ժամանակակից հյուսվածաբանական մեթոդների կիրառման հարցերով։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1974 թվականի առաջին եռամսյակի՝ հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում նշվող կարևոր պատմական, մշակութային և հասարակական իրադարձությունների համակարգված օրացուցային ցուցակ, որը նախատեսված է ընթերցողին տեղեկացնելու նշանավոր տարեթվերի, հոբելյանների և հիշարժան դեպքերի մասին։ Նման տեղեկատուներում ընդգրկվում են ինչպես համաշխարհային պատմության նշանակալի իրադարձություններ, այնպես էլ ազգային մշակույթի, գիտության, գրականության և հասարակական կյանքի հետ կապված տարեթվեր, որոնք ունեն կրթական և ճանաչողական արժեք։ Նյութը սովորաբար կառուցված է օրացուցային հաջորդականությամբ՝ յուրաքանչյուր օրվա կամ ամսվա շրջանակում ներկայացնելով համապատասխան հիշարժան իրադարձությունները և դրանց համառոտ բնութագրերը, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործել այն որպես ուսուցողական և տեղեկատվական աղբյուր դպրոցներում, գրադարաններում և մշակութային հաստատություններում։ Այսպիսի հրատարակությունները նպաստում են պատմական հիշողության պահպանմանը, հասարակական գիտակցության ձևավորմանը և ընթերցողների հետաքրքրության բարձրացմանը դեպի պատմական և մշակութային ժառանգություն՝ միաժամանակ ծառայելով որպես հղման նյութ գիտական և կրթական աշխատանքի համար։